Гольша

Гольша, Голша, Ольша, Голшыс, Гальшан — легендарны літоўскі князь герба Кітаўрус.

Вядомы з 2-й і 3-й рэдакцый беларуска-літоўскага летапісання і твораў залежных ад яго аўтараў, у прыватнасці Мацея Стрыйкоўскага. Летапісанне ў гэтай частцы значна разыходзіцца са звесткамі іншых крыніц пра гэты перыяд і звычайна лічыцца легендарнай.

Паводле беларуска-літоўскага летапісання, Гольша — унук Гілігіна, сын вялікага князя Рамана, брат Нарымонта, Трайдзеня, Даўмонта і Гедруса. Мацей Стрыйкоўскі сцвярджае, што падчас працы над «Ганцом Цноты» карыстаўся нейкім рускі летапісам, дзе гэтыя пяць князёў названыя сынамі ТрабусаMaciej Stryjkowski. Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiéj Rusi. T. 1, Warszawa, 1846, s. 316.. Паводле Хронікі літоўскай і жамойцкай, яны былі сынамі Рамана, але па смерці бацькі выхоўваліся пры двары стрыечнага дзеда ТрабусаПСРЛ Т.XXXII, «Кройника литовская и жмойтская»..

Гольша — заснавальнік «гарадоў» (замкаў) у  і Гальшанах, легендарны пачынальнік роду князёў Гальшанскіх. Браў удзел у легендарнай барацьбе Нарымонта з Даўмонтам на баку першага. Паводле Хронікі Быхаўца, меў сына Альгімонта, а паводле Хронікі літоўскай і жамойцкай — і яшчэ аднаго сына, Міндоўга. Памёр у часы вялікага князя Трайдзеня Раманавіча.

З Гольшавым сынам Яўрэінаўскі летапіс атаясняе легендарнага ваяводу вялікага князя Гедзіміна і яго кіеўскага намесніка Альгімонта. Шэраг іншых летапісаў называе сынам Міндоўга Гольшавіча больш позняга і ўжо гістарычнага Альгімонта.

Тэадор Нарбут, спрабуючы ўзгадніць звесткі беларуска-літоўскага летапісання са звесткамі рускіх летапісаў, без асаблівага абгрунтавання прапаноўваў атаясняць Гольшу з Лесіям, гістарычным братам гістарычнага вялікага князя Трайдзеня.

 Легенда пра заснаванні 
Легенда пра заснаванне Гольшам замкаў («гарадоў») у Раканцішках і Гальшанах у амаль нязменным выглядзе паўтараецца ў розных рукапісах беларуска-літоўскага летапісання. Ніжэй яна даецца паводле спісу Красінскага.

A четвертыи брат его, Голшис, перешед реку Велю, и нашол гору красну межи горами над рекою Вилнею в мили от устья реки Вилни, гдѣ впадываеть в реку Велью, против Раконтишок, и вчинил город, и назоветь именем своим, Гольшанѣ. И немного бывши там, и ездячи оттолѣ в ловы в пущу за десеть миль от того города своего, и наидеть гору красну и з ровнинами великими облеглую и объфитостями наполненую, и сподобалося ему там, и он и там ся поселил, и на тои горе вчинил над рекою Кораблем, и перенесется оттуль, и там начнеть княжити, и назовется князем Голшанским.

 Заўвагі 

 Крыніцы 

Катэгорыя:Легендарныя літоўскія князі
Катэгорыя:Гальшанскія