Спіс дзеючых нацыянальных канстытуцый

Спіс канстытуцый утрымлівае пералік краін свету ў залежнасці ад даты прыняцця ў іх дзеючых канстытуцый. Спіс аб’яднаны ў дзве групы: некадыфікаваныя канстытуцыі і кадыфікаваныя канстытуцыі. Канстытуцыі непрызнаных і часткова прызнаных дзяржаў прыведзены ў адмысловым раздзеле. Для кожнай канстытуцыі прыводзіцца толькі дата ўвядзення ў дзеянне апошняй канстытуцыі без уліку дадаткаў, правак і іншых змен у зыходны тэкст, якія не абрываюць пераемнасць ад яго.

У  прынята наступная класіфікацыя канстытуцый:
 пісаныя канстытуцыі
 кадыфікаваныя
 некадыфікаваныя
 няпісаныя канстытуцыі
 змяшаныя канстытуцыі

Усе некадыфікаваныя канстытуцыі, у тым ліку няпісаныя і змяшаныя, магчыма аб’яднаць у нефарматныя канстытуцыі.

Самай старой з дзеючых пісаных канстытуцый з’яўляецца Канстытуцыя ЗША, прынятая 17 верасня 1787 года на Філадэльфійскім канвенце.

Сярод нядзейных першых канстытуцый зніклых дзяржаў варта адзначыць  (1755 год), Канстытуцыю Рэчы Паспалітай (1791),  (1848).

 Некадыфікаваныя канстытуцыі 

 Краіна Дата прыняцця Хто прыняў Найменне канстытуцыі   15 чэрвеня 1215 26 снежня 1689  Іаан Беззямельны Парламент Англіі Канстытуцыя Вялікабрытаніі: Вялікая хартыя вольнасцей Біль аб правах   1867 10 жніўня 1960 29 сакавіка 1982 Парламент Вялікабрытаніі : Канстытуцыйны акт 1867 года  Канстытуцыйны акт 1982 года і інш.   6 лютага 1840 13 снежня 1986 28 жніўня 1990  Прадстаўніцтва народа маары і брытанскай манархіі (каралевы Вікторыі) Парламент Новай Зеландыі Парламент Новай Зеландыі : Пагадненне Вайтангі   і інш.   26 верасня 1810 1949 1974 1991 Рыксдаг Канстытуцыя Швецыі: Акт аб прастоланаследаванні Акт аб свабодзе друку Акт аб форме праўлення Акт аб свабодзе выказвання поглядаў  8 кастрычніка 1600    з 1958 Кнэсет   3 жніўня 2011 Нацыянальны Пераходны Савет Лівіі Пад час грамадзянскай вайны ў Лівіі улада ў краіне перайшла да Нацыянальнага пераходнага савета Лівіі, які 3 жніўня 2011 года прыняў Лівійскую часовую канстытуцыйную дэкларацыю і абвясціў аб распрацоўцы новай канстытуцыі.

 Кадыфікаваныя канстытуцыі 

 Канстытуцыі, прынятыя ў XVIII — XIX стагоддзях 
 Краіна Дата прыняцця Хто прыняў Найменне канстытуцыі  15 лістапада 1777 / 17 верасня 1787 Другі Кантынентальны кангрэс / Філадэльфійскі канвент Першапачаткова: Артыкулы Канфедэрацыі  з часам: Канстытуцыя ЗШААртыкулы Канфедэрацыі хоць і не называліся канстытуцыяй, але мелі абсалютна ўсе яе прыкметы. Ад некадыфікаванай канстытуцыі яны адрозніваліся прамалінейнай і выразна выяўленай структурай, ідэнтычнай структуры класічнай канстытуцыі.  17 мая 1814 Устаноўчы сход Канстытуцыя Нарвегіі  24 жніўня 1815 Вілем I   7 лютага 1831 Нацыянальны кангрэс Канстытуцыя Бельгіі  1 мая 1853 Канстытуцыйны канвент Канстытуцыя Аргенціны  17 кастрычніка 1868 Вілем III   1875    9 ліпеня 1900 Вікторыя Канстытуцыя Аўстраліі

 Канстытуцыі, прынятыя ў XX стагоддзі 
 Краіна Дата прыняцця Хто прыняў Найменне канстытуцыі  5 лютага 1917    10 лістапада 1920Федэральны ўрад Канстытуцыя Аўстрыі  24 жніўня 1921 Ландтаг Ліхтэнштэйна Канстытуцыя Ліхтэнштэйна  15 лютага 192215 мая 1934 года дзеянне Канстытуцыі было часткова адменена, у 1993 годзе Канстытуцыя была цалкам адноўлена ў сіле. Устаноўчы сход   23 мая 1926 Устаноўчы сход Канстытуцыя Лівана7 чэрвеня 1929Апошняя рэдакцыя канстытуцыі 2023 года з’яўляецца рэвізіяй канстытуцыі 1929 года.Пій XI  1 ліпеня 1937 Плебісцыт Канстытуцыя Ірландыі  16 чэрвеня 1944 Альтынг Ісландыі   18 жніўня 1945Спыніла дзеянне ў 1949 годзе, адноўлена 5 ліпеня 1959 года. Камісія па падрыхтоўцы незалежнасці Інданезіі   Кастрычнік 1946 Парламент Японіі Канстытуцыя Японіі  22 снежня 1947 Устаноўчы сход   12 ліпеня 1948 Нацыянальны сход   8 мая 1949 Парламенцкі савет Канстытуцыя Германіі  7 лістапада 1949 Устаноўчы сход Канстытуцыя Коста-Рыкі  26 лістапада 1949 Устаноўчы сход Канстытуцыя Індыі  1 студзеня 1952 Талал бен Абдала   28 мая 1953 Рэферэндум Канстытуцыя Даніі  28 верасня 1958 Рэферэндум   29 верасня 1959 і    16 жніўня 1960 падпісана: губернатарам былой калоніі Кіпр, афіцыйнымі прадстаўнікамі Грэцыі, Турцыі, архібіскупам  ад грэчаскай абшчыны і доктарам  ад турэцкай абшчыны   28 кастрычніка 1960 Канстытуцыйны сход   23 ліпеня 1962 Лізавета II   11 лістапада 1962 Абдала ас-Салем ас-Сабах   17 снежня 1962 Рэнье III   1963 Лізавета II   4 мая 1964 Рэферэндум   30 верасня 1966 Канстытуцыйны камітэт і Аб’яднаная кансультацыйная рада 9 жніўня 1965  22 лістапада 1966 Лізавета II   27 лістапада 1966 Рэферэндум   28 лістапада 1966 Рэферэндум   29 студзеня 1968 Канстытуцыйны канвент   12 сакавіка 1968 Лізавета II   18 ліпеня 1971 Эміры Абу-Дабі, Дубая, Шарджы, Аджмана, Фуджэйры і Ум-эль-Кайвайна   1 сакавіка 1972 Рэферэндум   20 мая 1972 Рэферэндум   11 кастрычніка 1972 Сход прадстаўнікоў муніцыпалітэтаў   4 лістапада 1972 Устаноўчы сход   27 снежня 1972 Вярхоўны Народны Сход КНДР Канстытуцыя КНДР  10 красавіка 1973    26 мая 1973 Іса ібн Салман аль-Халіфа   10 ліпеня 1973Лізавета II Канстытуцыя Багамскіх Астравоў  19 снежня 1973Скасаваная ў 1979 годзе, адноўлена ў 1985 годзе. Лізавета II Канстытуцыя Грэнады  9 чэрвеня 1975 Парламент Грэцыі Канстытуцыя Грэцыі  15 жніўня 1975 Устаноўчы Сход Канстытуцыя Папуа — Новай Гвінеі  29 сакавіка 1976  Канстытуцыя Трынідада і Табага  2 красавіка 1976 Устаноўчы Сход   25 красавіка 1977 Нацыянальная асамблея   12 мая 1978 Рэферэндум   31 мая 1978Лізавета II   16 жніўня 1978    3 лістапада 1978Лізавета II і Нацыянальная асамблея Канстытуцыя Дамінікі  6 снежня 1978 Рэферэндум Канстытуцыя Іспаніі22 лютага 1979Канстытуцыйная канферэнцыя ў ЛонданеКанстытуцыя Сент-Люсіі  1 сакавіка 1979 Рэферэндум   26 чэрвеня 1979Лізавета II   26 ліпеня 1979Лізавета II Канстытуцыя Сент-Вінсента і Грэнадзін  2 снежня 1979 Рэферэндум   14 лютага 1980    14 ліпеня 1980 Рэферэндум   30 ліпеня 1980  і    11 верасня 1980 Рэферэндум   31 ліпеня 1981Лізавета II   20 верасня 1981Канстытуцыйная канферэнцыя   11 студзеня 1982 Устаноўчы сход   7 лістапада 1982 Рэферэндум   4 снежня 1982 Усекітайскі сход народных прадстаўнікоў   22 чэрвеня 1983Лізавета II і Нацыянальная асамблея   16 снежня 1983 Устаноўчы сход   16 мая 1984    3 ліпеня 1984 Рэферэндум   31 мая 1985 Устаноўчы сход   15 ліпеня 1986    19 лістапада 1986    2 лютага 1987 Рэферэндум   29 сакавіка 1987 Рэферэндум   30 верасня 1987 Рэферэндум   5 кастрычніка 1988  Канстытуцыя Бразіліі  23 лютага 1989 Рэферэндум   9 лютага 1990 Устаноўчы сход   22 жніўня 1990 Рэферэндум   2 лістапада 1990    2 снежня 1990 Рэферэндум   21 снежня 1990 Парламент Харватыі Канстытуцыя Харватыі  23 снежня 1990 Рэферэндум   26 сакавіка 1991 Парламент Габона Канстытуцыя Габона  16 мая 1991 Рэферэндум   2 чэрвеня 1991 Рэферэндум   4 ліпеня 1991Канстытуцыйная асамблея   12 ліпеня 1991 Народны Сход Балгарыі Канстытуцыя Балгарыі  12 ліпеня 1991 Рэферэндум   2 жніўня 1991 Нацыянальная Асамблея   14 жніўня 1991    Жнівень 1991 Рэферэндум   17 лістапада 1991 Рэферэндум   17 лістапада 1991 Сход Паўночнай Македоніі   21 лістапада 1991 Парламент Румыніі   23 снежня 1991 Парламент Славеніі Канстытуцыя Славеніі  12 студзеня 1992 Рэферэндум   13 студзеня 1992  Канстытуцыя Манголіі  1 сакавіка 1992 Фахд ібн Абдэль Азіз ас-Сауд   15 красавіка 1992 Парламент В'етнама   28 красавіка 1992 Рэферэндум   18 мая 1992    20 чэрвеня 1992Нацыянальны канстытуцыйны сход   28 чэрвеня 1992 Рэферэндум Канстытуцыя Эстоніі  27 верасня 1992 Рэферэндум   25 жніўня 1992    1 верасня 1992 Парламент Славакіі   4 верасня 1992 Рэферэндум   верасень 1992  Канстытуцыя Каба-Вердэ  12 кастрычніка 1992 Парламент Чарнагорыі   25 кастрычніка 1992 Рэферэндум Канстытуцыя Літвы  8 снежня 1992  Канстытуцыя Узбекістана  16 снежня 1992 Парламент Чэхіі   2 лютага 1993 Парламент Андоры 16 сакавіка 1993  18 чэрвеня 1993 Рэферэндум   21 верасня 1993Устаноўчы сход   31 кастрычніка 1993 Рэферэндум Канстытуцыя Перу  12 снежня 1993 Рэферэндум Канстытуцыя Расіі  15 сакавіка 1994 Вярхоўны Савет Беларусі Канстытуцыя Беларусі  16 мая 1994 Нацыянальная асамблея   29 ліпеня 1994 Парламент Малдовы Канстытуцыя Малдовы  6 лістапада 1994 Рэферэндум Канстытуцыя Таджыкістана  8 снежня 1994 Парламент Эфіопіі   5 ліпеня 1995 Рэферэндум Канстытуцыя Арменіі  24 жніўня 1995 Парламент Грузіі Канстытуцыя Грузіі  30 жніўня 1995 Рэферэндум   22 верасня 1995 Устаноўчы сход   12 лістапада 1995 Рэферэндум Канстытуцыя Азербайджана  14 снежня 1995 Дадатак Дэйтанскага пагаднення Канстытуцыя Босніі і Герцагавіны  28 чэрвеня 1996 Вярхоўная Рада Украіны Канстытуцыя Украіны  8 жніўня 1996 Рэферэндум   11 кастрычніка 1996 Канстытуцыйная асамблея   6 лістапада 1996 Кабус бен Саід   23 мая 1997 Устаноўчы сход   2 красавіка 1997    22 лістапада 1998 Рэферэндум Канстытуцыя Албаніі  18 красавіка 1999 Рэферэндум   5 мая 1999 Абдусалам Абубакар   11 чэрвеня 1999 Эдускунта Фінляндыі Канстытуцыя Фінляндыі  15 снежня 1999 Рэферэндум 

 Канстытуцыі, прынятыя ў XXI стагоддзі 
 Краіна Дата прыняцця Хто прыняў Найменне канстытуцыі  7 студзеня 2001 Рэферэндум Канстытуцыя Сенегала  21 снежня 2001 Рэферэндум   22 сакавіка 2002 Устаноўчы сход   29 красавіка 2003 Рэферэндум   26 мая 2003 Рэферэндум   28 лютага 2005 Рэферэндум   14 чэрвеня 2005 Мсваці III   15 кастрычніка 2005 Рэферэндум Канстытуцыя Ірака  18 снежня 2005 Рэферэндум   28 кастрычніка 2006 Рэферэндум Канстытуцыя Сербіі  30 снежня 2006    29 мая 2008  7 жніўня 2008Спецыяльны народны Меджліс  28 верасня 2008 Рэферэндум Канстытуцыя Эквадора  18 чэрвеня 2009 Джыгмэ Кхесар Намг’ял Вангчук,  і    25 студзеня 2009 Рэферэндум   31 кастрычніка 2010 —
26 ліпеня 2023Дзеянне канстытуцыі было спынена на час 5-гадовага пераходнага перыяду пасля ваеннага перавароту ў краіне. —  Рэферэндум 14 лістапада 2010 —
14 кастрычніка 2025У дадзены момант дзеянне канстытуцыі прыпынена рэвалюцыйным урадам. — Рэферэндум  18 красавіка 2011 Парламент Венгрыі Канстытуцыя Венгрыі  7 ліпеня 2011  Канстытуцыя Паўднёвага Судана  1 жніўня 2012 Нацыянальны канстытуцыйны сход   16 сакавіка 2013 Рэферэндум   6 верасня 2013    студзень 2014    26 студзеня 2014    20 верасня 2015  6 лістапада 2015  8 лістапада 2016    6 красавіка 2017Thai King Signs Military-Backed Constitution  Рэферэндум   24 лютага 2019 Рэферэндум 4 жніўня 2019Другі пераходны ваенны савет Судана і Сілы за свабоду і пераменыЧасовая з красавіка 2021Пераходны ваенны савет Чада заменена хартыяй ваеннага ўрада  са жніўня 2021 Талібан Адноўлена на пераходны перыяд дзеянне Канстытуцыі 1964 года, за выключэннем тых палажэнняў, якія супярэчаць нормам шарыятуНовая Конституция: Афганистану будет выгоднее перенять опыт арабских стран.  30 ліпеня 2023  Канстытуцыя Цэнтральнаафрыканскай Рэспублікі13 сакавіка 2025Ахмед Хусейн аш-Шараа, якая ў дадзены момант прадстаўлена часовай 

 Канстытуцыі дзяржаў са спрэчным статусам 
 Краіна Дата прыняцця Хто прыняў Найменне канстытуцыі  25 снежня 1946 Парламент Кітайскай Рэспублікі   5 мая 1985 Рэферэндум   3 кастрычніка 1999 Рэферэндум   8 красавіка 2001 Рэферэндум   31 мая 2001 Рэферэндум   9 красавіка 2008 Парламент Косава   29 чэрвеня 2011  Канстытуцыя Прыднястроўя  18 красавіка 2012Канстытуцыйны сход 16 — 20 снежня 201514-ы кангрэс фронту Палісарыё — гл. арт. 4  17 красавіка 2018  

 Канстытуцыі залежных тэрыторый 
 Краіна Дата прыняцця Найменне канстытуцыі  17 кастрычніка 1960   1 студзеня 1986   15 чэрвеня 2007   10 кастрычніка 2010   1 студзеня 2009   2 студзеня 2007   4 красавіка 1990   31 сакавіка 1993   19 кастрычніка 1974   1 студзеня 1978   25 ліпеня 1952   10 кастрычніка 2010   15 кастрычніка 2012 

 Гл. таксама 
 Гістарычныя канстытуцыі

 Каментары 

 Крыніцы 

 Літаратура 



 Спасылкі 




*
Катэгорыя:Канстытуцыйнае права
Катэгорыя:Спісы краін