Скрыгалаў

Скрыга́лаў. Сустракаецца таксама варыянт Скрыга́лава, н. (, ) — аграгарадок (да 2018 г. вёскаРешение Мозырского районного Совета депутатов от 13 февраля 2018 г. № 180 Об отнесении некоторых сельских населенных пунктов Мозырского района к агрогородкам ) у Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Скрыгалаўскага сельсавета.

Насельніцтва 747 чал. (2004). Знаходзіцца за 33 на захад ад Мазыра, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Пціч (лінія Гомель — Лунінец); на аўтамабільнай дарозе Мазыр — Петрыкаў.

 Гісторыя 
Выяўленыя два курганныя могільнікі X—XIII стст. (11 насыпаў, за 2 км на поўдзень ад Скрыгалава і 13 насыпаў, за 2 км ад вёскі, ва ўрочышчы Забуклявечча) сведчаць пра засяленне гэтай мясцовасці з даўняга часу. Упершыню Скрыгалаў згадваецца ў XIII ст.

Крымскія татары забілі тут 7 мая 1497 года мітрапаліта кіеўскага і Усяе Русі Макарыя (у 1897 годзе ў яго памяць збудавалі капліцу, ва ўрочышчы Падселішча — абеліск). Станам на 1590 у Скрыгалаве было 14 дымоў. З XVII ст. мясцовасць знаходзілася ва ўладанні Аскеркаў. Знойдзены тут у 1925 манетны скарб (каля 200 манет Рэчы Паспалітай) датуецца 3-й чвэрцю XVII ст. і сведчыць пра значныя гандлёвыя сувязі. З 1702 года побач з Скрыгалавам працавала рудня К. Аскеркі. 28 мая 1782 кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі надаў мястэчку прывілей на 2 рэгулярныя кірмашы і штотыднёвыя таргі.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Скрыгалаў апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Мазырскім павеце Мінскай губерні. Станам на 1795 у мястэчку было 70 двароў, з 1799 дзейнічала царква (згарэла ў 1872). Праз Скрыгалаў праходзіў гасцінец з Мазыра ў Давыд-Гарадок. Мелася паштовая станцыя. У XIX ст. непадалёк існавала сяло Скрыгалаўская Слабада (65 двароў на 1816), якое пазней злучылася з мястэчкам. На 1847 Скрыгалаў знаходзіўся ва ўладанні Тышкевічаў, тут было 109 двароў, дзейнічалі прыстань і пераправа на рацэ Прыпяці. У 1858 адкрылася школа. На 1859 — 115 двароў С. 379.. У часы нацыянальна-вызваленчага паўстання ў 1863 каля мястэчка дзейнічалі паўстанцкія аддзелы. Паводле вынікаў перапісу (1897) — 137 двароў, царква, малітоўны дом, народнае вучылішча, 8 крам, карчма, сельская бальніца. Працавала паштова-тэлеграфная кантора. На 1908 — 204 двары. З 1910 працавала пільня.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі Скрыгалаў увайшоў у склад Беларускай ССР, дзе ў 1924 стаў цэнтрам сельсавета. Паселішча атрымала статус вёскі. Станам на 1925 тут было 359 двароў, на 2004 — 313 гаспадарак.

 Насельніцтва 
 XVI стагоддзе: 1552 — 31 чал.
 XIX стагоддзе: 1866 — 609 чал.; 1897 — 816 чал.
 XX стагоддзе: 1908 — 1284 чал. у мястэчку Скрыгалаў, 12 чал. у маёнтку Скрыгалаў; 1917 — 1908 чал.; 1959 — 1294 чал.
 XXI стагоддзе: 2001 — 808 жыхароў, 338 двароў; 2004 — 747 чал.

 Забудова 
Планіроўка складаецца з 2 падзеленых каналам частак: паўночнай (простая вуліца, арыентаваная з паўднёвага ўсходу на паўночны захад) і паўднёвай (дугападобная вуліца шыротнай арыентацыі). Забудова двухбаковая, сядзібнага тыпу. У 1987—1995 узводзіліся цагляныя дамы на 110 сямей, у якіх размясціліся перасяленцы з забруджаных радыяцыяй месцаў па катастрофе на Чарнобыльскай АЭС (1986). Новым вуліцам перасяленцы далі назвы сваіх былых вёсак Белы Бераг і Белабярэжская Рудня.

 Інфраструктура 
У аграгарадку працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, дом культуры, 2 бібліятэкі, пошта.

На тэрыторыі школы дзейнічае Скрыгалаўскі этнаграфічны музей.

 Славутасці 
 Курганны могільнік перыяду ранняга сярэднявечча (XI—XIII стагоддзі), 1 км на паўночны ўсход ад аграгарадка, на схіле тэрасы Прыпяці, у лесе — .
 Селішча перыяду ранняга жалезнага веку (V стагоддзе да н.э. — V стагоддзе н.э.), 1,2-1,3 км на паўночны ўсход ад аграгарадка, на беразе Прыпяці, у лесе — .
 Капліца ў імя свяшчэннамучаніка Макарыя Кіеўскага (1906).
 Парк (XIX ст.).

 Страчаная спадчына 
 Царква Святога Міколы (XVIII ст.; грэка-каталіцкая).

 Вядомыя асобы 
 Барыс Аляксандравіч Залкінд
 Міхаіл Казіміравіч Пашкоўскі (1897—1970) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-маёр.
 Мікалай Іванавіч Шляга

 Крыніцы 

 Літаратура 



 Skryhałów //  S. 720—721.

 Спасылкі 

Катэгорыя:Скрыгалаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мазырскага раёна
Катэгорыя:Мястэчкі Менскага ваяводства
Катэгорыя:Аскеркі