Эдвард Роп

Эдвард фон Роп (Ropp; , маёнтак Ліксна, Дынабургскі павет Віцебскай губерні, цяпер Латвія — ) — рэлігійны і грамадска-палітычны дзеяч Літвы, Беларусі і Польшчы.

 Біяграфія 
Бацька паходзіў з прыбалтыйскага нямецкага баронскага роду, маці — з роду Плятэраў. У 1875 г. скончыў Імператарскі Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт, Ковенскую рымска-каталіцкую духоўную семінарыю (1886), удасканальваў тэалагічную адукацыю ў Інсбрукскім і Фрэйбургскім універсітэтах. 3 1889 г. ксёндз у Лібаве, з 1896 г. канонік Жмудскай дыяцэзіі. 3 1902 г. біскуп ціраспальскі, у 1904—1907 гг. — віленскі. Быў супраць атаясамлівання каталіцызму з польскасцю, спрыяў увядзенню літоўскай і беларускай моў у царкоўнае жыццё. Належаў да кансерватыўнага крыла краёўцаў. Ініцыятар і заснавальнік Канстытуцыйна-каталіцкай партыі Літвы і Беларусі (1906). У пачатку 1906 заснаваў газету «Nowine Wilenskie» («Віленскія навіны»), у 1906—1909 валодаў газетай «Kurier Litewski». 

Па ўспамінах, у 1905 годзе думаў пра выданне каталіцкай народнай газеты на беларускай мове, аднак адмовіўся ад гэтага праекта пад уплывам сваіх дарадцаў.

Дэпутат I Дзяржаўнай думы (1906), уваходзіў у «Кола тэрытарыяльнае» (аб’ядноўвала польскіх дэпутатаў ад Беларусі, Літвы і Украіны) і ў фракцыю аўтанамістаў. Вельмі прыхільна паставіўся да мясцовых нацыянальных рухаў і пытанняў, што выклікала незадавольненне афіцыйных улад. У кастрычніку 1907 г. загадам міністра ўнутраных спраў адхілены ад кіравання дыяцэзіяй па абвінавачанні ў антыдзяржаўнай дзейнасці і патуранні рэвалюцыйнаму рухуСтанкевіч, А. З Богам да Беларусі: збор твораў / Адам Станкевіч. — Вільня: Інстытут беларусістыкі, 2008. — 1097 с. — С. 423. — ISBN 978-80-866961-13-3.. Каля 10 гадоў жыў у маёнтку Нішча Віцебскай губерні пад наглядам паліцыі. Абавязкі адміністратара Віленскай дыяцэзіі пачаў выконваць мінскі дэкан Казімір МіхалкевічСмалянчук, А. Ф. Паміж краёвасцю… С. 260.. 

Пасля вызвалення са ссылкі ў выніку Лютаўскай рэвалюцыі паехаў на візітацыю парафій Віленскай дыяцэзіі, якія былі на расійскім баку фронту (у Дзісенскім і Віленскім паветах). Падчас візітацыі яго суправаджалі ксяндзы-беларусы, якія прамаўлялі казанні па-беларуску. Скончыўшы візітацыю, выдаў цыркуляр, у якім заклікаў духавенства ўжываць у казаннях і катэхізацыі беларускую мову.

У ліпені 1917 г. прызначаны архібіскупам Магілёўскай рымска-каталіцкай архідыяцэзіі з рэзідэнцыяй у Петраградзе. У пачатку 1919 г. арыштаваны Петраградскай ЧК як заложнік. У выніку хадайніцтва Папы Рымскага і за дазвол праехаць у Расію з Германіі савецкаму партыйнаму дзеячу К. Радэку вызвалены і адпраўлены ў Польшчу. Там працягваў рэлігійную і грамадскую дзейнасць. Да 1931 г. фармальна лічыўся архібіскупам магілёўскім.

Памёр 25 ліпеня 1939 года ў Познані. У 1980-х перапахаваны ў сутарэннях касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі ў Беластоку. У касцёле ўсталяваная мемарыяльная дошка ў яго гонар. 

 Крыніцы 

 Літаратура 

 Смалянчук, А. Біскуп Эдвард Роп / А. Смалянчук // Беларускі гістарычны часопіс. 1994. № 3.
 Смалянчук, А. Ф. Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864 — люты 1917 г. / А. Ф. Смалянчук. — СПб. : Неўскі прасцяг, 2004. — 406 с.

 Спасылкі 

Катэгорыя:Архібіскупы магілёўскія
Катэгорыя:Краёўцы
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі I склікання
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Літвы
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі ад Віленскай губерні