Рубяжэвічы

Рубяжэ́вічы (, ) — аграгарадок у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Рубяжэвіцкага сельсавета. Месціцца за 38 км на паўночны ўсход ад Стоўбцаў, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Койданава; на скрыжаванні аўтамабільных дарог на Стоўбцы, Івянец, Дзяржынск, паміж рэкамі Сула і Перакуль.

 Гісторыя 
Рубяжэвічы — даўняе мястэчка гістарычнай Меншчыны.

Першы пісьмовы ўспамін пра Рубяжэвічы як уладанне князя Васіля Вярэйскага датуецца 1483 годам. У 1550 годзе вялікі князь Жыгімонт Аўгуст перадаў паселішча Мікалаю Радзівілу. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) мясцовасць увайшла ў склад Менскага павета Менскага ваяводства.


У XVI—XVII стст. Рубяжэвічы сталі цэнтрам Няўборскіх уладанняў Радзівілаў. У XVII ст. апошнія фундавалі тут Мікалаеўскую царкву, якой надалі вёску Марозавічы і 60 дзесяцінаў зямлі. У 1652 Багуслаў Радзівіл перадаў Рубяжэвічы ў арэнду Покусам і Аборскім. У 1769 годзе мястэчка перайшло да Рутынскіх і Лопацяў.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Рубяжэвічы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, дзе сталі цэнтрам воласці Менскага павета Мінскай губерні. Мястэчка перайшло ў валоданне Вітгенштэйнаў. У XVIII—XIX стст. тут праводзіліся вялікія кірмашы. Па здушэнні нацыянальна-вызваленчага паўстання (1863—1864) расійскія ўлады гвалтоўна перарабілі тутэйшы касцёл у царкву Маскоўскага патрыярхату. Станам на 1909 год — 144 двары, царкоўна-прыходская школа; царква, 2 сінагогі, будуецца касцёл. Увесну 1906 г. расійская паліцыя выкрыла ў маёнтку падпольную польскую школу. Настаўнікі былі пакараны.

У 1919—1920 гг. Рубяжэвічы знаходзіліся пад часовай польскай адміністрацыяй, у Менскім павеце Мінскай акругі Грамадскай управы Усходніх земляў. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам ([1921) мястэчка апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабілася цэнтрам гміны Стаўбцоўскага павета Навагрудскага ваяводства. У 1921—1922 гг. тут на барацьбу з бальшавікамі фарміраваліся беларускія ваенныя аддзелы генерала С. Булак-Балаховіча.

Увосень 1939 годзе Рубяжэвічы ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 г. сталі цэнтрам сельсавета. Статус паселішча панізілі да вёскі. З канца чэрвеня 1941 да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У гета ў убяжэвічах (1 жніўня 1941 — 31 студзеня 1943) былі забітыя каля 1000 габрэяў.

Станам на 1999 год тут было 145 двароў.

 Насельніцтва 
 XVII стагоддзе: 1650 год — 2 тыс. чал.
 XIX стагоддзе: 1897 год — 1482 чал.
 XX стагоддзе: 1909 год — 1102 чал.; 1921 год — 1509 чал.Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Tom VII. Część I: Województwo Nowogródzkie. — Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1923.; 1999 год — 923 чал.Анатоль Валахановіч. Рубяжэвічы //  С. 125.
 XXI стагоддзе: 2001 год — 308 жыхароў, 143 двары.

 Інфраструктура 
міні|Будынак пошты, 2024 г.
У Рубяжэвічах працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, дом культуры, бібліятэка, пошта.

 Славутасці 
 Касцёл Св. Іосіфа (1907—1911)
 Млын вадзяны (XIX ст., цяпер у руінах)
 Могілкі яўрэйскія
 Свята-Мікалаеўская царква (2000)
 Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

 Страчаная спадчына 
 Касцёл Св. Антонія Падуанскага (1799, драўляны; зруйнаваны савецкімі ўладамі ў 1972)
 Сінагога (XVIII ст.)
 Царква могілкавая (1861—1862)
 Царква Св. Мікалая (XVII ст.)

 Галерэя 

 Вядомыя асобы 
 Іван Муляр

 Літаратура 


 Rubieżewicze //  S. 877—878.
 Dariusz Tarasiuk: Między nadzieją a niepokojem. Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905—1918. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 211. ISBN 978-83-227-2629-7


 Спасылкі 

 г. п. Рубяжэвічы на Radzima.org
 Рубяжэвічы. Парафія Св. Іосіфа

Катэгорыя:Рубяжэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўбцоўскага раёна
Катэгорыя:Аграгарадкі Мінскай вобласці

Катэгорыя:Мястэчкі Менскага ваяводства