Леў Сямёнавіч Выгоцкі

Леў Сямёнавіч Выгоцкі, на нараджэнні Леў Сімхавіч Выгодскі (5 (17) лістапада 1896, Орша— 11 чэрвеня 1934, Масква) — псіхолаг, заснавальнік культурна-гістарычнай школы ў псіхалогіі.

 Біяграфія 
Леў Сімхавіч Выгодскі (у 1917 і 1924 гадах змяніў імя па бацьку і прозвішча на Леў Сямёнавіч Выгоцкі) нарадзіўся 5 (17) лістапада 1896 года ў Оршы другім з васьмярых дзяцей у сям’і намесніка кіраўніка Гомельскага аддзялення Аб’яднанага банка, выпускніка Харкаўскага камерцыйнага інстытута, купца Сімхі (Сямёна) Якаўлевіча Выгодскага (1869—1931) і яго жонкі Цылі (Цэцыліі) Майсееўны Выгодскай (1874—1935). Яго адукацыяй займаўся прыватны настаўнік Шолам (Саламон) Мардухавіч Ашпіз (Аспіз, 1876—?), вядомы выкарыстаннем так званага метаду сакратычнага дыялогу і ўдзелам у рэвалюцыйнай дзейнасці ў складзе гомельскай сацыял-дэмакратычнай арганізацыі.

Скончыў прыватную яўрэйскую мужчынскую гімназію А. Е. Ратнера ў 1913 годзе.

 Навуковы ўклад 
Станаўленне Выгоцкага як вучонага супала з перыядам перабудовы савецкай псіхалогіі на аснове метадалогіі марксізму, у якой ён прыняў актыўны ўдзел. У пошуках метадаў аб’ектыўнага вывучэння складаных форм чалавечай дзейнасці і паводзін асобы Выгоцкі падвергнуў крытычнага аналізу шэраг філасофскіх і большасць сучасных яму псіхалагічных канцэпцый («Сэнс псіхалагічнага крызісу», няскончаная рукапіс, 1926), паказваючы бясплоднасці спробаў растлумачыць паводзіны чалавека, зводзячы «вышэйшыя» формы паводзін да «ніжэйшых» элементам.

Даследуючы маўленчае мысленне, Выгоцкі па-новаму вырашае праблему лакалізацыі вышэйшых псіхалагічных функцый як структурных адзінак дзейнасці мозгу. Вывучаючы развіццё і распад вышэйшых псіхалагічных функцый на матэрыяле дзіцячай псіхалогіі, дэфекталогіі і псіхіятрыі, Выгоцкі прыходзіць да высновы, што структура свядомасці — гэта «дынамічная сэнсавая сістэма» знаходзяцца ў адзінстве афектыўных, валявых і інтэлектуальных працэсаў.

міні|203x203пкс|Гомельскі дзяржаўны педагагічны каледж імя Л. С. Выгоцкага (Гомель, вул. Пралетарская, 69).
міні|208x208пкс|Барэльеф Л. С. Выгоцкага на будынку Гомельскага дзяржаўнага педагагічнага каледжа (Гомель, вул. Пралетарская, 69).
Нягледзячы на тое, што абазначэнне «культурна-гістарычная тэорыя» толькі аднойчы сустракаецца ў тэкстах самога Выгоцкага, гэта назва пасля прыжылося і сярод шэрагу навуковых дзеячаў, якія вызначалі сябе паслядоўнікамі ВыгоцкагаKeiler, P. (2012). «Cultural-Historical Theory» and «Cultural-Historical School»: From Myth (Back) to Reality // PsyAnima, Dubna Psychological Journal, 2012, 5 (1), 1—33Кайлер, П. «Культурно-историческая теория» и «культурно-историческая школа»: От мифа (обратно) к реальности // Психологический журнал Международного университета природы, общества и человека «Дубна», 2012, 5 (1), с. 34—46. З пачатку XXI стагоддзя адбываецца гістарычны аналіз страчаных магчымасцей у арыгінальнай тэорыі Выгоцкага. Пераглядаюцца традыцыйныя ацэнкі творчай спадчыны Выгоцкага савецкага перыяду. Выгоцкі вызначае педагагічную дзейнасць як асаблівую чалавекаарыентаваную дзейнасць (1926). Аднак дадзены кірунак ім у далейшым не пашараны. Распрацоўваюцца новыя шляхі развіцця на сучасным этапе, — першапачаткова задуманыя аўтарам, але пасля забытыя або праігнараваныя ў савецкай псіхалогіі XX стагоддзя (гл., Напр.Завершнева Е. Ю. Две линии развития категории «смысл» в работах Л. С. Выготского // Вопросы психологии. — 2015. — № 3. — С. 116—132 full text in fbЗавершнева Е. Ю. Представления о смысловом поле в теории динамических смысловых систем Л. С. Выготского // Вопросы психологии. — 2015. — № 4. — С. 119—135 full text in fbЗавершнева Е. Ю. Проблема свободы как отличительной характеристики человека в работах Л. С. Выготского // Вопросы психологии. — 2015. — № 5. — С. 89-106 full text in fb). Гэта інтэлектуальны рух у шэрагу нядаўніх публікацый стаў шырока вядомы як «рэвізіянісцкая рэвалюцыя» ў выгоцказнаўстве.

 Ушанаванне 
Імя Л. С. Выгоцкага нададзена Гомельскаму дзяржаўнаму педагагічнаму каледжу, на яго будынку ўсталявана мемарыяльная шыльда.

 Крыніцы 

Катэгорыя:Псіхолагі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі