Гарадзец (Быхаўскі раён)

Гарадзе́ц (, ) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Холстаўскага сельсавета. Размешчана за 16 км на захад ад Быхава, за 67 км ад Магілёва, каля ракі Грэза. 745 жыхароў1990 год., 293 двары.

 Гісторыя 

 Рэч Паспалітая 

Вядома з 16 ст. як мястэчка Аршанскага павета Віцебскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1758 г. у Быхаўскім графстве, уласнасць памешчыка: 155 жыхароў мужчынскага полу, 60 двароў, карчма, млын, пякарня, 2 бровары. Непадалёку быў фальварак.

 Расійская імперыя 

Паводле першага падзелу Рэчы Паспалітай, вёска з 1772 г. адышла да Расійскай імперыі. У 1780 у Быхаўскім павеце: 514 жыхароў, 69 двароў, царква (у 1802 годзе пабудавана новая драўляная). З 1842 г. дзейнічала гарбарня. У 1866 годзе адкрыта народнае вучылішча, у якім у 1889 годзе навучалася 30 хлопчыкаў, у 1907 годзе — 118 хлопчыкаў і 25 дзяўчынак. У 1880 г. у вёсцы 618 жыхароў, 96 двароў. Частка вяскоўцаў займалася кавальскім промыслам. Дзейнічала бальніца. Паводле перапісу 1897 года ў вёсцы 921 жыхар, 148 двароў; цэнтр воласці Быхаўскага павета. Дзейнічалі 2 ветракі, кузня, крама, піцейны дом, хлебазапасны магазін. У 1909 годзе было 966 жыхароў, 165 дамоў. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі з лютага па лістапад 1918 г. вёска акупіравана германскімі захопнікамі.

 СССР 

Пасля вызвалення створана працоўная школа 1-й ступені. У пачатку 1920-х гадоў у вёсцы дзейнічае майстэрня па рамонце сельскагаспадарчага інвентару. З 20.8.1924 да 11.4.1960 і з 5.4.1963 цэнтр сельсавета ў Быхаўскага раёна. У 1924 годзе створана сельскагаспадарчая камуна. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Перамога».

Перад Вялікай Айчыннай вайной у вёсцы жыло 1060 чалавек у 303 дварахГородец .

Падчас Вялікай Айчыннай вайны 26 ліпеня 1943 года гітлераўцамі было спалена 297 двароў, забіта 460 чалавек. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінула 50 вяскоўцаў.

Пасля вайны вёска адбудавана. З 1962 г. цэнтр саўгаса «Спадарожнік», з 1963 г. цэнтр сельсавета ў Быхаўскім раёне. У 1970 годзе 783 жыхары. 280 двароў. У вёсцы сярэдняя школа, дзіцячы сад, Дом культуры, бібліятэка, 2 магазіны.

Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад і з'яўлялася адміністрацыйным цэнтрам Гарадзецкага сельсавета«Об изменении административно-территориального устройства некоторых административно-территориальных единиц Могилевской области». Решение Могилевского областного Совета депутатов от 23 декабря 2009 г. № 17-16.

 Насельніцтва 
 XVIII стагоддзе: 1758 — 155 муж.; 1780 — 514 чал.
 XIX стагоддзе: 1880 — 618 чал.; 1897 — 921 чал.
 XX стагоддзе: 1909 — 966 чал.; 1919 — 1172 чал.; 1926 — 1262 чал.; 1941 — 1060 чал.; 1970 — 783 чал.; 1990 — 745 чал.Удальцоў В. Гарадзец //  — С. 471.; 1996 — 797 чал.

 Інфраструктура 
У Гарадцы працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, дом культуры, бібліятэка.

 Турыстычная інфармацыя 

 Страчаная спадчына 
 Царква (XVIII ст.; грэка-каталіцкая)

 Выбітныя ўраджэнцы 
 Канстанцін Ігнатавіч Лукашоў

 Памятныя мясціны 
 Магіла савецкіх воінаў і партызан.
 Магіла ахвяр фашызму.

 Літаратура 


 Horodec (9) //  S. 578.


 Спасылкі 

Катэгорыя:Холстаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Быхаўскага раёна
Катэгорыя:Мястэчкі Віцебскага ваяводства