Дырыжабль

Дырыжа́бль (ад  — кіраваны) — лятальны апарат падоўжанай формы, лягчэйшы за паветра. Уяўляе сабой аэрастат з рухавіком, абсталяваны адной або некалькімі вінтаматорнымі ўстаноўкамі, якія ствараюць цягу для гарызантальнага палёту.

Вызначаецца вялікай грузапад’ёмнасцю і далёкасцю палёту, невялікай (да 150 км/г) скорасцю, павышанай залежнасцю ад метэаралагічных умоў. Адрозніваюць дырыжаблі мяккай сістэмы (аб’ём 1—7 тыс. м³, корпус з прагумаванага матэрыялу, што служыць адначасова і абалонкай для газу), паўцвёрдай (8—35 тыс. м³, у ніжняй частцы мае металічную ферму, якая не дапускае дэфармацыі абалонкі) і цвёрдай (да 200 тыс. м³, увесь корпус у выглядзе металічнага каркаса). Дырыжаблі маюць адну або некалькі гандол (для размяшчэння экіпажа, рухавікоў, грузаў), апярэнне (стабілізатары, кілі, рулі вышыні і кіравання). Выкарыстоўваліся для перавозкі грузаў, у навуковых і вайсковых мэтах і інш.

Першы палёт на дырыжаблі з паравым рухавіком ажыццявіў Анры Жыфар у 1852 годзе (Францыя). Першы дырыжабль цвёрдай сістэмы пабудаваў у 1900 годзе Ф. Цэпелін (Германія), першы дырыжабль мяккай сістэмы цывільнага прызначэння спраектаваў і пабудаваў у 1911 годзе ў Кіеве Ф. Андэрс.

У 2019 годзе кітайскі дырыжабль «Цзіму № 1» падняўся ў паветра на вышыню 7003 метры над узроўнем мора, паставіўшы сусветны рэкорд па навуковых назіраннях на такой вышыні. Кіруемы аэрастат узляцеў у неба над другім па велічыні ў Тыбеце возерам Намцо. Гэты рэкорд быў сумесна пастаўлены навуковымі камандамі Даследчага інстытута Тыбецкага плато, Кітайскага даследчага інстытута касмічных тэхналогій Акадэміі навук КНР і Чанчуньскім навукова-даследчага інстытутам па вывучэнні дакладнай механікі, оптыкі і фізікі.

 Літаратура 


 Спасылкі