Фрэнк Герберт

Фрэнк Герберт (; 8 кастрычніка 1920, Такома, Вашынгтон, ЗША — 11 лютага 1986, Мэдысан, Вісконсін, ЗША) — амерыканскі пісьменнік-фантаст, вядомы, перш за ўсё, як аўтар цыклу «Хронікі Дзюны», асабліва першага рамана з гэтага цыклу — «Дзюна». Сага аб Дзюне, дзеянне якой адбываецца ў аддаленай будучыні і працягваецца на працягу пяці тысячагоддзяў, падымае такія пытанні, як выжыванне чалавецтва ў працэсе эвалюцыі, праблемы экалогіі, узаемадзеяння рэлігіі, палітыкі і ўлады. Многія лічаць гэты цыкл класікай навуковай фантастыкі.

 Біяграфія 
Фрэнклін Патрык Герберт-малодшы нарадзіўся 8 кастрычніка 1920 года ў Такоме (штат Вашынгтон) у сям’і Фрэнкліна Патрыка Герберта-старэйшага і Эйлін Герберт. З дзяцінства захапляўся кнігамі. У юныя гады працаваў у газетах, у тым ліку фатографам.

Пасля таго як ЗША ўступілі ў Другую сусветную вайну, ён шэсць месяцаў служыў фатографам у Ваенна-марскім флоце ЗША, атрымаў чэрапную траўму і быў дэмабілізаваны.

Пасля вайны Герберт вучыўся ў Вашынгтонскім універсітэце, які не скончыў.

Вярнуўся да працы ў медыя і дзесяць гадоў быў аўтарам і рэдактарам часопіса California Living.

Быў тройчы жанаты. Ад двух шлюбаў меў адну дачку і двух сыноў.

Памёр 11 лютага 1986 года ў Мэдысане (штат Вісконсін) ва ўзросце 65 гадоў.

 Творчасць 
Першы твор Фрэнка Герберта пад назвай "Шукаеш штосьці?" () пабачыў свет у красавіку 1952 года. 

Аднак шырокую вядомасць пісьменнік атрымаў толькі ў 1963 годзе, калі быў апублікаваны ягоны твор «Свет Дзюны» (). Працяг атрымаў назву «Прарок Дзюны» (). У 1965 годзе гэтыя два творы былі аб'яднаны ў раман «Дзюна», які хутка стаў адным з самых папулярных фантастычных раманаў XX стагоддзя.

Працяг гісторыі Дзюны:

 «Месія Дзюны» (, 1969)
 «Деці Дзюны» (, 1976)
 «Бог-імператар Дзюны» (, 1981)
 «Ерэтыкі Дзюны» (, 1984)
 «Капітул Дзюны» (, 1985).

Фрэнк Герберт з'яўляецца аўтарам шматлікіх іншых твораў.

 Ідэі і тэмы 
Фрэнк Герберт у сваіх творах даследаваў складаныя ідэі, звязаныя з філасофіяй, рэлігіяй, псіхалогіяй, палітыкай і экалогіяй. Мекаторыя з іх сталі актуальнымі ў наш час. Пры гэтым ён ухіляўся ад таго, каб даваць чытачам гатовыя адказы на цяжкія пытанні.

Ключавыя тэмы ягоных твораў:

 Праблема лідара – чаму людзі схільныя безумоўна падпарадкоўвацца харызматычным кіраўнікам, як павязаны паміж сабою рэлігія, палітыка і ўлада.
 Экалогія – быў адным з першых аўтараў-фантастаў, хто высунуў экалагічную тэматыку на першы план.
 Выжыванне і адаптацыя чалавека, ягоныя магчымасці і патэнцыял.
 Сутнасць разумнасці, вар'яцтва і ўздзеяння на чалавека рэчываў, якія змяняюць ягоныя паводзіны і якасці (напрыклад, прыправа, або меланж —  у «Дзюне»).
 Роля навучанне, выкладання і сістэмнага мыслення ў фармаванні цывілізацыі.

 Узнагароды 
Фрэнк Герберт быў адзначаны літаратурнымі прэміямі Х’юга і Неб’юла.
 Уплыў 
«Дзюна» Фрэнка Герберта — найбольш прадаваны навукова-фантастычны раман усіх часоў, а ўвесь цыкл лічыцца класікай жанру навуковай фантастыкі.

Серыя неаднаразова адаптавалася, у тым ліку ў выглядзе:

 мастацкага фільма «Дзюна» Дэвіда Лінча (1984),
 міні-серыялаў «Дзюна Фрэнка Герберта» (2000) і «Дзеці Дзюны» (2003),
 трылогіі Дэні Вільнёва «Дзюна» (2021), «Дзюна: Частка другая» (2024), трэцяя частка якой рыхтуецца да снежня 2026 года,
 серыяла HBO «Дзюна: Прароцтва».

 Пераклад на беларускую мову 
У 2025 годзе раман «Дзюна» быў выданы на беларускай мове выдавецтвам «Янушкевіч». Пераклад выканаў Ігар Кулікоў.

 Крыніцы 


Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Х’юга
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Неб’юла»
Катэгорыя:Памерлі ад тромбаэмбаліі лёгачнай артэрыі