Маршалак вялікі літоўскі

Марша́лак вялі́кі літоўскі (да Люблінскай уніі 1569 маршалак земскі літоўскі) — адна з цэнтральных пасад у Вялікім Княстве Літоўскім. Кіраваў дваром вялікага князя, прымаў замежных паслоў, найвышэйшых урадоўцаў дзяржавы, назіраў за этыкетам, загадваў прыдворнай стражай і каралеўскай гвардыяй, сачыў за бяспекай манарха, прызначаў дваранаў. Фактычна выконваў функцыі сучаснага міністра ўнутраных спраў.

Пасада ўтварылася ў час праўлення вялікага князя Ягайлы, відаць, у 1398.

У Рэчы Паспалітай фармальна лічыўся роўны маршалку вялікаму кароннаму і выконваў такія самыя абавязкі ў Вялікім Княстве Літоўскім. Аднак у іерархіі саступаў кароннаму маршалку. Мог выконваць абавязкі кароннага маршалка ў яго адсутнасць. Пасля Люблінскай уніі (1569) засядаў у Сенаце.

 Спіс вялікіх маршалкаў літоўскіх 
Год прыняццяпасадыГод складанняпасадыальбо смерціАсобаВыяваЗаўвагі Земскія маршалкі літоўскія13981411Станіслаў Чупурна(Stanisław Czupurna)Памер14111432Румбольд Валімонтавіч(Rumbold Wolimuntowicz)70pxПакараны смерцю князем Жыгімонтам Кейстутавічам14331434Радзівіл Осцікавіч(Radziwiłł Ościkowicz)70px14341459Петраш Мантыгірдавіч(Piotr Montygerdowicz)70pxПамер14631475Радзівіл Осцікавіч(Radziwiłł Ościkowicz)70pxДругі раз. Адначасова троцкі ваявода. Паступіў на віленскага кашталяна14751477Станька Судзівоевіч70pxПаступіў на троцкага ваяводу14771480Марцін Гаштольд(Marcin Gasztołd)70pxАдначасова кіеўскі ваявода. Паступіў на троцкага ваяводу14801490Багдан Саковіч(Bohdan Sakowicz)||70px||Адначасова з 1484 троцкі ваявода. Памер
|-align=center
|1491||1497||Пётр Мантыгірдавіч Белы(Piotr Montygerdowicz Biały)||70px||Адначасова троцкі ваявода. Памер
|-align=center
|1498||1505||Ян Юр’евіч Забярэзінскі(Jan Jurjewicz Zabrzeziński)||70px||Адначасова троцкі ваявода. Пазбаўлены пасады
|-align=center
|1505||1510||Мікалай Радзівіл(Mikołaj Radziwiłł)||70px||Адначасова троцкі ваявода. Паступіў на віленскага ваяводу і літоўскага канцлера
|-align=center
|1510||1512||Мікалай Кезгайла(Mikołaj Kieżgajło)||70px||Памер
|-align=center
|1512||1513 або 1514||Станіслаў Кішка(Stanisław Kiszka)||70px||Памер
|-align=center
|1514||1522||Ян Радзівіл Барадаты(Jan Radziwiłł)||70px||Паступіў на троцкага кашталяна. Памер у тым жа годзе
|-align=center
|1522||1538||Ян Янавіч Забярэзінскі(Jan Janowicz Zabrzeziński)||70px||Адначасова новагародскі, з 1530 троцкі ваявода. Памер
|-align=center
|1544||1565||Мікалай Радзівіл Чорны(Mikołaj Radziwiłł Czarny)||70px||Адначасова з 1550 канцлер літоўскі і з 1551 віленскі ваявода. Памер.
|-align=center
| colspan="5" align=center style="background-color:"| Вялікія маршалкі літоўскія
|-align=center
|1566||1579||Ян Еранімавіч Хадкевіч(Jan Hieronimowicz Chodkiewicz)||70px||Адначасова жамойцкі староста, з 1574 віленскі кашталян. Памер.
|-align=center
|1579||1586||Мікалай Крыштаф Радзівіл Сіротка(Mikołaj Krzysztof Radziwiłł Sierotka)||70px||Паступіў на троцкага кашталяна
|-align=center
|1586||1592||Альбрэхт Радзівіл(Albrecht Radziwiłł)||70px||Брат папярэдняга. Памер
|-align=center
|1592||1595||Станіслаў Радзівіл(Stanisław Radziwiłł)||70px||Брат папярэдняга. Паступіў на жамойцкага старосту
|-align=center
|1597||1615||Крыштаф Дарагастайскі(Krzysztof Dorohostajski)||70px||Памер
|-align=center
|1615||1621||Пётр Весялоўскі(Piotr Wiesiołowski)||70px||Памер
|-align=center
|1621||1635||Ян Станіслаў Сапега(Jan Stanisław Sapieha)||70px||Памер
|-align=center
|1635||1637||Крыштаф Весялоўскі(Krzysztof Wiesiołowski)||70px||Памер
|-align=center
|1637||1654||Аляксандр Людвік Радзівіл(Aleksander Ludwik Radziwiłł)||70px||Паступіў на полацкага ваяводу. Памер у тым жа годзе
|-align=center
|1654||1669||Крыштаф Завіша(Krzysztof Zawisza)||70px||Паступіў на віленскага кашталяна
|-align=center
|1669||1679||Аляксандр Гіларый Палубінскі(Aleksander Hilary Połubiński)||70px||Памер
|-align=center
|1679||1690||Станіслаў Казімір Радзівіл(Stanisław Kazimierz Radziwiłł)||70px||Памер
|-align=center
|1691||1695||Ян Кароль Дольскі(Jan Karol Dolski)||70px||Памер
|-align=center
|1699||1703||Аляксандр Павел Сапега(Aleksander Paweł Sapieha)||70px||У 1703 на Люблінскім сойме разам з іншымі Сапегамі пазбаўлены ўсіх пасад ў ВКЛ
|-align=center
|1703||1712||Марцыян Дамінік Валовіч(Marcjan Dominik Wołłowicz)||70px||Памер
|-align=center bgcolor = #E6E6AA
|1705||1708||Аляксандр Павел Сапега(Aleksander Paweł Sapieha)||70px||Адноўлены на пасадзе Станіславам Ляшчынскім
|-align=center
|1713||1734||Аляксандр Павел Сапега(Aleksander Paweł Sapieha)||70px||Пасля свайго зацвярджэння на троне Аўгуст Моцны абвясціў Сапегам амністыю і вярнуў пасады. Памер
|-align=center
|1734||1750||Павел Кароль Сангушка(Paweł Karol Sanguszko)||70px||Памер
|-align=center
|1750||1768||Ігнацы Агінскі(Ignacy Ogiński)||70px||Паступіў на віленскага кашталяна
|-align=center
|1768||1781||Юзаф Сангушка(Józef Sanguszko)||70px||Памер
|-align=center
|1781||1790||Уладзіслаў Гуроўскі(Władysław Gurowski)||70px||Памер
|-align=center
|1791||1793||Ігнацы Патоцкі(Ignacy Potocki)||70px||Адмовіўся ад пасады
|-align=center
|1793||1795||Людвік Скумін-Тышкевіч(Ludwik Tyszkiewicz)''70pxСклаў урад у сувязі са спыненнем існавання Рэчы Паспалітай

 Глядзі таксама 

 Маршалкі надворныя літоўскія
 Вялікія маршалкі каронныя
 Маршалкі надворныя каронныя

Катэгорыя:Цэнтральныя ўрады Вялікага Княства Літоўскага
Вялікія маршалкі літоўскія