Ліён

Ліён () — горад у Францыі, адміністрацыйны цэнтр рэгіёна Авернь — Рона — Альпы.

Ліён з’яўляецца цэнтрам «Вялікага Ліёна» (), або Ліёнскай суполкі гарадоў (:fr:Communauté urbaine de Lyon), якая складаецца з 57 адміністрацыйных адзінак і з’яўляецца самай вялікай па колькасці насельніцтва (больш за 1,2 млн жыхароў), з падобных утварэнняў ў Францыі. Ліён знаходзіцца за 470 км ад Парыжа, за 320 км ад Марселя, за 160 км ад Жэневы, за 280 км ад Турына, і 600 км ад Барселоны.

 Гісторыя 
Узнік на месцы паселішчаў галаў. 3 43 да н.э. рымская калонія Лугдунум, з 16 да н.э. адміністрацыйны цэнтр правінцыя Лугдунская Галія. 3 476 сталіца Бургундскага каралеўства. У 534 заваяваны франкамі. У ХІ—ХІІІ ст. у складзе «Свяшчэннай Рымскай імперыі», цэнтр графства Ліянэ, 3 1173 — архіепіскапства; у 1245 і 1274 тут праходзілі ўсяленскія саборы. У 1312 горад далучаны да дамена французскага караля. У XVI ст. буйны цэнтр еўрапейскага гандлю і крэдыту, шаўкаткацтва і кнігадрукавання. Штогадовыя еўрапейскія гандлёва-фінанасавыя кірмашы арганізоўваюцца з XV ст.

У ХІХ ст. цэнтр рабочага руху, у т.л. паўстанняў (1831, 1834). У ІІ сусветную вайну акупіраваны нямецкмі войскамі (1942—44), цэнтр Руху Супраціўлення на поўдні Францыі.

 Прамысловасць 
Важны прамысловы цэнтр. Старадаўні еўрапейскі цэнтр вытворчасці вырабаў з натуральнага шоўку (з XV ст.), тканін з штучнага шоўку і сінтэтычнага валакна, трыкатажу, фарбавальнікаў. У Ліёне і прыгарадах развіваецца машынабудаванне, хімічная прамысловасць і інш.

 Транспарт 
Вузел чыгунак і аўтадарог. Порт пры ўпадзенні р. Сона ў р. Рона. Міжнародны аэрапорт. Метрапалітэн.

 Aдукацыя 
 Політэхнічны інстытут перадавой навукі

 Навука, адукацыя, культура 
Дзейнічаюць Акадэмія навук, 4 ўніверсітэты. Музеі: тканін, дэкарацыйнага мастацтва, Ліянэ, выяўленчых мастацтваў, архітэктуры.

 Славутасці 
Архітэтурныя помнікі: 2 старажытнарымскія тэатры (у т.л. Амфітэатр трох Галій), раманска-гатычныя і гатычныя цэрквы.

 Гарады-пабрацімы і партнёры 
Спіс гарадоў-пабрацімаў (выдзелены тоўстым шрыфтам) і гарадоў-партнёраў Ліёна (паводле афіцыйнага сайта ліёнскай мэрыіСпіс гарадоў-партнёраў на афіцыйным сайце Ліёна ):
  Бірмінгем, Вялікабрытанія (1951)
  Франкфурт, Германія (1960)
  Мілан, Італія (1966)
  Лейпцыг, Германія (1981, пакт пра сяброўства)
  Мікалаеў, Украіна (2006)
  Жэнева, Швейцарыя (1989, прывілеяваныя адносіны)
  Барселона, Іспанія (1989, прывілеяваныя адносіны); 1998, альянс
  Турын, Італія (1998, альянс)
  Марсель, Францыя (1998, альянс)
  Генуя, Італія (1998, альянс)
  Мінск, Беларусь (1976, пакт пра сяброўства)
  Лодзь, Польшча (1991, пратакол пра абмен і супрацоўніцтва)
  Ерэван, Арменія (1992, пратакол пра згоду)
  Печ, Венгрыя (1998, пратакол пра супрацоўніцтва)
  Санкт-Пецярбург, Расія (1991, прывілеяваныя адносіны)
  Краёва, Румынія (1992, пратакол пра згоду)
  Беэр-Шэва, Ізраіль (1997)
  Ізмір, Турцыя
  Гуанчжоў, КНР (1988)
  Іакагама, Японія (1959, пакт пра сяброўства)
  Бейрут, Ліван (1998, партнёрства)
  Хо Шы Мін, В’етнам (1997, праект пратаколу пра абмен і супрацоўніцтва)
  , Ліван (1998, дагавор пра сяброўства)
  Сідон, Ліван (1999, дагавор пра сяброўства)
  Халеб, Сірыя (2000, партнёрства)
  Сент-Луіс, ЗША (1975)
  Манрэаль, Канада (1979, пратакол пра абмен і супрацоўніцтва)
  Сант’яга, Чылі (1992, пратакол пра намеры)
  Агадзір, Марока (1998, пратакол пра супрацоўніцтва)
  Уагадугу, Буркіна-Фасо (1998, пратакол пра супрацоўніцтва)
  Ламэ, Тога (1999, пратакол пра супрацоўніцтва)
  Порта-Нова, Бенін (1999, пратакол пра супрацоўніцтва)
  Бамако, Малі (1999, пратакол пра супрацоўніцтва)

 Вядомыя асобы 
 Жан-Жак Ампер
 Марк Блок
 Эктор Гімар, французскі архітэктар і дызайнер
 Філібер Дэлорм
 Жазеф Мары Жакар, французскі вынаходнік праграмаванага ткацкага станка
 Луі Маршан (музыкант)
 Антуан дэ Сент-Экзюперы
 Жан-Клод Трышэ

 Літаратура 
 Ліён // БЭ ў 18 т. Т. 9. Мн., 1999.

 Спасылкі 

 Сайт горада
 Афіцыйны сайт Камунальных службаў Ліёна і найбліжэйшых прыгарадаў
 directory Web of Lyon
 Lyon  City Guide
 Грамадскі транспарт Ліёна, сайт кампаніі TCL 
 Ліёнскі аэрапорт 

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Авернь — Рона — Альпы
Катэгорыя:Гарады, узнагароджаныя ордэнам Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Камуны Вялікага Ліёна