Аб’ём

Аб’ём — колькасная характарыстыка прасторы, якуе займае цела або рэчыва. Аб’ём цела або ёмістасць сасуду вызначаецца яго формай і лінейнымі памерамі. З паняццем аб’ёму цесна звязана паняцце ёмістасць, гэта значыць аб’ём унутранай прасторы сасуду, пакавальнай скрыні і г. д. Словам ёмістасць пазначаюць таксама сасуды.

Адзінка аб’ёму ў СІ — кубічны метр — адносіцца не да асноўных, а да вытворных ад даўжыні, бо можа быць прадстаўлена як даўжыня (метр) у трэцяй ступені. Адзін кубічны метр гэта аб’ём куба, кожны з кантаў якога мае даўжыню ў адзін метр. З дапамогай прыставак могуць быць утвораны кратныя і дзельныя велічыні, такія як кубічны сантыметр (адна мільённая кубічнага метра). Для кубічнага дэцыметра часта ўжываецца альтэрнатыўная назва — літр. Адзін літр складаецца з тысячы мілілітраў (кубічных сантыметраў). Па-за сістэмай СІ ўжываюцца такія адзінкі аб’ёму як напрыклад галон і барэль. У кулінарыі часта выкарыстоўваюцца спецыфічныя адзінкі аб’ёму, такія як чайная лыжка, сталовая лыжка і шклянка.

Слова «аб’ём» таксама ўжываюць у пераносным значэнні для пазначэння агульнай колькасці або бягучай велічыні. Напрыклад, «аб’ём попыту», «аб’ём памяці», «аб’ём працы».

У выяўленчым мастацтве аб’ёмам завецца ілюзорная перадача прасторавых характарыстак адлюстраванага прадмета мастацкімі метадамі.

 Вылічэнне аб’ёму 

 Матэматычна 
У агульным выпадку матэматычна аб’ём цела вылічаецца па наступнай інтэгральнай формуле:
 ,
дзе  — характарыстычная функцыя геаметрычнай вобраза цела.

Для шэрагу целаў з простай формай зручнейшым з’яўляецца выкарыстанне адмысловых формул. Напрыклад, аб’ём куба з даўжынёй боку, роўнай a, роўны .

 Праз шчыльнасць 
Аб’ём знаходзіцца па формуле: 

 Меры аб’ёму вадкасці 
 1 л = 1,76 пінты = 0,22 галона.

 Англійскія пазасістэмныя 
 1 пінта = 0,57 л
 1 галон = 8 пінтам = 4,54 л

 Антычныя пазасістэмныя 
 катыла = 0,275 л

 Старажытнаяўрэйскія 
 эйфа = 24 883 см³
 омер = 1/10 эйфы

 Расійскія пазасістэмныя 
 Мера = 4,? вядра
 Вядро = 12,3 л
 Штоф = 1,54 л
 Кварта = 1,23 л
 Бутэлька 0,77 л
 Чарка = 0,123 л
 Чарачка (касушка) = паўчарачкі = 0,0615 л

 Меры сыпкіх рэчываў 

 Англійскія пазасістэмныя 
 1 бушаль = 36,36872 літраў = 8 галонаў.

 Расійскія пазасістэмныя 
 Паўасьміна = 26,238 л
 Гарнец = 3,2798 л

 Прылады вымярэння 
Для вымярэння і пераносу пэўнага аб’ёма рэчываў існуюць адмысловыя прыборы. Некаторыя з іх адмяраюць сталы аб’ём, а іншыя маюць шкалу і могуць адмяраць розны аб’ём рэчыва.

Пераносяць пераменны аб’ём:
 Бюрэтка
 Мензурка
 Шпрыц

Пераносяць сталы аб’ём:
 Піпетка

Змяшчаюць сталы аб’ём:
 Мерная колба

 Гл. таксама 
 Мера Жардана

 Крыніцы 

 Літаратура 



Катэгорыя:Фізічныя велічыні