Беларуская рэдакцыя Ватыканскага радыё

Беларуская рэдакцыя Ватыканскага радыё (таксама Беларуская служба Vatican News) — беларускамоўная моўная служба медыясістэмы Святога Пасада, якая рыхтуе навіны і аўдыёматэрыялы пра дзейнасць Папы Рымскага, Святога Пасада і Каталіцкага Касцёла для беларускамоўнай аўдыторыі. У сучасным выглядзе рэдакцыя працуе як мультымедыйная служба партала Vatican News і выпускае аўдыёверсію праграмы, падкасты і матэрыялы для сайта.

 Гісторыя 
 Перадумовы і першыя беларускамоўныя эфіры (1949—1950) 
Стварэнне беларускамоўнай службы было звязана з пасляваеннымі ўмовамі ва Усходняй Еўропе і пашырэннем сеткі моўных рэдакцый Ватыканскага радыё, прызначаных для аўдыторыі па-за межамі Італіі. Упершыню беларуская мова прагучала на хвалях Ватыканскага радыё 24 снежня 1949 года: было перададзена каляднае пасланне Пія XII (пераклад падрыхтаваў беларускі святар Пётр Татарыновіч).

Рэгулярнае вяшчанне па-беларуску пачалося 6 студзеня 1950 года; першапачаткова праграмы выходзілі раз на тыдзень і мелі кароткі (каля 10 хвілін) фармат агляду ватыканскіх падзей і перакладаў папскіх зваротаў.

 Кіраўніцтва Пятра Татарыновіча і фарміраванне каманды (1950—1970) 
Першым кіраўніком Беларускай рэдакцыі быў Пётр Татарыновіч (1950—1970), які рыхтаваў навіны, перакладаў прамовы Папы і матэрыялы пра жыццё беларускай эміграцыі. Паводле Catholic.by, у Рым ён прыбыў восенню 1945 года і вучыўся ў Папскім усходнім інстытуце, дзе абараніў доктарскую дысертацыю пра духоўнае навучанне Кірыла Тураўскага.

У 1950—1975 гадах пад рэдакцыяй Татарыновіча ў Рыме выходзіў беларускамоўны часопіс «Źnič» (120 нумароў), што адлюстроўвала сувязі рэдакцыі з асяроддзем беларускай каталіцкай эміграцыі. У той жа перыяд Татарыновіч займаўся перакладамі і перавыданнямі рэлігійнай літаратуры на беларускай мове.

У 1962 годзе ў рэдакцыю прыйшоў айцец Кастусь Маскалік, які працаваў на Ватыканскім радыё да 1985 года і доўгі час быў дыктарскім голасам беларускамоўных навін. Catholic.by таксама паведамляе пра ўдзел Маскаліка ў польскай арміі генерала Андэрса і бітве за Монтэ-Касіна, а таксама пра яго наступнае святарскае пасвячэнне ў Рыме (1955).

У 1960-я гады з рэдакцыяй супрацоўнічаў таксама айцец Тамаш Падзява, марыянін і місіянер, які пасля вызвалення з лагераў і кароткага перыяду ў Рыме працягваў дасылаць матэрыялы для эфіру з Лондана.

 Пашырэнне і тэматычнае развіццё (1970—1977) 
У 1970—1977 гадах кіраўніком Беларускай рэдакцыі быў грэка-каталіцкі святар, марыянін Леў Гарошка. Паводле Catholic.by, у гэты перыяд у беларускамоўным эфіры, апроч навін і прамоў Папы, часцей з’яўляліся матэрыялы пра хрысціянскія элементы беларускай культуры, гісторыю і катэхетычныя рубрыкі; у краінах сацыялістычнага лагеру трансляцыі Ватыканскага радыё маглі падвяргацца глушэнню.

 Перыяд Роберта Тамушанскага (1977—1996) 
Пасля смерці Гарошкі ў 1977 годзе рэдакцыю ўзначаліў айцец Роберт Тамушанскі; у гэты час у працы службы пачалі ўдзельнічаць не толькі святары, але і свецкія супрацоўнікі. Паводле вашага зыходнага тэксту, у 1980 годзе рэдакцыю наведаў Ян Павел II, а ў 1988—1993 гадах выдаваўся інфармацыйны бюлетэнь, які распаўсюджваўся поштай.

 Эпоха інтэрнэту (1996—2010) 
У 1996 годзе Беларускую рэдакцыю ўзначаліў бельгійскі езуіт айцец Клод Робінэ; у гэты час умацоўваліся кантакты з Касцёлам у Беларусі і пашыралася сетка супрацоўнікаў і карэспандэнтаў. У гэты перыяд быў запушчаны адзін з першых сайтаў службы, што стала крокам да лічбавай трансфармацыі.

 Сучасны этап і Vatican News (з 2010) 
З 2010 года Беларускай рэдакцыяй кіруе кс. Аляксандр Амяльчэня. У рамках рэарганізацыі ватыканскіх медыя беларуская моўная служба развівае сайт і аўдыёпрадукты пад брэндам Vatican News.

 Месцазнаходжанне і арганізацыя працы 
Беларуская рэдакцыя працуе ў штаб-кватэры Ватыканскага радыё — у пяціпавярховым палацы XIX стагоддзя каля базылікі св. Пятра ў Рыме, які мае экстэрытарыяльны статус (юрысдыкцыйна адносіцца да тэрыторыі Ватыкана). У гэтым жа будынку на другім паверсе размешчаны шэраг усходнееўрапейскіх моўных рэдакцый; для большасці з іх, у тым ліку беларускай, характэрны невялікі штат (звычайна 2—4 супрацоўнікі).

Паводле Catholic.by, супрацоўнікі беларускай службы выконваюць функцыі журналістаў, рэдактараў, дыктараў і тэхнічных манцёраў: атрымліваюць расклад мерапрыемстваў Пантыфіка і матэрыялы (пераважна на італьянскай мове), апрацоўваюць іх і рыхтуюць для сайта і аўдыёэфіру. Адрас рэдакцыі фігуруе як Piazza Pia, 3, 00120, Città del Vaticano (паштовы адрас у экстэрытарыяльнай зоне).

 Праграмы і фарматы 
Асноўны аўдыёпрадукт рэдакцыі — штодзённая беларускамоўная праграма працягласцю каля 19 хвілін, якая ўключае блок навін і тэматычныя рубрыкі. Тэматычныя матэрыялы могуць рыхтавацца як супрацоўнікамі рэдакцыі, так і аўтарамі-супрацоўнікамі (у тым ліку святарамі з Беларусі).

Паводле Catholic.by (2014), праграмы былі даступныя на кароткіх хвалях, у FM-дыяпазоне ў Рыме і ваколіцах, а таксама праз інтэрнэт (сайт і сацыяльныя сеткі). Той жа матэрыял паведамляе пра рэтрансляцыю кароткага агляду падзей тыдня на Першым канале Беларускага радыё па нядзелях (фармат каля 5 хвілін).

 Vatican Web Radio і падкасты 
1 чэрвеня 2021 года пачала дзейнічаць беларуская версія Vatican Web Radio (Ватыканскага інтэрнэт-радыё), даступная на сайце Vatican News і ў мабільных прыкладаннях Radio Vaticana. Паводле Vatican News, у межах інтэрнэт-радыё, апроч беларускамоўных навін і рубрык, прадугледжаны таксама блокі музыкі і лацінамоўныя літургічныя трансляцыі.

На партале Vatican News функцыянуе раздзел падкастаў на беларускай мове, у якім прадстаўлены, у тым ліку, серыі «Старонкі гісторыі», «У люстэрку вечнасці», «Эфата», «Філасофскія нататкі», а таксама «Ватыканскае радыё па-беларуску» (аўдыяархіў праграм).

 Кіраўнікі 
 кс. Пётр Татарыновіч (1950—1970)
 а. Леў Гарошка (1970—1977)
 а. Роберт Тамушанскі (1977—1996)
 а. Клод Рабінэ (1996—2010)
 кс. Аляксандр Амяльчэня (з 2010)

 Гл. таксама 
 Ватыканскае радыё
 Vatican News
 Каталіцтва ў Беларусі
 Святы Прастол
 Беларуская служба Польскага радыё
 Радыё Марыя (Беларусь)

 Крыніцы 

 Спасылкі 
 Афіцыйная беларуская старонка Vatican News
 Падкасты на беларускай мове на Vatican News
 Матэрыялы пра Ватыканскае радыё на Catholic.by

Катэгорыя:Ватыкан
Катэгорыя:Радыёстанцыі на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія СМІ ў замежжы
Катэгорыя:Каталіцкія СМІ
Катэгорыя:Каталіцтва ў Беларусі