Андрэй Іванавіч Валынец

Андрэй Іванавіч Валынец (студзень , в. Жаўткі, Вілейскі раён — ) — Герой Савецкага Саюза, член Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі, актыўны ўдзельнік рэвалюцыйнай барацьбы. Адзін з арганізатараў і кіраўнікоў антыфашысцкага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Вілейскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

 Біяграфія 

 Даваенны перыяд 
 Андрэй Іванавіч Валынец нарадзіўся ў студзеня 1904 года ў вёсцы Жаўткі, Вілейскага раёна Беларусі ў сям'і селяніна. У 13 гадоў пачаў працоўную дзейнасць.
 У 1926 годзе скончыў палкавую артылерыйскую школу ў Нова-Вілейцы.
 З 1934 года член падпольнай Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі, створанай у вёсцы Цынцавічы актывістам Мікалаем Петрыкевічам, які вярнуўся з Францыі.
 Па даносе правакатара Якуба Стрэльчука разам з іншымі членамі падпольнага райкама быў арыштаваны польскімі ўладамі і адпраўлены ў Вілейскую турмуТайны муроў Вілейскай турмы //«Рэгіянальная газета», у камеру нумар 17 для палітычных вязняў, а затым у Лукішкі.
 17 верасня 1939 г. быў вызвалены з-пад арышту ў сувязі ўступлення ў Заходнюю Беларусь Чырвонай Арміі. Пасля чаго прыступае да рэалізацыі даўняй мары асушэння балота каля роднай вёскі. На месцы непраходнай багны ствараецца торфазавод «Жаўткі». Новае прадпрыемства пад кіраўніцтвам Валынца пастаўляе ў Вілейку, Маладзечна, навакольныя вёскі таннае паліва. Энергічны дырэктар плануе пабудаваць на базе завода электрастанцыю, заказвае лакамабіль з Міёрскага лесапільнага завода.

 Ваенны час 
 Падчас акупацыі Вілейкі нямецкай арміяй Валынец стварае антыфашысцкую патрыятычную групу. Камісарам групы становіцца палітрук ардэнаноснай 24-й Самара-Ульянаўскай дывізіі, штаб якой пасля савецка-фінскай вайны размяшчаўся ў Маладзечна, а адзін з палкоў кватараваў у Вілейцы.
 З восені 1941 года група Валынца пачынае праводзіць дыверсійную дзейнасць: напад на паліцэйскія пасты, знішчэнне тэлеграфных ліній, пускаюць пад адхон нямецкія эшалоны.
 У ліпені 1942 года, сумесна з Вілейска-Курэнецкім падполлем, група Валынца падпальвае драўляны мост праз Вілію.
 Затым група перабазіруецца ў Плешчаніцкі раён, увайшоўшы асобным узводам у склад брыгады «Народныя мсціўцы», якая пасля гібелі камандзіра В. Варанянскага прысвоіла яго імя. Партызаны громяць варожыя гарнізоны ў Альковічах і Зембіне. У жорсткім баі Валынец атрымлівае раненне ў нагу і на пяць месяцаў трапляе ў партызанскі шпіталь.
 У верасні 1943 года пасля выздараўлення А. І. Валынец з групай у 5 чалавек быў пасланы ў Вілейскі раён. На працягу некалькіх месяцаў яго група вырасла ў атрад да 300 чалавек.
 У чэрвені 1944 года яго атрад быў рэарганізаваны ў партызанскую брыгаду «За Савецкую Беларусь» і быў прызначаны яе камандзірам. Да моманту злучэння з Чырвонай Арміяй у ёй знаходзілася — 410 партызан. На рахунку брыгады сотні баявых аперацый.
 15 жніўня 1944 «за асаблівыя заслугі ў развіцці партызанскага руху ў Беларусі, узорнае выкананне ўрадавых заданняў у барацьбе супраць гітлераўскіх захопнікаў, за адвагу і мужнасць Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР» А. І. Валынцу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. На яго рахунку — 74 баі, 59 дыверсій, 9 пушчаных пад адхон эшалонаў, 18 падарваным аўтамашын праціўніка. А таксама вызваленне вёсак Каловічы, Порса, Бараўцы.
 16 верасня 1944 года Герой Савецкага Саюза атрымлівае з рук Міхаіла Калініна Залатую Зорку.

 Пасляваенны час 
міні
Пасля вайны былому камандзіру брыгады давяраюць аднаўленне народнай гаспадаркі ў родных месцах — спачатку на пасадзе старшыні Вілейскага гарвыканкама, затым на адказных пасадах у Вілейскім, Маладзечанскім райвыканкамах, аблвыканкаме.
 У 1944—1945 гадах член дзяржаўнай камісіі па перасяленню беларусаў з Польшчы ў БССР.
 Памёр Андрэй Іванавіч Валынец 30 сакавіка 1965 года.
 У 2004 годзе, да 60-годдзя вызвалення Беларусі ў гонар свайго земляка жыхары Вілейкі ўрачыста адкрылі мемарыяльную дошку. Таксама помнік герою знаходзіцца ў горадзе Маладзечна.

 Спасылкі 

 «Беларусь Сегодня № 120» (22775) Звезда Героя из рук Калинина
 «Рассказы о Героях Советского Союза». (Ярославль,1968.-с.231; Книга Памяти).

Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім раёне
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Зняволеныя Лукішскай турмы
Катэгорыя:Зняволеныя Вілейскай турмы
Катэгорыя:Старшыні гарадскіх выканаўчых камітэтаў Беларусі
Катэгорыя:Старшыні Вілейскага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны