Гіпація Александрыйская

Гіпація Александрыйская, таксама Іпація Александрыйская (; 370(?) — ) — жанчына-вучоны грэчаскага паходжання, філосаф, матэматык, астраном, астролаг. Выкладала ў Александрыі; схаларх Александрыйскай школы неаплатанізму.

 Біяграфія 
Адукацыю Гіпація атрымала пад кіраўніцтвам свайго бацькі, Тэона Александрыйскага, які належаў да ліку вучоных Александрыйскай школы.

Каля 400 года Гіпація была запрошаная чытаць лекцыі ў Александрыйскай школе, дзе заняла адну з вядучых кафедраў — кафедру філасофіі. Выкладала філасофію Платона і Арыстоцеля; таксама выкладала матэматыку, займалася вылічэннем астранамічных табліц. Напісала каментары да сачыненняў Апалонія Пергскага і Дыяфанта Александрыйскага, якія да нас не дайшлі.

 Смерць 
Гіпація прымала ўдзел у Александрыйскай гарадской палітыцы, маючы ўплыў на кіраўніка горада, прэфекта Орэста. Гэта акалічнасць выклікала пастаянныя спрэчкі з біскупам Кірылам (пасля кананізаваным), таму хрысціянская абшчына лічыла Гіпацію адной з арганізатараў смуты. У 415 годзе група егіпецкіх хрысціян, прыхільнікаў епіскапа Кірылы, напала на Гіпацію і забіла яе.

Хрысціянскі гісторык Сакрат Схаластык віну ў смерці Гіпаціі ўскладае на «нейкага Пятра»:

 Навуковы ўклад 
Гіпація, як лічыцца, вынайшла або ўдасканаліла некаторыя навуковыя прылады: дыстылятар (прыбор для атрымання дыстыляванай вады), арэометра (прыбор для вымярэння шчыльнасці вадкасці), астралябію (інструмент для астранамічных вымярэнняў, удасканаліўшы астралабон Клаўдзія Пталамея) і планісферу (плоскую рухомую карту неба).

Многія работы, якія прыпісваюцца Гіпаціі, як лічыцца, напісаныя ў супрацоўніцтве з яе бацькам Тэонам. Найбольш вядомыя працы:

 каментар да 13-й кнігі «Арыфметыкі» Діяфанта;
 рэдакцыя трэцяй кнігі каментарыяў Тэона да «Альмагесту» Пталамея;
 рэдакцыя каментарыяў Тэона да «Пачаткаў» Эўкліда;
 каментары да «Конікаў» Апалонія Пергскага;
 «Астранамічны канон».

Катэгорыя:Астраномы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Філосафы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Неаплатонікі
Катэгорыя:Матэматыкі Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Астраномы V стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі V стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы V стагоддзя
Катэгорыя:Жанчыны-філосафы
Катэгорыя:Жанчыны-астраномы
Катэгорыя:Ахвяры забойстваў
Катэгорыя:Жанчыны-матэматыкі