Гармата

Гарма́та ( узброеныУ Польшчы і Рэчы Паспалітай 16—17 ст. словам armata азначалі і самі гарматы, і ўвесь артылерыйскі арсенал (). На землях Русі слова «армата» вядомае з 2-й пал. 14 ст., ім тут азначалі тагачасныя жалезна-каваныя гарматы на брусавым станку ( С.43;  бамбарда).) — від ствольнай агнястрэльнай зброі калібрам 20 мм і больш, прызначанай для кідання снарадаў (мінаў). С.522,523. Гарматы ў Еўропе ўжываліся з ранняга 14 ст. ( гісторыя артылерыі). У старабеларускіх дакументах гарматы называюцца таксама «дзеламі» (дело, пар. польск. działo).

Гарматы ўжываюцца для знішчэння і падаўлення жывой сілы і агнявых сродкаў праціўніка, разбурэння абарончых збудаванняў і выканання іншых задач на сушы, моры і ў паветры. Асноўнымі баявымі якасцямі з’яўляюцца: магутнасць снарадаў, цэльнасць стральбы, дальнабойнасць, хуткастрэльнасць, агнявая манеўранасць (хуткасць адкрыцця агню і гнуткасць агню), рухомасць на маршы і на полі бою, авіятранспартабельнасць, надзейнасць у эксплуатацыі, прастата і зручнасць абслугоўвання.

Асноўныя сучасныя тыпы гармат: пушка, гаўбіца, марціра, мінамёт, безадкатная гармата, камбінаваныя (напр., гаўбіца-пушка) і універсальныя.

: ваза, бамбарда, фоглер, гуфніца, тарасніца, арган.

Гарматы падраздзяляюцца паводле месца дзеяння і характару цэляў, што паражаюцца — наземныя, зенітныя, авіяцыйныя, танкавыя, карабельныя і берагавыя; паводле будовы каналу ствала — нарэзныя і гладкаствольныя; паводле ступені рухомасці (манеўранасці) — стацыянарныя (стацыянарная артылерыя), буксаваныя (буксаваная артылерыя), самарухомыя, самаходныя, уюкавыя (звычайна горныя), чыгуначныя (чыгуначная артылерыя). Паводле калібраў, у дачыненні да наземнай артылерыі, выдзяляюць гарматы малога (20 — 75 мм), сярэдняга (75 — 155 мм) і буйнога (больш за 155 мм).

Прынцып дзеяння гарматы заснаваны на фізіка-хімічным працэсе ператварэння энергіі гарэння кідальнага (найчасцей, парахавога) зараду ў ствале ў энергію руху снараду (бач стрэл). Сучасная казённазарадная гармата складаецца з ствала (рулі) з казённай часткай і дульным тормазам, затвора (замка) і лафета (ложа); ранейшыя, дульназарадныя, мелі ствол з запальным прыстасаваннем і лафет. Дзеля дакладнага навядзення на цэль існуюць прыцэльныя прыстасаванні.

 Гл. таксама 
 Снежная гармата
 Паравая гармата
 Пнеўматычная гармата
 Электрамагнітная гармата
 Вадзяная гармата
 Проціградавая артылерыя
 Атамная артылерыя

 Спасылкі 


Катэгорыя:Артылерыя
Катэгорыя:Агнястрэльная зброя

sv:Artilleri#Typer av artilleri