Мікалай Мацвеевіч Галадзед

Мікалай Мацвеевіч Галадзед (21 траўня 1894, с. Стары Крывец, Навазыбкаўскі павет, Чарнігаўская губерня — 21 чэрвеня 1937, Менск, НКУС) — беларускі савецкі палітычны дзеяч. 3-і Старшыня СНК БССР.

 Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Стары Крывец Чарнігаўскай губерні (цяпер Бранская вобласць) у сям’і беларускага селяніна-печніка. Працаваў ад сямі гадоў: пастухом, парабкам, падсобным рабочым, пазней шахцёрам на Крыварожжы.

У Першую сусветную вайну ў арміі Расійскай імперыі. Сябра палкавога камітэта адной з часцей Паўночна-Заходняга фронту. У 1917 годзе зблізіўся з бальшавікамі, вёў рэвалюцыйную агітацыю. Праз небяспеку смяротнага пакарання за антыўрадавыя выступленні, дэзерціраваў з фронту, вярнуўся ў Стары Крывец, дзе кіраваў раздзелам і захопам памешчыцкіх зямель. Сябра РСДРП(б) з студзеня 1918 года. Стварыў чырвонагвардзейскі атрад, які вёў баі з нямецкімі войскамі і войскамі УНР. Займаўся падпольнай работай, быў арыштаваны.

У 1918—1924 гадах у Гомельскай губерні: старшыня сельсавета, сябра рэвалюцыйных камітэтаў. У 1921—1924 гадах старшыня выканкамаў у Навызабкаўскім і Горацкім паветах, старшыня «тройкі» па барацьбе з бандытызмам. З 1922 года адначасова з партыйнай работай вучыўся на рабфаку Горацкага сельскагаспадарчага інстытута.

Навучанне скончыць не паспеў у сувязі з прызначэннем у 1924 годзе сябрам Часовага беларускага бюро ЦК РКП(б), створанага для вырашэння пытання ўзбуйнення БССР. З 12 снежня 1925 па 1927 год другі сакратар ЦК КП(б)Б і сябра Прэзідыума ЦВК БССР. З 7 траўня 1927 года па 30 траўня 1937 года Старшыня СНК БССР. Сябра Бюро і Сакратарыяту ЦК КП(б) Беларусі, дэлегат XIV—XVII з’ездаў ВКП(б), на XVI-м і XVII-м з’ездах абіраўся кандыдатам у сябры ЦК партыі. Сябра ЦВК СССР і ЦВК БССР з 1924 года.

6 снежня 1930 года старшыня СНК Мікалай Галадзед і кіраўнік спраў СНК і Эканамічнай Нарады БССР М. Калевіч паставілі подпіс пад пастановай СНК БССР аб выключэнні са складу Беларускай акадэміі навук акадэмікаў Вацлава Ластоўскага, Уладзіміра Пічэты, Язэпа Лёсіка, Сцяпана Некрашэвіча, Гаўрылы Гарэцкага, Аляксандра Дубаха, таксама пазбавіўшы іх годнасці акадэмікаў «як ворагаў пралетарскай рэвалюцыі».

У 1933 годзе быў сябрам Палітычнай камісіі для перагляду расійска-беларускага слоўніка і новых правіл беларускай мовы.

 Арышт і смерць 
Быў арыштаваны ў Маскве 14 чэрвеня 1937 года, абвінавачаны ва ўдзеле ў праватрацкісцкім блоку і ўкраінскай нацыянал-фашысцкай арганізацыі. Накіраваны ў Менск. Паводле афіцыйнай версіі, выкінуўся з акна 5-га паверха ў часе допытаў у будынку НКУС БССР. Па неафіцыйных звестках, быў збіты да смерці, а потым супрацоўнікі дзяржбяспекі інсцэнавалі самагубства. Паводле іншых звестак, расстраляны.

У 1956 годзе пасмяротна рэабілітаваны і адноўлены ў партыі.

 Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Леніна (1935).

 Ушанаванне памяці 
міні|злева|Мемарыяльная дошка Мікалаю Галадзеду на доме па вул. Карла Маркса, 30 у Мінску
Імем Мікалая Галадзеда названы вуліца і праезд у Мінскім мікрараёне ЧыжоўкаУлица Голодеда.

 Літаратура 
  С. 447

 Якутов В. Д. Н. М. Голодед: Страницы биографии. Мн., 1981;
 Страницы истории Компартии Белоруссии: суждения, аргументы, факты. Мн., 1990;

 Спасылкі 

 Н. М. Голодед — Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991 
 Шифротелеграмма В. Ф. Шаранговича И. В. Сталину о Н. М. Голодеде и А. Г. Червякове 
 Записка Н. И. Ежова И. В. Сталину о самоубийстве Н. М. Голодеда с приложением проекта приказа 


Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Старшыні СНК БССР
Катэгорыя:Самазабойцы
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Другія сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навазыбкаўскім раёне
Катэгорыя:Члены Прэзідыума ЦВК БССР