Глінскія

Глінскія — княскі род Вялікага княства Літоўскага і Вялікага княства Маскоўскага, магчыма, татарскага паходжання. Прадстаўнікі роду займалі ў XV—XVIII ст. дзяржаўныя ўрады ў Вялікім княстве Літоўскім і Маскоўскай дзяржаве, валодалі маёнткамі ў Беларусі і Украіне.

Род Глінскіх згас у Маскоўскай дзяржаве на пачатку XVII ст., у Рэчы Паспалітай страцілі княскі тытул у канцы XVII — пачатку XVIII ст..

 Паходжанне роду 

Імя роду паходзіць ад Глінска, горада ў Северскай зямлі, якім валодаў род у XV ст. Паводле маскоўскага разумення Глінскіх адносілі да худародных; у  для аповеду пра іх толькі пакінута пустое месцаВ. В. Кавельмахер. К ИСТОРИИ ПОСТРОЙКИ ИМЕНИННОЙ ЦЕРКВИ ИВАНА ГРОЗНОГО В СЕЛЕ ДЬЯКОВЕ. Першы Глінскі, пэўна зафіксаваны крыніцамі — князь Барыс, які ў 1437 годзе прысягаў на вернасць польскаму каралю Уладзіславу IIIШенников А. А. Княжество потомков Мамая  // Депонировано в ИНИОН. — 7380. Л., 1981. С.20-22.

У Келейнай кнізе і Сінадальным спісе, складзеных нашмат пазней за смерць апошняга маскоўскага Глінскага, род выводзілі ад Мамая, які выехаў з Арды да вялікага князя Вітаўта. Пазнейшыя крыніцы называюць Лексада, а ў хрышчэнні Аляксандра, які атрымаў ад Вітаўта гарады  і Палтаву.

И после Донскаго побоища Мамаев сын Мансур-Кият (Маркисуат) Князь зарубил три городы Глинеск, [да] Полдову (Полтаву), [да] Глеченицу (Глиницу) дети же Мансур-киятовы (Мансуркиатовы) меньшой сын Скидер (Скидырь) [Князь] поймал [поимав] стадо коней и верблюдов и покочевал в Перекопы, а большой сын [его] Алекса (Олеско) [Князь, а] остался на тех градех преждереченных [городех].

 Генеалогія 
     Мамай
       |
     Мансур 
       |

       |

       |_________________________
       |             |           |
       Фёдар       Сямён
       |
      Леў       
       |
     Васіль + 
       |__________________________
       |                          |
              Алена + Васіль III
       |                          |
                    Іван IV
                                  |
                            Фёдар I Іванавіч
                                  |


 Вядомыя Глінскія 

Князь , у 1500 годзе ўзяты рускімі ў палон пад Пуціўлем, сыны князя  — Васіль і Міхал; сыны князя Васіля —  і .

Былі ў сваяцтве з вялікімі князямі маскоўскімі (з Рурыкавічаў) праз шлюб Алены Глінскай з вялікім князяем Васілём III у 1526 годзе. Маскоўская галіна князёў Глінскіх згасла ў 2-й палове XVI ст.

 Княства Глінскае 
Складальнікі радаслоўцаў паведамляюць, што Алекса (або Лексад), прыняўшы хрышчэнне, атрымаў ад Вітаўта гарады Глінск і Палтаву. З гэтага вынікае, што аўтары ў паўстагоддзя пасля Кулікоўскай бітвы здолелі ўпісаць чатыры пакаленні Мамаевых нашчадкаў. У гэтым можна бачыць тыповае радаводнае паданне, калі заснавальнікам роду называецца наўдачу выхапленае з летапісаў імя (у гэтым выпадку татарскае — магчыма, уплыў сарматызму). У радаслоўцы таксама паведамляецца пра выратаванне продкамі Глінскіх вялікага князя Вітаўта пасля разгрому на Ворскле, праўда, напэўна і гэтае прыгожае паданне «сфальсіфікавана».


Рэальнасць падання пра паходжанне Глінскіх ад Мамая прымае А. А. Шэннікаў«Княжество потомков Мамая (к проблемам запустения Юго-Восточной Руси в XIV—XV веках)». Деп. в ИНИОН АН СССР 15.04.81. № 7380", які ў пацвярджэнне спасылаецца на неназваны «рускі летапіс», дзе адзін з Глінскіх — Іван Малы, называны Мамаем, а таксама прыводзіць ліст  да братоў Глінскіх (1501), у якім хан звяртаецца да іх « истинные дети», быццам «апелюючы да яшчэ не згаслай татарскай этнічнай самасвядомасці Глінскіх».

Гіпатэтычнае літоўска-татарскія княства на тэрыторыі сучасных Чаркаскай і Палтаўскай абласцей Шэннікаў адносіць да групы памежных дзяржаўных утварэнняў паўднёва-усходу Русі, у якіх пры «зрастанні славянскай і цюркскай частак насельніцтва» ішло складванне казацтва. Шэннікаў выказвае здагадку, што «князі тут былі больш падобныя да казачых атаманаў, чым да сапраўдных феадалаў». Тыповым прадстаўніком гэтых татара-літоўскіх князёў, мабыць, быў , у 1500 годзе ўзяты рускімі ў палон пад Пуціўлем.

 Сямейства Міхаіла Глінскага 

Вядомасцю і месцам у гісторыі Глінскія абавязаны князю Міхаілу Львовічу (1470—1534) — адной з найкаларытнейшых фігур літоўскай і рускай гісторыі пачатку XVI ст. Ён выхоўваўся пры двары свячэннарымскага імператара, прыняў каталіцтва, удзельнічаў у Італьянскіх войнах. Пры ўступленні на сталец караля Жыгімонта Старога князь Міхаіл Глінскі ўзняў мяцеж, але пацярпеў паразу і збег у Маскву.

Пасля шлюбу пляменніцы Міхаіла Глінскага, Алены, з вялікім князем Васілём Іванавічам (1526) значэнне роду надзвычайна ўзрасло, а пасля смерці Васіля Іванавіча ў 1533 годзе Глінскія сталі фактычнымі кіраўнікамі Маскоўскай дзяржавы. Супраць іх пры двары склалася партыя на чале з Шуйскімі, якія і паднялі супраць іх маскоўскую чэрнь пасля . На гэтым панаванне Глінскіх у Рускай дзяржаве скончылася. Тыя Глінскія, што засталіся ў жывых (найбольш вядомы з іх ) нашчадкаў не пакінулі і на іх род маскоўская галіна роду згасла.

 Апісанне герба 
У чырвоным полі княскі сталец, перад ім перавернутае бярло з расшчэпленым дзяржаннем, якое ўтварае быццам трэцюю, сярэднюю нагу стальца. Такі герб належаў літоўскім князям Глінскім, якія мелі ўладанні на Севершчыне. Цікавае параўнанне з гербам Агінскіх. Герб Глінскіх унесены ў 2-ю частку Гербоўніка дваранскіх родаў Царства Польскага, стар. 47.

 Літаратура 
 Уладзімір Канановіч''. Радавод князёў Глінскіх: памяць пра мінулае як зброя палітычнай барацьбы // ARCHE. — 2015. — № 9. — С. 195—218.
 Полн. собр. р. лет. IV, 309—310; VI, 272; Царст. кн. 142 и сл.
 Сказания кн. Курбского;
 Карамзин VIII, 59, пр. 164, 459.
 Долгоруков П. В. Российская родословная книга. — СПб.: Тип. 3 Отд. Собств. Е. И. В. Канцелярии, 1857. — Т. 4. — С. 358.
 Глинские, княжеский род // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 Шенников А. А. Княжество потомков Мамая // Депонировано в ИНИОН. — Л., 1981. — № 7380. — С. 20—22.
 Сміщук Олександр'' Мамай — татарський хан і український козак // Газета «Прес Центр». — Черкаси, 2007 від 05.09.. — В. № 36 (111).