Эразмава чытанне

Эразмава чытанне, Эразмава сістэма — сістэма лацінскай транслітарацыі (раманізацыі) і чытання (вымаўлення) старажытнагрэчаскіх тэкстаў, распрацаваная Эразмам Ратэрдамскім у пач. 16 ст.; асноўная сістэма заходняй навуковай школы.

: Рэйхлінава чытанне.

Сістэма была створана Эразмам з-за яго нязгоды з сістэмай чытання, створанай Ёганам Рэйхлінам (Рэйхлінава чытанне). Сістэма Эразма аснаваная на супастаўленні грэчаскіх словаў і грэчаскіх запазычанняў у тагачаснай лацінскай мове, а таксама на асаблівасцях старажытнагрэчаскай графікі. Сістэма ад самага пачатку была дастаткова ўмоўнай, таму што не перадавала дыяхронных змяненняў у вымаўленні: не перадаецца чытанне доўгіх і кароткіх галосных, дыфтонг ου для ўсіх перыядаў чытаецца як [у], φ — як [ф] (ph) замест [пх]Гукі з прыдыханнем., χ — як [х] (ch) замест [кх] і інш. Па сваёй сутнасці гэтая сістэма з'яўляецца чытаннем па фанемах, без перадачы з'яў жывой мовы.

    Грэч.  Лац.  Вымаўленне    Грэч.  Лац.  Вымаўленне
   1  Αα  ā, ă/a  [а]  13  Νν  n  [н]
   2  Ββ  b  [б]  14  Ξξ  x  [кс]
   3  Γγγκγγγχγξ  g  [г][нк]Перадача вымаўлення, а не фанемы.[нг][нх][нкс]
    15  Οο  ŏ/o  [о]
   4  Δδ  d  [д]  16  Ππ  p  [п]
   5  Εε  ĕ/e  [е], [э]  17  Ρρ  r, rh  [р]
   6  Ζζ  dz  [дз]  18  Σςσ  s  [с]
   7  Ηη  ē  [е], [э]  19  Ττ  t  [т]
   8  Θθ  th  [тх] або [т]  20  Υυ  ȳ, y̆/y  [ю]
   9  Ιι  ī, ĭ/i  [і]  21  Φφ  ph  [ф]
   10  Κκ  k  [к]  22  Χχ  ch  [х]
   11  Λλ  l  [л]  23  Ψψ  ps  [пс]
   12  Μμ  m  [м]  24  Ωω  ō  [о]
  Густое прыдыханне ў пачатку слова (знак ʽ) транслітаруецца як h, вымаўляецца як фрыкатыўнае [г]: ʽΌμηρος — Гамер. Густое прыдыханне над пачатковым ρ перадаецца як rh. Тонкае прыдыханне (знак ʼ) не перадаецца.
 Гарызантальная рыска над літарай азначае доўгае вымаўленне, дужка або яе адсутнасць — кароткае.

 Літаратура 
 Славятинская М. Н. Учебник древнегреческого языка: Изд. 2-е, испр. и доп. — М.: Филоматис, 2003 (Серия «Филология»). — 620 с.: ил. ISBN 5-98111-005-8.

Катэгорыя:Грэчаская мова