Люмінафор

Люмiнaфор (ад лац. Lumen - святло і грэч. Phoros - нясучы) — рэчыва, здольнае пераўтвараць энергію, што паглынаецца ім, у светлавое выпраменьванне (люмiнесцэрaваць).

 Асноўныя звесткі  

Па хімічнай прыродзе люмiнaфоры падзяляюцца на неарганічныя, большасць з якіх адносіцца да крысталафосфараў, і арганічныя. Свячэнне неарганічных люмiнaфораў (крысталафосфараў) абумоўлена ў большасці выпадкаў прысутнасцю пабочных катыёнаў, якія змяшчаюцца ў малых колькасцях (да 0,001 %). 

Такія прымесі (актыватары) звычайна з'яўляюцца катыёнамі металаў; напрыклад, свячэнне сульфіда цынку актывуецца катыёнамі медзі. Неарганічныя люмiнафоры ўжываюць у люмінесцэнтных лямпах, электронна-прамянёвых трубках, для вырабу рэнтгенаўскіх экранаў, служаць індыкатарамі радыяцыі і інш. Арганічныя люмiнафоры (люмагены) прымяняюць для вырабу яркіх люмінесцэнтных фарбаў , люмінесцыруючых матэрыялаў, выкарыстоўваюць у адчувальным люмінесцэнтным аналізе ў хіміі, біялогіі, медыцыне і крыміналістыцы. 

Фоталюмiнафоры на аснове сульфіда цынку валодаюць недахопамі: няўстойлівыя пры ўльтрафіялетавым апраменьванні, невялікі час і малая яркасць паслясвячэння.

 Магчымасці. Некаторыя перавагі і адрозненні пігментаў люмiнафора  

 Перыяд паслясвячэння ў 50 разоў большы, чым у звычайнага фосфарэсцэнтнага пігменту, заснаванага на ZnO 
 Актывацыя хвалямі рознай даўжыні (200-450 nm), але лепшы вынік атрымліваецца з энергіяй актывацыі вышэй за 350 nm. 
 Пачатковая яркасць паслясвячэння як мінімум у 10 разоў даўжэй, чым у радыё-люмінісцэнтных і фоталюмінесцэнтных пігментах. 
 Павелічэнне люмінесцэнцыі і паслясвячэння з павелічэннем часу актывацыі. 
 Выдатная надвор'евая і светлавая ўстойлівасць. 
 Адсутнасць небяспечных для здароўя і радыёактыўных рэчываў. 
 Не забруджвае навакольнае асяроддзе і валодае высокай хімічнай стабільнасцю.

 Разнавіднасьці  

Найбольшае распаўсюджванне атрымалі фоталюмiнафор ы і электролюмiнафор ы. 

Гэтыя люмiнафоры ўяўляюць сабой сумесь складанага складу: алюминат стронцыя, актываваны европе, дыспрозій, иттрием. Хімічная формула: (SrAl2O4): Eu, Dy, Y 

фоталюмiнафоры на аснове алюминатов інэртным да водных і сольвентным серадах, устойлівыя да розных апраменьвання і валодаюць послесвечением да 28 гадзін. люмiнафоры нетоксичны, пожаровзрывобезопасны, небяспечных радыяктыўных выпраменьванне адсутнічае (параўнальна з фонавымі). 

фоталюмiнафор з'яўляецца малоопасным рэчывам па ўздзеянню на арганізм, клас небяспекі па кампанента - 4 

Слаба небяспечны прадукт па ўздзеянню на арганізм. Ўздзейнічае ў асноўным на слізістую абалонку верхніх дыхальных шляхоў, не раздражняе здаровую скуру, пры трапленні на пашкоджаную скуру можа выклікаць сухастой, пачырваненне, зуд. 

 Параўнанне алюминат-стронциевого люмiнафора са звычайнымі фосфоресцентными пігменту  

 Характарыстыка  Алюминат стронциевый жоўта-зялёны  Алюминат стронциевый блакітны  Звычайныя фосфоресцентные пігменты  Хімічны склад  Sr4Al14O25: Eu, Dy  Sr4Al14O25: Eu, Dy  ZnS: Cu  Колер  Светлы жоўта-зялёны  Больш за светлы чым жоўта-зялёны  Жоўта-зялёны  Колер послесвечения  Зялёны, поўнае адпаведнасць ГОСТ РФ  Блакітны  Зялёны, блакітны, чырвоны, фіялетавы і т. п.  Памер часціц  100-130 мікрон  60-80 мікрон  20-40 мікрон  Энергія ўзбуджэння  200-450 nm  200-450 nm  200-450 nm  Распаўсюджванне даўжыні хвалі (пік)  580 nm  540 nm  530 nm  Яркасць послесвечения 1)  Каля 340 mcd/m2  Каля 300 mcd/m2  20-30 mcd/m2  Згасання послесвечения 2)  Больш 3000 хвілін  Больш 3000 хвілін  Пасля 200 хвілін  Час актывацыі 3)  Каля 20 хвілін  Каля 20 хвілін  Каля 4 хвілін  Светостойкость 4)  Больш за 1000 гадзін  Больш за 1000 гадзін  10-24 гадзін  Хімічная ўстойлівасць  Превосходная (выключаючы ваду)  Превосходная  Разная  Удзельная вага 5)  3,6  3,6  4,1 

Заўвагі: 

 1. Яркасць пасля 10 хвілін актывацыі на працягу 5 мін з дапамогай Xe лямпы ў 1000 lux. 
 2. Прамежак часу неабходны для змяншэння яркасьці послесвечения да 0.32 mcd/m2 (мяжа успрымання чалавечага вочы). 
 3. Неабходнае час для насычэння Xe лямпы ў 1000 lux. 
 4. Неабходнае час для пачатку зніжэння послесвечения на 20% пасля асвятлення 300W ртутны лямпай высокага ціску (паскораны тэст на светостойкость). 
 5. У парашкпадобныя форме.

 Гл. таксама 
 Фоталюмiнафор
 Электролюмiнафор
 Флюорофор
 Выпальванне люмiнафора
 Люмінесцэнтныя фарбы
 Хімічная крыніца святла
 Сцынтылятар

 Спасылкі  
 Калекцыя рэцэптур люмiнафоров.  

Катэгорыя:Люмінесцэнцыя
Катэгорыя:Оптыка