Астроўна (Бешанковіцкі раён)

Астро́ўна (, ) — аграгарадок (былая вёска) у Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці на беразе возера Астроўна. Уваходзіць у склад Астровенскага сельсавета.

 Гісторыя 
Прыкладна ў 1520-я ваявода віцебскі Іван Сапега заснаваў Астровенскі замак. Гэтыя землі належалі да маёнтку Палонна ў складзе Віцебскага павета і засталіся яму і брату Янушу ў спадчыну ад маці, князёўны Фядоры Друцкай-Сакалінскай. Першы пісьмовы ўспамін пра Астроўну як спадчыну дзяцей І. Сапегі датуецца 1546, калі яго ўдава атрымала велікакняжацкі дазвол заснаваць каля замка мястэчка. Пазней маёнткам валодалі сын Іван (сын Івана) і Міхал (сын Януша) Сапегі. У 1591 Астроўна перайшла да Рыгора, сына І. Сапегі. Цягам 1600—1633 гэтым абшарам валодаў адзіны сын Рыгора, Аляксандр Дажбог Сапега. Адначасна частка Астроўна належала ўнукам Януша, Мікалаю і Льву Сапегам, потым сыну Мікалая, Фёдару.

200px|thumb|злева|У ваколіцах Астроўна, 1830-я

У 1622 А. Д. Сапега заснаваў у Астроўна кляштар дамініканцаў. Па яго смерці частка мястэчка адыйшла да дачкі Ганны і яе мужа Станіслава Нарушэвіча; удзел Фёдара ў 1650 падзялілі сыны яго сясцёр — Валовічы, Трызны і Камароўскія.

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Астроўна апынулася ў складзе Расійскай імперыі, дзе зрабілася цэнтрам воласці Сенненскага павета Магілёўскай губерні. На кан. XVIII ст. у мястэчку было 19 двароў, на галоўнай плошчы стаяла ратуша. У гэты час тут рэгулярна з 15 жніўня да 1 верасня праводзіўся кірмаш.

У пачатку Вайны 1812 года ў ваколіцах Астроўна адбылася бітва паміж французскім авангардам Ж. Мюрата і часткай сіл I Заходняй арміі М. Б. Барклая дэ ТоліСвод памятников истории и культуры Белоруссии. — Минск: БелСЭ им. Петруся Бровки, 1985. — С. 124., у выніку якой мястэчка было разбурана. Станам на 1888 у мястэчку было 70 дамоў, у пач. XX ст. — 126 дамоў.

1 студзеня 1919 згодна з пастановай I з'езду КП(б) Беларусі Астроўна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 Астроўну вярнулі ў склад БССР, дзе яна зрабілася цэнтрам сельсавета. 

Нямецкія войскі захапілі Астроўна 5 ліпеня 1941 года, акупацыя доўжылася да 23 чэрвеня 1944 года. 19 ліпеня 1941 года немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, арганізавалі гета ў Астроўне, было расстраляна 350 яўрэяў.

Станам на 1969 у вёсцы было 264 двары, на 1990 — 535, на 1994 — 554. У 2005 Астроўна атрымала афіцыйны статус аграгарадку.

 Насельніцтва 
 XVIII стагоддзе: 1800 год — 97 чал.
 XIX стагоддзе: 1888 год — 469 чал.
 XX стагоддзе: 1901 год — каля 300 чал.; 1969 год — 851 чал.Вячаслаў Насевіч|Насевіч В. Астроўна //  С. 224.; 1990 год — 1,2 тыс. чал.Вячаслаў Насевіч|Насевіч В. Астроўна //  С. 223.; 1994 год — 1173 чал.; 1999 — 658 чал.
 XXI стагоддзе: 2010 — 603 чал.

 Інфраструктура 
У Астроўна працуюць сярэдняя школа, бальніца, дом культуры, бібліятэка, пошта.

 Славутасці 
 Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (XVI ст.; цяпер на балансе БЭМП).
 Абеліск у гонар Бітвы пад Астроўна.
 Помнік У. І. Леніну (1970-я гг. ).
 Помнік землякам (1968).
 Брацкая магіла (1944) — . Помнік устаноўлены ў 1969 годзе.
 Помнікі на воінскіх пахаваннях.
 Мемарыяльная дошка ў гонар 54 гвардзейскага стралковага палка (1975).
 Мемарыяльная дошка ў гонар Героя Савецкага Саюза К. А. Абазоўскага (2022), на будынку школы.

 Страчаная спадчына 
 Ратуша (XVIII ст.)
 Сінагога
 Царква

 Вядомыя асобы 
 Леў Сапега
 Аляксей Мікалаевіч Нікалаевіч (1904—1965) — генерал-лейтэнант, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
 Уладзімір Мікалаевіч Шылянок (1937—2021) — беларускі ўрач-хірург. Доктар медыцынскіх навук (1975).

 Крыніцы 

 Літаратура 



 Спасылкі 

Катэгорыя:Населеныя пункты Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Астровенскі сельсавет
Катэгорыя:Мястэчкі Віцебскага ваяводства