Валахія

Вала́хія (, перш Цѣра Рȣмѫнѣскъ, Ţeara Rumînească і таксама Wallahia) — гістарычная вобласць на поўдні Румыніі, паміж Карпатамі і Дунаем; падзяляецца ракой Олт на Мунтэнію (Вялікую Валахію) і Алтэнію (Малую Валахію)Двойченко-Маркова Е. М., Пушкин и румынская народная песня о Тудоре Владимиреску // Пушкин: Исследования и материалы / АН СССР. Ин-т рус. лит. (Пушкин. Дом). — М.; Л.: Изд-во АН СССР, 1960. — T. 3. — с.402—417..

З XIV стагоддзя Валахія — феадальнае княства, з XVI стагоддзя — пад турэцкім панаваннем. Па Адрыянапальскаму мірнаму дагавору 1829 года фактычна аўтаномная (пад пратэктаратам Расіі да 1856). У 1859—1861 гг. аб'ядналася з Малдаўскім княствам у адзіную дзяржаву (са студзеня 1862 — Румынскае княства).

 Гісторыя 

 Старажытныя часы 
Гісторыя Валахіі ўзыходзіць да найстаражытнейшых перыядаў. Згадваюць гэту тэрыторыю старажытныя аўтары, напрыклад Іардан, Флавій, Прыск Панійскі, Пракоп Кесарыйскі і інш. Калі румынскія гісторыкі гавораць пра «Дакійскае царства», то старажытныя аўтары на тэрыторыі Дакіі, і ў Дабруджы, паказваюць на стольныя грады, сярод іх сталіца скіфаў г. Томіс, Дабруджа, пры імператару Канстанцыя пераназваная ў Канстанцыя, і згадваны старажытнагрэчаскімі міфамі «Алімп»; старажытная горная рэзідэнцыя Сармізегетуса. У гэтай тэрыторыі, якая суседнічала з гетамі-мезіямі (не блытаць з персамі-«мезамі») на поўдні Дуная, з гетамі-языгамі з Паноніі і з гетамі-бастарнамі на поўначы, хрысціянства распаўсюджвалася дзякуючы святому апосталу Андрэю, які, па легендарнай традыцыі, заснаваў у 62 годзе біскупствы ў Візантыі, Адэсосе (Варна) і Томісе (суч. Канстанца), так і хрысціянам-бежанцам, якія ратаваліся ў Дакіі ад праследаванняў Рымскай імперыі.

У год 105 годзе на чале IV Шчаслівага Флавіевага легіёна і дапаможных частак з Мезіі, поўдзень Дуная, імператар Траян уварваўся ў Дакію. Асноўныя баявыя дзеянні вяліся на тэрыторыі Мунтэніі. Тады ж пала і была разбурана Сармізегетуса. З 106 года тэрыторыя паўднёва-заходняй Дакіі, населеная гецкімі родамі, уключаючы В., была ўлучана ў склад Рымскай імперыі («Дакійская правінцыя»), акупацыя падоўжылася да 271—275 гг. У гэты перыяд на тэрыторыі Дакіі старажытнымі аўтарамі згадваюцца дзве буйныя вобласці; «Гепідыя» (наступная Трансільванія) і на тэрыторыі Мунтэніі — «Раксаланія». У 275 годзе готам атрымалася заняць акупаваныя рымлянамі поўдзень і захад Дакіі, пасля кароткага перапынку, пасля таго як у шэрагі гунаў (hunis) увайшлі і дакійскія геты; раксаланы і гепіды, і пры падтрымцы сваіх саюзнікаў, менавіта з тэрыторыі Мунтэніі гуны і пачалі свой генеральны наступ на Рым. Пасля падзення Рыма ў Валахіі дынастыі змяняліся адна за адной; пасля смерці Атылы на прастол узышоў гепід Ардарых, пасля яго іншыя.

 Сярэднявечча 

Паданне заве заснавальнікам Валашскага княства «чорнага князя», які жыў нібы на зыходзе XIII стагоддзя. Больш верагодна, што яно было створана Басарабам I у 1310 годзе, прычым першыя некалькі дзесяцігоддзяў залежала ад Венгерскага каралеўства.

Толькі з падзеннем венгерскай дынастыі Арпадаў улада Венгрыі ў Валахіі саслабла і княства стала незалежным. У такім стане яно праіснавала больш за 100 гадоў. З пачаткам наступу Асманскай імперыі на Балканы небяспека захопу Валахіі асманамі ўзрастала. У выніку, у 1415, валашскі гаспадар (кіраўнік) вымушаны быў прызнаць сюзерэнітэт асманскага султана.

Валахія была заціснута паміж турэцкімі землямі з поўдня і Венгрыяй з поўначы. Трансільванія належала Венгрыі і была свайго роду прамежнай тэрыторыяй паміж венгерскімі і валашскімі землямі. Акрамя таго Валахія мела рэлігійную спецыфікацыю: Турцыя была мусульманскай, Захад — каталіцкі, а Валахія — праваслаўнай. Гэта становішча Валахіі і абумовіла зменлівасць ваеннай палітыкі, асабліва пасля 1453 года, калі Візантыя, якая пала пад націскам турак. Валашскія кіраўнікі то ішлі разам з венграмі на турак, то прапускалі турэцкія арміі ў венгерскую Трансільванію.

Адрознівалася своеасаблівасцю і ўнутраная сістэма ўлады: васпаны абіраліся на прастол з аднаго і таго ж роду, але выбар не быў абумоўлены якімі-небудзь зацверджанымі прынцыпамі пераходу прастола ў спадчыну. Усё вырашала выключна расстаноўка сіл у колах валашскага баярства. Паколькі любы з членаў дынастыі мог мець мноства як законных, так і пабочных дзяцей, кожны з якіх станавіўся прэтэндэнтам на прастол, то следствам гэтага з'явілася вялікая чахарда ў змене кіраўнікоў. Звыклым быў тэрор у дачыненні супернікаў на прастол, але найбольшай сілы ён дасягнуў пры Уладзе III Цэпешы.

 Пад асманскім валадарствам 

У 1476 годзе валашскія князі канчаткова сталі васаламі Асманскай імперыі. У 1718—1737 гадах Алтэнія (Малая Валахія) належала Аўстрыйскай імперыі.

У 1829—1856 гг. княства было пратэктаратам Расіі.

 Аб'яднанне з іншымі  княствамі 

У 1858 г. Валахія і Малдаўскае княства аб'ядналіся ў адну дзяржаву.

 Гл. таксама 
 Спіс кіраўнікоў Валахіі


Катэгорыя:Геаграфія Румыніі
Катэгорыя:Былыя пратэктараты Расійскай імперыі