Спіс дзяржаў і залежных тэрыторый Еўропы

Еўропа геаграфічна абмежавана Арктыкай і Атлантычным акіянам, Міжземным і Чорным морамі, гарамі Каўказ і Урал. Па гістарычных і культурных прычынах геапалітычныя межы на кантыненце значна шырэйшыя і ахопліваюць вобласці Азіі (Расія, Турцыя, Кіпр, Каўказ), Афрыкі (іспанскія валоданні), Арктыкі (уладанні Расіі і Нарвегіі) і Паўночнай Амерыкі (уладанні Даніі).

Еўропа палітычна падзелена на каля 50 незалежных краін, 6 непрызнаных краін і шэраг тэрыторый з асаблівым статусам. Па форме дзяржаўнага ладу на кантыненце ёсць 5 федэрацый і адна канфедэрацыя, у адпаведнасці з формай праўлення — 38 рэспублік і 12 манархій.

Усе краіны на кантыненце з’яўляюцца членамі Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе, Арганізацыі Аб’яднаных Нацый (за выключэннем Ватыкана), Савета Еўропы (за выключэннем Беларусі). 27 членаў Еўрапейскага Саюза, 8 краін з’яўляюцца афіцыйнымі кандыдатамі на членства ў ЕС.

 Незалежныя дзяржавы 
Краіны Еўропы, якія маюць арганізаваны ўрад і якія валодаюць унутраным і знешнім суверэнітэтам.
 Назва  Афіцыйная назва  Плошча  Насельніцтва  Сталіца  Дзяржаўны лад  Членства ў ЕС  Рэспубліка Аўстрыя  км²  Вена Парламенцкая рэспубліка, федэрацыя 20px член ЕС  Рэспубліка Албанія  км²  Тырана Парламенцкая рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС  Княства Андора  км²  Андора-ла-Велья Парламенцкае княства -  АрменіяАрменія геаграфічна знаходзіцца ў Азіі, але культурна і палітычна яе адносяць да еўрапейскіх краін. Рэспубліка Арменія  км²  Ерэван Парламенцкая рэспубліка -  Азербайджан Рэспубліка Азербайджан  км²  Баку Прэзідэнцкая рэспубліка -  Рэспубліка Беларусь  км²  Мінск Прэзідэнцкая рэспубліка -  Каралеўства Бельгія  км²  Брусель Канстытуцыйная манархія, федэрацыя 20px член ЕС  Боснія і Герцагавіна  км²  Сараева Федэральная рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС  Балгарыя Рэспубліка Балгарыя  км²  Сафія Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС  ВатыканВатыкан не з’яўляецца членам ААН, але ён прызнаны суверэннай дзяржавай. Горад-дзяржава Ватыкан  км²  - Абсалютная тэакратычная манархія - Вялікабрытанія: без яе ўладанняў па-за Еўропай. Злучанае каралеўства Вялікабрытанія і Паўночная Ірландыя  км²  Лондан Канстытуцыйная монархия -  Федэратыўная рэспубліка Германія  км²  Берлін Парламенцкая рэспубліка, федэрацыя 20px член ЕС  Грузія Грузія  км²  Тбілісі Парламенцкая рэспубліка - Грэцыя: уключна з Рэспублікай Афон. Грэчаская рэспубліка  км²  Афіны Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС Данія: без аўтаномнай тэрыторыі Фарэрскія астравы і Грэнландыі. Каралеўства Данія  км²  Капенгаген Канстытуцыйная манархія 20px член ЕС  Рэспубліка Эстонія  км²  Талін Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС  Ірландыя  км²  Дублін Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС  Рэспубліка Ісландыя  км²  Рэйк’явік Парламенцкая рэспубліка -  Каралеўства Іспанія  км²  Мадрыд Канстытуцыйная манархія 20px член ЕС  Італьянская рэспубліка  км²  Рым Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС  Казахстан90 % тэрыторыі Казахстана знаходзіцца ў Азіі. Рэспубліка Казахстан  км²  Астана Прэзідэнцкая рэспубліка - Кіпр геаграфічна знаходзіцца ў Азіі, але культурна і палітычна яго адносяць да еўрапейскіх краін. Рэспубліка Кіпр  км²  Нікасія Прэзідэнцкая рэспубліка 20px член ЕС  Рэспубліка Латвія  км²  Рыга Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС  Рэспубліка Літва  км²  Вільнюс Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС  Ліхтэнштэйн Княства Ліхтенштэйн  км²  Вадуц Канстытуцыйная манархія -  Вялікае герцагства Люксембург  км²  Люксембург Канстытуцыйная манархія 20px член ЕС  Рэспубліка Паўночная Македонія  км²  Скоп’е Парламенцкая рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС  Рэспубліка Мальта  км²  Валета Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС  Рэспубліка Малдова  км²  Кішынёў Паўпрэзідэнцкая рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС  Манака Княства Манака  км²  Манака Канстытуцыйная манархія -  Каралеўства Нідэрланды  км²  Амстэрдам Канстытуцыйная манархія 20px член ЕС  Каралеўства Нарвегія  км²  Осла Канстытуцыйная манархія -  Рэспубліка Польшча  км²  Варшава Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС  Партугальская Рэспубліка  км²  Лісабон Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС  Румынія  км²  Бухарэст Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС Расія геаграфічна знаходзіцца ў Азіі і Еўропе, але культурна і палітычна яе адносяць да еўрапейскіх краін. Расійская Федэрацыя  км²  Масква Прэзідэнцкая рэспубліка, федэрацыя -  Сан-Марына Рэспубліка Сан-Марына  км²  Сан-Марына Парламенцкая рэспубліка -  Славацкая Рэспубліка  км²  Братыслава Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС  Рэспубліка Славенія  км²  Любляна Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС Сербія: уключаючы Ваяводзіну і Косава. Рэспубліка Сербія  км²  Бялград Парламенцкая рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС  Турцыя97 % тэрыторыі Турцыі знаходзіцца ў Азіі. Рэспубліка Турцыя  км²  Анкара Парламенцкая рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС Украіна: уключаючы АРК. Украіна  км²  Кіеў Прэзідэнцкая рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС  Венгерская Рэспубліка  км²  Будапешт Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС  Рэспубліка Фінляндыя  км²  Хельсінкі Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС  Французская Рэспубліка  км²  Парыж Паўпрэзідэнцкая Рэспубліка 20px член ЕС  Рэспубліка Харватыя  км²  Заграб Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС  Рэспубліка Чарнагорыя  км²  Падгорыца Парламенцкая рэспубліка кандыдат на членства ў ЕС  Чэшская Рэспубліка  км²  Прага Парламенцкая рэспубліка 20px член ЕС  Каралеўства Швецыя  км²  Стакгольм Канстытуцыйная манархія 20px член ЕС  Швейцарская канфедэрацыя  км²  Берн Парламенцкая рэспубліка, федэрацыя -

 Непрызнаныя ці часткова прызнаныя дзяржавы 
 Назва  Афіцыйная назва  Плошча  Насельніцтва  Сталіца  Дзяржаўны лад  Фактычнае знаходжанне і палітычны статус  Абхазія Рэспубліка Абхазія  км²  Сухумі Прэзідэнцкая рэспубліка Суверэнітэт прызнан 4 краінамі, юрыдычна — аўтаномія ў складзе Грузіі.  Рэспубліка Косава  км²  Прышціна Парламенцкая рэспубліка Суверэнітэт прызнаны 84 краінамі. Паводле іншых краін — аўтаномная тэрыторыя ў Сербіі ў кіраванні ААН. 30px Мальтыйскі ордэн Суверэнны Ваенны Ордэн Гаспітальераў Святога Іаана Іерусалімскага Родаса і Мальты  км² - - каталічны ордэн са спецыяльным статусам Мае статус пастаяннага назіральніка пры ААН. Падтрымлівае рэгулярныя дыпламатычныя адносіны са 105 краінамі. 30px Нагорна-Карабахская РэспублікаНагорны Карабах геаграфічна знаходзіцца ў Азіі, але гістарычна і палітычна яго адносяць да еўрапейскіх краін. Нагорна-Карабахская Рэспубліка  км²  Сцепанакерт Прэзідэнцкая рэспубліка Непрызнаная дзяржава, юрыдычна — аўтаномія ў складзе Азербайджана. Рэспубліка фактычна спыніла існаванне 28 верасня 2023 г.Nagorno-Karabakh Republic will cease to exist from Jan 1 2024 — Nagorno-Karabakh authorities  Прыднястроўе Прыднястроўская Малдаўская Рэспубліка  км²  Ціраспаль Прэзідэнцкая рэспубліка Непрызнаная дзяржава, юрыдычна — аўтаномія ў складзе Малдовы. 30px Паўночны КіпрТРПК геаграфічна знаходзіцца ў Азіі, але культурна і палітычна яе адносяць да еўрапейскіх краін. Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра  км²  Нікасія Прэзідэнцкая рэспубліка Суверэнітэт прызнаны толькі Турцыяй, астатнія краіны лічаць яе часткай Кіпра. 30px Паўднёвая Асеція Рэспубліка Паўднёвая Асеція  км²  Цхінвалі Прэзідэнцкая рэспубліка Суверэнітэт прызнан 4 краінамі, юрыдычна — аўтаномія ў складзе Грузіі.

 Тэрыторыі з асаблівым статусам 
Спіс залежных тэрыторый (з самакіраваннем або без яго), рэспублік і рэгіёнаў, якія маюць статус аўтаномій, і іншых абласцей з асаблівым статусам у геапалітычных межах Еўропы. Спіс не ўключае акругі Расіі, якія цалкам знаходзяцца ў Азіі. Не ўваходзяць федэральныя землі Аўстрыі, федэральныя землі Германіі і кантоны Швейцарыі, таму што яны не маюць статусу аўтаномій. У спіс не ўключаны аўтаномныя супольнасці і гараі Іспаніі, бо зараз усе раёны і два спецыяльныя гарады ў Іспаніі маюць аўтаномію і роўныя адзін аднаму, а гэта значыць, што Іспанія з’яўляецца дэ-факта федэрацыяй.

 Назва  Афіцыйная назва  Плошча  Насельніцтва  Сталіца  Статус 30px Аджарыя Аджарская Аўтаномная Рэспубліка  км²  Батумі Аўтаномія ў складзе Грузіі 30px Адыгея Адыгейская Рэспубліка  км²  Майкоп Суб’ект Расійскай Федэрацыі  Акратыры і Дэкелія Акратыры і Дэкелія  км²  - Брытанскія ваенныя базы  Англія Англія  км²  Лондан Краіна ў складзе Вялікабрытаніі 30px Афон Манаская Рэспубліка Святая Гара  км²  Кар'е Тэрыторыя са спецыяльным статусам у Грэцыі 30px Башкартастан Рэспубліка Башкартастан  км²  Уфа Суб’ект Расійскай Федэрацыі 30px Вале-д’Аоста Аўтаномны рэгіён Вале-д’Аоста  км²  Аоста Аўтаномія ў складзе Італіі 30px Валонія Валонская правінцыя  км²  Намюр Састаўны рэгіён Бельгіі 30pxВаяводзіна Аўтаномны край Ваяводзіна  км²  Нові Сад Аўтаномія ў складзе Сербіі 30px Гагаузія Аб’яднаная аўтаномная тэрыторыя Гагаузія  км²  Камрат Аўтаномія ў складзе Малдовы 30px Гібралтар Гібралтар  км²  Гібралтар Заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі 30px Гернсі Востраў Гернсі  км²  Сент-Пітэр-Порт  Тэрыторыя пад юрысдыкцыяй брытанскай кароны 30px Дагестан Рэспубліка Дагестан  км²  Махачкала Суб’ект Расійскай Федэрацыі 30px Джэрсі Востраў Джэрсі  км²  Сент-Хельер Тэрыторыя пад юрысдыкцыяй брытанскай кароны 30px Інгушэція Рэспубліка Інгушэція  км²  Магас Суб’ект Расійскай Федэрацыі 30px Кабардзіна-Балкарыя Кабардзіна-Балкарская Рэспубліка  км²  НальчыкСуб’ект Расійскай Федэрацыі 30px Калмыкія Рэспубліка Калмыкія  км²  Эліста Суб’ект Расійскай Федэрацыі 30px Карачаева-Чаркесія Рэспубліка Карачаева-Чаркесія  км²  Чаркеск Суб’ект Расійскай Федэрацыі 30px Карэлія Рэспубліка Карэлія  км²  Петразаводск Суб’ект Расійскай ФедэрацыіКомі Рэспубліка Комі  км²  Сыктыўкар Суб’ект Расійскай Федэрацыі 30px Крым Аўтаномная Рэспубліка Крым  км²  Сімферопаль Аўтаномная рэспубліка ў складзе Украіны 30px Мадэйра Востраў Мадэйра  км²  Фуншал Аўтаномія ў складзе Партугаліі 30px Мэн Востраў Мэн  км²  Дуглас Тэрыторыя пад юрысдыкцыяй брытанскай кароны 30px Марый Эл Рэспубліка Марый Эл  км²  Іашкар-Ала Суб’ект Расійскай Федэрацыі 30px Мардовія Рэспубліка Мардовія  км²  Саранск Суб’ект Расійскай Федэрацыі 30px Нахічаван Нахічаванская Аўтаномная Рэспубліка  км²  Нахічаван Аўтаномія ў складзе Азербайджана 30px Ненецкая аўтаномная акруга Ненецкая аўтаномная акруга  км²  Нар’ян-Мар Суб’ект Расійскай Федэрацыі  Аландскія астравы  км²  Марыехамн Аўтаномія ў складзе Фінляндыі 30px Сардзінія Аўтаномны рэгіён Сардзінія  км²  Кальяры Аўтаномія ў складзе Італіі 30px Паўночная Ірландыя Паўночная Ірландыя  км²  Белфаст Краіна ў складзе Вялікабрытаніі 30px Паўночная Асеція Рэспубліка Паўночная Асеція — Аланія  км²  Уладзікаўказ Суб’ект Расійскай Федэрацыі 30px Сіцылія Аўтаномны рэгіён Сіцылія  км²  Палерма Аўтаномія ў складзе Італіі 30px Рэспубліка Сербская Рэспубліка Сербская  км²  Баня-Лука Састаўная частка Босніі і Герцагавіны 30px Татарстан Рэспубліка Татарстан  км²  Казань Суб’ект Расійскай Федэрацыі 30px Трэнціна-Альта-Адыджэ Аўтаномны рэгіён Трэнціна-Альта-Адыджэ  км²  Трэнта Аўтаномія ў складзе Італіі 30px Удмуртыя Удмурцкая Рэспубліка  км²  Іжэўск Суб’ект Расійскай Федэрацыі 30px Уэльс Уэльс  км²  Кардыф Краіна ў складзе Вялікабрытаніі  Фарэрскія астравы  км²  Торсхаўн Аўтаномія ў складзе Даніі 30px Фрыулі-Венецыя-Джулія Аўтаномны рэгіён Фрыулі-Венецыя-Джулія  км²  Трыест Аўтаномія ў складзе Італіі  Федэрацыя Босніі і Герцагавіны Федэрацыя Босніі і Герцагавіны  км²  Сараева Састаўная частка Босніі і Герцагавіны 30px Фламандскі рэгіён Фламандскі рэгіён  км²  Брусель Састаўны рэгіён Бельгіі 30px Чачня Чачэнская Рэспубліка  км²  Грозны Суб’ект Расійскай Федэрацыі30px Чувашыя Чувашская Рэспубліка  км²  Чэбаксары Суб’ект Расійскай Федэрацыі 30px Шатландыя Шатландыя  км²  Эдынбург Краіна ў складзе Вялікабрытаніі 30px Шпіцберген Шпіцберген  км²  Лонгір Спецыяльная тэрыторыя Нарвегіі

 Спасылкі 
 Афіцыйны сайт Еўрапейскага саюза (даступны і на іншых мовах ЕС)
 Афіцыйны сайт Савета Еўропы
 Афіцыйны сайт АБСЕ

Катэгорыя:Спісы краін
Катэгорыя:Еўропа
Катэгорыя:Спісы:Еўропа