Грамадзянская вайна ў Лаосе

Грамадзянская вайна ў Лаосе — частка барацьбы за незалежнасць краін Індакітайскага паўвострава ў 1960—1975 гадах.

З канца XIX стагоддзя Лаос быў уключаны ў Французскі Індакітай, з 1930-х — у сферы японскіх інтарэсаў, у Другую сусветную вайну акупіраваны Японіяй. Пад канец вайны ўзнік антыкаланіяльны рух Лао Ісара (Вызваленне Лаоса) на чале з прынцамі Суфанувонгам (Суванавонгам) і Сувана Фумам.

Пасля капітуляцыі Японіі Лао Ісара падняло паўстанне супраць французскага панавання і абвясціла незалежнасць краіны пад назвай Патэт Лаа (Краіна Лао). Францыя разбіла армію Патэт-Лао і да 1953 года захоўвала сваю ўладу над Лаосам. 22 кастрычніка 1953 года Лаос атрымлівае незалежнасць, у 1954 годзе абвяшчаецца нейтральным каралеўствам.

Важную ролю ў вызваленні Лаоса адыграў створаны 11 сакавіка 1951 года Адзіны фронт супраціўлення народаў Лаоса, В’етнама і Камбоджы. Па запрашэнню кіраўнікоў лаоскага вызваленчага руху ў Лаос прыбылі в’етнамскія добраахвотнікі. Сумеснымі намаганнямі краіны Індакітая дабіліся ад Францыі прызнання іх незалежнасці.

У канцы 1950-х у Лаосе пачынаецца грамадзянская вайна, выкліканая спробамі правых сіл захапіць уладу. 7 кастрычніка 1960 года кааліцыйны ўрад Сувана Фумы ўстанаўлівае дыпламатычныя адносіны з СССР і атрымлівае ад Савецкага Саюза, В’етнама, іншых сацыялістычных краін ваенную і эканамічную дапамогу.

У наступныя два гады войска Патэт-Лао з удзелам в’етнамскіх салдат займае 2/3 тэрыторыі краіны. У 1964 годзе ЗША пачынаюць неаб’яўленыя ваенныя дзеянні ў Лаосе (так званую «Сакрэтную вайну») з мэтай разбіць Адзіны фронт трох краін Індакітая, знішчыць базы Дэмакратычнай Рэспублікі В’етнам, створаныя на тэрыторыі Лаоса для аперацый у Паўднёвым В’етнаме. Амерыканская дапамога пастаўлялася па лініі амерыканскага агенцтва міжнароднага развіцця з тэрыторыі Тайланда, амерыканскія афіцэры непасрэдна кіравалі лаоскай каралеўскай арміяй, авіяцыя ЗША вяла бамбардзіроўкі Лаоса.

СССР актывізаваў ваенную дапамогу Лаосу, павялічвае пастаўкі ўзбраенняў, баявой тэхнікі і ваенных матэрыялаў. З 1960 па 1970 гады там працуе 113 савецкіх саветнікаў і інструктараў. Савецкая авіяцыя ажыццяўляла перавозкі грузаў у інтарэсах арміі Патэт-Лао (у 1961 адзін ваенна-транспартны самалёт быў збіты, загінулі пяць лётчыкаў).

21 лютага 1973 года суб’ектамі грамадзянскай вайны падпісана пагадненне аб аднаўленні міру і дасягненні нацыянальнай згоды ў Лаосе. 29 лістапада 1975 года кароль Лаоса адрокся ад прастола. 2 снежня 1975 года абвешчана Лаоская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка.

 Гл. таксама
 Група савецкіх ваенных спецыялістаў у Лаосе

 Літаратура 
 Kenneth Conboy. The War in Laos 1960-75. — Osprey Publishing/Men-at-Arms, выпуск № 217, 1998.

 Спасылкі 
 Барацьба за незалежнасць краін Індакітайскага паўвострава (1960—1975 гг.)
 Laos and the Vietnam War (olive-drab.com)

Катэгорыя:Войны В’етнама
Катэгорыя:Войны ЗША
Катэгорыя:Гісторыя Лаоса
Лаос
Катэгорыя:Аперацыі ЦРУ
Катэгорыя:Другая Індакітайская вайна