Асірыя

Асірыя — рабаўладальніцкая дзяржава на тэрыторыі сучаснага Ірака. Існавала з 2-га тысячагоддзя да н.э. да 7 стагоддзя да н.э. Палітычны і гаспадарчы цэнтр з сярэдзіны 2-га тысячагоддзя да н.э. — Ашур (цяпер Кал’ат-Шаргат).

Гісторыя Асірыі найбольш вядомая з 18 ст. да н.э. Дзяржава склалася на землях даўнейшага субарэйскага (магчыма хурыцкага) засялення. Каля 2-га тыс. да н.э. гэтыя плямёны змяшаліся з семіцкімі плямёнамі Паўднёвай Месапатаміі. Неўзабаве выгаднае геаграфічнае размяшчэнне Ашура зрабіла горад цэнтрам транзітнага гандлю паміж Паўднёвым Двухрэччам і Малой Азіяй. З сярэдзіны 18 ст. да н.э. дзяржава пад уладай Вавілоніі ў часы вавілонскага цара Хамурапі, пазней, у 16—15 ст. да н.э. — пад уладай Мітані. Незалежнасць вернута ў канцы 15 — пачатку 14 ст. да н.э. і створана моцная дзяржава на чале з Ашурбалітам; тады ж Асірыя падпарадкавала Вавілонію. Нашчадкі Ашурбаліта пачалі называць сябе царамі асірыйскімі. Пасля часовага заняпаду (12 ст. да н.э.) Асірыя аднавіла сваю магутнасць пры цары Тыглатпаласары I, вяла паспяховыя войны ў Вавілоніі, Паўночнай Сірыі, Фінікіі, нападала на Армянскае нагор’е (канец 12 — пачатак 11 ст. да н.э.). Рух арамейскіх плямёнаў аслабіў і раздзяліў дзяржаву, але ў 10—9 ст. да н.э. Асірыя ізноў вядзе заваёўныя войны з Вавілоніяй, Урарту, Мідыяй, Сірыяй, што стала прычынай чарговага заняпаду. Пасля рэформ Тыглатпаласара II (8 ст. да н.э.) пачаўся новы перыяд заваёўных войнаў, за 100 гадоў была заваявана ўся Пярэдняя Азія, такім чынам пры Тыглатпаласары III (745—727 да н.э.) Асірыя ператварылася ў магутную ваенную дзяржаву, але ўнутрыпалітычная барацьба і барацьба заваяваных народаў аслаблялі яе. Пры цары Ашурбаніпале (сяр. 7 ст. да н.э.) Асірыя вяла працяглую вайну супраць кааліцыі дзяржаў на чале з Вавілоніяй і Мідыяй, заняпала, была пераможана (605 да н.э.) і знікла. Насельніцтва змяшалася з арамеямі Месапатаміі.

 Гл. таксама 
 Семіраміда

 Літаратура 


 Довгяло, Г. История Древнего Востока / Г. И. Довгяло, О. В. Перзашкевич, А. А. Прохоров. — Минск: ТетраСистемс, 2002. ISBN 985-470-051-8
 Marc Van De Mieroop, A History of the Ancient Near East ca. 3000 — 323 BC. — Wiley-Blackwell, 2006. — ISBN 978-1-4051-4911-2

 Спасылкі 

 Assyria — World History Encyclopedia
 Assyrians: Cavalry and Conquests
 The Assyrian King List
 Cécile Michel, Economy, Society, and Daily Life in the Old Assyrian Period
 Donald A. Mackenzie, MYTHS OF BABYLONIA AND ASSYRIA
 BRADLEY J. PARKER, Archaeological Manifestations of Empire: Assyria's Imprint on Southeastern Anatolia 
 Jorgen Laessoe, People Of Ancient Assyria

Асірыя
Катэгорыя:Геаграфія Старажытнай Месапатаміі
Катэгорыя:Былыя краіны