Спіс каралеў Францыі

Гл. таксама Спіс каралёў Францыі
Спіс каралеў і імператрыц Францыі -- жонак уладароў. Паводле законаў Францыі, сталец  мог займаць толькі мужчына, ніводная жанчына ў гісторыі краіны аднаасобна не ўладала.

З 987 года вядома 49 каралеў, 3 імператрыцы і адна жонка караля без тытула каралевы (Мадам дэ Ментэнон). Інгеборга Дацкая і Ганна Брэтонская былі каралевамі Францыі больш аднаго разу, прычым Інгеборгу муж пазбавіў тытула каралевы, а потым вярнуў яго, а Ганна была жонкай двух каралёў. Марыя-Жазэфіна-Луіза Савойская (дачка сардзінскага караля Віктар-Амадэя III, жонка Людовіка XVIII) была каралевай дэ-юрэ ў перыяд Французскай Рэспублікі і Французскай Імперыі, але дэ-факта каралевай так і не стала.

У 1285—1328 гадах кароны Навары і Францыі аб'яднаны праз шлюб Іааны I Наварскай, уладарнай каралевы Навары, з каралём Францыі Філіпам IV. З прычыны гэтага, іх тры сыны — Людовік X, Філіп V і Карл IV — былі каралямі Францыі і Навары. Адпаведна, іх жонкі мелі тытул «каралевы Францыі і Навары». Са смерцю малодшага сына, Карла IV, карона Навары на больш за 200 гадоў выйшла з тытула караля Францыі, аж да ўзыходжання на сталец караля Генрыха IV Вялікага (1589), які зноў аб'яднаў абодва тытулы і ўжо назаўжды.

У 1620 годзе Навара канчаткова аб'яднана з каралеўствам Францыя, аднак уладары, нароўні з іншымі тытуламі, працягвалі ўжываць тытул «кароль Навары» да 1791 года, іх жонкі насілі так самы тытул. Падчас Рэстаўрацыі (1814—1815) на кароткі перыяд адноўлены тытул «караля Навары», падчас Рэвалюцыі 1830 года тытул канчаткова скасаваны. Прадстаўнікі дынастыі Банапартаў і Арлеанскага дому не ўжывалі гэты тытул.

 Дынастыя Каралінгаў 
ВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж 80px  Ірментруда Арлеанская  Удальрыхенгеры  27 верасня 830  13 снежня 842   6 кастрычніка 869  Карл II Лысы 80px  Рышыльда Праванская  Базаніды  каля 845  870   5/6 кастрычніка 877  2 чэрвеня 910 80px  Адэлаіда Парыжская  Жэрардзіды (Матфрыдзінгі)  каля 850—853  люты 875  5/6 кастрычніка 877   10 красавіка 879  10 лістапада 901  Людовік II Заіка 80px  Рыхарда Швабская  Ахалальфінгі (Бертальдзінгі)  каля 840  862  12 снежня 884   13 студзеня 888  18 верасня 894—896  Карл Тоўсты  Тэадрада дэ Труа   868  884  29 лютага 888   3 студзеня 898  903  Эд I  Фрэдэруна   887  907   917  Карл III Прастак 80px  Агіва Уэсекская  Уэсекс  902  7 кастрычніка 919   922  пасля 955  Беатрыса дэ Вермандуа  Герберцінгі-Каралінгі  каля 880  895  922   923  пасля 931  Роберт I  Эма Французская  Раберціны  894  921  13 ліпеня 923   934  Раўль I 80px  Герберга Саксонская  Людальфінгі  каля 913  939   10 верасня 954  5 мая 984  Людовік IV  Эма Італійская  Базаніды  каля 948  965   2 сакавіка 986  ?  ЛотарВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж

 Дынастыя Капетынгаў 
ВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж 80px  Адэлаіда АквітанскаяДом дэ Пуацьекаля 945 970 3 ліпеня 987  24 кастрычніка 996 1004  Гуга Капет  Сусанна Італьянская Іўрэйскі домкаля 955 988 996  996 7 лютага 1003  Роберт II Набожны 80px  Берта Бургундская Вельфы (1-ы дом) каля 964 997  верасень 1001 16 студзеня 1010 80px  Канстанцыя Арльская Арльскія 986 1003  20 ліпеня 1031 25 ліпеня 1032  Мацільда Фрызская  Фрызскія каля 1024 1034  1044  Генрых I 80px  Ганна Яраслаўна Рурыкавічыкаля 1024 19 мая 1051  4 жніўня 1060  1075 80px  Берта Галандская Жэрульфінгі каля 1058 1072  1092 30 ліпеня 1093  Філіп I 80px  Бертрада дэ Манфор Манфоры каля 1070 15 мая 1092  29 ліпеня 1108  1117 80px  Адэлаіда Савойская Савойскі дом  1092 28 сакавіка 1115  1 жніўня 1137 18 лістапада 1154  Людовік VI 80px  Элеанора АквітанскаяПуацье 1122 22 ліпеня 1137 1137?  21 сакавіка 1152 ануляванне1 красавіка 1204  Людовік VII 80px  Канстанцыя Кастыльская Анскарыды Бургундыя (Кастыльская галіна) 1141 1154  1154 116080px  Адэль Шампанская Блуа каля 1140 1160 ?18 верасня 1180  4 чэрвеня 1206 80px  Ізабела дэ Эно Фландрыя  23 красавіка 1170  28 красавіка 1180 29 мая 1180  15 сакавіка 1190  Філіп II 80px  Інгеборга Дацкая Эстрыдсен  1174  14 жніўня 1193 15 жніўня 1193  5 лістапада 1193раздзельнае пражыванне 29 ліпеня 1236 80px  Агнеса Меранская Андэкс-Мераны  каля 1180  1 чэрвеня 1196  ?  1200развод  20 ліпеня 1201 80px  Інгеборга Дацкая Эстрыдсен  1174  14 жніўня 11931200уз'яднанне   14 ліпеня 1223смерць мужа 29 ліпеня 1236 80px  Бланка Кастыльская Анскарыды Бургундыя (Кастыльская галіна)  4 сакавіка 1188 22 мая 1200 14 ліпеня 1223 6 жніўня 12238 лістапада 122626 лістапада 1252  Людовік VIII 80px  Маргарыта Праванская Барселона (Праванская галіна) c. 1221  27 мая 1234  ? 25 жніўня 127021 снежня 1295  Людовік IX 80px  Ізабела Арагонская Барселона (Арагонская галіна) 1247  28 мая 126225 жніўня 1270  не каранавана 28 студзеня 1271  Філіп III 80px  Марыя Брабанцкая Лувенскі дом 1254  21 жніўня 1274  24 чэрвеня 12755 кастрычніка 1285 10 студзеня 1321 80px  Іаана I Наварская Шампань каля 1271 16 жніўня 1284 5 кастрычніка 1285  ? 4 красавіка 1305  Філіп IV Прыгожы 80px  Маргарыта Бургундская Капетынгі Бургундскі дом (асноўная лінія)  1290  23 верасня 1305  29 лістапада 1314  не была каранавана  15 жніўня 1315 Людовік X Сварлівы 80px  Клеменцыя Венгерская Анжуйская дынастыя (Капетынгі) 1293  19 жніўня 1315  24 жніўня 1315  5 чэрвеня 1316 12 кастрычніка 1328 80px Жанна Бургундская Шалон-Бургундыя  1291  1307  20 лістапада 1316  ?  3 студзеня 1322  21 студзеня 1330  Філіп V Доўгі 80px  Бланка Бургундская каля 1296  1308  3 студзеня 1322  не каранавана  19 мая 1322  красавік 1326  Карл IV Прыгожы 80px  Марыя Люксембургская Люксембургі 1304  21 верасня 1322  15 мая 1323 26 сакавіка 1324 80px  Жанна д'Эўро Эўро 1310  5 ліпеня 1325  11 мая 1326  1 лютага 1328смерць мужа  4 сакавіка 1371ВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж

 Дом Валуа (Галоўная лінія) з дынастыі Капетынгаў 
ВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж 80px  Жанна Бургундская (Крываножка) Капетынгі Бургундскія (старэйшая галіна)  1293  ліпень 1313  1 лютага/1 красавіка 1328  29 мая 1328 12 верасня 1348  Філіп VI 80px  Бланка Наварская Эўро (Навара)  1330—1333  студзень 1349 або 1350  не каранавана 22 жніўня 1350смерць мужа  5 кастрычніка 1398 80px  Жанна Авернская Авернь 8 мая 1326 13 лютага 1349 22 жніўня 1350 26 верасня 1350 29 верасня 1360  Іаан II Добры 80px  Жанна дэ Бурбон Бурбоны 3 лютага 1338  1350  8 красавіка 1364  19 мая 1364 4 лютага 1378  Карл V Мудры 80px Ізабела Баварская Вітэльсбахі  каля 137017 ліпеня 1385  1389 21 кастрычніка 1422смерць мужа  24 верасня 1435  Карл VI Вар'ят 80px  Марыя Анжуйская Анжуйская лінія Валуа1401?18 снежня 1422  ?22 ліпеня 1461смерць мужа  1463 Карл VII 80px  Шарлота СавойскаяСавойскі домпаміж 1440 and 144514 лютага? лістапада? 1451  22 ліпеня 1461 ?30 жніўня 1483смерць мужа||align="center"|1 снежня 1483 ||align="center"| Людовік XI
|-
|align=center| 80px ||align=center| Ганна Брэтонская||align="center"|Дом Дро ||align=center|25 студзеня 1477 ||align="center" colspan="2"|6 снежня 1491||align="center"|8 лютага 1492 ||align="center"|7 красавіка 1498смерць мужа''9 студзеня 1514  Карл VIIIВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж

 Дом Валуа (Арлеанская галіна) з дынастыі Капетынгаў 
ВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж 80px  Жанна Французская, герцагіня БерыйскаяВалуа23 красавіка 1464 8 верасня 1476  7 красавіка 1498узыходжанне мужа Не каранаванаснежань 1498ануляванне  4 лютага 1505 Людовік XII 80px  Ганна БрэтонскаяДом Дро25 студзеня 1477 8 студзеня 1499  18 лістапада 1502  9 студзеня 1514 80px  Марыя ЦюдарЦюдары18 сакавіка 1496 9 кастрычніка 1514 5 лістапада 1514 1 студзеня 1515смерць мужа25 чэрвеня 1533ВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж

 Дом Валуа (Ангулемская галіна) з дынастыі Капетынгаў 
ВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж 80px  Клод ФранцузскаяВалуа-Арлеан 14 кастрычніка 1499  18 мая 1514  1 студзеня 1515узыходжанне мужа  10 мая 1517 20 ліпеня 1524 Францыск I 80px  Элеанора Аўстрыйская Габсбургі (Іспанская галіна) 15 лістапада 1498  4 ліпеня 1530  5 сакавіка 1532 31 сакавіка 1547смерць мужа  25 лютага 1558 80px  Кацярына МедычыМедычы 13 красавіка 151928 кастрычніка 153331 сакавіка 1547узыходжанне мужа 10 чэрвеня 1549 10 ліпеня 1559смерць мужа5 студзеня 1589  Генрых II 80px  Марыя СцюартСцюарты8 снежня 1542 24 красавіка 1558 10 ліпеня 1559узыходжанне мужа Не каранаванаяк ужо каранаваная каралева Шатландыі 5 снежня 1560смерць мужа 8 лютага 1587  Францыск II 80px  Елізавета Аўстрыйская Габсбургі (Аўстрыйская галіна) 5 June 1554 26 лістапада 157025 сакавіка 1571  30 мая 1574смерць мужа22 студзеня 1592  Карл IX 80px  Луіза дэ Вадэмон Латарынгія  30 красавіка 1553  13 лютага 1575  Не каранавана  2 жніўня 1589смерць мужа  29 студзеня 1601 Генрых IIIВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж

 Дом Бурбонаў (Вандомская галіна) з дынастыі Капетынгаў 
ВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж 80px  Маргарыта дэ Валуа Валуа-Ангулемы  14 мая 1553  18 жніўня 1572 2 жніўня 1589  не каранавана  1599развод 27 мая 1615  Генрых IV Вялікі 80px  Марыя Медычы Медычы  26 красавіка 1573  5 кастрычніка 1600  13 мая 1610  14 мая 1610смерць мужа 3 ліпеня 1642 80px  Ганна АўстрыйскаяГабсбургі (Іспанская галіна)  22 верасня 1601  24 лістапада 1615  не каранавана  14 мая 1643смерць мужа  20 студзеня 1666  Людовік XIII 80px  Марыя Тэрэза АўстрыйскаяГабсбургі (Іспанская галіна)  10 верасня 1638  9 чэрвеня 1660  не каранавана  30 ліпеня 1683  Людовік XIV 80px  Марыя Ляшчынская Ляшчынскія  23 чэрвеня 17034 верасня 1725  не каранавана 24 чэрвеня 1768  Людовік XV 80px  Марыя-Антуанэта Аўстрыйская Габсбург-Латарынгскія  2 лістапада 175519 красавіка 1770 (па даверанасці)16 мая 1770  10 мая 1774 не каранавана  21 верасня 1792звяржэнне мужа 16 кастрычніка 1793пакарана смерцю Людовік XVI 80px  Марыя-Жазэфіна-Луіза Савойская (дэ юрэ) Савойскі дом 2 верасня 1753  16 красавіка 1771 16 чэрвеня 1795 абвяшчэнне мужа не каранавана 13 лістапада 1810 Людовік XVIIIВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж

 Дынастыя Банапартаў 
ВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж 80px  Мары Руж Жазефа Ташэ дэ ла Пажэры, названая імператрыца Жазэфіна дэ ла Пажэры  23 чэрвеня 1763  9 сакавіка 1796 18 мая 1804узыходжанне мужа  2 снежня 1804  10 студзеня 1810развод 29 мая 1814  Напалеон I 80px Марыя-Луіза Аўстрыйская, герцагіня Пармская, імператрыца Габсбургі-Латарынгія  12 снежня 1791  11 сакавіка 1810 (па даверанасці)1 красавіка 1810  Не каранавана?  6 красавіка 1814адрачэнне мужа  17 снежня 1847ВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж

 Дом Бурбонаў (Вандомская галіна) з дынастыі Капетынгаў 
ВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж 80px  Марыя Тэрэза Французская Бурбоны 19 снежня 1778  чэрвень 1799  2 жніўня 1830 на працягу 20 хвілін  не каранавана  2 жніўня 1830адрачэнне мужа  19 кастрычніка 1851  «Людовік XIX»ВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж

 Дом Бурбонаў (Арлеанская галіна) з дынастыі Капетынгаў 
ВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж 80px Марыя Амалія Неапалітанская  Бурбоны Сіцылійскія  26 красавіка 1782  25 лістапада 1809  9 жніўня 1830узыходжанне мужа  Не каранавана  24 лютага 1848адрачэнне мужа 24 сакавіка 1866  Луі-Філіп IВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж

 Дынастыя Банапартаў 
ВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж80px  Яўгенія дэ Манціхо, імператрыца Манціхо  5 мая 1826  30 студзеня 1853  не каранавана  4 верасня 1870звяржэнне з прастола мужа  11 ліпеня 1920 Напалеон III БанапартВыяваІмяДомНараджэннеШлюбКаралева зКаранацыяКаралева даСмерцьМуж

 Рэгенткі Францыі 
Шэраг французскіх каралеў былі рэгенткамі на час адсутнасці сваіх мужоў ці ў маленства сваіх сыноў:
 Ганна Кіеўская, 1060-66, на працягу маленства свайго сына, Філіпа I.
 Адэль Шампанская, 1190-92, пакуль яе сын удзельнічаў у 3-м крыжовым паходзе.
 Бланка Кастыльская:
 1226—1234: на працягу маленства свайго сына, Людовіка IX
 1248—1252: пакуль яе сын удзельнічаў у крыжовым паходзе.
 Жанна Крываножка неаднаразова кіравала дзяржавай пакуль яе муж (Філіп VI) удзельнічаў у ваенных дзеяннях.
 Ізабела Баварская (у перыяд 1393—1420) падчас вар'яцтва свайго мужа Карла VI.
 Кацярына Медычы:
 1552: Падчас удзелу мужа, Генрыха II, у ваеннай кампаніі супраць Меца.
 1560—1563: На працягу маленства 2-га сына, Карла IX.
 1574: Падчас адсутнасці 3-га сына, Генрыха III, у Польшчы.
 Марыя Медычы, 1610—1614, падчас маленства свайго сына, Людовіка XIII
 Ганна Аўстрыйская, 1643—1651, падчас маленства свайго сына, Людовіка XIV
 Яўгенія дэ Манціхо, тры разы падчас адсутнасці свайго мужа, Напалеона III.

 Мадам дэ Ментэнон 
Мадам дэ Ментэнон была фаварыткай караля Людовіка XIV, які тайна ажаніўся з ёй узімку 1683—1684 гадоў. Шлюб быў спраўлены архібіскупам Парыжскім у прысутнасці Пер ла Шэза (спавядальніка караля), маркіза дэ Маншэўрой, шэвалье дэ Фарбена і Бантэмпа. З прычыны няроўнароднасці мужа і жонкі шлюб быў марганатычным і не быў ніколі афіцыйна абвешчаны. Таму Мадам дэ Ментэнон была толькі жонкай караля і ніколі не была каралевай Францыі.

 Літаратура 
 Joy Law, Fleur de lys: The kings and queens of France. — ISBN 0-07-036695-0
 Rene de La Croix, duc de Castries, The Lives of the Kings & Queens of France. — ISBN 0-394-50734-7
 Elsie Thornton-Cook, Royal Line of France: The Story of the Kings and Queens of France. — ISBN 0-8369-0939-9


Францыя
Катэгорыя:Рэгенты Францыі
*
Спіс
Катэгорыя:Жанчыны Сярэдневякоўя
Францыя