Георгій (Каніскі)

Георгій Каніскі (, г. Нежын, цяпер Чарнігаўская вобл., Украіна — ) — епіскап  Рускай Праваслаўнай Царквы, царкоўны і грамадскі дзеяч  Рэчы Паспалітай і  Расійскай імперыі, пісьменнік.

У 1993 годзе архіепіскап Георгій быў прылічаны да ліку мясцовашанаваных святых Беларускай праваслаўнай царквыСвяціцель Георгій, архіепіскап Магілёўскі і Беларускі.

 Жыццё і дзейнасць 
Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і. Скончыў Кіева-Магілянскую акадэмію (1743). Прыняў манаскі пострыг у Кіева-Пячэрскай лаўры. У 1745—1755 гадах выкладчык, прафесар, рэктар Кіева-Магілянскай акадэміі. Вучань і паслядоўнік прафесараў С. Кулябякі, Ф. Пракаповіча, С. Тадароўскага. У 1755 годзе пасвячоны на епіскапа Магілёўскага (Беларускага).
У 1757 годзе адкрыў у Магілёве пры архірэйскім доме друкарню і перавыдаў скарочаны тэкст «Катэхізіса» Ф. Пракаповіча ў сваім перакладзе на «рускі дыялект». У 1757 годзе стварыў пры Спаскім манастыры школьныя класы і заснаваў духоўную семінарыю. Сабраў шмат дакументаў па гісторыі праваслаўнай царквы. У 1765 годзе на аўдыенцыі караля і вялікага князя Станіслава Аўгуста выступіў з прамовай у абарону правоў праваслаўных і іншых дысідэнтаў, якая была перакладзена на еўрапейскія мовы як узор абароны верацярпімасці.

Г. Канінскі звяртаўся па дапамогу праваслаўным у Рэчы Паспалітай да расійскіх імператрыц Лізаветы і Кацярыны II. Тройчы (1759, 1760, 1768) на жыццё Г. Каніскага рыхтаваліся замахі. Ратуючыся ад замаху, у 1768 годзе Каніскі выехаў у Расію (Смаленск), дзе заставаўся Магілёўскім епіскапам у выгнанні.

Вярнуўся пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе. У 1793 годзе архіепіскап Каніскі абраны ў Сінод. Намаганнямі Г. Каніскага была арганізавана праваслаўная Мінская епархія.

Аўтар «Мемарыяла аб крыўдах праваслаўным», «Правоў і вольнасці жыхароў грэчаскага веравызнання», «Збору павучальных слоў», «Запісак аб тым, што ў Расіі да канца 16 ст. не было ніякай уніі з Рымскай царквой», духоўнага дзённіку «Думкі», адказу на «Пісьмо Вальтэра да настаўнікаў царквы і багасловаў», драмы «Уваскрэсенне мёртвых» і інш. Сабраў т.зв. «Архіў Каніскага», аснову якога склалі дакументы з архіва Калегіі замежных спраў Расіі.

 Памяць 
У снежні 1992 года ў Магілёве ў гонар Г. Каніскага на архіепіскапскім доме, дзе ён жыў, адкрыта мемарыяльная дошка.

У жніўні 1993 года рашэннем Сінода Беларускай праваслаўнай царквы па блаславенні патрыярха Аляксія II архіепіскап Георгій праслаўлены (кананізаваны) у ліку мясцовашанаваных святых Беларускай праваслаўнай царквы. Яму складзеныя служба і акафіст.
Святкаванне царкоўнай памяці свяціцеля адбываецца 13 / 26 лютага — у дзень яго праведнага спачыну, і 24 ліпеня / 6 жніўня — у дзень яго праслаўлення.

 Беларускія пераклады 
Драму «Уваскрэсенне мёртвых» на беларускую мову пераклаў Анатоль БрусевічГеоргій Каніскі. Уваскрэсенне мёртвых // Тэрмапілы № 13, 2009. — С. 239—257.

 Літаратура 
 Георгій Каніскі // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Магілёва. — Мн., 1998. — С. 83;


 Георгій Каніскі. Уваскрэсенне мёртвых // Тэрмапілы № 13, 2009. — С. 239—257.
 Самусік А. Ф. «Катэхізм» Г. Каніскага ў гісторыі праваслаўнай духоўнай літаратуры XVІІI ст. // Матэрыялы ХVІІІ міжнародных кнігазнаўчых чытанняў, Мінск, 28-29 красавіка 2022 г.: / Нац. б-ка Беларусі; склад.: Т. У. Карнілава [і інш.]. Мінск, 2022. С. 235—241.

 Спасылкі 
 Біяграфія
 Біяграфія
 Свяціцель Георгій, архіепіскап Магілёўскі і Беларускі // сайт прыхода Мінскага Петра-Паўлаўскага сабора

Катэгорыя:Епіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Архіепіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Епіскапы магілёўскія
Катэгорыя:Святыя Украіны
Катэгорыя:Праваслаўныя святыя Беларусі