Дрывяты

Дрывя́ты — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці.
Знаходзіцца ў басейне Друйкі (выцякае з возера), каля паўднёвай ускраіны Браслава. Найбуйнейшае ў Браслаўскай групе азёр і пятае па велічыні на тэрыторыі Беларусі. Належыць да групы Браслаўскіх азёр і знаходзіцца на тэрыторыі нацыянальнага парка «Браслаўскія азёры».

 Назва 
Назва Дрывяты старабалцкага паходжання. У аўтахтонным літоўскім ужыванні засведчаная форма Druvetas. Яшчэ даўнейшая балцкая форма аднаўляецца як *DruvintasH. Krahe. Unsere ältesten Flussnamen. Wiesbaden, 1964. C. 55..

Аснова гэтай назвы звязаная з індаеўрапейскім коранем *dreu- / *dru- «бегчы, імкнуцца; цячы», ад якога вытворнае і *droṷus «плынь»A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1980. — С. 92.J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 204—205.. З балцкай лексікі корань з цягам часу знік, выціснуты іншымі каранямі, і застаўся толькі ў гідраніміі.

Корань Druv- у латышскай рачной назве Druve. Роднасныя таксама балцкія гідронімы Dreverna, Drawanta, Drawing, Адроў, Друць. З Дрывяцкага возера ў Дзвіну цячэ рака Друя, у якой гэты ж корань Dru-, пашыраны пашыральнікам -j-.

Пашыральнік -nt- у назве возера Вісяты (ад формы тыпу літоўскай азёрнай назвы Viešintas)K. Būga. Rinktiniai raštai. T. 3. Vilnius, 1961. С. 546..

 Гідраграфія 
Плошча паверхні складае 36,1 км². Найбольшая глыбіня — 12 м. Даўжыня — 9,86 км. Найбольшая шырыня — 4,5 км. Даўжыня берагавой лініі — 37,6 км. Аб’ём вады — 223,5 млн м³. Плошча вадазбору — 459 км². Схілы катлавіны пераважна пад лесам, асіметрычныя: на поўначы вышынёй 30—37 м, месцамі разараныя, на поўдні да 5 м, забалочаныя. На поўдні і паўднёвым усходзе 3 вялікія залівы. Мелкаводная зона шырокая (150—300 м) і спадзістая, глыбакаводная ўзгорыстая: упадзіны глыбінёй 10—12 м чаргуюцца з падняццямі. 6 астравоў агульнай плошчай 0,92 км². Дно да глыбіні 3,5—5 м выслана пяскамі, ніжэй — іламі і сапрапелямі (агульная магутнасць адкладаў да 11 м).

У возера ўпадаюць рэкі Усвіца (злучае з воз. Іказнь), Золвіца, Акунёўка, Дружнянка, Рака (злучае з возерам Рака), 6 ручаёў.

 Экалогія 
Сярэднемесячная тэмпература вады да глыбіні 7 м у чэрвені 17,2 °C, ліпені — 18,8 °C, жніўні — 17,8 °C. У зімовы перыяд паверхневыя тэмпературы складаюць 0,1—0,2 °C, прыдонныя — 3—3,8 °C. Возера замярзае ў канцы лістапада — пачатку снежня, лёд трымаецца да канца сакавіка, часам да сярэдзіны красавіка — пачатку мая.

Шырыня паласы расліннасці ўздоўж берагоў ад 35 да 200 м. Растуць рэдкія для флоры Беларусі віды: наяда гнуткая, наяда малая, гідрыла кальчаковая.

У возеры водзяцца каля 20 відаў рыб: лешч, судак, акунь, плотка, лінь, рапушка, мянтуз, верхаводка, карась, язь, шчупак і іншыя; ёсць вугор. Адзначана гнездаванне ахоўнай птушкі — лебедзя-шыпуна.

Уваходзіць у зону адпачынку Браслаў, на паўночным беразе турбаза «Браслаўскія азёры».

На ўзровень возера значны ўплыў аказалі меліярацыйныя работы (паглыбленне рэчышча і будаўніцтва плаціны на Друйцы): у 1926 годзе пры ўзроўні 132 м плошча возера складала 38,2 км², было 3 астравы. Уздоўж берагоў утварылася шырокая пойменная паласа. У 1958 годзе пры ўзроўні 129 метраў плошча возера 32,6 км² — 11 астравоў.

 Зноскі 

 Літаратура 








 Спасылкі 

 Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
 Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Друйкі