Юрка Віцьбіч

Юрка Віцьбіч, сапраўднае імя Серафім, або Георгій Аляксандравіч Шчарбакоў (, , Віцебская губерня, цяпер Расія — Па іншых звестках 4 студзеня., , Нью-Джэрсі, ЗША; Псеўданімы: Юрка Стукаліч; Алесь Крыжаніч) — беларускі грамадскі дзеяч, пісьменнік, публіцыст, краязнавец і дзеяч эміграцыі ў Амерыцы.

 Біяграфія 
Паходзіў з сям'і праваслаўных беларусаў: бацькі — святар Аляксандар Стукаліч і Еўдакія з Паповых. Вучыўся ў 5-й Веліжскай школе. У родным горадзе скончыў педагагічны тэхнікум. Працаваць настаўнікам, аднак, не дазволілі — меў варожае савецкай уладзе сацыяльнае паходжанне. Служыў у войску, дзе быў карэспандэнтам армейскай газеты. У сярэдзіне 1930-я гады выехаў у Маскву, спачатку працаваў на будоўлі, пазней уладкаваўся на хімічную фабрыку. Уваходзіў у літаб'яднанне «Узвышша»Узгадваецца ў ліку сяброў у інфармацыйным дадатку. .. У 1939 годзе прыняты ў СП СССР. Напярэдадні Другой сусветнай вайны жыў у Віцебску. У студзені 1941 года быў арыштаваны органамі савецкай дзяржбяспекі.

Пасля акупацыі Беларусі нямецкімі войскамі застаўся ў Віцебску. Прымаў удзел у беларускім культурным жыцці, праяўляў вялікую пісьменніцкую актыўнасць, яго творы былі друкаваны ў многіх часопісах. Быў членам так званага Цэнтральнага ўрада Беларускага культурнага згуртавання. Выдае ў той час два зборнікі публіцыстыкі — «Вяліскія паўстанцы» і «Нацыянальныя Сьвятыні», выступаў у друку з артыкуламі па гісторыі Беларусі. Быў прызначаны рэдактарам літаратурна-мастацкага часопіса «Узвышша», ніводнага нумара якога так і не выйшла. У 1943 годзе перавёз з Віцебска ў Полацк рэшткі Еўфрасінні Полацкай. Пасля 1943 года пераехаў з сям'ёй у Менск. У 1944 годзе выехаў на Захад.

У пасляваенны час жыў у Германіі. Рэдагаваў і выдаваў беларускі царкоўна-рэлігійны часопіс «Зьвіняць званы Сьвятой Сафіі» (1946—1947). На старонках выдання асвятляў нацыянальна-рэлігійнае жыццё і дзейнасць беларускай праваслаўнай царквы ў Заходняй Еўропе. Працаваў над укладаннем хрэстаматыі «Рэлігія ў творчасці беларускіх пісьменнікаў». У 1946 годзе разам з Наталляй Арсенневай стварыў літаратурнае аб'яднанне «Шыпшына», старшынёй якога стаў. У 1946—1950 рэдагаваў друкаваны орган згуртавання — літаратурна-мастацкі часопіс «Шыпшына». Выдаваў бюлетэнь «Біс» («Беларуская інфармацыйная служба»). Са снежня 1948 — рэдактар грамадска-палітычнай газеты «Беларускае слова» (1948-49). Друкаваўся ў іншых СМІ, выступаў на Радыё «Свабода».

На пачатку 1950-х гадоў пераехаў у ЗША. Як публіцыст выступаў на старонках шэрагу беларускіх і рускіх эмігранцкіх перыядычных выданняў («Бацькаўшчына», Мюнхен; «Беларус», Нью-Ёрк; «Божым шляхам», Парыж-Лондан; «Новое русское слово», Нью-Ёрк).

Пахаваны на беларускіх могілках у Саўт-Рыверы.Арлоў У.А. Імёны Свабоды. Гісторыя; Культура; Палітыка; Біяграфіі; Мемуары. -- Прага: Радыё Свабодная Эўропа/Радыё Свабода, 2007. — ISBN 978-0-929849-14-0. — С. 277. Беларускія некропалі ў замежжы 

 Творчасць 
Дэбютаваў апавяданнем у 1929 (часопіс «Узвышша»). Аўтар кніг прозы «Смерць Ірмы Лаймінг» (1932), «Формула супраціўлення касцей» (1937). У эміграцыі выдаў кнігу гістарычных нарысаў «Плыве з-пад Святой гары Нёман»Віцьбіч Ю. Плыве з-пад Святое Гары Нёман — Эл.рэсурс knihi.com (Мюнхен, 1956) і зборнік артыкулаў на рускай мове «Мы дойдём» (Нью-Ёрк, 1975). Надрукаваў у перыядычным друку шэраг апавяданняў. Актыўнасць праяўляў таксама ў галіне журналістыкі, шмат яго твораў было надрукавана ў «Беларусе», «Новым рускім слове».

 Творы 

 Кнігі, брашуры 
 Вяліскія паўстанцы. Гэньдзікаўскія змагары. — Бэрлін, 1944. — 32 с. — (Народная Бібліятэчка; № 4).
 Нацыянальныя сьвятыні: Мастацкія нарысы. — Бэрлін, 1944. — 31 с. — (Народная Бібліятэчка; 1).
 Мы дойдем! Очерки, статьи, фельетоны / Ю. Стукалич. — Нью-Йорк, 1975. — 154 с.
 Лшоно Габоо Бійрушалайм: даваенная проза / Юрка Віцьбіч; Укл. і прад. Л. Юрэвіча; Камен. Ц. Чарнякевіча. — Мн.: Кнігазбор, 2011. — 232 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны; Кн. 19). — ISBN 978-985-7007-17-2.

 Артыкулы, творы ў перыядычных выданнях і зборніках 
 Ціхая Руба. Зь дзёньніка Андрэя Шабеты (Памяці мастака Я. Загароўскага) // Полымя Рэвалюцыі. — 1932. — № 1. — С. 7—48.
 Адкрыты ліст да беларускай грамадзкасьці. — Міхельсдорф, 14.11.47. — 2 с.
 Дзьвіна. М. Багдановіч. Возера / А. Крыжаніч // Родны Край. Кн. 1. Чытанка / [Укл. Я. Гладкі]. — Ватэнштэт: выданьне Беларускага Дапамаговага Камітэту, 1946.
 Загад старое казы барабаншчыка… — Міхельсдорф: Гаспода Нашая, 19.04.1947. — 2 с.Востры памфлет, які выклікаў зацятую палеміку ў лагерах Ды-Пі. Даволі падрабяна гісторыю з памлетам і сам памфлет была даследавана Л. Юрэвічам у артыкуле «Краіна Ды-Пі: замалёўкі побыту й нораваў зь лягерных часоў» // Запісы. — 2011. — № 34. — С. 8—147.

 Літаратура 



 Спасылкі 
 Юрка Віцьбіч — гісторык, пісьменнік, публіцыст — Эл.рэсурс baza-belarus.org
 На 100-гадовы юбілей Юрка Віцьбіч быў уганараваны адно толькі ганкам — Эл.рэсурс svaboda.org
 Юрка Віцьбіч. Наша спадчына прамаўляе // Спадчына. 2000. № 4. С. 95-148.; № 5-6. С. 163-201.  // на pawet.net

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Удзельнікі Другога Усебеларускага кангрэса
Катэгорыя:Беларусы ў Германіі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША