Паскарэнне свабоднага падзення

+ Паскарэнне свабоднага падзення на паверхні некаторых нябесных цел, м/с2
 Сонца
  273,1
  Меркурый
  3,68—3,74
 Венера
  8,88
  Зямля
  9,81
 Месяц
  1,62
  Цэрэра
  0,27
 Марс
  3,86
  Юпітэр
  23,95
 Сатурн
  10,44 
  Уран
  8,86
 Нептун
  11,09
  Плутон
  0,06

 + Гравітацыйнае паскарэнне на рознай вышыні h над Зямлёй
  h, км  g, м/с2
  h, км  g, м/с2
   0  9.8066
  20  9.7452
   1 9.8036
  50  9.6542
   2  9.8005
  80  9.5644
   3  9.7974
  100  9.505
   4  9.7943
  120  9.447
   5  9.7912
  500 8.45
   6  9.7882
  1000  7.36
   8  9.7820 
  10 000  1.50
   10  9.7759
  50 000  0.125
   15  9.7605
  400 000  0.0025

Паскарэнне свабоднага падзення g (звычайна вымаўляецца як «Жэ») — паскарэнне цела падчас свабоднага падзення. Каля паверхні Зямлі яно роўнае ~9,8 м/с².

 Вылічэнне паскарэння свабоднага падзення 
Паскарэнне свабоднага падзення складаецца з двух складнікаў: гравітацыйнага паскарэння і цэнтрабежнага паскарэння.

Значэнне гравітацыйнага паскарэння на паверхні планеты можна прыблізна падлічыць, калі ўявіць планету кропкавай масай M, і вылічыць гравітацыйнае паскарэнне на адлегласці яе радыуса R:

 ,

дзе G — гравітацыйная пастаянная (6,6742 м³с−2кг−1).

Пры выкарыстанні гэтай формулы для вылічэння гравітацыйнага паскарэння на паверхні Зямлі атрымаем:
  м/с²

Гэтае значэнне толькі прыблізна супадае з паскарэннем свабоднага падзення ў дадзеным месцы. Адрозненні абумоўлены:
 цэнтрабежным паскарэннем, якое існуе ў дадзенай сістэме адліку;
 тым, што Зямля не з'яўляецца ідэальнай сферай;
 неаднароднасцю Зямлі, што выкарыстоўваецца для пошуку карысных выкапняў па гравітацыйных анамаліях.

 + Паскарэнне свабоднага падзення для некаторых гарадоў
  Горад
  Даўгата
  Шырата
  Вышыня над узроўнем мора, м
  Паскарэнне свабоднага падзення, м/с2
   Адэса  30,73 усх. даўг.  46,47 паўн. шыр.  54  9.80735
   Берлін  13,40 усх. даўг.  52,50 паўн. шыр.  40  9,81280
   Будапешт  19,06 усх. даўг.  47,48 паўн. шыр.  108  9,80852
   Вашынгтон  77,01 зах. даўг.  38,89 паўн. шыр.  14  9,80112
   Вена  16,36 усх. даўг.  48,21 паўн. шыр.  183  9,80860
   Грынвіч  0,0 усх. даўг.  51,48 паўн. шыр.  48  9,81188
   Каір  31,28 усх. даўг.  30,07 паўн. шыр.  30  9,79317
   Кіеў  30,30 усх. даўг.  50,27 паўн. шыр.  179  9,81054
   Мадрыд  3,69 усх. даўг.  40,41 паўн. шыр.  655  9,79981
   Масква  37,61 усх. даўг.  55,75 паўн. шыр.  151  9,8154
   Мінск  27,55 усх. даўг.  53,92 паўн. шыр.  220  9,81347
   Нью-Ёрк  73,96 зах. даўг.  40,81 паўн. шыр.  38  9,80247
   Осла  10,72 усх. даўг.  59,91 паўн. шыр.  28  9,81927
   Парыж  2,34 усх. даўг.  48,84 паўн. шыр.  61  9,80943
   Прага  14,39 усх. даўг.  50,09 паўн. шыр.  297  9,81014
   Рым  12,99 усх. даўг.  41,54 паўн. шыр.  37  9,80312
   Стакгольм  18,06 усх. даўг.  59,34 паўн. шыр.  45  9,81843
   Токіа  139,80 усх. даўг.  35,71 паўн. шыр.  18  9,79801


 Сіла цяжару 
Сіла цяжару — сіла, якая дзейнічае на любое матэрыяльнае цела, якое знаходзіцца паблізу паверхні Зямлі або іншага астранамічнага цела, вылічаецца па формулеСивухин Д. В. Общий курс физики. — М.: Физматлит, 2005.:

дзе  — паскарэнне свабоднага падзення.

Па вызначэнні, сіла цяжару на паверхні планеты складаецца з гравітацыйнага прыцягнення планеты і цэнтрабежнай сілы інерцыі, выкліканай сутачным кручэннем планеты.

Гравітацыйнае прыцягненне планеты вызначаецца суадносінамі:

дзе  — гравітацыйная пастаянная (6,6742 м³с−2кг−1),
 — маса сферычна сіметрычнага астранамічнага цела,
 — маса матэрыяльнай кропкі, на якую дзейнічае сіла,
 — адлегласць паміж цэнтрам сферычнай масы  і матэрыяльнай кропкай.

Модуль цэнтрабежнай сілы інерцыі , якая дзейнічае на матэрыяльную часціцу, выражаецца формулай:

дзе  — адлегласць паміж часціцай і воссю кручэння разгляданага астранамічнага цела, а  — вуглавая скорасць яго кручэння.

Сіла цяжару, якая дзейнічае паблізу паверхні Зямлі, залежыць ад шыраты месца  і вышыні яго  над узроўнем мора. Прыблізны выраз для абсалютнай велічыні сілы цяжару ў сістэме СІ мае выгляд:


 Крыніцы 

 Літаратура 


Катэгорыя:Фізічныя канстанты
Катэгорыя:Гравітацыя