Таксін

Таксі́н ( (toxikos) — атрутны) — яды біялагічнага паходжання.

Выпрацоўваюцца напрыклад пухлінавымі клеткамі, інфекцыйнымі ( — насычаць, заражаць) агентамі — бактэрыямі, вірусамі, грыбамі (мікатаксін), або паразітамі, у прыватнасці гельмінтамі. Шырокая група таксінаў выпрацоўваецца раслінамі і марскімі бесхрыбтовымі. Таксіны маюцца ў ядах пчол, змей, некаторых павукоў і скарпіёнаў. Таксіны расліннага паходжання (фітатаксіны): рыцын з насення клешчавіны, абрын (з абрусу).

Найбольш вядомыя мікробныя таксіны, сярод якіх адрозніваюць экзатаксіны і эндатаксіны.

Экзатаксіны (простыя бялкі) утвараюцца грамстаноўчымі і некаторымі грамамоўнымі патагеннымі бактэрыямі і выдзяляюцца ў навакольнае асяроддзе. Некаторыя з эндатаксінаў выклікаюць слупняк, батулізм, дызентэрыю і іншыя хваробы.

Эндатаксіны (складаныя бялкі — комплексы ліпаполіцукрыдаў з бялкамі) знаходзяцца ў вонкавых слаях клетачных сценак патагенных грамадмоўных бактэрый. Гэтыя таксіны выклікаюць, напрыклад, брушны тыф, дызентэрыю.

Па тыпу ўздзеяння на арганізм адрозніваюць
 нейратаксіны, якія ўздзейнічаюць на розныя этапы перадачы нервовых імпульсаў;
 цытатаксіны, якія валодаюць паверхневай актыўнасцю і разбураюць клетачныя мембраны;
 таксіны-інгібітары, якія прыгнятаюць актыўнасць пэўных ферментаў і парушаюць працэсы абмену рэчываў у арганізме;
 таксіны-ферменты (пратэазы, нуклеазы, гілауранідазы, фосфаліпазы і іншыя), якія разбураюць у арганізме бялкі, ліпіды, нуклеінавыя кіслоты, полісахарыды і інш.

З таксінаў атрымліваюць неатрутныя анатаксіны і антыбіётыкі.

 Гл. таксама 
 Алкалоіды
 Мікатаксіны
 Фітатаксіны
 Цэрэўлід

 Зноскі 

 Літаратура 

 Таксі́ны // 



 Спасылкі 
  James M. Madsen Токсины как оружие массового поражения // Справочник MSD
 Немекин В. Н. Рябинин О. Н. Токсины и оценка их поражающего действия // Современные технологии обеспечения гражданской обороны и ликвидации последствий чрезвычайных ситуаций
 Бесараб С. В. Плесени, гнили, токсины μ-скопических грибов // Хабр — habr.com, 21 августа 2021, 02:26
 Токсины // Термины МЧС России 
 Токсины // Сайт Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі
 Токси́ны // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru