Краслава

Краслава (, традыцыйная беларуская назва — Краслаўка, Краслаў) — горад на паўднёвым усходзе Латвіі, на рацэ Дзвіна. Адміністрацыйны цэнтр Краслаўскага края. Насельніцтва на 2010 год — 10 194 чалавекі. Знаходзіцца за 274 км на паўднёвы ўсход ад Рыгі, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Краслава на лініі Даўгаўпілс — Полацк. Прыстань.

 Назва 
Назва горада паходзіць ад другога імя полацкай князёўны Рагнеды-Гарыславы. Паводле падання князёўна неаднойчы наведвала Гарыслаўку, і ў гэтым няма падставаў сумнявацца, бо да памежнага заходняга полацкага Герцыке адсюль цэлых 70 кіламетраў, а яшчэ далей на захад, паблізу сучаснага Ашэрадэна (), знаходзіцца найбольш заходні з усіх Барысавых камянёў.Вікінгі ў беларускім фальклёры // Андрэй Катлярчук. Швэды ў гісторыі й культуры беларусаў. — Менск: Энцыклапедыкс, 2002

 Гісторыя 

 Ранняе Сярэднявечча 
Паводле падання, Краслаўку (Гарыслаўку) заснавала ў X ст. князёўна Рагнеда (Гарыслава). У гэты час паселішча ўваходзіла ў складзе Полацкага княства. Прыкладна да 1239 года мясцовасць уваходзіла ў склад Герсіцкага княства. Тым часам у пісьмовых крыніцах Краслаў упершыню ўпамінаецца ў XIV ст., калі ён знаходзіўся пад уладай Лівонскага ордэна.

 Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім 
30 жніўня 1559 года Лівонскі ордэн перайшоў пад пратэктарат Вялікага Княства Літоўскага. У 1566 годзе Краслаў увайшоў ва ўтворанае Задзвінскае княства. У 1580-я гады тут збудавалі першы драўляны касцёл. У 1677 годзе мястэчка ўвайшло ў склад Інфлянцкага ваяводства.

У 1725 годзе Краслаў перайшоў у валоданне графаў Чапскіх, а ў 1729 годзе — Плятэраў. Апошнія збудавалі ў мястэчку мураваныя ратушу, касцёл і палац. У 1757 годзе пры кляштары езуітаў адкрылася Краслаўская каталіцкая семінарыя — першая навучальная ўстанова на тэрыторыі сучаснай Латвіі.

 Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе Краслаў апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Дынабургскай (з 1893 года Дзвінскай) правінцыі Пскоўскай губерні (1772—1776), потым у складзе Полацкай губерні (1776—1778) і намесніцтва (1778—1796), Беларускай губерні (1796—1802), з 1802 года — Віцебскай губерні. У 1809—1822 гадах тут знаходзілася адміністрацыяй Дынабургскай правінцыі. На 1852 год у Краслаўцы было 389 вялікіх будынкаў (з іх 32 мураваныя), працавалі гарбарня і кафляная майстэрня.

 Найноўшы час 
У 1918 годзе Краслаўку занялі войскі Германскай імперыі, якія пакінулі гэтую мясцовасць пад канец года. У студзені 1919 года абвешчана Латвійская Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка. У 1920 годзе бальшавікі страцілі падкантрольныя тэрыторыі, мястэчка ў складзе міжваеннай Латвійскай Рэспублікі. У 1923 годзе Краслава атрымала статус горада. Мясцовых беларусаў гуртавала дзвінская арганізацыя «Бацькаўшчына».

У 1940 годзе Краслава апынулася ў складзе Латвійскай ССР. У Другую сусветную вайну з 4 ліпеня 1941 да 22 ліпеня 1944 года яна знаходзіліся пад акупацыяй Трэцяга Рэйха. У 2009 годзе Краслава стала цэнтрам края.

 Насельніцтва 
 XIX стагоддзе: 1852 год — 3030 чал.; 1882 год — 4267 чал.Manteuffel G. Krasław //  S. 619.; 1897 год — 7834 чал., з іх 1874 каталікі, 1513 праваслаўныя і 4051 іўдзей
 XX стагоддзе: 1999 год — 12 028 чал., з іх 37,5 % латышоў, 27,2 % рускіх, 21,7 % беларусаў і 10,2 % палякаў
 XXI стагоддзе: 2010 год — 10 194 чал.

 Эканоміка 
Прадпрыемствы лёгкай і харчовай прамысловасці, апрацоўка драўніны і лёну.

 Культура 
У горадзе працуе Краслаўскі гістарычна-мастацкі музей.

 Славутасці 
 Палацава-паркавы комплекс Плятэраў (1765—1791)
 Касцёл Святога Людвіка і кляштар піяраў (1755—1767)
 Малельня стараверская (1864)
 Ратуша (XVIII ст.)
 Царква лютэранская (1935—1938)

 Страчаная спадчына 
 Краслаўскі замак

 Галерэя 

 Гарады-пабрацімы 

 Вядомыя асобы 
 Канстанцін Рамуальд Будкевіч (1867—1923) — каталіцкі святар
 Валянціна Гатоўская (нар. 1965) — латвійская атлет.
 Лявон Гвозд (1868? — ?) — беларускі пісьменнік, празаік.
 Цэцылія Дзінэрэ — латышская паэтэса.
 Мікалай Лоскі (1870—1965) — рускі філосаф і асветнік.
 Сяргей Сахараў (1880—1954) — беларускі фалькларыст, этнограф, педагог.
 Моцель Абелевіч Блінчыкаў (парт. псеўданім Л. Якаўлеў) (1896—1935) — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі.
 Адам Сцяпанавіч Плятэр (1790—1862) — польска-літоўскі археолаг і натураліст.

 Зноскі 

 Літаратура 

 Краславка // 

 Спасылкі 

 Афіцыйны сайт горада
 Афіцыйны сайт Краславского краі
 Пра замак Краславы
 Інфармацыя пра Краславе на турыстычным партале mesta.lv
 Інфармацыя пра Краславе ў тапанімічнай базе даных

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Катэгорыя:Краслаўскі край
Катэгорыя:Гарады на Дзвіне