Староста

Староста, ста́раста (, , ) — выбарныя службовая асоба, прадстаўнік княжацкай адміністрацыі, кіраўнік адміністрацыі.

У XVI—XX ст. выбарная службовая асоба для кіраўніцтва невялікімі адміністрацыйна-тэрытарыяльнымі адзінкамі і грамадскімі калектывамі (староста гарадскі, староста земскі, староста сельскі, староста арцельны, староста губны, староста ратайны і т. п.).

 Вялікае Княства Літоўскае 
У Вялікім Княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай (тэрыторыі сучаснай Беларусі, Літвы, Украіны і Польшчы) XV—XVIII ст. — гэта кіраўнік войтаў, солтысаў, галоў. Існавала два тыпы старостаў:

 Гродавы староста — кіраваў адміністрацыйнай акругай (паветам), намеснік вялікага князя (караля). Спачатку ажыццяўляў у акрузе поўную дзяржаўную і судовую ўладу. 3 узмацненнем у XVI ст. шляхецкага самакіравання і судаводства ў яго кампетэнцыі застаўся толькі гродскі суд. Прызначаў сабе намесніка — падстаросту.
 Нягродавы староста — трымаў каралеўскія маёнткі (староствы), звычайна пажыццёва. Не меў адміністрцыйна-судовых функцый, карыстаўся прыбыткам з маёнтку, у дзяржаўны скарб выплачваў кварту на ўтрыманне войска. Атрымліваў староства ад манарха і сойма як узнагароду «за публічныя заслугі».

 Найноўшы час 
У Заходняй Беларусі і Заходняй Украіне да 1939 г. — начальнік павета. У Расійскай імперыі — галава сельскай абшчыны (сельскай грамады), сельскі стараста.

Староста ў Польшчы — службовая асоба, якая ўзначальвае павет і з’яўляецца кіраўніком яго самакіравання. Выбіраецца на пасаду саветам павета (). Усяго ў Польшчы 314 старостаў, па ліку наяўных у краіне сельскіх паветаў (гарадскі павет узначальвае бурмістр ці «прэзідэнт горада»).

Стараста ва Украіне — з 2015 года з’яўляецца службовай асобай мясцовага самакіравання ў сяле або пасёлку, якія разам з іншымі населенымі пунктамі добраахвотна аб’ядноўваюцца ў адну тэрытарыяльную суполку. Стараста абіраецца жыхарамі вёскі або пасёлка на тэрмін паўнамоцтваў мясцовага савета аб’яднанай тэрытарыяльнай абшчыны. Стараста па пасадзе ўваходзіць у склад выканаўчага камітэту аб’яднанай тэрытарыяльнай абшчыны.

Памочнік старосты — падстароста ().

У Беларусі звычайна памочнікаў старшыні сельсавета па пэўнай вёсцы завуць староста.

 Гл. таксама 
 Ваявода
 Кашталян
 Віж

 Літаратура 

 Тлумачний словник української мови / Укл. Василь Яременко і Оксана Сліпушко. Т. 4 (Р-Я). — Київ, «Аконіт», 2000. — ISBN 966-7173-02-X — С. 378—379.


Катэгорыя:Пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім