Канюшы вялікі літоўскі

Канюшы вялікі літоўскі, да Люблінскай уніі 1569 года канюшы дворны літоўскі — урад у Вялікім Княстве Літоўскім.

Урад вядомы з канца XV стагоддзя, адказваў за велікакняжацкія табуны і стайні.

Трывала вызначаны ў ВКЛ ва ўладарства Жыгімонта Аўгуста як адпаведнік канюшага вялікага кароннага. Аднак з цягам часу ўрад стаў выключна ганаровым, бо абавязкі канюшага (нагляд за велікакняжацкімі табунамі і стайнямі) выконваў падканюшы (subagazo). У XV стагоддзі канюшы пры двары вялікага князя называўся канюшым дворным, у паветах — канюшым земскім. У канцы 17 стагоддзя ўрад канюшага вялікага літоўскага дыгнітарскім, што пацвердзіла канстытуцыя сойма ў 1768 годзе.

 Спіс вялікіх канюшых літоўскіх 
Дата прыняццяпасадыДата складанняпасадыальбо смерціАсобаВыяваЗаўвагі Канюшыя велікакняжацкія1398Ян Няміра70pxПазней полацкі намеснік1455Марцін14511459Грынька Валовіч70px1475Богуш Міцута14831487Марцін Рыгоравіч Ватароўскі Дворныя канюшыя літоўскія1495люты1509Марцін Багданавіч Храптовіч70pxПазбаўлены пасады за ўдзел у мяцежы Глінскіхмай15111523Якуб Кунцэвіч70pxПамёр8 чэрвеня15241537Васіль Багданавіч Чыж??1544Юрый Воўчкавіч15441547Мікалай Андрушовічліпень15481565Яраш Карыцкі(Jarosz Korycki)70pxПамёр15651569Якуб Пясецкі(Jakub Piasecki)70px18 студзеня15691569Фёдар Галаўня-Астрожацкі(Fedor Hołownia Ostrożecki)70pxПамёр Вялікія канюшыя літоўскія15691587Якуб Пясецкі(Jakub Piasecki)70pxДругі раз. Памёр31 сакавіка158824 чэрвеня1593Геранім Хадкевіч(Hieronim Chodkiewicz)70pxПаступіў на мсціслаўскага ваяводу25 чэрвеня159314 лютага1623Павел Стэфан Сапега(Paweł Stefan Sapieha)70pxПаступіў на літоўскага падканцлера14 сакавіка162323 ліпеня1633Крыштаф Хадкевіч(Krzysztof Chodkiewicz)70pxПаступіў на троцкага кашталяна20 ліпеня16333 красавіка1646Ян Казімір Хадкевіч(Jan Kazimierz Chodkiewicz)70pxСын папярэняга. Паступіў на віленскага кашталяна28 красавіка164631 снежня1669Багуслаў Радзівіл(Bogusław Radziwiłł)70pxПамёрстудзень — люты167025 чэрвеня1686Францішак Стэфан Сапега(Franciszek Stefan Sapieha)70pxПамёр1 кастрычніка168629 сакавіка1690Караль Станіслаў Радзівіл(Karol Stanisław Radziwiłł)70pxПаступіў на літоўскага падканцлера169019 лістапада1700Міхал Францішак Сапега(Michał Franciszek Sapieha)70pxЗабіты антысапегаўскі настроенай шляхтай на наступны дзень пасля Алькеніцкай бітвы1 лютага170130 красавіка1728Якуб Генрык Флемінг(Jakub Henryk Flemming)70pxПамёр17081709Даніэль Выгоўскі(Daniel Wyhowski)70pxПрызначаны Станіславам Ляшчынскім28 чэрвеня17284 лютага1734Міхал Казімір Радзівіл Рыбанька(Michał Kazimierz Radziwiłł Rybeńko)70pxПаступіў на надворнага літоўскага маршалка25 ліпеня173411 снежня1762Удальрык Крыштаф Радзівіл(Udalryk Krzysztof Radziwiłł)70pxПаступіў на вялікага літоўскага пісара7 снежня176220 снежня1764Міхал Бжастоўскі(Michał Brzostowski)70pxПаступіў на вялікага літоўскага падскарбія20 снежня176415 чэрвеня1765Антоні Тызенгаўз(Antoni Tyzenhauz)70pxПаступіў на надворнага літоўскага падскарбія15 чэрвеня17651771Стэфан Алендскі(Stefan Olędzki)70pxПамёр6 сакавіка17711791Дамінік Александровіч(Dominik Alexandrowicz)70pxПамёр18 красавіка17911795Міхал Грабоўскі(Michał Grabowski)70pxСклаў урад у сувязі са спыненнем існавання Рэчы Паспалітай

 Гл. таксама 
 Канюшы
 Падканюшыя літоўскія
 Канюшыя вялікія каронныя
 Падканюшыя каронныя

 Літаратура 

 Wolff J. Senatarowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795.—Kraków, 1885
 Żyliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1——31. — Poznań, 1879—1908

Катэгорыя:Цэнтральныя ўрады Вялікага Княства Літоўскага
*