Самані

Самані́ (па-таджыкску: сомонӣ, ISO 4217: TJS) — афіцыйная валюта Таджыкістана, названа ў гонар сярэднявечнага эміра Ісмаіла Самані. Уведзены ў абарачэнне 30 кастрычніка 2000 года, замяніўшы таджыкскі рубель. Курс абмену новай валюты складаў 1 самані да 1000 таджыкскіх рублёў, абмен цягнуўся да 1 красавіка 2001 года.

Літарны код ISO 4217 — TJS, лічбавы — 972, афіцыйны сімвал — с. Адзін самані дзеліцца на 100 дырамаў. Існуюць банкноты вартасцю 1, 5, 10, 20, 50 і 100 самані і 1, 5, 20 і 50 дырамаў, а таксама манеты 1, 5, 10, 20, 25, 50, дырамаў і 1, 3 і 5 самані.

Інфляцыя на жнівень 2023 г. складае 4,2 %.

 Манеты 

 Серыя 2001—2018 гадоў 
Манеты гэтага выпуску чаканіліся на Санкт-Пецярбургскім манетным двары. На манетах 2006 года выпуску, у параўнанні з манетамі 2001 года, павялічаны відарыс наміналу. У 2018 годзе былі выпушчаны манеты наміналам 1, 3 і 5 самані са змененым дызайнам, адчаканеныя на Казахстанскім манетным двары.
 Відарыс Намінал Матэрыял Дыяметр(мм) Таўшчыня(мм) Маса(г) Гурт Гады выпуску 120px <big>5 дырамаў сталь,плакіраванне латунню 16,5 1,35 2 гладкі 2001 2006 120px <big>10 дырамаў 17,5 1,4 2,4 2001 2006 120px <big>20 дырамаў 18,5 1,4 2,7 2001 2006 120px <big>25 дырамаў медзь+цынк 19 1,4 2,76 рубчасты 2001 2006 сталь, плак. латунню 2,8 2006 120px <big>50 дырамаў медзь+цынк 21 1,45 3,6 2001 2006 сталь, плак. латунню 3,4 2006 120px <big>1 самані нейзільбер 24 1,6 5,2 перарывіста-рубчасты 2001 60px60px 24,5 1,8 5,8 2018 120px <big>3 самані 25,5 1,8 6,3 гладкіз надпісам 2001 60px60px 2018 120px <big>5 самані 26,5 1,85 7 перарывіста-рубчастыса зорачкамі 2001 60px60px 2018

 Серыя 2011 года 
З мэтай паляпшэння якасці грашовага абарачэння 15 чэрвеня 2011 года была выпушчана новая серыя манет наміналам у 5, 10, 20 і 50 дырамаў і 1 самані. Манеты наміналам у 1 і 2 дырамы былі выпушчаны ў абарачэнне з 2 лютага 2013 года. Усе манеты чаканяцца на Казахстанскім манетным двары.

Усе манеты мінулых выпускаў (2001 і 2006 гады) застаюцца законнымі сродкамі плацяжу.

У 2015 і 2017 гадах былі выпушчаны манеты наміналам 5, 10, 20, 50 дырамаў і 1 самані (толькі ў 2017) з некалькі змененым дызайнам.
 Відарыс Намінал Матэрыял Дыяметр(мм) Таўшчыня(мм) Маса(г) Гурт Гады выпуску 60px 60px <big>1 дырам сталь, плак.латунню 14,5 1,2 1,3 гладкі 2011 60px 60px <big>2 дырамы 16,0 1,2 1,6 2011 60px 60px <big>5 дырамаў 18,0 1,2 2,0 2011 20152017 60px 60px <big>10 дырамаў 20,5 1,4 3,0 2011 20152017 60px 60px <big>20 дырамаў 23,5 1,6 4,0 рубчасты 2011 20152017 60px 60px <big>50 дырамаў 26,0 1,6 5,5 перарывіста-рубчасты 2011 20152017 60px 60px <big>1 самані мельхіёр 27,0 1,4 5,2 рубчасты 2011 2017

 Памятныя манеты 

Нацыянальны банк Таджыкістана выпускае памятныя і юбілейныя манеты з каштоўных (золата — наміналамі 50, 100 і 200 самані і срэбра — наміналамі 1, 3, 5, 50, 100 і 500 самані) і некаштоўных металаў (біметал — наміналам 3 і 5 самані, мельхіёр і нейзільбер — наміналам 1 самані), пачынаючы з 2004 года, калі былі выпушчаны чатыры манеты, прысвечаныя 10-годдзю Канстытуцыі Таджыкістана і 80-годдзю Душанбэ.

Па стане на пачатак 2015 года было выпушчана 30 разнавіднасцяў манет, у тым ліку 5 біметалічных, 2 з мельхіёру, 1 з нейзільбера, 19 са срэбра 925 пробы і 3 з золата 900 пробы.

 Банкноты 
Банкноты вартасцю 1, 5, 20, 50 дырамаў і 1, 5, 10, 20, 50 і 100 самані былі выпушчаны ў абарачэнне з 30 кастрычніка 2000 года ў адпаведнасць з Указам Прэзідэнта Рэспублікі Таджыкістан № 415.

У 2010 годзе былі выпушчаны мадыфікацыі банкнот у 1, 5, 10 і 20 самані са змененым каляровым афармленнемЗагоренко Д. Н. Реестр банкнот. Страны СНГ и Балтии. — Донецк: Изд-во «Лондон XXI», 2012, а таксама новыя банкноты наміналам у 3, 200 і 500 самані (з 10 верасня).

25 снежня 2012 года выпушчаны мадыфікацыі банкнот наміналам 5 і 10 самані з дадатковым галаграфічным ахоўным элементам.

З 5 сакавіка 2013 года ў абарачэнне былі ўведзены мадыфікацыі банкнот наміналам 20, 50 і 100 самані, якія маюць новы элемент абароны: тры апошнія лічбы серыйнага нумара надрукаваны на кінеграме з дапамогай лазера і маюць павышаны рэльеф, які можна адрозніць няўзброеным вокам і навобмацак.

31 жніўня 2017 года Нацбанк Таджыкістана выпусціў у абарачэнне мадыфікацыі банкнот 10, 20, 50 і 100 самані, якія маюць новыя элементы аховы. На ўсіх банкнотах заменены подпіс старшыні Нацбанка, а год зменены на 2017. На банкноце ў 100 самані на адным баку зменены ахоўныя палосы, эмблема банка зменшана. На адваротным баку банкноты металізаваная ахоўная нітка стала шырэйшай, флаг рэспублікі і эмблема банка таксама зменшаны.

У 2021 годзе банкноты 10, 20, 50, 100, 200 і 500 самані былі мадыфікаваныя — подпіс старшыні Нацбанка зноў заменены.

 Выява Намінал Памеры(мм) Асноўныяколеры Апісанне Гады выпуску Пярэдні бок Адваротны бок Пярэдні бок Адваротны бок 100px 100px <big>1 дырам 100×60 карычневы будынак Тэатра оперы і балета імя Садрыдзіна Айні горны краявід 1999 100px 100px <big>5 дырамаў сіні Палац культуры «Арбоб» маўзалей у Чылучорчашме 100px 100px <big>20 дырамаў зялёны зала пасяджэнняў Нацыянальнага банка Таджыкістана горная дарога 100px 100px <big>50 дырамаў фіялетавы заснавальнік дзяржавы СаманідаўАбу Ібрахім Ісмаіл ібн Ахмад Самані (849—907) горная даліна 141px 141px <big>1 самані 141×65 зялёны паэт, грамадска-палітычны дзеяч ТаджыкістанаМірзо Турсун-задэ (1911—1977) будынак Нацыянальнага банка Таджыкістана 1999 141px 141px <big>3 самані пурпурны герой Таджыкістана, дзяржаўны дзеяч ТаджыкістанаШырыншо Шотэмар (1899—1937) будынак Парламента Таджыкістана 2010 144px 144px <big>5 самані 144×65 сіні заснавальнік сучаснай таджыкскай літаратурыСадрыдзін Айні (1878—1954) маўзалей Абу Абдалаха Рудакі ў Пенджыкентскім раёне 1999 147px 147px <big>10 самані 147×65 аранжавыпурпурны таджыкскі мысляр і паэтМір Саід Алі Хамадані (1314—1384) маўзалей Мір Саіда Алі Хамадані ў г. Куляб 19992017201820212022 147px 147px 150px 150px <big>20 самані 150×65 карычневыблакітны персідскі філосаф і лекар, вучоны-энцыклапедыстАбу Алі Хусайн ібн Абдала ібн Сіна (Авіцэна; 980—1037) Гісарская крэпасць 150px 150px 153px 153px <big>50 самані 153×65 сініжоўты вучоны, дзяржаўны дзеяч ТаджыкістанаБабаджан Гафураў (1908—1977) чайхана «Сино» ў Ісфарынскім раёне 153px 153px 156px 156px <big>100 самані 156×65 карычневыблакітны заснавальнік дзяржавы СаманідаўАбу Ібрахім Ісмаіл ібн Ахмад Самані (849—907) Прэзідэнцкі палац 1999201720212022 156px 156px 159px 159px <big>200 самані 159×68 карычневыжоўтыблакітныгерой Таджыкістана, дзяржаўны дзеяч ТаджыкістанаНусратулло Махсум (1881—1937) будынак Нацыянальнай бібліятэкі 2010201820212022 159px 159px 162px 162px <big>500 самані 162×71 сініжоўты заснавальнік таджыкскай (персідскай) класічнай літаратурыАбу Абдалах Рудакі (858—941) Палац нацыі 2010  2018  20212022 162px 162px<small>Маштаб выяў — 1,0 пікселя на міліметр.+

 Ахоўныя элементы 
 Дырамы:
 Папера, якая змяшчае бясколерныя ахоўныя валокны, люмінесціруючыя чырвоным, сінім і зялёным святлом
 Вадзяны знак у выглядзе эмблемы Нацыянальнага банка Таджыкістана
 Металізаваная ахоўная нітка аконнага тыпу з паўтаральным тэкстам «БМТ» ( — Нацыянальны банк Таджыкістана)
 Мікратэкст з выявай наміналу банкноты на таджыкскай (пярэдні бок) і англійскай мовах (адваротны)
 Серыйны нумар з магнітнымі ўласцівасцямі
 Самані:
 Папера, якая змяшчае бясколерныя ахоўныя валокны, люмінесціруючыя чырвоным, сінім і зялёным святлом
 Вадзяны знак у выглядзе партрэта чалавека, намаляванага на банкноце
 Металізаваная ахоўная нітка аконнага тыпу з паўтаральным тэкстам «БМТ»
 Мікратэкст з выявай наміналу банкноты на таджыкскай (пярэдні бок) і англійскай мовах (адваротны)
 Гарызантальна размешчаны серыйны з магнітнымі ўласцівасцямі
 Друкавана-ціснуты элемент супраць капіявання: пры разглядзе банкноты пад рознымі кутамі ў малюнку «цюльпана» відаць некалькі лікаў, якія абазначаюць намінал банкноты
 Сумяшчальныя элементы ўзору ў светлым крузе на пярэднім і адваротным баках утвараюць эмблему НБТ
 Галаграфічная ахоўная паласа з эмблемамі НБТ і тэкстам на таджыкскай і англійскай мовах (у банкнот наміналам 20-500 самані; у 5 і 10 самані — з 2012 года)
 Метка для людзей з аслабленым зрокам
 Рэльефная выява апошніх трох лічбаў серыйнага нумара на кінеграме (з 2013 года ў банкнот наміналам 20, 50 і 100 самані)

 Сімвал самані 
У верасні 2015 года Нацыянальны банк Таджыкістана аб’явіў аб пачатку конкурсу на распрацоўку сімвала самані, які павінен быў завяршыцца да пачатку кастрычніка. Аднак скончыўся ён безвынікова, да гэтага часу сімвалам нацыянальнай валюты Таджыкістана з’яўляецца звычайнае скарачэнне — літара «с» / Ведомости.

 Рэжым валютнага курса 

 Крыніцы 

 Спасылки 




Катэгорыя:Азіяцкія валюты
Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Эканоміка Таджыкістана