Ніва (газета)

«Ніва» — штотыднёвая газета, якая бесперапынна выдаецца на беларускай мове ў Беластоку з 1956 года. Адзін з найстарэйшых і найбольш значных друкаваных органаў беларускай меншасці ў Польшчы.

Першапачаткова выдавалася Беларускім грамадска-культурным таварыствам (БГКТ). У цяперашні час яе выдаўцом з’яўляецца незалежная грамадская арганізацыя — Праграмная рада тыднёвіка «Ніва».

Газета асвятляе штодзённае жыццё беларусаў у Польшчы, дзейнасць грамадскіх арганізацый, друкуе матэрыялы па краязнаўстве рэгіёна (Падляшша), змяшчае артыкулы, прысвечаныя актуальным падзеям у Беларусі. Выходзіць старонка для дзяцей «Зорка», перыядычна змяшчаюцца тэматычныя ўкладкі. Газета сталася важным чыннікам яднання беларускага насельніцтва ў Польшчы і пляцоўкай для дэбютаў беларускіх літаратараў Беласточчыны.

 Гісторыя 

 Заснаванне 
Ідэя стварэння перыядычнага выдання для беларусаў ПНР агучвалася на першым з’ездзе Беларускага грамадска-культурнага таварыства (БГКТ) у 1955 годзе. Першы нумар «Нівы» выйшаў 4 сакавіка 1956 года. Яго цана складала 50 грошаў. Першым галоўным рэдактарам стаў Георгій Валкавыцкі.

У перыяд Польскай Народнай Рэспублікі выданне цалкам фінансавалася дзяржавай, але знаходзілася пад ідэалагічным кантролем. Нягледзячы на цэнзуру, газета адыграла выключную ролю ў захаванні беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці на Беласточчыне. Яна была адзіным месцам, дзе легальна друкавалася беларускае слова, і спрыяла кансалідацыі беларускай інтэлігенцыі.

 Літаратурнае асяроддзе 

На старонках «Нівы» адбывалася станаўленне цэлай пляяды беларускіх пісьменнікаў Польшчы. Менавіта тут дэбютавалі Сакрат Яновіч, Алесь Барскі, Віктар Швед, Янка Жамойцін і іншыя.

З 1961 года пры рэдакцыі дзейнічала літаратурнае аб’яднанне «Белавежа» (першапачаткова як «Літаратурная старонка» ў газеце). У дадатках да «Нівы» выходзілі зборнікі паэзіі і прозы мясцовых аўтараў.

 Трансфармацыя ў 1990-я 
З падзеннем камуністычнага рэжыму і пачаткам рынкавых рэформ у Польшчы сітуацыя змянілася. Дзяржаўнае фінансаванне праз БГКТ стала скарачацца. У пачатку 1990-х гадоў узнік канфлікт паміж рэдакцыяй газеты і Галоўным праўленнем БГКТ. Журналісты імкнуліся да большай незалежнасці і дэмакратызацыі выдання, што не заўсёды супадала з пазіцыяй кансерватыўнага кіраўніцтва таварыства.

У 1992 годзе рэдакцыйны калектыў прыняў рашэнне аддзяліцца ад БГКТ. Для гэтага была створана асобная юрыдычная структура — Праграмная рада тыднёвіка «Ніва», якая стала новым выдаўцом газеты. Першым старшынёй Рады стаў прафесар Мікалай Давідзюк. Гэты крок дазволіў захаваць газету ў перыяд эканамічнай нестабільнасці.

 Сучаснасць 
Сёння «Ніва» фінансуецца пераважна за кошт грантаў Міністэрства ўнутраных спраў і адміністрацыі Польшчы, прызначаных для падтрымкі нацыянальных меншасцей, а таксама за кошт падпіскі і продажу.

Газета мае электронную версію і актыўна прысутнічае ў інтэрнэце. У 2000-я гады пачалася аблічбоўка архіва выдання. Акрамя друку навін і публіцыстыкі, рэдакцыя займаецца выдавецкай дзейнасцю (кніжная серыя «Бібліятэка Нівы»).

 Галоўныя рэдактары 
 Георгій Валкавыцкі (1956—1987)
 Віталь Луба (1987—1992)
 Яўген Мірановіч (1992—1997)
 Яўген Вапа (з 1997)

 Вядомыя аўтары 
На старонках газеты ў розныя гады друкаваліся многія вядомыя дзеячы беларускай культуры і навукі:
 Мікола Гайдук
 Уладзімір Гайдук
 Янка Жамойцін
 Алег Латышонак
 Міра Лукша
 Віктар Рудчык
 Юры Туронак
 Міхась Шаховіч
 Віктар Швед
 Сакрат Яновіч
 Надзея Артымовіч

 Прэміі і ўзнагароды 
 2018 — ганаровае званне «Заслужаны для Гайнаўскага павета». Узнагарода ад Гайнаўскага стараства; на ўзнагароду вылучаюцца тыя, хто спрычыніўся да развіцця і рэкламы павета.
 2021 — Прэмія імя Лукаша Гіршэвіча (надаецца за дасягненні ў галіне супрацоўніцтва паміж народамі Польшчы і Беларусі)Fundacja Kamunikat.org: Лаўрэатам прэміі імя Лукаша Гіршэвіча стала Праграмная рада тыднёвіка «Ніва».

 Крыніцы 

 Спасылкі 

 Афіцыйны сайт «Нівы»
 Архіў нумароў «Нівы» у Падляшскай лічбавай бібліятэцы (з 1956 года)

Катэгорыя:Газеты Польшчы на беларускай мове
Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:1956 год у Польшчы
Катэгорыя:Газеты Беластока
Катэгорыя:Беларускія СМІ
Катэгорыя:Беларускія СМІ ў замежжы
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове