Прылада звышвысокай частаты

Прылада звышвысокай частаты — электронная або квантавая прылада, прызначаная для ўзмацнення, генерацыі і ператварэння частаты электрамагнітных ваганняў у звышвысокачастотным (ЗВЧ) дыяпазоне (300 МГц — 300 Ггц).

У электронных прыладах ЗВЧ энергія свабодных электронаў ператвараецца, пад уздзеяннем вонкавай крыніцы сілкавання, у энергію электрамагнітнага поля. У квантавых прыладах ЗВЧ у энергію электрамагнітнага поля ператвараецца ўнутраная энергія атамаў (іонаў, малекулаў), а электроны, якія ўдзельнічаюць у працэсе, застаюцца звязанымі са сваімі атамамі.

Да асноўных параметраў прыладаў ЗВЧ звычайна адносяцца: для ўзмацняльнікаў — каэфіцыент узмацнення, выхадная магутнасць, ККД, паласа прапускання, шумавыя характарыстыкі; для генератараў — выхадная магутнасць, ККД, дыяпазон перастройкі, характарыстыкі стабільнасці.

 Канструкцыя 
Электронна-вакуумныя прылады ЗВЧ маюць важныя адрозненні ад нізка- і высокачастотных, а менавіта: інакш, як на ніжэйшых частотах, актыўныя прылады ўтвараюць адно цэлае з далучанымі вагальнымі сістэмамі, а па-другое, тут часта ўжываецца не электрастатычны, а дынамічны спосаб кіравання электронным патокам. Важнымі абмежавальнымі фактарамі пры канструяванні такіх прылад з’яўляюцца інерцыя электронаў і ўплыў міжэлектродных ёмістасцяў і індуктыўнасцяў уводаў.

 Класіфікацыя 
Паводле прынцыпу дзеяння (узаемадзеяння ЭМ поля і электроннага патоку), электронныя прылады ЗВЧ падзяляюцца на:

 Паўправадніковыя
 Транзістары
 Біпалярныя
 Палярныя
 Дыёды
 Тунельныя
 Лавінна-пралётныя
 Гана
 Вакуумныя
 З электрастатычным кіраваннем
 Трыёды
 Тэтроды
 З дынамічным кіраваннем
 Гіратроны
 Тыпу О
 Клістроны
 Адбівальныя
 Пралётныя
 Твістроны
 Лямпы бягучай хвалі тыпу О
 Твістроны
 Лямпы адваротнай хвалі тыпу О
 Тыпу М
 Магнетроны
 Мітроны
 Плацінатроны
 Лямпы бягучай хвалі тыпу М
 Лямпы адваротнай хвалі тыпу М

Дадаткова выдзяляюцца прылады з кароткатрывалым (перарывістым) і доўгатрывалым (сталым) узаемадзеяннем з электронным патокам. Да першых адносяцца клістроны, да другіх — лямпы бягучай і адваротнай хвалі (М і О) і магнетроны.

 Гісторыя 
Пачаткова распрацоўка прыладаў ЗВЧ вялася шляхам удасканалення звычайных электронных лямпаў (з электрастатычным кіраваннем электронным патокам). Але магчымасці гэтага шляху былі абмежаванымі, таму што ў дыяпазоне ЗВЧ, па-першае, пагаршаюцца параметры традыцыйных вагальных контураў, а па-другое, час міжэлектроднага пралёту свабодных электронаў робіцца сувымерным з перыядам ваганняў.

Новы этап развіцця вакуумных прыладаў ЗВЧ пачаўся з ідэі Д. А. Ражанскага аб дынамічным кіраванні электронным патокам. У 1940-я — пач. 1950-х гадоў былі створаныя такія прынцыпіяльна новыя прылады, якія складаюць аснову вакуумнай электронікі ЗВЧ, як пралётны клістрон, адбівальны клістрон, шматрэзанатарны клістрон, лямпы бягучай і адваротнай хвалі і інш.

Паўправадніковыя прылады доўгі час ужываліся толькі на малых магутнасцях і нізкіх частотах. Большыя магутнасці і ЗВЧ дыяпазон пачалі асвойвацца толькі пад 1960-я гады. У канцы 1950-х — пач. 1960-х былі створаныя новыя тыпы паўправадніковых прыладаў: тунельны дыёд, лавінна-пралётны дыёд, дыёд Гана, звышвысокачастотныя адмены біпалярных і палярных транзістараў.

Ідэя квантавых прыладаў ЗВЧ вядомая з 1940, але першы дзейны генератар на малекулярным снапе быў збудаваны ў 1954.

Катэгорыя:Прылады