Вольга Такарчук

Вольга Навоя Такарчук (https://rejestr.io/krs/243763/stowarzyszenie-kulturalne-gory-babel; нар. 29 студзеня 1962, Сулехаў) — польская пісьменніца, эсэістка, аўтарка сцэнарыяў, паэтэса. Адна з самых чытаных польскіх пісьменніц. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (2018) «за апавядальнае ўяўленне, якое з энцыклапедычным запалам паказвае перасячэнне мяжы як форму жыцця»nashaniva.by.

 Біяграфія 
Навучалася ў Варшаўскім універсітэце (псіхалогія). Падчас навучання працавала валанцёрам з псіхічна хворымі падлеткамі. Пасля заканчэння ўніверсітэта ў 1985 годзе пераехала ва Уроцлаў, а потым у Валбжых, дзе працавала псіхатэрапеўтам. Вольга Такарчук лічыць сябе паслядоўніцай Карла Густава Юнга і называе яго псіхалогію адной з крыніц сваёй творчасці.

У студзені 1998 года адна з падпісантаў Беларускай дэкларацыі свабоды. Сябра польскай партыі «зялёных».

Жыве ва Уроцлаве. Мае невялікі вясковы дом у Новай Рудзе пад Уроцлавам, купіла яго, каб быць бліжэй да сваіх любімых мясцін — гор. У Новай Рудзе ладзіць штогадовы фестываль «Горы літаратуры».

 Творчасць 
У друку дэбютавала ў 1979 годзе апавяданнем пад псеўданімам Наташа Баровін (Natasza Borowin). А ў 1989 годзе пабачыла свет яе першая кніга — зборнік вершаў «Гарады ў люстэрках» (Miasta w lustrach). Дэбютная кніга прозы — раман «Шлях людзей Кнігі» (Podróż ludzi Księgi) — выйшла ў 1993 годзе, за яе Такарчук атрымала ўзнагароду Польскага таварыства кнігавыдаўцоў.

Аўтар некалькіх раманаў і зборнікаў ападяданняў. Стварыла перапляценне рэальнай гісторыі і нацыятворчага міфу. Кніга «Правек і іншыя часы» (Prawiek i inne czasy, 1996) стала ўвасабленнем гісторыі Польшчы і адначасова ўвасабленнем гісторыі аднаго чалавека. Цераз прызму аднаго чалавека, аднаго роду, адной вёсачкі ёй атрымалася перадаць гісторыю ўсяго польскага народа і ўсёй Еўропыnashaniva.by.

Польская назва кнігі Bieguni (2007) азначае старавераў, «бегуноў» або «бежанцаў», якія верылі, што свет прасякнуты злом і што адзінай магчымасцю ўцячы ад гэтага зла — быць у пастаянным руху. Галоўная тэма раману — экзістэнцыяльная сітуацыя чалавека, які падарожнічае. Bieguni — гэта метафара сучасных вандроўнікаў. Над кнігаю аўтарка працавала тры гады і пісала яе пераважна ў дарозеsvaboda.org.

Раман «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых» (Prowadź swój pług przez kości umarłych, 2009) — дэтэктыў без традыцыйнага следства. Галоўная гераіня — інжынерка на пенсіі, настаўніца англійскай мовы, экзальтаваная абаронца жывёльнага свету — ад самага пачатку ўпэўненая, што ведае, чаму ў акрузе адбываюцца забойствы мужчын, якія захапляюцца паляваннем. Але ёй ніхто не верыць: ні суседзі, ні паліцыя, ні будучыя ахвяры.

Некаторыя творы пісьменніцы экранізаваныя. У прыватнасці, рэжысёрка Агнешка Холанд зняла фільм «Pokot» паводле рамана Такарчук «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых», прэм’ера адбылася на Берлінскім кінафестывалі ў 2017 годзеhttps://iwroclaw.com/ru/eternal-polyachka-s-ukrainskimi-kornyami-olga-tokarchuk-ee-luchshie-knigi-i-literaturnye-premii.

 Творы 
 Miasto w lustrach (1989 — зборнік вершаў)
 Podróż ludzi Księgi (1993)
 E. E. (1995)
 Prawiek i inne czasy (1996)
 Szafa (1997)
 Dom dzienny, dom nocny (1998)
 Opowieści wigilijne (разам з Ежы Пільхам і Анджэем Стасюком) (2000)
 Lalka i perła (2000)
 Gra na wielu bębenkach (2001)
 Ostatnie historie (2004)
 Anna In w grobowcach świata (2006)
 Bieguni (2007)
 Prowadź swój pług przez kości umarłych (2009)
 Moment niedźwiedzia (2012)
 Księgi Jakubowe (2014)
 Opowiadania bizarne (2018)
 Profesor Andrews w Warszawie. Wyspa (2018)

 Беларускія пераклады 

 Раманы 
 Правек ды іншыя часы — пер. Марына Шода, 2010
 Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых — пер. Марына Шода, 2018
 Кнігі Якуба — пер. Марына Шода, 2025

 Апавяданні 
 Прачынайся ты забіты (пер. Ганна Пазюк) // 20 польскіх апавяданняў, Мінск, 2007, выдавецтва Логвінава
 Прафесар Эндрус у Варшаве (пер. Марына Шода) // 20 польскіх апавяданняў, Мінск, 2007, выдавецтва Логвінава
 Самая брыдкая жанчына ў свеце (пер. Андрэй Хадановіч) // 20 польскіх апавяданняў, Мінск, 2007, выдавецтва Логвінава
 CHE GUEVARA (пер. Юльян Гайдук) // часопіс ПАМІЖ, № 6-2007

 Узнагароды 

 Прэмія Польскага таварыства кнігавыдаўцоў, 1993
 Прэмія Фонду імя Касцельскіх, 1997
 Літаратурная ўзнагарода «Ніке», 2008, 2015
 Міжнародны Букер і Нобелеўская прэмія па літаратуры, 2018

 Спасылкі 
 Афіцыйная старонка Вольгі Такарчук 
 prajdzisvet.org
 Правек ды іншыя часы. Урывак з рамана
 Ігра на некалькiх барабанах 
 Жаданне Сабіны
 Прачынайся, ты забіты

Катэгорыя:Драматургі Польшчы
Катэгорыя:Пісьменніцы Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Выпускнікі факультэта псіхалогіі Варшаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Кракава
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне гарадоў Польшчы