Эрцгерцаг

Эрцге́рцаг (, старадаўні пераклад -архігерцаг) - тытул, які выкарыстоўваецца выключна членамі аўстрыйскага манаршага дома Габсбургаў. У іерархіі тытулаў Германіі эпохі Сярэднявечча і новага часу эрцгерцаг стаіць вышэй за герцага, але ніжэй курфюрста і караля. Гэты тытул найбольш блізкі да тытула вялікі герцаг (), які, аднак, не выкарыстоўваўся ў Германіі да пачатку XIX стагоддзя.

Тытул эрцгерцаг ўпершыню згаданы ў дакуменце «Privilegium Maius», фальшыўцы, складзенай аўстрыйскім герцагам Рудольфам IV (1358-1365), у выглядзе кампіляцыі старажытных прывілеяў, падараваных імператарамі Свяшчэннай Рымскай імперыі аўстрыйскім манархам. У «Privilegium Maius» сцвярджалася, што тытул эрцгерцага, які ўзвышае аўстрыйскіх кіраўнікоў над іншымі герцагамі імперыі, увёў імператар Фрыдрых I Барбароса ў 1156 г. Увядзенне Рудольфам IV новага тытула тлумачылася тым фактам, што ў Залатой буле 1356 г. Карл IV абмежаваў кола нямецкіх князёў, якія маюць права выбара імператара, сям'ю манархамі, не уключыўшы ў яго аўстрыйскага герцага.

Новы тытул аўстрыйскіх правіцеляў не прызнаваўся імператарамі, аднак ужо герцаг Эрнст (1406-1424) і яго нашчадкі сталі яго выкарыстоўваць. Упершыню тытул эрцгерцага быў прызнаны імператарам Фрыдрыхам III з дому Габсбургаў. Каля 1458 г. ён даў гэты тытул свайму малодшаму брату Альбрэхту VI, а ў 1477 г. Жыгімонту Цірольскаму. Пасля 1482 г. тытул эрцгерцага стаў выкарыстоўваць сын Фрыдрыха III Максіміліян I, будучы імператар.

Пачынаючы з XVI стагоддзя тытул эрцгерцага перастаў азначаць выключна манарха Аўстрыі, а стаў выкарыстоўвацца ўсімі членамі дынастыі Габсбургаў. У гэтым сэнсе ён быў аналагічны выкарыстанню тытулаў прынц або князь ў іншых каралеўскіх дамах Еўропы. Гэтая практыка захавалася ў перыяд Аўстрыйскай імперыі (1804-1867) і ў часы Аўстра-Венгрыі ( 1867-1918 ).

Пасля ліквідацыі манархіі ў Аўстрыі ў 1918 г. дваранскія тытулы былі скасаваны. У Аўстрыйскай рэспубліцы выкарыстанне тытула эрцгерцага лічыцца незаконным. Аднак шматлікія нашчадкі Габсбургаў, якія жывуць за межамі Аўстрыі, працягваюць карыстацца тытулам да цяперашняга часу.

 Глядзіце таксама 
 Спіс кіраўнікоў Аўстрыі
 Герцаг
 Вялікі герцаг

 Спасылкі 
 Сучаснае выкарыстанне тытула эрцгерцаг
 EtymologyOnLine
 Use of the title «archduke» in contemporaneous documents

Катэгорыя:Тытулы
Катэгорыя:Гісторыя Аўстрыі
Катэгорыя:Габсбургі