Патралогія

Патралогія (ад  айцец + логас навука): навука, якая вывучае гісторыю хрысціянскай літаратуры старажытных аўтараў (асабліва Айцоў Царквы), якія займаліся тэалогіяй.

 Прадмет і мэта 
Тэрмін «патралогія» упершыню ўжыў лютэранскі тэолаг Ян Герхарда ў назве працы «Patrologia sive de primitivae Ecclesiae christianae Doctorum vita ac lucubrationibus», якая была выдадзена ў Іене ў 1653 годзе.
Патралогія вывучае ўсе творы літаратуры ранняга хрысціянства, якія былі напісаны аўтарамі, якія знаходзіліся ў лучнасці з маладой Царквой, а таксама адступнікамі (схізматыкамі) і ерэтыкамі. Найбольшая ўвага аддаецца так званым Айцам Царквы.
Храналагічна патралогія абмежавана сёмым стагоддзем для пісьменнікаў заходняга хрысціянства і восьмым — для ўсходняга.
Мэтай патралогіі з’яўляецца апісанне жыцця і дзейнасці пісьменнікаў, пацверджанне аўтэнтычнасць твораў і д.п. Некаторыя адносяць патралогію да ліку гістарычных навук або да класічнай філасофіі. Большасць навукоўцаў лічыць патралогію тэалагічнай навукай.

 Айцы Царквы 
У старажытным хрысціянстве айцамі (бацькамі) называлі духоўных кіраўнікоў. Настаўнікамі веры было перадусім духавенства: епіскапы, прасвітары і дыяканы. З цягам часу «айцамі» пачалі называць выдатных дзеячаў, якія адрозніваліся красамоўствам, пісалі творы пра навучанне веры.
Цяпер прынята казаць пра чатыры крытэрыі, паводле якіх адносяць аўтараў да «Айцоў Царквы»: прававернасць навукі, святасць жыцця, старажытнасць, прызнанне Царквой.
Да 3 ст. у творах раннехрысціянскай літаратуры пераважала грэчаская мова. З цягам часу на Захадзе пануючае месца заняла лацінская мова. Апрача таго творы такога кшаталту пісаліся па-сірыйску, па-копцку і па-армянску.
Навучанне Айцоў Царквы мае вялікае значэнне для каталіцкага і праваслаўнага кірункаў хрысціянства (пасярэдне і для пратэстанцкага), бо іх праца дапамагла выкрышталізавацца веравучэнню маладой (тады непадзеленай) Царквы і погляду Царквы на пытанні маралі. Дзейнасць Айцоў Царквы залічваецца ў вялікай да Святой Традыцыі — аднаго са слупоў хрысціянскай большасці (Святая Традыцыя не прызнаецца пратэстанцкімі дэнамінацыямі). Вялікая частка Айцоў Царквы ўшаноўваецца Каталіцкай і Праваслаўнай Цэрквамі як святыя.

Храналагічны спіс пісьменнікаў ранняга хрысціянства (курсівам пазначаны ананімныя творы, у дужках — варыянты імёнаў, насупраць імя — год смерці пісьменніка).

ЗахадУсход Клімент Рымскі — каля 101 г.
 Ірыней з Ліёна — каля 202 г.
 Мінуцый Фелікс — каля 215 г.
 «Канон Мураторыя» — 3 ст.
 Тэртуліян — пасля 220 г.
 Кіпрыян — 258 г.
 Навацыян — каля 260 г.
 Вікторый з П’ето — 304 г.
 Лактанцый — каля 330 г.
 Гілярый — каля 367 г.
 Зенон з Вероны — каля 372 г.
 Пац’ян з Барселоны — каля 390 г.
 Амвросій (Амброзій) — 397 г.
 Рыгор (Грыгорый) з Эльвіры — пасля 392 г.
 Прудэнцый — пасля 405 г.
 Руфін — 410 г.
 Нікета — пасля 414 г.
 Максім з Турына — 408/23г.
 Іеранім (Геранім) — каля 420 г.
 Аўгусцін — 430 г.
 Паўлін з Нолі — 431 г.
 Ян Кас’ян — 435 г.
 Вінцэнт з Лерына — перад 450 г.
 Пётр Хрызалог — каля 450 г.
 Праспер з Аквітаніі — пасля 450 г.
 Энод — 521 г.
 Баэцый — 524 г.
 Цэзар з Арл — 542 г.()г.
 Бенедыкт — каля 547 г.
 Касіадор — каля 583 г.
 Рыгор (Грыгорый) Вялікі — 604 г.
 Ісідар з Севіліі — 636 г. «Дзідахе» — каля 100 г.
 Ігнацый з Антыёхіі — каля 110 г.
 «Ліст Варнавы» — паміж 130 і 140 г.
 «Пастыр» Ермы — каля 150 г.
 Палікап са Смірны — каля 156 г.
 Юстын мучанік — каля 165 г.
 Тацыян — другая палова ІІст.
 Феафіл з Антыёхіі — каля 185 г.
 Мілітон з Сард — перад 190 г.
 «Ліст да Дыягнета» — канец ІІ ст
 Лукіян з Самасаты — 190 г.
 Клімент Александрыйскі — перад 215 г.
 Іпаліт — 235 г.
 Арыген — каля 253/4г.
 Дыянісій Вялікі — каля 264 г.
 Рыгор (Грыгорый) Цудатворца — каля 270 г.
 Павел з Самасаты — пасля 272 г.
 Луцыян з Антыёхіі — 312 г.
 Мяфодзій з Алімпа — 311 г.
 Арый — 336 г.
 Яўсевій з Кесарыі — 339 г.
 Пахомій — 346 г.
 Антоній Пустыннік — 356 г.
 Еўфрэм (Ефрэм) Сірыйскі — 373 г.
 Васіль Вялікі — 379 г.
 Кірыл Ерусалімскі — каля 387 г.
 Рыгор (Грыгорый) з Наз’янза — 390 г.
 Рыгор (Грыгорый) з Нісы — 394 г.
 Дыдым Сляпы — каля 398 г.
 Эвагрый з Понта — 399 г.
 Епіфаній з Саламіны — 403 г.
 Ян Хрызастом — 407 г.
 Тэадор з Мапсуэсціі — 428 г.
 Паладзій — 430 г.
 Месроп — 440 г.
 Кірыл Александрыйскі — 444 г.
 Проклій — 446 г.
 Несторый — пасля 451 г.
 Ібас — 457 г.
 Тэадор з Ціра — 466 г.
 Псеўда-Дыянісій — каля 500 г.
 Леонцій з Візантыі — каля 544 г.
 Максім Вызнаўца — 662 г.
 Герман з Канстанцыі — 733 г.
 Андрэй з Крыта — 740 г.
 Ян з Дамаска — каля 747 г.

Катэгорыя:Хрысціянскае багаслоўе
*