Цымбалы

Цымбалы ( ад , ) — струнны ўдарны музычны інструмент, які ўяўляе сабой трапецападобную дэку з нацягнутымі струнамі. Гук здабываецца ўдарамі двух драўляных палачак або кухталёў з пашыранымі лопасцямі на канцахЦимбалы в онлайн-энциклопедии «Кругосвет»..

 Распаўсюджанне 

Распаўсюджаныя ва ўсходнееўрапейскіх краінах, такіх як Беларусь, Малдова, Украіна, Румынія, Венгрыя, Польшча, Чэхія, Славакія. Падобны інструмент сустракаецца ў Кітаі, Індыі і іншых краінах Азіі.

 Гісторыя 

На думку навукоўцаў, віды цымбалаў існуюць ужо амаль тры тысячы гадоў. Гэты інструмент быў распаўсюджаны паўсюль — у Кітаі, Паўднёва-Усходняй і Сярэдняй Азіі, на Блізкім Усходзе. Гэта пацвярджаюць і старажытныя малюнкі, якія захаваліся да нашых дзён. У прыватнасці, на Асірыйскім каменным барэльефе ў Куюнджыку высечаны музыка, які грае на гуслепадобным інструменце, падобным цымбалам, начапіўшы іх на працяглым рамяні на шыю і б'ючы палачкамі па струнах. Жывым сведчаннем далёкага мінулага цымбалаў з'яўляецца старажытны арабскі прабацька інструмента — сантыр, які захаваўся ў Егіпце.

 Гісторыя на Беларусі 
Найбольш раннія ўпамінанні пра цымбалы сустракаюцца ў літаратурных помніках Беларусі XVI стагоддзя. Цымбалы апеты народам у песнях. А. Куляшоў склаў пра іх паэму «Прыгоды цымбал».

 Разнавіднасці цымбалаў 
Адрозніваюцца народныя і канцэртна-акадэмічныя разнавіднасці цымбалаў. Памеры корпуса ў першых могуць вар'іравацца: 750—1150 мм для ніжняга аснавання, 510—940 мм для верхняга, 255—400 мм для бакоў, вышыня — 33-95 мм, шырыня — 235—380 мм. У прафесійных цымбалаў (мадэль «Прыма») у асноўным наступныя параметры: ніжняе аснаванне — 1000 мм, верхняе — 600 мм, бакавыя бок — 535 мм, вышыня — 65 мм, шырыня — 490 ммР. В. Подойницын. «О взаимообусловленности развития музыкального инструментария и исполнительского стиля»..

Ферэнц Легар адным з першых увёў у оперны аркестр цымбалы. У аперэце «Цыганскае каханне» (Інтрадукцыя і арыя Зорыкі, акт першы) скрыпічнаму сола акампануюць цымбалы.

 Канструкцыя цымбал 

Цымбалы маюць рэзанатарны корпус трапецападобнай формы, асновай якога служыць рама, якая складаецца з 2 бакавых калодак і 4 брусоў — 2 знешніх (аснова трапецыі) і 2 унутраных (перакладзін, рэек, бэлечак). Да верхняй рэзанансавай дэкі (верху, грудзей), знутры прыклейваюцца 2 душкі (2 душы для гуку, падстаўкі для ўпору, падкладкі для конікаў), а зверху яе ўстанаўліваюцца 2 або 3 падстаўкі для струн (басовы і галасавыя конікі, кабылкі, козлікі, падстаўкі для струн). У верхняй дэцы прарэзваюцца 2 рэзанансавыя адтуліны (галаснікі, дзіркі для гуку), часцей за ўсё у форме круга з упісаным у яго ромбам, кветкай, зорачкай. Колькасць радоў струн у цымбалах вагаецца ад 12 да 24, а колькасць струн у пасме (тальцы) ад 3 да 8 (часцей за ўсё 3-4).

 Цымбалы ў краінах свету 
200px|thumb|На манеце 5 грывен 2006 года
У краінах ўсходняй і паўднёвай Еўропы цымбалы называюць прыкладна аднолькава:
 Арменія: сантур
 Беларусь: цымбалы, цымбалкі, цынбалы, самбалошкі
 Чэхія: cimbál []
 Грэцыя: σαντούρι сантурі
 Украіна: цимбали
 Венгрыя: cimbalom
 Польшча: cymbały, cymbałki
 Румынія: ţambal (вялікія цымбалы называюць ţambal mare)
 Сербія: цимбал
 Славенія: čembale
 Славакія: cimbal
 Ідыш: צימבל цимбл
 Латвія: cimbāle

 Спасылкі 



Катэгорыя:Струнныя музычныя інструменты
Катэгорыя:Хардафоны
Катэгорыя:Беларускія народныя музычныя інструменты
Катэгорыя:Румынскія музычныя інструменты
Катэгорыя:Украінскія музычныя інструменты