Джакама дэла Порта

Джакама дэла Порта (, 1533, Парлеца — 1602, Рым) — італьянскі архітэктар.

 Біяграфія 

Нарадзіўся ў Ламбардыі, асноўныя пабудовы стварыў у Рыме і Папскай вобласці. Вучыўся ў Мікеланджэла і да Віньёлы. Пасля іх смерці яму прыпадае сканчаць некаторыя іх працы, пры гэтым дэла Порта працягвае барочныя тэндэнцыі, вызначаныя Віньёлай. Так, Порта змяніў некаторыя прапорцыі купала сабора Св. Пятра ў праекце Мікеланджэла. Пра фасад Іль-Джэзу сучасны даследчык піша: «У той час як Віньёла прапануе прамавугольны цэнтр з дапаможнымі крыламі, дэла Порта стварае крэшчэнда, вылучаючы галоўны партал уварваннем франтона ў франтоне і сцягвае ўсе нішы да цэнтральнай вобласці, пакідаючы вонкавыя крылы голымі»M. W. Cole. Sixteenth-Century Italian Art. Blackwell Publishing, 2006. — P.379.. Характэрна разнастайнасць дэкаратыўных элементаў — валют, пілястр, паўкалон.

Да самастойных прац Порты адносяцца шматлікія свецкія і царкоўныя пабудовы, а таксама некалькі рымскіх фантанаў.

 Асноўныя пабудовы 
 Іль-Джэзу (сумесна з Віньёлай)
 Рымскі ўніверсітэт Ла Сапіенца
 Сан-Луіджы-дэі-Франчэзі (фасад)
 Фантан чарапах (праект)
 Трыніта-дэі-Монці
 Віла Альдабрандзіні
 Санта-Марыя-дэі-Монці

 Літаратура 
Giovanni Baglione, Le Vite de' Pittori, Scultori et Architetti dal Pontificato di Gregorio XIII fino a tutto quello d'Urbano VIII, Roma 1642, 4, 5, 58, 76-78, 196, 306.
Filippo Titi, Descrizione delle Pitture, Sculture e Architetture esposte in Roma, Marco Pagliarini, Roma 1674, rivista da Giovanni Bottari 1763, 4, 12, 16, 18, 52, 61, 69, 85, 86, 94, 109, 146, 156, 160, 162, 172, 174, 184, 186, 197, 213, 217, 236, 357, 358, 381, 392, 422, 470.
Giuseppe Merzario, I Maestri Comacini. Storia artistica di mille duecento anni (600 – 1800), volumi I-II, G. Agnelli, Milano, 1893.
O. Pollak, Ausgewählte Akten zur Geschichte der Römischen Peterskirche (1536-1621), in Jahrbuch der Königlch Preussischen Kunstsammlungen, Supplemento, XXXVI, 1915, 84.
Ugo Donati,Artisti ticinesi a Roma, Bellinzona 1942, 22 e numero 5; 38.
Alessandro Giobbi, Testimonianze di Storia di Claino con Osteno, Osteno 1971.
K. Schwager, Giacomo Della Porta. Herkunft und Anfänge in Rom, in Römisches Jahrbuch für kunstgedchichte, XV, 1975, 129, numero 106.
Adolf K Placzek, Macmillan Encyclopedia of Architects, Volumi 3, The Free Press, ISBN 0-02-925000-5. NA40.M25 Londra 1982, 456-457.
AA.VV., La scultura a Genova e in Liguria, 1, 1987.
A. Bedon, Della Porta Giacomo, ad vocem in Dizionario Biografico degli Italiani, 37, Roma 1989, 160-170.
Luca Maggi, Giacomo Della Porta, il S. Paolo alle Tre Fontane, Bonsignori, Roma 1996.
Katherine Rinne, "Fluid Precision: Giacomo della Porta and the Acqua Vergine fountains of Rome", in Landscapes of Memory and Experience, ed. Jan Birksted (London, 2000), 183-201.
Alverio Gualandris, Porlezza. Storia-Arte-Statuti-Artisti-Documenti, Attilio Sampietro Editore, Menaggio 2003, 174-176.
Giorgio Mollisi, La Genova dei Ticinesi. Gli artisti provenienti dal Ticino a Genova dal Medioevo al Settecento, in Arte&Storia, anno 5, numero 20, Edizioni Ticino Management, Lugano 2004, 48-49.
AA.VV., Enciclopedia Biografica Universale, volume V, ad vocem, Treccani, Roma 2007 (on-line).
Riccardo Navone, Viaggio nei Caruggi, edicole votive, pietre e portali, Fratelli Frilli Editori, Genova 2007, 100, 159, 192, 247, 251, 275, 408.
Giorgio Mollisi, Di alcuni artisti sistini del lago di Lugano. Precisazioni e scoperte, in Giorgio Mollisi (a cura di), Arte&Storia, Svizzeri a Roma nella storia, nell'arte, nella cultura, nell'economia dal Cinquecento ad oggi, Edizioni Ticino Management, anno 8, numero 35, settembre-ottobre 2007, Lugano 2007, 66-68.
Katherine W. Rinne, Between Precedent and Experiment: the Restoration of the Acqua Vergine (1560-1570), in L. Roberts, S. Schaffer and P. Dear (a cura di), The mindful hand: inquiry and invention from the late Renaissance to early industrialisation, University of Chicago Press, Chicago 2007, 95-115.

 Спасылкі 
 Вёрман К. Сярэднеітальянскае дойлідства XVI стагоддзя 
 Гомбрых Э. Гісторыя мастацтва. Каталіцкая Еўропа. Першая палова XVII стагоддзя
 Сабор Св. Пятра

Катэгорыя:Архітэктары Рыма
Катэгорыя:Архітэктары XVI стагоддзя