Комплекс фабрык у даліне ракі Дэруэнт

Фабрыкі ў даліне ракі Дэруэнта — прамысловы ландшафт, сфармаваны тэкстыльнымі фабрыкамі XVIII і XIX стагоддзяў і добра захаванымі жылымі памяшканнямі, які ілюструе сацыяльна-эканамічнае развіццё рэгіёну.

У гэтым месцы ўпершыню ў пастаральны сельскі краявід Англіі былі ўпісаныя індустрыяльныя пабудовы. Краіна заўсёды вырабляла мноства мануфактурных тавараў, але са з’яўленнем некаторых вынаходак і паўсюднай зменай ручной працы машыннай яна стала лідарам на сусветным рынку.

З 2001 года фабрыкі ў даліне ракі Дэруэнт з’яўляюцца аб’ектам спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Вялікабрытаніі.

 Апісанне аб’екта 

 Фабрыка ў Кромфардзе 
Фабрыка ў Кромфардзе з’яўляецца першай фабрыкай, пабудаванай па сістэме Рычарда Аркрайта ў 1772—1775 гадах, якая дала аснову цэлай індустрыі. Будаўніцтва фабрыкі было падобна эксперыменту: шэраг звязаных паміж сабой будынкаў, выцягнутых уздоўж абрыву, выкарыстанне сілы вады з невялікага ручая Бонсал-Брук і сажалкі Кромфард. Аркрайт, якому былі неабходныя маладыя моцныя рабочыя, быў вымушаны будаваць дамы для іх і іх бацькоў, бо шчыльнасць насельніцтва была невялікі. Ідэя была паўторна выкарыстаная для будаўніцтва другой фабрыкі ў Кромфардзе ў 1776—1777 гадах. Такім чынам, была сфарміравана канцэпцыя індустрыяльнай абшчыны, якая затым шматразова паўтаралася ў іншых паселішчах даліны.

Па заканчэнні буму тэкстыльнай прамысловасці фабрыкі неаднаразова прадаваліся, дзяліліся паміж рознымі уладальнікамі. Невялікая частка абсталявання была перададзена ў Музей навукі ў Лондане. У пачатку XX стагоддзя на фабрыках размяшчаліся фарбавальная вытворчасць і пральня. У гістарычным будынку былі ўсталяваныя ліфты, новыя вокны і дзверы. Пажары 1929 і 1961 гадоў знішчылі большую частку фабрыкі.

Фабрычны комплекс у Кромфардзе ўключае два асноўных будынка з прыбудовамі, жылыя пабудовы, масты, акведук, будынкі кіравання фабрыкай і многія іншыя пабудовы (усяго каля 20). У рамках аб’екта сусветнай спадчыны знаходзіцца таксама 10,5 км канала Кромфард. Канал Кромфард працягласцю 23,3 км, злучае Кромфард з каналам Эрэўош (Erewash) і быў пабудаваны ў пачатку 1790-х гадоў. Канал аказаў істотны ўплыў на эканамічны рост Дэрбішыра, з’яўляючыся аж да 1830-х гадоў асноўнай дарогай да Манчэстэра.


 Фабрыка ў Мэсане 
Фабрыка была пабудавана ў 1783 годзе на рацэ Дэруэнт, што дазволіла ёй першапачаткова мець нашмат вялікую магутнасць, чым фабрыка ў Кромфардзе. Архітэктура будынка, хоць і была выкананая па аналогіі з кромфардскай фабрыкай, адлюстравала павевы свайго часу. Дадатковыя лесвіцы і падсобныя памяшканні дазволілі разгрузіць асноўны вытворчы цэх.

Першапачатковы пяціпавярховы будынак у 21 пралёт быў 43,8 метраў у даўжыню і 8,4 метраў у вышыню. Тры выступаючых цэнтральных пралёта былі дэкараваны, мелі венецыянскія вокны і купал. Да 1801 фабрыка працавала за кошт аднаго вадзянога млына, пасля чаго млыноў стала два. Мяркуецца, у гэты ж час будынак стаў шасціпавярховы. Гэтая сістэма, з невялікімі зменамі, пратрымалася да ўводу турбіны ў 1928 годзе. Будынак некалькі разоў дабудоўваўся і перабудоўваўся, апошнія змены былі зробленыя ў 1998 годзе. У цяперашні час у ім размешчаны музей і сувенірны рад.

 Фабрыка ў абацтве Дарлі 

Яшчэ адным вядомым будаўніком тэкстыльных фабрык з’яўляецца Томас Эванс і яго брат вялебны Эдмунд Эванс, якія пачалі скупляць землі ў 1770-х гадах. Першая фабрыка ў абацтве не захавалася, яна згарэла ў 1788 годзе. Паколькі яна была застрахавана, будаўніцтва другой фабрыкі на яе месцы пачалося неадкладна. У перыяд з 1796 па 1805 гады фабрыка была значна пашырана, пабудаваны новыя будынкі.

У цяперашні час у будынках фабрыкі размешчана некалькі невялікіх кампаній. Агульная колькасць будынкаў, пабудаваных паміж 1782 і 1846 годам, — каля пяці.

 Іншыя пабудовы 
Акрамя вышэйпералічанага, пад аховай знаходзіцца тэкстыльная фабрыка Белпер (), Мілфард (), фабрыка Смідлі (), фабрыка Пікуаш () і шаўковая фабрыка () — первая фабрыка па вырабе шоўку.

 Літаратура 
 Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

 Спасылкі 


Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прамысловасць Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Дэрбішыр
Катэгорыя:Музеі Вялікабрытаніі