Жалудок

Жалудок (, ) — гарадскі пасёлак у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. За 22 км ад горада Шчучын, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Скрыбаўцы на лініі Масты — Ліда.

 Гісторыя 

Вядомы з другой паловы XV стагоддзя як велікакняжацкае ўладанне. З 1486 года мястэчка, да 1567 года цэнтр павета Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Належаў Лацкім, Сапегам, Францкевічам-Радзімінскім. У лютым 1706 года галоўная кватэра шведскага караля Карла XII. У XVIII — 1-й чвэрці XIX стагоддзяў уласнасць Тызенгаўзаў. З 1795 года ў складзе Расійскай імперыі, цэнтр воласці Лідскага павета Віленскай губерніі. З 1921 года ў складзе Польшчы, цэнтр гміны Лідскага павета. З 1939 года ў БССР, з 1940 года гарадскі пасёлак, цэнтр раёна. З 1962 у Шчучынскім р-не.

Першы касцёл быў закладзены ў 1490 годзе вялікім князем Казімірам IV. У 1682 годзе Фрацкевічы-Радзімінскія заснавалі ў Жалудку кляштар кармелітаў «старых» (па іншых дадзеных — у 1686). У 1832 годзе кляштар скасаваны, а яго касцёл знішчаны. У 1853 годзе пабудаваны новы парафіяльны касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі.

У пачатку XX стагоддзя была пабудавана сінагога, пасля другой сусветнай вайны прыстасавана пад Дом культуры.

У 1999 годзе пабудавана з дрэва праваслаўная царква на аснове былога будынка медыцынскай установы.

 Насельніцтва 

 XIX стагоддзе: 1829 год — 311 чал., у тым ліку 146 хрысціян і 165 іўдзеяўСоркіна І. Мястэчкі Лідскага ўезда ў XIX — пачатку ХХ ст. // Ліда і Лідчына: да 685-годдзя з дня заснавання горада: матэрыялы рэспуб. навук.-практ. канф., (Ліда, 3 кастр. 2008 г.) / рэдкал.: Худык А. П. (гал. рэд.). — Ліда, 2008.; 1861 год — 581 чал.; 1863 год — 581 чал.; 1895 год — 674 чал.Krzywicki J. Żołudek //  S. 827.; 1897 год — 1860 чал., у тым ліку 1372 юдэі
 XX стагоддзе: 1905 год — 1969 чал.; 1909 год — 1969 чал.; 1919 год — 1557 чал.; 1921 год — 1552 чал. у мястэчку Жалудку і 242 чал. у фальварку Жалудку; 1940 год — 2436 чал.; 1971 год — 2,1 тыс. чал.; 1993 год — 1,8 тыс. чал.Шаблюк В. Жалудок //  — С. 363.; 1995 год — 1,5 тыс. чал.; 1997 год — 1,4 тыс. чал. С. 419.
 XXI стагоддзе: 2001 год — 1630 чал.; 2006 год — 1,5 тыс. чал.; 2007 год — 1,4 тыс. чал.; 2008 год — 1,4 тыс. чал.; 2009 год — 1290 чал.Перепись населения — 2009. Гродненская область  Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь (перапіс); 2016 год — 1017 чал.; 2017 год — 1002 чал.; 2018 год — 972 чал.; 2019 год — 1089 чал.; 2020 год — 1097 чал.; 2021 год — 1060 чал.; 2023 год — 1002 чал.

 Эканоміка 
Прадпрыемствы сацыяльна-бытавога абслугоўвання.

 Славутасці 
міні|злева|Сядзіба, 2021 г.
міні|злева|Касцёл, 2021 г.
 Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі
 Маёнтак князёў Святаполк-Чацвярцінскіх (пач. 20 ст.)
 Царква ў імя святога вялебнага Марціна Тураўскага

 Вядомыя асобы 
 Бен-Авігдор (1866-1921) - пісьменнік, выдавец, адзін з першых папулярызатараў літаратуры на іўрыце.
 Вольга Галіна (Александроўская) (1899—1980), беларуская актрыса
 Андрэй Леанідавіч Гурын (нар. 1972) — беларускі ўрач-акушэр-гінеколаг. Кандыдат медыцынскіх навук (2004), дацэнт (2007).
 Пінхус Крэмень (1890—1981), мастак, прадстаўнік Парыжскай школы
 Канстанцін Тызенгаўз (1786—1853), арнітолаг
 Валерый Урублеўскі (1836—1908), удзельнік рэвалюцыйнага руху
 Сафія з Тызенгаўзаў Шуазёль-Гуф'е  (1790-1878) - пісьменніца, аўтарка мемуараў і гістарычных раманаў.

У Жалудку пахаваны Пётр Барташэвіч (1914—1991), беларускі каталіцкі царкоўны дзеяч.

 Зноскі 

 Літаратура 


 Спасылкі 

 Гісторыя Жалудка на pawet.net
 Жалудок на globustut.by
 Жалудок на Radzima.org
 Жалудок  на jewishgen.org
 Лаўрэш Леанід. Палац у Жалудку // Наша Слова № 28 (1543), 15 ліпеня 2021 г.; № 29 (1544), 22 ліпеня 2021. // на pawet.net
 Шымялевіч Міхал. Нататкі да манаграфіі Жалудка // Збор твораў / укл. Л. Лаўрэш. — Гродна, 2019. С. 57-72. // на pawet.net


Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства