Валянцін Паўлавіч Таўлай

Валянцін Паўлавіч Таўла́й (псеўд.: Усяслаў Барвінец, Янка Бунтар, Васіль, Ілюк Прышчэпа (з Я. Брылём), Паўлюк Сірата, В. Тарскі і інш.; , Баранавічы — , ) — беларускі паэт, літаратуразнавец, грамадскі дзеяч.

 Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка. Дзяцінства прайшло ў вёсцы Рудаўка на Слонімшчыне. Вучыўся ў польскай школе ў Лідзе, у той перыяд ён напісаў свой першы верш — «Верабейкі» («Wrobelki», на польскай мове)lidanews.by.

Навучаўся ў Слонімскай настаўніцкай семінарыі, у 1925 годзе выключаны за адмову запісацца палякам. У 1927—1929 гадах вучыўся ў Віленскай беларускай гімназіі, у лютым 1928 года за ўдзел у арганізацыі вучнёўскай забастоўкі выключаны, пад паліцэйскім канвоем адпраўлены да бацькоў. За падпольную камсамольскую дзейнасць арыштаваны 28.8.1929, знаходзіўся ў зняволенні ў Слонімскай і Гродзенскай турмах (1929—1930).

З кастрычніка 1930 года ў БССР. У 1930—1932 гадах працаваў у Рэчыцы інструктарам райкама камсамола, у газеце «Звязда», вучыўся на газетным аддзяленні літаратурнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

У снежні 1932 года В. П. Таўлай накіраваны на падпольную работу ў Заходнюю Беларусь. Член Цэнтральнай рэдакцыі КПЗБ ў Варшаве, адзін з фактычных рэдактараў «Беларускай газеты» і яе дадатку «Літаратурная старонка» — легальных неафіцыйных органаў КПЗБ у Вільні. Прадстаўнік ЦК КПЗБ у Цэнтры нацыянальна-вызваленчага руху Заходняй Беларусі. У снежні 1933 адзін з арганізатараў Літаратурнага фронту сялянска-рабочых пісьменнікаў. Арыштаваны 4 студзеня 1934 года пры спробе пераходу польска-савецкай мяжы. Змешчаны ў турму ў ВілейцыТайны муроў Вілейскай турмы //«Рэгіянальная газета». Асуджаны на 8 гадоў турмы; змешчаны ў Гродзенскі астрог.

У верасні 1939 года вызвалены з турмы Чырвонай Арміяй. У 1939—1941 гадах працаваў у лідскай раённай газеце «Уперад». Член Саюза пісьменнікаў БССР з 1941 года.

У гады Вялікай Айчыннай вайны быў сувязным партызанскага атрада імя Р. Катоўскага брыгады імя Ф. Дзяржынскага Баранавіцкага злучэння (1942—1944), разведчыкам, кіраўніком наваградскай агентурнай сеткі спецгрупы «Буравеснік» (студзень — ліпень 1944). У верасні 1943 года арыштаваны СД у Лідзе, вызвалены з дапамогай беларускіх паэтаў, палітычных і ваенных дзеячаўМаракоў 2003.

З канца лета 1944 года — адказны сакратар навагрудскай раённай газеты «Звязда». У 1945—1947 гадах — старшы навуковы супрацоўнік і намеснік дырэктара Літаратурнага музея Янкі Купалы.

Пахаваны ў Мінску на Вайсковых могілках.

 Творчасць 
Друкавацца пачаў у 1928 годзе (газета «Сіла працы», Вільня). Як паэт-рэвалюцыянер фарміраваўся ў камуністычным падполлі (паэма «Непераможная» выдадзена на шапірографе, Вільня, 1928). У першым пасмяротным зборніку «Выбранае» (1947) змешчаны палымяныя паэтычныя цыклы астрожных вершаў («Лукішскія вершы», «Таварышу маёй вясны», «Бацьку») і паэм («Таварыш», «Песня пра сухар»). Раскрыў мужнае аблічча рэвалюцыянера 1930-х гадоў, характэрныя рысы якога — глыбокае лірычнае перажыванне і ўнутраная гатоўнасць высокага ахвяравання, асэнсаванне сутнасці пройдзеных змагарных шляхоў і барацьбы як агульначалавечай праблемы разняволення свету, абнаўлення жыцця. Над паглыбленнем зместу вершаў і паэм працаваў усё творчае жыццё, даводзячы іх да гранічнай мастацкай дасканаласці. Эстэтычны набытак В. Таўлая ўзнімаецца на ўзровень рэвалюцыйнай паэзіі свету.

Аўтар публіцыстычных нарысаў пра рэвалюцыйна-вызваленчую і антыфашысцкую барацьбу. Пісаў літаратурна-крытычныя (пра творчасць Я. Купалы, П. Пестрака, Я. Брыля). Пераклаў на беларускую мову асобныя творы А. Міцкевіча, І. Крылова і інш.

 Ушанаванне памяці 
Яго імем названы вуліцы ў Баранавічах, Гродне, Лідзе і ў Маладзечне  // «Рэгіянальная газета», бібліятэка ў горадзе Баранавічы.

У Лідзе размешчан Дом-музей В. Таўлая — філіял Лідскага гісторыка-мастацкага музея.

У 1965 годзе ў Лідзе на доме, у якім у 1939—1941 гадах жыў Валянцін Таўлай, усталявана мемарыяльная дошкаЗбор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гродзенская вобласць /АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш.— Мн.: БелСЭ, 1986. У гонар Валянціна Таўлая на будынку рэдакцыі «Лідскай газеты» ў 2014 годзе ўрачыста адкрыта памятная дошка, зробленая па праекце мясцовага скульптара Рычарда Грушы.
злева|міні|Паштовы канверт, прысвечаны В. Таўлаю, 2014 год
У 2014 годзе беларускай поштай выпушчаны канверт, прысвечаны Валянціну Таўлаю.

 Сям’я 
Дачка Галіна Валянцінаўна Таўлай (нар. 1946), этнамузыколаг.

 Выбраная бібліяграфія 
 Вершы і паэмы. — Мн., 1955.
 Выбраныя творы. — Мн., 1958.
 Творы. — Мн., 1961.
 Аўтабіяграфія // Пра час і пра сябе. — Мн., 1966.
 Выбр. вершы і паэмы. — Мн., 1967.
 Пілую вершам краты. — Мн., 1984.

 Крыніцы 

 Літаратура 

 Калеснік У. Аповесць пра Таўлая // Полымя. 1964, № 10; 1965, № 8—9.
 Арочка М. Валянцін Таўлай. — Мн., 1969.
 Валянцін Таўлай: Дакументы, успаміны, артыкулы. — Мн., 1984.
 Беларускія пісьменнікі: біябібліяграфічны слоўнік: у 6 т. / рэдкал.: І. Э. Багдановіч [і інш.]. — Мн., 1995. — Т. 6.



 Памяць: Ліда. Лідскі р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі / Рэдкал. В. Баранаў і інш. — Мн.: Беларусь, 2004.

 Спасылкі 

 marakou.by
 slounik.org
 Этапы жыццёвых дарог змагара

Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускай Народнай Грамады (1941)
Катэгорыя:Перакладчыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Зняволеныя Вілейскай турмы
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Члены Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў