Закон попыту і прапановы

Закон попыту і прапановы — адзін з асноўных законаў рынкавай эканомікі, які тлумачыць, як фармуецца цана на тавары і паслугі на падставе ўзаемадзеяння паміж попытам і прапановай.

 Сутнасць 
 Попыт — гэта колькасць тавару або паслугі, якую спажыўцы гатовы набыць па пэўнай цане.
 Прапанова — гэта колькасць тавару або паслугі, якую вытворцы гатовы прадаць па пэўнай цане.

Закон сцвярджае, што пры іншых роўных умовах:
 калі цана павышаецца, то попыт змяншаецца, а прапанова павялічваецца;
 калі цана змяншаецца, то попыт павялічваецца, а прапанова змяншаецца.

 Раўнавага 
Кропка, у якой колькасць прапанаванага тавару роўная колькасці запатрабаванага, называецца раўнаважнай цаной. У гэтай кропцы рынкавы механізм функцыянуе найбольш эфектыўна: няма ні дэфіцыту, ні лішку.

 Фактары, што ўплываюць 
На попыт і прапанову ўплываюць:
 даход спажыўцоў;
 цэны на звязаныя тавары (заменнікі або дадаткі);
 густы і перавагі;
 кошт вытворчасці;
 тэхналогіі;
 падаткі і субсідыі;
 чаканні адносна будучых цэн;
 колькасць пастаўшчыкоў або спажыўцоў.

 Графічнае прадстаўленне 
 Крывая попыту звычайна мае зніжальны нахіл — чым вышэйшая цана, тым меншы попыт.
 Крывая прапановы мае ўзыходны нахіл — чым вышэйшая цана, тым большая прапанова.
 Кропка перасячэння гэтых крывых — гэта раўнаважны стан.

 Значэнне 
Закон попыту і прапановы — аснова мікраэканомікі і адзін з базавых прынцыпаў, які тлумачыць механізмы фармавання цэн, паводзіны спажыўцоў і вытворцаў, а таксама вынікі дзяржаўнага ўмяшання (напрыклад, усталяванне мінімальнай ці максімальнай цаны).

 Крытыка і абмежаванні 
 Закон працуе ў ідэальных умовах, але ў рэальным свеце існуюць рынкавыя няўдачы, манаполіі, знешнія эфекты і іншыя фактары, якія могуць скажона ўплываць на ўзаемадзеянне попыту і прапановы.
 У некаторых сектарах (напрыклад, ахова здароўя, адукацыя, жыллё) гэты механізм не забяспечвае справядлівага і эфектыўнага размеркавання рэсурсаў.

 Літаратура 
 Mankiw, N. Gregory. Principles of Economics. Cengage Learning, 2018.  
 Samuelson, Paul A.; Nordhaus, William D. Economics. McGraw-Hill Education, 2010.  
 Krugman, Paul; Wells, Robin. Microeconomics. Worth Publishers, 2018.

Катэгорыя:Эканамічныя законы
Катэгорыя:Мікраэканоміка

Катэгорыя:Навуковыя законы
Катэгорыя:Эканамічныя законы