Дубай (эмірат)

Дубай () — эмірат у ААЭ. Размешчаны на Аравійскім паўвостраве на поўдні Персідскага заліва. Сярод сямі эміратаў, якія ўваходзяць у склад краіны, займае першае месца па колькасці насельніцтва (2 137 377 чалавек, (па стане на 17 красавіка 2013 года) і другое пасля Абу-Дабі па плошчы (4114 км²). Сталіца эмірата — аднайменны горад Дубай. Толькі кіраўнікі Дубая і Абу-Дабі, сталіцы краіны, маюць права накласці вета на рашэнні па найважнейшых пытаннях дзяржаўнай значнасці ў заканадаўстве краіны.

 Геаграфія 
Дубай размешчаны на ўзбярэжжы Персідскага заліва прыкладна на ўзроўні мора. На поўдні і паўднёвым-захадзе мяжуе з эміратам Абу-Дабі, на поўначы і ўсходзе з эміратам Шарджа, на захадзе абмываецца Персідскім залівам. Працягласць узбярэжжа — 72 км. Невялікі эксклаў Хатыла мяжуе з Эміратамі Аджман на захадзе і Рас эль-Хайма на поўначы, з паўднёва-ўсходняга боку рэгіён акружаны дзяржавай Аман.

Праліў Крык дзеліць Дубай на дзве часткі. На адным беразе размешчаны раён Бар-Дубай, на іншым — раён Дэйр. Абодва бакі злучаюцца ў трох месцах — мастамі Аль-Мактум і Аль-Гархуд і вядомым тунэлем Шындога (прататыпам Ла-Маншского тунэля), які праходзіць пад вусцем праліва.

 Гісторыя 

 Старажытны час і Сярэднявечча 
У 7 тысячагоддзі да нашай эры тэрыторыя эмірата была пакрыта мангравыя балотам. Прыкладна пяць з паловай тысяч гадоў таму ў выніку змены берагавой лініі тэрыторыя пакрылася пяском, у выніку чаго з'явілася цяпер існая берагавая лінія. Першае пасяленне ў гісторыі Дубая датуецца трэцім тысячагоддзем да нашай эры, калі тэрыторыя была заселена качавой плямёнамі. Археолагі знайшлі толькі некалькі такіх паселішчаў на тэрыторыі эмірата. З III па VII стагоддзе н.э. тэрыторыя знаходзілася пад кіраваннем Сасанідаў, пасля чаго кантроль перайшоў да Амеядаў, якія прынеслі з сабой іслам. На працягу тысяч гадоў тут зараблялі лоўляй рыбы і здабычай жэмчугу.

Самае ранняе пісьмовае згадванне аб Дубаі датуецца 1095 годам, калі гэта назва была згадана ў «Кнізе Геаграфіі» андалузскага (арабскага) географа Абу аль-Бакр. У VII стагоддзі невялікія шейхства, якія размяшчаліся ўздоўж паўднёвага ўзбярэжжа Персідскага заліва і паўночна-заходняга ўзбярэжжа Аманскага заліва ўвайшлі ў склад Арабскага халіфата, які распаўсюдзіў сярод мясцовых жыхароў іслам. У гэты перыяд паўсталі гарады Дубай, Шарджа, Эль-Фуджайра. Па меры паслаблення Халіфата шейхства атрымлівалі ўсё большую аўтаномію. У X-XI стагоддзях усходняя частка Аравійскага паўвострава ўваходзіла ў склад дзяржавы карматов, а пасля яго распаду трапіла пад уплыў Амана. Ужо ў старажытных рэлігійных пісаннях арабскага свету Дубай згадваўся як буйны гандлёвы горад. У канцы XV стагоддзя ў рэгіён праніклі еўрапейцы. Партугалія здолела першай з заходніх дзяржаў замацавацца на паўвостраве, усталяваўшы кантроль над Бахрэйнам і Джульфаром, а таксама над Армузскім праліве.

 Брытанскі пратэктарат 
Першая згадка пра гарадскім паселішчы адносіцца да 1799 года. Горад быў заснаваны кланам Бані-Яс і адразу ж пераведзены ў падпарадкаванне Абу-Дабі. У 1833 годзе Дубай стаў незалежным эміратам у выніку мірнага пераходу ўлады да дынастыі Аль Мактум клана Бані-Яс (родам з Абу-Дабі). З XVIII стагоддзя насельніцтва прыбярэжных арабскіх эміратаў, займалася галоўным чынам гандлем, было ўцягнута ў барацьбу з Вялікабрытаніяй, караблі якой манапалізавалі грузаперавозкі паміж партамі Персідскага заліва і пазбавілі жыхароў галоўнай крыніцы існавання. Гэта прывяло да непрацяглай вайне.

Індская кампанія пастаянна накіроўвала ў Персідскі заліў ваенныя экспедыцыі і ў 1820 годзе вымусіла эміраў і шэйхаў сямі арабскіх эміратаў падпісаць «Генеральны дагавор», які паклаў пачатак англійскаму панаванню на гэтай тэрыторыі і канчатковаму расчляненню Амана на тры часткі — імамат Аман, султанат Маскат і «Пірацкі бераг». З 1853 года ўсе эміраты абагульнена называліся «Аман Дагаворны». На тэрыторыі эміратаў былі створаны англійскія ваенныя базы. Палітычную ўладу ажыццяўляў англійскі палітычны агент. Тым не менш, усталяванне англійскай пратэктарата не прывяло да разбурэння традыцыйнай для рэгіёна патрыярхальнай сістэмы. Мясцовыя жыхары працягвалі трымацца старажытных традыцый. Яны не маглі аказаць сур'ёзнага супраціўлення каланізатарам у сілу сваёй малалікасці і пастаянных міжусобіц паміж рознымі плямёнамі. Дамінуючым племем на гэтых тэрыторыях з'яўлялася і з'яўляецца племя Бані-Яс, якое першапачаткова насяляла ўрадлівыя аазісы Ліва і Аль-Айн. У 1833 годзе адно з плямёнаў Бані-Яс — род Мактум — мігравала з аазісаў Саудаўскай Аравіі і абгрунтавалася ў Дубаі, абвясціўшы незалежнасць горада. Так была заснавана дынастыя Аль-Мактум, якая кіруе эміратам Дубай па гэты дзень. Назва эмірата Дубай перакладаецца з арабскага як «саранча, што вылупяецца з лічынкі». Яго стратэгічнае і геаграфічнае становішча зрабілі горад важным цэнтрам гандлю, і да пачатку XX стагоддзя, Дубай ужо быў важным рэгіянальным портам.

 XX стагоддзе 
У пачатку 1920-х гадоў у Эміратах разгарнулася барацьба за незалежнасць. У гэты ж у час адбылася пераломная падзея ў гісторыі Эміратаў і ўсяго Блізкага ўсходу — у Персідскім заліве было адкрыта радовішча нафты. У 1922 годзе англічане ўсталявалі кантроль за правам шэйхаў прадастаўляць канцэсіі на разведку і здабычу нафты. Аднак у Дагаворным Амане нафтаздабыча не вялася і асноўны даход Эміратам прыносіла гандаль жэмчугам. З пачаткам здабычы нафты ў 1950-х у рэгіён пачаўся прыток замежных інвестыцый, даходы ад гандлю нафтай дазволілі істотна падняць узровень жыцця мясцовага насельніцтва. Але Эміраты заставаліся пад брытанскім пратэктаратам, супраць якога ў 1964 годзе выступіла Ліга арабскіх дзяржаў, якая дэкларыравала права арабскіх народаў на поўную незалежнасць. У 1968 годзе, пасля апублікавання рашэння ўрада Вялікабрытаніі аб намеры вывесці да канца 1971 года брытанскія войскі з раёнаў, размешчаных на ўсход ад Суэцкага канала, у тым ліку з дзяржаў Персідскага заліва, Эміры падпісалі пагадненне аб утварэнні Федэрацыі арабскіх Эміратаў Персідскага заліва. 18 лютага 1968 года шэйх Дубая Рашыд ібн Саід сустракаўся ў спецыяльна пабудаваным у пустыні намётавым лагеры з эмірам Абу-Дабі шэйхам Заедам ібн Султанам ан-Нахаянам, дзе яны прыйшлі да прынцыповай дамоўленасці аб стварэнні федэрацыі Абу-Дабі і Дубая («Union Accord»). У палацы шэйха, у Дубаі, 2 снежня 1971 года сустрэліся Эміры Абу-Дабі, Дубая, Шарджа, Аджман, Фуджайры і наследны прынц Умм-эль-Кайвайна для падпісання часовай канстытуцыі ААЭ. Дубай стаў другім эміратам краіны, якія атрымаў незалежнасць.

 Эканоміка 
Геаграфічнае становішча эмірата, парты якога размяшчаюцца на скрыжаванні марскіх шляхоў з Індыі і краін Паўднёва-Усходняй Азіі ў Еўропу і Афрыку, станоўча ўплывала на эканоміку рэгіёна. У Дубаі спынялася вялікая колькасць камерсантаў з Індыі, многія з якіх у далейшым аселі на пастаяннае месца жыхарства. З-за заняпаду ў галіны экспарту жэмчугу, на якім эмірат спецыялізаваўся да 1930-х гадоў, пачалася масавая міграцыя насельніцтва да іншых частках Персідскага заліва. Шэйх Саід, які быў вымушаны шукаць альтэрнатыўныя крыніцы даходу, прыняў рашэнне ператварыць Дубай у адзін з вядучых цэнтраў рээкспарту ў свеце. Жадаючы прыцягнуць замежных гандляроў, шэйх значна знізіў падаткаабкладанне, перавабіць такім чынам камерсантаў, у тым ліку і брытанскіх, з суседняга эмірата Шарджа, які быў у той час галоўным гандлёвым цэнтрам рэгіёна. Рана распазнаўшы велізарны эканамічны патэнцыял Дубая, шэйх спрыяў росквіту эмірата і яго сталіцы.

У 1950-х гадах у сувязі з вялікай хваляй міграцыі брытанскіх прадпрымальнікаў з Шарджа, у Дубаі правялі электрыфікацыя, наладзілі тэлефонную сувязь і пабудавалі міжнародны аэрапорт. Сын папярэдняга шэйха, Рашыд ібн Саід аль-Мактум, пабудаваў першую сучасную шашу ў Дубаі — Шэйх-Заед-Роўд, мост Аль-Мактум (1963), займаўся арганізацыяй расчысткі прыбярэжных вод эмірата для пракладкі больш зручнага суднаходнага фарватару: глыбакаводная гавань Порт Рашыд (1967-1972), другая гавань у Гара-Алі (найбуйнейшая ў свеце штучная гавань). Стварыў зону свабоднага гандлю ў Гара-Алі і заснаваў Сусветны гандлёвы цэнтр у Дубаі.

Значны рост коштаў на нафту пасля баявых дзеянняў у раёне Персідскага заліве паўплываў на эканамічную палітыку эмірата Дубай, накіраваную на развіццё свабоднага гандлю і ўязнога турызму. Поспех свабоднай зоны Гара-Алі даў падставу для капіравання гэтай мадэлі, стварэння новых свабодных зон, у тым ліку інтэрнэт-горад Дубай, Горад СМІ Дубай і квартал небаскробаў Дубай Марына (Марскі горад) з ланцугом Jumeirah Lake Towers і адной з самых фешэнэбельных яхтенных прыстаняў у свеце. Былі пабудаваны адны з найбуйнейшых у свеце атэляў: Бурдж аль-Араб («Ветразь»), Джумейра-Біч-атэльJumeirah Beach Hotel (у складзе бізнес-цэнтра «Мадынат Джумейра»Мадинат Джумейра ), атэль Вежа Ружы, небаскроб Бурдж-Халіфа (Вежа Халіфа) — самы высокі аўтаномны атэль у свеце, таксама створаны новыя жылыя масівы і шматлікія гандлёва-забаўляльныя комплексы з вялікімі плошчамі, прывабныя для турыстаў (Дубай-Молі, Эмірэйтс-мол, Марына-Молі), аквапарк Wild Wadi Water Park.

Гісторыя вышыннага будаўніцтва ў Дубаі пачалася з 39-павярховага дубайскага Сусветнага гандлёвага цэнтра, вышыня якога складае 149 метраў, пабудаванага ў 1979 годзе. Па завяршэнні будаўніцтва гэты будынак быў самым высокім на Блізкім Усходзе. З 1999 года, і, асабліва, пасля 2005 года, Дубай перажывае сапраўдны вышынны будаўнічы бум. Усе 38 небаскробаў вышэй 220 метраў былі пабудаваны пасля 1999 года. Па стане на чэрвень 2011 года ў Дубаі 38 пабудаваных вышынных будынка вышэй 120 метраў, а таксама 19 будуюцца і запланаваных да будаўніцтва. Будуюцца і прапануюцца такія цікавыя праекты, як самы высокі жылы будынак у свеце - Пентамініум і першы ў свеце небаскроб, які верціцца — Dynamic Tower.

З 2002 года ў эміраце назіралася павелічэнне колькасці прыватных інвестыцый у нерухомую маёмасць, за кошт інвестараў былі ажыццёўлены такія значныя праекты, як стварэнне штучных насыпных астравоў. У 2001-2008 гадах гадах перад узбярэжжам у раёне Джумейра быў створаны першы штучны востраў Пальма Джумейра, з групы Пальмавых астравоў. Пасля гэтага з'явіўся новы праект — Астравы «Свет» — штучны архіпелаг, які складаецца з некалькіх астравоў, які агульнай формай нагадвае кантыненты Зямлі, знаходзіцца ў 4 кіламетрах ад берагавой лініі эміратаDubai’s Palm and World Islands — progress update . Астравы створаны, галоўным чынам, з пяску дробных прыбярэжных вод эмірата Дубай і, разам з пальмавымі астравамі з'яўляюцца яшчэ адным штучным архіпелагам у ваколіцах адміністрацыйнага цэнтра эмірата Дубай. Ідэя стварэння такога архіпелага належыць кронпрынцу эмірата і міністра абароны ААЭ, шэйху Махамеду бен Рашыд аль-МактумуАвтор идеи создания архипелага «The World» — его высочество Шейх Мохаммед бен Рашид Аль-Мактум (Mohammad Bin Rashid Al Maktoum) . У планах — павелічэнне архіпелага шляхам стварэння новых астравоў па праекце The Universe («Сусвет»).

Пабудавана метро і ў 2014 годзе будзе ўведзена ў эксплуатацыю трамвайная лінія. Аднак, здаровы эканамічны рост у апошнія гады суправаджаўся павышэннем узроўню інфляцыі (у 11,2% па дадзеных на 2007 год), які быў выкліканы часткова блізкім падваеннем камерцыйных і жылых рэнтавых выдаткаў, якія прыводзяць да істотнага павелічэння пражытачнага мінімуму для жыхароў.

У 2008 годзе на найбуйнейшай у свеце кірмашы па будаўніцтве і зямельным планаванні ў Дубаі быў прадстаўлены новы праект па стварэнні Садоў Джумейра (Jumeirah Gardens), які прадугледжвае будаўніцтва новых гарадскіх кварталаў у эміраце. Плануецца знесці ўсе старыя, малапавярховыя будынкі, і на іх месцы пракласці суднаходны канал у напрамку з захаду на ўсход з выхадам у мора. На цяпер малаўжыванай тэрыторыі ў 12 км² будуць пабудаваны сучасныя будынкі для насельніцтва колькасцю ў 50-60 тысяч чалавек.

 Даведачная інфармацыя 
ВУП - $ 100 млрд (2008 год)Спустились с пальмы. 27.11.2009. Ведомости.

 Макраэканоміка 
На 2009 год даўгі эмірата і яго дзяржкампаній складаюць $ 80 млрд, што больш, чым ВУП эмірата. З іх $ 59 млрд прыпадае на інвестыцыйную кампанію Dubai World.

 Кампаніі 
Найбуйнейшай кампаніяй Дубая з'яўляецца дзяржаўная інвестыцыйная кампанія Аб'яднаных Арабскіх Эміратаў Dubai World. Першапачаткова вобласцю інтарэсаў кампаніі з'яўляўся партовы бізнес. З часам адбылася дыверсіфікацыя інвестыцый. Цяпер пад кантролем Dubai World знаходзяцца аб'екты энергетыкі, фінансава-банкаўскай сферы, забаўляльнага бізнесу.

У Дубаі таксама зарэгістраваныя Borse Dubai (арабская холдынгавая кампанія, якая валодае дзвюма біржамі: Дубайскім фінансавым рынкам і Дубайскай міжнароднай фінансавай біржай) і Mecca Cola World Company (вытворца безалкагольнага газіраванага напою Mecca-Cola)

 Парты 
Праліў Крык з глыбокай старажытнасці гуляў выключную ролю для Дубая і ўсяго басейна Індыйскага акіяна, паколькі з'яўляўся зручнай і бяспечнай гаванню для лодак і драўляных судоў, захаджалых у парты Персідскага заліва, Афрыкі і Індыі.

Усяго ў Дубаі размешчана тры буйных марскіх порта — Хамра, Рашыд і Гара-Алі. Найважнейшы з іх — Гара-Алі, адзін з лепшых і самых вялікіх партоў ва ўсім Персідскім заліве. Порт, пабудаваны ў 1971-1979 гг., валодае 67 прычаламі і развітой сістэмай аўтадарог. Гара-Алі з'яўляецца свабоднай эканамічнай зонай, якая прадстаўляе магчымасці бяспошліннага імпарту, стопрацэнтныя правы ўласнасці на любое прадпрыемства па-за залежнасці ад падданства, танную электраэнергію і развітую інфраструктуру.

 Нафтаздабыча 
Развіццю Дубая значна спрыяла адкрыццё і здабыча нафты, ролю нафтавага бізнесу ў эканоміцы Дубая заўсёды была невялікая ў параўнанні з Абу-Дабі.

На 2009 год даказаныя запасы нафты складаюць 4 млрд барэляў (у цэлым па ААЭ — 97,6 млрд.). У Дубаі здабываецца толькі за 80 000 бар. нафты ў дзень — гэта $ 2,9 млрд прыбыткаў за год пры цане барэля ў 2008 г. каля $ 100 (усяго ў ААЭ — 2,27 млн бар.).

 Нерухомасць 
Дзякуючы прытоку танных нафтадолараў і звязаных з гэтым танных крэдытаў у 1990-х — 2000-х гадах у Дубаі бурна рос рынак нерухомасці. У гэты перыяд было рэалізавана некалькі маштабных праектаў, напрыклад, насыпныя Астравы Пальм, небаскроб Бурдж-Халіфа. Аднак, падчас крызісу 2009 года цэны на нерухомасць сталі рэзка зніжацца. З пачатку 2009 года па канец III квартала офісы патанелі на 58%, жылья — на 43 %, а вакантныя плошчы ў нядаўна пабудаваных офісах складалі 59%. Фарміруе, рэгулюе і ліцэнзуе дзейнасць, звязаную з нерухомасцю ў Дубаі ўстанова Дэпартамента зямельных рэсурсаў Дубая — RERA (Real Estate Regulatory Authority (араб.  مؤسسة التنظيم العقاري) — орган па рэгуляванні сектара нерухомасці Дубая).

 Турызм 
Эмірат Дубай з'яўляецца вядомым турыстычным цэнтрам на Блізкім Усходзе. Некаторыя славутасці Дубая:

 Хмарачосы, у тым ліку самы высокі на дадзены момант (2014) небаскроб у свеце
 Вярблюджыя бегі
 Скокі (спаборніцтвы па конным спорце)
 Аўтагонкі
 Музей сакалінага палявання
 Ружовыя фламінга
 Акіянарыум у атэлі «Атлантыс»
 Аквапарк Wild Wadi Water Park
 Тэнісныя турніры жаночы (WTA) і мужчынскі (ATP)

 Гл. таксама 
 Эмірацкае Дубайскае тэлебачанне

 Спасылкі 
 Урад Дубая
 Дэпартамент турызма Дубая
 Цэнтр статыстыкі Дубая

Катэгорыя:Эміраты Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў