Віцебскае ваяводства

Віцебскае ваяводства (1503—1772) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вялікага Княства Літоўскага. Цэнтр — горад Віцебск.

 Гісторыя 
Першапачаткова ахоплівала, верагодна, тэрыторыю Віцебскай зямлі, намеснікі якой з 1503 г. пачынаюць карыстацца тытулам ваяводы. Пытанні пра тое, у якоў ступені гэта суправаджалася пашырэннем іх паўнамоцтваў і ці ўплывала на ўзаемаадносіні ваяводы з іншымі намеснікамі паветаў Віцебскай зямлі (Аболецкім, Аршанскім, магчыма Магілёўскім), а таксама ўладальнікамі Друцкага княства дастаткова не вывучаны. 

Ваявода ажыцяўляў ваеннае кіраўніцтва ў межах Віцебскай зямлі, а судовыя функцыі і кантроль за крыніцамі джяржаўных даходаў, верагодна ў межах Віцебскага павета. Па-за юрысдыкцыяй ваяводы знаходзіліся таксама княжацкія і панскія маёнткі, уладальнікі якіх падлягалі велікакняжацкаму суду, а адносна сваіх падданых карысталіся імунітэтам. Паводле вялікакняжацкіх прывілеяў, ваяводы ў Віцебскім ваяводстве (як і ў Полацкім) прызначаліся толькі са згоды мясцовай шляхты. 

Пасля адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 1565—1566 гг. Віцебскае ваяводства складалася з Віцебскага і Аршанскага паветаў; былі ўведзены павятовыя соймікі і іерархія службовых пасад паводле польскага ўзору: кашталян, падкаморы, суддзя земскі з падсудкам і пісарам і інш. Была ўстаноўлена харугва Віцебскага ваяводства — зялёнага колеру з выявай «Пагоні» ў белым полі. Функцыі ваяводы звяліся да кіравання апалчэннем шляхецкага ваяводства. Адначасова ён узначальваў замкавы суд Віцебскага павета, з 1569 г. засядаў у сенаце Рэчы Паспалітай. Намеснікам яго быў падваявода.

 Гл. таксама 
 Ваяводы віцебскія
 Віцебскае княства

 Літаратура 


 Спасылкі 
 Віцебскае ваяводства // Белорусская цифровая библиотека


Катэгорыя:Гісторыя Віцебска
Катэгорыя:Гісторыя Віцебскай вобласці