Джавані П’ерлуіджы да Палестрына

Джованні П’ерлуіджы да Палестрына (, , каля Рыму -, Рым) — знакаміты кампазітар італьянскай музыкі Каталіцкага Касцёла. Найболей значны прадстаўнік Рымскай школы музыкі.

 Біяграфія 
Палестрына нарадзіўся каля 1525 года ў Палестрыне (блізу Рыма), ад назвы горада і паходзіць яго імя. Як і многія мастакі XV—XVI стагоддзяў, пазначаўся гісторыкамі па месцы свайго нараджэння, аднак сам у захаваных лістах звычайна падпісваўся як Джавані Петралойзіа.

З дзіцячых гадоў Палестрына спяваў у царкоўным хоры хлопчыкаў. Спачатку ў хоры роднага горада, а ў 1537—1540 гадах — у рымскай царкве Санта Марыя Маджорэ.

З 1544 года ён быў арганістам і капельмайстароам галоўнай царквы Св. Агапіта г. Палестрына. Пра гэты перыяд дзейнасці Палестрыны, што доўжыўся да 1551 года, вядома няшмат што, — магчыма, што менавіта тады ён пачаў асвойваць традыцыі жанраў імшы і мяцеа, якія сталі надалей ключавымі ў яго творчасці, і некаторыя імшы, што ўбачылі святло пазней, былі напісаны яшчэ ў родным горадзе.

Свайго першага магутнага апекуна Палестрына знайшоў у асобе Папы Юлія III, і з 1551 года ўся яго дзейнасць была злучана з Рымам. Папе Юлію III Палестрына прысвяціў у 1554 складанку 4-галосных імш, першы свой надрукаваны твор. У верасні 1551 года ён быў запрошаны на пасаду Magister puerorum (настаўнікам спеву і дырыжорам хору хлопчыкаў) пры Саборы Св. Пятра.

Папам Палестрына быў вызвалены ад звычайнага строгага экзамену, не зважалі і на тое, што Палестрына не толькі не быў святаром, але нават быў жанаты і меў некалькі сыноў. Відаць, Папа хацеў даставіць яму магчымасць свабодна займацца творчасцю, што, вядома, было б мала даступна страшна занятаму капельмайстру сабора св. Пятра

Палестрына пакінуў у 1555 пасаду капельмайстра і ўступіў на службу ў Сікстынскую капэлу.

Папа Марцэл II, які змяніў Юлія III у красавіку 1555 года, заступаўся за Палестрыну, яшчэ быўшы кардыналам. Хоць Марцэл II узначальваў Ватыкан менш месяца, аднак з яго імем злучана адно з самых знакамітых складанняў Палестрыны — так званая «Імша Папы Марцэла». Наступнік Марцэла II, Папа Паўла IV, увёў у капэле стражэйшы статут, дапоўніўшы яго, у прыватнасці, аброкам бясшлюбнасці, і ў верасні 1555 года Палестрына, быўшы жанаты, пазбавіўся свайго месца, хоць яму прызначылі бедную пенсію.

Надалей Палестрына быў дырэктарам спявацкай школы пры царкве Санта-Марыя Маджорэ і ўзначальваў хатнюю капэлу кардынала д’Эсту ў Цівалі; у 1571 годзе, ужо пры Папе Пію V, пасля смерці свайго калегі і аднакласніка Джавані Анімучы, ён ізноў узначаліў капэлу Юлія пры Саборы Св. Пятра і займаў пост капельмайстра аж да сваёй смерці ў 1594 годзе.

Тым часам яго жонка, двое сыноў і двое братоў былі панесены чумой, што лютавала тады ў Рыме. Забіты горам, Палестрына вырашыў стаць святаром, але напярэдадні пасвячэнні пазнаёміўся з адной заможнай удавой і ў 1581 жаніўся. Разам з кампаньёнам ён заняўся гандлёвай справай, што належала памерламу мужу сваёй новай жонкі, і, паколькі яму атрымалася стаць афіцыйным дастаўніком мяхоў і скур да папскага двара, справа пайшла на лад, прытым атрыманы прыбытак укладаўся ў куплю зямлі і нерухомасці.

У 1592 годзе яго калегі-музыканты склалі і паднеслі яму ў знак глыбокай павагі складанку музычных кампазіцый на тэксты псалмоў разам з хвалебным адрасам.

У 1594 годзе Палестрына нечакана захварэў і неўзабаве сканаў ад плеўрыта. У адпаведнасці са звычаямі таго часу, Палестрына быў пахаваны ў той жа дзень, калі ён памёр. На яго адпяванні памкнулася велізарная колькасць людзей. Палестрына пахаваны ў Саборы Святога Пятра. У эпітафіі на надмагіллі былі напісаны словы, што атрымалі познае сусветнае шыранне ў характарыстыках кампазітара — «князь музыкі» (princeps musicae). Пры рэканструкцыі храма ў 1700-х гг. надмагілле Палестрыны было згублена, дакладнае месца пахавання дагэтуль не знойдзена

 Творчасць 
Палестрына пісаў амаль выключна вакальную шматгалосую музыку; больш усяго вядомы як аўтар імш (і іншых жанраў царкоўнай паліфоніі), мяцееўшы і «духоўных» мадрыгалаў (madrigali spirituali).

У яго шырокай спадчыне каля 105 імш, «Аферторыі для ўсяго царкоўнага года» (Рым, 1593; унікальны па маштабе і задуме цыкл, утрымоўвальны 68 аферторыяў), каля 140 мадрыгалаў і больш 300 матэтаў. З іншых жанраў царкоўнай паліфоніі (у існасці, тыя ж матэты) 72 гімны, больш 40 магніфікатаў, 11 літанняў, Плачы прарока Ераміі.

Яго дачыненне да (свецкіх) мадрыгалам застаецца ў вызначанай ступені загадкавым: хочучы ў прадмове да складанкі матэтаў «Canticum canticorum» () 1584 года ён выказваўся супраць таго, каб класці на музыку мірскія тэксты, ужо праз два гады выйшаў том яго свецкіх мадрыгалаў (першы ўбачыў свет у 1555 годзе). Духоўныя мадрыгалы (пераважна на 5 галасоў) Палестрыны апублікаваны ў выглядзе дзвюх складанак. Да ліку найболей вядомых мадрыгалаў Палестрыны адносяцца пяцігалосыя «Io son ferito» (1561) і «Vestiva i colli» (1566). Пра папулярнасць другога сведчыць вялікая колькасць апрацовак і варыяцый XVI—XVII стагоддзяў (сярод іншых В. Галілея, Дж. А. Тэрцы, Дж. Бесона, А. Банк’еры) для лютні, клавіра і іншых прылад.

У 1560 годзе Палестрына звярнуў на сябе ўсеагульную ўвагу сваімі імпраперыямі (антыфоны і рэспансорыі, прымеркаваныя да Жарснай сядміцы). Іх простая, прыгожая, гарманічная музыка вырабіла моцнае ўражанне і Трыдэнцкі сабор (1543—1563), які лічыў патрэбным вырабіць рэформы ў царкоўнай музыцы, звярнуўся да Палестрыны з даручэннем напісаць спробавую імшу, якая давяла б магчымасць існавання шматгалоснай музыкі ў царкоўным набажэнстве (шматгалосная музыка, як тады лічылася, з прычыны вытанчанасці поліфанічнай тэхнікі наносіла шкоду выразнасці молитвословия). Палестрына напісаў тры імшы, кожную на 6 галасоў. Усе тры адрозніваліся выдатнымі вартасцямі, але найвялікай папулярнасці ганаравалася маса памяці Папы Марцэла II, былога апекуна Палестрыны, вядомая цяпер пад назвай «Імшы Папы Марцэла» (іншая назва — «Імша Папы Марчэла», каля 1562).

 Сачыненні (выбарка) 

 Імшы 
Нататка 1. Ідэнтыфікуючы імшы па іх загалоўках, музыканты звычайна адштурхваюцца ад тэматычнага прататыпа — інцыпіта царкоўнай / свецкай манодыі (калі гэта імша-парафраза) ці інцыпіта шматгалоснага складання (калі гэта імша-пародыя) — мотета ці мадрыгала. У шэрагу выпадкаў арыгінальныя загалоўкі не ўтрымваюць інцыпітаў і спасылаюцца на тэхніку кампазіцыі (missa ad fugam, ut-re-mi-fa…), на літургічны каляндар (missa de beata Virgine, de feria, in festis duplicibus), на парадкавы нумар у прыжыццёвым выданні (missa prima, secunda), на царкоўны тон, у якім складанне напісана (missa quinti toni), на прысвячэнне (missa papae Marcelli) і г.д. У ніжэйзгаданай табліцы загалоўкі першых тыпаў («інцыпітныя») для выгоды адлучаны ад другіх.
Нататка 2. Для кароткай спасылкі на імшы Палестрыны па нумары (прыкладам, замест «Імша Папы Марцэла» — «Імша № 12») прынята скарыстаць спіс Г.Рыза (гл. у бібліяграфіі Reese, 1959).
Загаловак  Галасоў  Выданне  Лад  Тып  КаментарыйAd coenam Agni  5  PW 10   імша на cantus firmus  гімн «Ad coenam Agni providi»Aeterna Christi munera  4  PW 14  Іянійскі  cantus firmus  гімнAlma Redemptoris Mater  6  PW 20  Іянійскі  cantus firmus  грыгарыянскі антыфонAscendo ad Patrem  5  PW 21   імша-пародыя  на ўласны матэтAspice Domine  5  PW 11  Дарыйскі  пародыя  на матэт Жака МантуанскагаAssumpta est Maria  6  PW 23  Міксалідзійскі  пародыя  на ўласны мяце Ave Maria  4  PW 16  Дарыйскі  cantus firmus  антыфон Ave Maria  6  PW 15  Іянійскі  cantus firmus  антыфон Ave Regina coelorum  4  PW 18  Гіпаіянійскі   на аднайменны багародзічны антыфон Beatus Laurentius  5  PW 23  Гіпаміксалідзійскі  пародыя  на ўласны матэт Confitebor tibi Domine  8  PW 22  Дарыйскі  пародыя  на ўласны 8-галосны матэт Descendit angelus Domini  4  PW 20  Іянійскі  пародыя  на матэт Hilaire Penet Dies sanctificatus  4  PW 15  Міксалідыйскі пародыя  на ўласны матэт Dilexi quoniam  5  PW 15  Міксалідыйскі пародыя  на матэт Ераніма Мафоні Dum complerentur  6  PW 17  Іянійскі  пародыя  на ўласны матэт Dum esset summus pontifex  4  PW 17  Дарыйскі  cantus firmus  антыфон Ecce ego Joannes  6  PW 24   cantus firmus?  тэматыч. крыніца не ўсталявана Ecce sacerdos magnus  4  PW 10  Міксалідзійскі cantus firmus  антыфон Emendemus in melius  4  PW 16  Гіпадарыйскі  cantus firmus?  тематич. крыніца не ўсталяваная Fratres ego enim accepi  8  PW 22  Дарыйскі  пародыя  на ўласны 8-галосны матэт Gabriel archangelus  4  PW 10  Дарыйскі  пародыя  на матэтВер дзела Gia fu chi' m’ebbe cara  4  PW 19   пародыя  на ўласны мадрыгал Hodie Christus natus est  8  PW 22  Мікса-лідыйскі пародыя  на ўласны матэт Illumina oculos meos  6  PW 19   пародыя  на матэтАндрэаса дэ Сільвы In illo tempore  4  PW 19  Дарыйскі  пародыя  на ананімны (П’ера Мулю) матэт In te Domine speravi  4  PW 15  Дарыйскі  пародыя (1) на матэрыяле нявызначанага мотета (Ж.Лерыцье?) In te Domine speravi  6  PW 18  Іянійскі  пародыя  (2) на матэт Л.Хелінка (Lupus Hellinck) Inviolata et intergra es Maria  4  PW 11  Гіпалідзійскі  пародыя  на матэт Жана Куртуа (Jean Courtois) Iste confessor  4  PW 14  Гіпадарыйскі  cantus firmus  гімн Jam Christus astra ascenderat  4  PW 14  Дарыйскі  cantus firmus  гімн L’homme arme  5  PW 12  Гіпаміксалідзійскі  cantus firmus  на песню L’homme arme (1) Laudate Dominum omnes gentes  8  PW 22  Дарыйскі  пародыя  на ўласны матэт Memor esto  5  PW 17   пародыя  на ўласны матэт Nasce la gioia mia  6  PW 14  Дарыйскі  пародыя  у арыгіналу Missa sine nomine; на мадрыгал Леанарда Прымаверы «Арфіста» (Leonardo Primavera dell’Arpa) Nigra sum  5  PW 14  Гіпаэалійскі пародыя  на мяце Жана Лерыцье O admirabile commercium  5  PW 17  Міксалідзійскі пародыя  на ўласны матэт O Regem coeli  4  PW 10   пародыя  крыніцы: грыгарыянскі рэспансорый і матэт Андрэаса дэ Сільвы O Rex gloriae  4  PW 21  Гіпадарыйскі  пародыя  на ўласны матэт O sacrum convivium  5  PW 23  Іянійскі  пародыя  на матэт К. дэ Маралеса O Virgo simul et Mater  5  PW 19   пародыя  на ўласны матэт Panem nostrum  5  PW 24  Гіпадарыйскі  пародыя  на ўласны матэт Panis quem ego dabo  4  PW 14  Гіпадарыйскі  пародыя  на матэт Іаана Люпі і Жака Мантуанскага Pater noster  4  PW 24  Гіпадарыйскі  пародыя  на ўласны матэт Petra sancta  5  PW 19  Эалійскі пародыя  на ўласны мадрыгал «Io son ferito» Qual e il piu grand' amore?  5  PW 21  Гіпа іянійскі  пародыя  на мадрыгал Кіпрыяна дэ Роры Quam pulchra es  4  PW 15  Іянійскі  пародыя  на тэму матэта (?) Іяана Люпі Quando lieta sperai  5  PW 20  Эалійскі пародыя  на мадрыгал Кіпрыяна дэ Роры Quem dicunt homines  4  PW 17  Гіпаміксалідзійскі  пародыя  на матэт Ж. Рышафора Regina coeli  5  PW 20  Іянійскі  cantus firmus  (1) багародзічны антыфон Regina coeli  4  PW 21  Гіпаіянійскі  cantus firmus  (2) багародзічны антыфон Repleatur os meum  5  PW 12  Фрыгійскі  пародыя  на матэт Жака Антуанскага Sacerdos et pontifex  5  PW 16  Гіпадарыйскі  cantus firmus  антыфон Sacerdotes Domini  6  PW 17  Гіпаміксалідзійскі  cantus firmus  тэматыч. прататып не ўсталяваны Salve Regina  5  PW 24   cantus firmus  багародзічны антыфон Salvum me fac  5  PW 11  Дарыйскі  пародыя  на матэт Жака Мантуанскага Sanctorum meritis  4  PW 16  Фрыгійскі  cantus firmus  гімн Sicut lilium inter spinas  5  PW 14  Эалійскі пародыя  на ўласны матэт Spem in alium  4  PW 12  Эалійскі cantus firmus  рэспансорый Te Deum laudamus  6  PW 18  Фрыгійскі  cantus firmus  гімн Te Deum Tu es pastor ovium  5  PW 16  Дарыйскі  пародыя  на ўласны матет Tu es Petrus  6  PW 21  Міксалідзійскі пародыя  (1) на ўласны матэт Tu es Petrus  6  PW 24  Міксалідзійскі пародыя  (2) на ўласны матэт Ut, Re, Mi, Fa, Sol, La  6  PW 12  Іянійскі  cantus firmus  На Гвіданаў гексахорд, іншая назвас"Гексахордавая імша" Veni Creator Spiritus  6  PW 23  Міксалідзійскі cantus firmus  гімн Veni sponsa Christi  4  PW 18   пародыя  на ўласны матэт Vestiva i colli  5  PW 18  Дарыйский  пародыя  на ўласны мадрыгал Viri Galilaei  6  PW 21  Дорийский  пародыя  на ўласны матэт Virtute magna  4  PW 10  Міксалідзійскі пародыя рэспансорый і матэт А. Сільвы (імшы без інцыпітаў)     Missa ad fugam  4  PW 11    на ўласны темы  Кананічная імша (пагалоснікі толькі для баса і кантуса; астатнія галасы выводзяцца з гэтых) Missa brevis  4  PW 12  Іянійскі  на ўласны тэмы  Кароткая імша; па др. звесткам — пародыя, заснавана на матэрыяле імшы Гудзімеля «Audi filia» Missa de beata Virgine  4  PW 11  у розных ладах  cantus firmus  Багародзічная імша (на некалькі традыцыйных грыгарыянскіх мелодый) Missa de beata Virgine (dominicalis)  6  PW 12  у розных ладах  cantus firmus   Нядзельная Багародзічная імша (на мадэлі тых жа традыцыйных распеваў, што і папярэдняя) Missa de feria  4  PW 12  Фрыгійскі  cantus firmus  Будзённая імша (для тых дзён, калі не спяваюцца ні Credo, ні Gloria). Меладычныя прататыпы (грыгарыянскія распевы) дакладна не ўсталяваны Missa in duplicibus minoribus (1)  5  C 18  у розных ладах  cantus firmus; мантуанская імша  Імша на малыя падвойныя святы. Адменныя меладычныя прататыпы — са штодзённай кнігі (кірыяла) мантуанскай прыдворнай царквы Св. ВарварыГл.: Jeppesen K. 1953, S.145. Missa in duplicibus minoribus (2)  5  C 18  у розных ладах  cantus firmus; мантуанская імша  Імша на малыя падвойныя святы. Асаблівыя меладычныя прататыпы — із мантуанскага ўжытку Missa in festis apostolorum (1)  5  C 19  у розных ладах  cantus firmus; мантуанская імша  Імша на апостальскія святы. Асаблівыя меладычныя прататыпы — із мантуанскага ўжытку Missa in festis apostolorum (2)  5  C 19  у розных ладах  cantus firmus; мантуанская імша  Імша на апостальскія святы. Асаблівыя меладычныя прататыпы — із мантуанскага ўжытку Missa in festis B.M.V. (1)  5  С 18  ?  cantus firmus; мантуанская імша  Першая Багародзічная імша. Асаблівыя меладычныя прататыпы — із мантуанскага ўжытку Missa in festis B.M.V. (2)  5  З 18  ?  cantus firmus; мантуанская імша  Другая Багародзічная імша. Асаблівыя меладычныя прататыпы — із мантуанскага ўжытку Missa in festis B.M.V. (3)  5  З 18  ?  cantus firmus; мантуанская імша  Трэцяя Багародзічная імша. Асаблівыя меладычныя прататыпы — із мантуанскага ўжытку Missa in maioribus duplicibus  4  PW 23  у розных ладах  cantus firmus  Імша на вялікія падвойныя святы; на некалькі традыцыйных грыгарыянскіх мелодый Missa in minoribus duplicibus  4  PW 23  у розных ладах  cantus firmus  Імша на малыя падвойныя святы; на некалькі традыцыйных грыгарыянскіх мелодый Missa in semiduplicibus maioribus (1)  5  C 19  у розных ладах  cantus firmus; мантуанская імша  Імша на вялікія паўпадвойныя святы. Асаблівыя меладычныя прататыпы — із мантуанскага ўжытку Missa in semiduplicibus maioribus (2)  5  C 19  у розных ладах  cantus firmus; мантуанская імша  Імша на вялікія паўпадвойныя святы. Асаблівыя меладычныя прататыпы — із мантуанскага ўжытку Missa octavi toni  6  PW 20  Гіпаміксалідзійскі cantus firmus  Імша восьмага тону; на гімн «Festum nunc celebre» Missa Papae Marcelli  6  PW 11  Гіпаіянійскі / мікса-лідыйскі  без тэматыч. прататыпаў  Імша Папы Марцэла Missa prima  5  PW 13  Дарыйскі  cantus firmus  Першая імша; крыніца — мяце «Eripe me de inimicis» Жана Маера Missa prima  4  PW 13  Гіпаміксалідзійскі cantus firmus  Першая імша; крыніца — ўласны матэт «Lauda Sion» Missa primi toni  4  PW 12  Дарыйскі  пародыя  Імша першага тону; меркаваная крыніца — мадрыгал Д. Ферабоска «Io mi son giovinetta» Missa pro defunctis  5  PW 10  у розных ладах  cantus firmus  Жалобная імша (рэквіем) Missa quarta  4  PW 13  Дарыйскі  cantus firmus  Чацвёртая імша; крыніца — песня «L’homme armé» (2) Missa quinti toni  6  PW 19  Лідыйскі (іянійскі)  без тематич. прататыпаў  Імша пятага тону Missa secunda  5  PW 13  Дарыйскі  пародыя  Другая імша; крыніца — мяце «Veni Sancte Spiritus» (меркавана Палестрыны) Missa secunda (primi toni)  4  PW 13  Дарыйскі  без тэматыч. прататыпаў  Другая імша першага тону Missa sine nomine  4  PW 11  гіпафрыгійскі   Безназоўная імша (1); тэматыч. крыніца не ўсталяваная Missa sine nomine  4  PW 15   пародыя  Безназоўная імша (2); крыніца — імша Ж. Маера «Je suis desheritee» Missa sine nomine  5  PW 18  Дарыйскі   Безназоўная імша (3); тэматыч. крыніца не ўсталяваная Missa sine nomine  6  PW 10  Фрыгійскі  пародия  Безымянная імша(4); крыніца — ананімны матэт «Cantabo Domino»; па іншых звестках — ананімны матэт «Beata Dei genitrix» Missa sine titulo  5  PW 30    Імша без загалоўка (1); аўтарства Палестрыны спрэчнае Missa sine titulo  6  PW 24  Гіпаміксалідзійскі пародыя  Імша без загалоўка (2); крыніца — імша Ласо ці матэт «Benedicta» Жаскена Missa sine titulo  6  PW 32    Імша без загалоўка (3); аўтарства Палестрыны спрэчнае Missa tertia  4  PW 13  Гіпафрыгійскі  cantus firmus  Трэцяя імша (1); крыніца — гімн «Jesu, nostra redemptio» Missa tertia  5  PW 13  Гіпафрыгійскі  пародыя  Трэцяя імша (2); на ўласны мяце «O magnum mysterium»

 Выданні сачыненнняў 
 Giovanni Pierluigi da Palestrina. Werke, hrsg. v. F.X. Haberl u.a. 33 Bde. Leipzig, 1862—1907 (PW)
 Giovanni Pierluigi da Palestrina. Le opere complete, per cura e studio di Raffaele Casimiri, Knud Jeppesen, Lino Bianchi. 35 vls. Roma, 1939-99 (C)

 Гл. таксама 
 Спіс сачыненняў Палестрыны

 Заўвагі 

 Крыніцы 

 Літаратура 
thumb
 Иванов-Борецкий М. В. Палестрина. Москва, 1909.
 Jeppesen K. The style of Palestrina and the dissonance. Copenhagen, 1946.
 Jeppesen K. The Recently Discovered Mantova Masses of Palestrina // Acta Musicologica 22 (1950), pp. 36–47.
 Jeppesen K. Pierluigi da Palestrina, Herzog Guglielmo Gonzaga und die neugefundenen Mantovaner-Messen Palestrina’s. Ein ergänzender Bericht // Acta Musicologica 25 (1953), S.132-179.

 Reese G. Music in the Renaissance. New York, 1954; 2nd ed., ib., 1959 (большая глава о Палестрине, с пронумерованным списком месс)
 Hermelink S. Dispositiones modorum: die Tonarten in der Musik Palestrinas und seiner Zeitgenossen. Habilitationsschrift. Heidelberg, 1959; (книга) Tutzing, 1960.
 Fellerer K.G. Palestrina. Leben und Werk. Düsseldorf: Schwann, 1960.
 Hohlfeld Ch., Bahr R. Schule musikalischen Denkens. Der Cantus-firmus-Satz bei Palestrina. Wilhelmshaven, 1994.
 Heinemann M. Giovanni Pierluigi da Palestrina und seine Zeit. Laaber, 1994.
 Stewart R. An introduction to sixteenth-century counterpoint and Palestrina’s musical style. New York : Ardsley House, 1994. ISBN 978-1-880157-07-7.
 Bianchi L. Iconografia palestriniana. Giovanni Pierluigi da Palestrina: immagini e documenti del suo tempo. Lucca, 1994.
 Schlötterer R. Der Komponist Palestrina. Grundlagen, Erscheinungsweisen und Bedeutung seiner Musik. Augsburg: Wissner, 2002. 321 SS. ISBN 3-89639-343-X.
 Marvin C. Giovanni Pierluigi da Palestrina: a guide to research. New York: Routledge, 2002. XVI, 478 p. ISBN 978-0-8153-2351-8 (утрымвае падрабязны спіс складанняў, адсартаваных па інцыпітах)
 Русская книга о Палестрине. Составитель Т. Н. Дубравская. Москва: Московская гос. консерватория, 2002.
 Japs J. Die Madrigale von Giovanni Pierluigi da Palestrina. Genese — Analyse — Rezeption. Augsburg: Wißner, 2008. ISBN 978-3-89639-524-5.
 Лебедев С. Н. Палестрина // Большая российская энциклопедия. Т.25. М., 2014, с.149-150.

 Аферторыі Палестрыны 
 Dahlhaus C. Untersuchungen über die Entstehung der harmonischen Tonalität. Kassel, 1968, S. 181—185.
 Dahlhaus C. Zur Tonartenlehre des 16.Jahrhunderts // Die Musikforschung 29 (1976), S. 300—303.
 Powers H. Modal representation in polyphonic offertories // Early Music History 2 (1982), p. 43-86.
 Meier B. Zu den in mi fundierten Werken aus Palestrinas Offertoriums-Motettenzyklus // Die Musikforschung 37 (1984), S. 215—220.
 Mangani M., Sabaiano D. Tonal types and modal attributions in late Renaissance polyphony: new observations // Acta musicologica 80 (2008), p. 231-250.

 Спасылкі 

  Naumann L. Giovanni Pierluigi da Palestrina und die Legende der Rettung der mehrstimmigen Kirchenmusik. Studienarbeit. Phillips Universität Marburg, 2011
 Палестрина. Мотеты. Regensburger Domspatzen
 Палестрина. Мессы
 Старое собрание сочинений (PW) на IMSLP
 Marvin C. Giovanni Pierluigi da Palestrina: a guide to research (2002; фрагмент)
 Мадригал Vestiva i colli

Катэгорыя:Кампазітары Італіі
Катэгорыя:Кампазітары XVI стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары Адраджэння
Катэгорыя:Кампазітары — аўтары рэквіемаў
Катэгорыя:Кампазітары паводле алфавіта
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы