Палітычныя партыі Беларусі

Спіс змяшчае палітычныя партыі і арганізацыі, якія дзейнічалі на тэрыторыі сучаснай Беларусі за ўвесь гістарычны час.

 Развіццё партыйнай сістэмы 
З сярэдзіны 1990-х гадоў арыентацыя на актыўны палітычны ўдзел, дэмакратычныя рэформы і апазіцыйнасць прэзідэнту пачала выклікаць актыўнае супрацьдзеянне ўлад. Дэкрэт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 26 студзеня 1999 года № 2 «Аб некаторых мерах па ўпарадкаванні дзейнасці палітычных партый, прафесійных саюзаў, іншых грамадскіх аб’яднанняў» рабіў больш жорсткімі патрабаванні для рэгістрацыі палітычных партый і аб’яднанняў, абавязаў прайсці перарэгістрацыю.

У снежні 2005 года, напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў, у Крымінальны кодэкс Рэспублікі Беларусь дададзены артыкул 193.1, які прадугледжвае пакаранне штрафам або пазбаўленнем волі на тэрмін да 2 гадоў за ўдзел у дзейнасці незарэгістраваных палітычных партый, іншых грамадскіх аб’яднанняў, рэлігійных арганізацый і фондаў.

 Пасля пачатку палітычнага крызісу 2020 года 
Пасля пачатку палітычнага крызісу 2020 года, рэжым Лукашэнкі пачаў знішчэнне грамадзянскай супольнасці, у тым ліку грамадскіх аб’яднанняў і палітычных партый (гл. Пагром грамадскіх арганізацый у Беларусі).

У лютым 2023 года Аляксандр Лукашэнка падпісаў законы, накіраваныя на ўрэгуляванне сферы ўзаемадзеяння дзяржаўных органаў (арганізацый) і грамадзянскай супольнасці, змяненне падыходаў да стварэння і дзейнасці палітычных партый. У прыватнасці, былі зменены ўмовы стварэння і дзейнасці палітычных партый — павялічаны мінімальны парог колькасці заснавальнікаў (членаў) з 1 тысячы да 5 тысяч чалавек, устаноўлена абавязковая наяўнасць арганізацыйных структур ва ўсіх абласцях і Мінску, а таксама не менш як у адной трэці раёнаў кожнай з абласцей і не менш як у адной трэці раёнаў Мінска.

Згодна з законам, Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь да верасня павінна было перарэгістраваць палітычныя партыі. Дзейнасць партый, якія не прайшлі перарэгістрацыю і не прынялі рашэнне аб ліквідацыі, была спынена па рашэнні Вярхоўнага суда Рэспублікі Беларусь. Міністр юстыцыі Сяргей Хаменка пасля пачатку працэсу перарэгістрацыі заявіў у праграме «Маркаў. Нічога асабістага» дзяржаўнага тэлебачання, што «колькасць партый паменшыцца да 3-4».

У выніку працэсу перарэгістрацыі ў краіне засталося 4 партыі з 15 дзеючых на пачатак 2023 года. Усе апазіцыйныя партыі былі ліквідаваны, прайшлі перарэгістрацыю марыянеткавыя партыі рэжыму Лукашэнкі.

 Партыі, зарэгістраваныя Міністэрствам юстыцыі Рэспублікі Беларусь 
Паводле інфармацыі з вэб-сайта Прэс-службы Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, у адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь ад 5 кастрычніка 1994 г. № 3266-XII аб палітычных партыях са зменамі і дадаткамі (29 лістапада 1999 г., 13 снежня 1999 г., 22 чэрвеня 2001 г., 26 чэрвеня 2003 г., 19 ліпеня 2005 г., 8 мая 2007 г., 21 ліпеня 2008 г., 20 лютага 2014 г.) зарэгістравана 4 палітычныя партыіПолитические партии.
 Белая Русь
 Ліберальна-дэмакратычная партыя
 Рэспубліканская партыя працы і справядлівасці
 Камуністычная партыя Беларусі

 Партыі, ліквідаваныя Вярхоўным судом 
 Беларуская аграрная партыя
 Беларуская патрыятычная партыя
 Беларуская партыя аб’яднаных левых «Справядлівы свет» — да 2008 года Партыя камуністаў Беларусі
 Беларуская партыя «Зялёныя»
 Беларуская партыя працы
 Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада
 Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Грамада)
 Беларуская сацыяльна-спартыўная партыя
 Сацыял-дэмакратычная партыя Народнай Згоды
 Рэспубліканская партыя
 Кансерватыўна-Хрысціянская партыя — БНФ
 Партыя БНФ
 Аб’яднаная грамадзянская партыя

 Партыі і аргкамітэты, якім адмовілі ў рэгістрацыі палітычнымі партыямі 
 Беларускае аддзяленне НБП
 Беларуская партыя жанчын «Надзея»
 Беларуская партыя працоўных
 Беларуская камуністычная партыя працоўных
 Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Народная Грамада)
 Беларуская хрысціянская дэмакратыя
 Беларускі народны рух
 Камуністычная партыя Беларусі (1991)
 Ліга Манархічная Вялікага Княства Літоўскага
 Малады фронт
 Маладая Беларусь
 Моладзевы блок
 Моладзевы хрысціянска-сацыяльны саюз «Маладыя дэмакраты»
 Партыя «Краіна»
 Партыя «Разам»
 Партыя свабоды і прагрэсу

 Партыі, якія спынілі дзейнасць 

 Час Расійскай імперыі, Польшчы і СССР 
 Камуністычная партыя Беларусі (1918—1991)
 Беларуская сацыялістычная грамада (канец 1902—1918) — да 1904 года Беларуская рэвалюцыйная Грамада
 Беларуская рэвалюцыйная арганізацыя (1922—1923)
 Сацыялістычная партыя Белай Русі (1904—1905)
 Канстытуцыйна-каталіцкая партыя Літвы і Беларусі (восень 1905 — лета 1907)
 Польскі дэмакратычны саюз Беларусі (1907)
 Краёвая партыя Літвы і Беларусі (1907—1908)
 Беларуская хрысціянская дэмакратыя (1917—1940)
 Беларуская сацыял-дэмакратычная рабочая партыя (1917—1918)
 Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (1918—1924)
 Беларуская сацыял-дэмакратычная работніцкая група (1915—1918)
 Беларуская народная партыя сацыялістаў (1917)
 Беларуская нацыянал-сацыялістычная партыя
 Беларуская незалежніцкая партыя (1942 — ?)
 Беларуская партыя незалежных сацыялістаў (1922—1925)
 Беларуская партыя сацыялістаў-рэвалюцыянераў (красавік 1918 — верасень 1924)
 Беларуская партыя сацыялістаў-федэралістаў
 Камуністычная партыя Літвы і Заходняй Беларусі (1918—1919)
 Беларуская сялянская партыя Зялёнага дуба (1919—1924)
 Камуністычная партыя Заходняй Беларусі (1923—1938)

 Суверэнная Беларусь 
 Аб’яднаная аграрна-дэмакратычная партыя (13 чэрвеня 1992 — 1 кастрычніка 1995) — са студзеня 1994 года Беларуская аграрная партыя
 Аб’яднаная дэмакратычная партыя Беларусі (3 лістапада 1990 — 1 кастрычніка 1995)
 Беларуская аб’яднаная спартыўная партыя (17 снежня 1994 — 25 сакавіка 1998)
 Беларуская гуманітарная партыя (26 лютага 1994 — 1999)
 Беларуская народная партыя (5 лістапада 1994 — 1999)
 Беларуская нацыянальная партыя (1 верасня 1994 — 1999)
 Беларуская партыя «За сацыяльную справядлівасць» (19 верасня 1996 — 17 чэрвеня 1998)
 Беларуская партыя «Зялёны мір» (14 красавіка 1994 — 1999)
 Беларуская партыя зялёных (30 снежня 1992 — 20 чэрвеня 1998)
 Беларуская партыя працы (1993—2009)
 Беларуская рэспубліканская партыя (28 сакавіка 1994 — 1999)
 Беларуская сацыялістычная партыя (28 ліпеня 1994 — 1999)
 Беларуская сялянская партыя (23 лютага 1991 — 1999)
 Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада (2 сакавіка 1991 — 29 чэрвеня 1996)
 Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада (15 лютага 1998 — красавік 1999)
 Беларуская хрысціянска-дэмакратычная злучнасць (1 чэрвеня 1991 — 1999)
 Беларуская хрысціянска-дэмакратычная партыя (4 снежня 1994 — 1999)
 Беларуская экалагічная партыя (16 снежня 1993 — 13 лістапада 1998)
 Беларуская экалагічная партыя зялёных «БЭЗ» (20 чэрвеня 1998 — 29 жніўня 2007)
 Беларускі патрыятычны рух (8 кастрычніка 1994 — 12 кастрычніка 1996)
 Грамадзянская партыя (17 снежня 1994 — 1 кастрычніка 1995)
 Народная партыя «Адраджэнне» (5 сакавіка 1995 — 31 сакавіка 1998)
 Нацыянальна-дэмакратычная партыя Беларусі (23 чэрвеня 1990 — 1999)
 Партыя аматараў піва (14 жніўня 1993 — 26 сакавіка 1998)
 Партыя «Ачышчэнне» (6 мая 1995 — 30 сакавіка 1998)
 Партыя Беларускі навукова-вытворчы кангрэс (2 кастрычніка 1992 — 25 сакавіка 1998)
 Партыя камуністаў Беларуская (7 снежня 1991 — 2023) — з 2009 Беларуская партыя аб’яднаных левых «Справядлівы свет»
 Партыя народнай згоды (11 красавіка 1992 — 29 чэрвеня 1996)
 Партыя разумнага сэнсу (3 снежня 1994 — 1999)
 Партыя Усебеларускага адзінства і згоды (26 чэрвеня 1994 — 27 сакавіка 1998)
 Польскае дэмакратычнае аб’яднанне (1993—1995)
 Хрысціянска-дэмакратычны выбар (21 красавіка 1995 — 1999)
 Славянскі сабор «Белая Русь» (6 чэрвеня 1992 — 1999)

 Крыніцы 

 Літаратура 
 Политические партии Республики Беларусь. Материалы для самостоятельной работы студентов / [Авторы-составители: В. К. Коршук, А. Г. Кохановский, И. Ф. Романовский]. Мн.: Белгосуниверситет, 2004. — 267 с.

 Спасылкі 
 Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь: Звесткі пра палітычныя партыі, зарэгістраваных у Рэспубліцы Беларусь 
 Дасье краіны / Беларусь / Партыйна-палітычная сістэма 


Беларусь
Катэгорыя:Спісы:Беларусь