Канюшына лугавая

Канюшына лугаваяНазва Канюшына лугавая згодна з  (Trifolium praténse) — расліна з роду , сямейства , падсямейства .

 Назва 

Канюшына лугавая, валашок, дзенцяліна, канічына Ботанический словарь, Спб, 1878, красная дзятліна, чырвоная дзяццелінаВасількоў І. Г. Матэрыялы да флоры Горацкага раёна. Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларусі, т. III. Горы-Горкі, 1927Чоловский К. Опыт описания Могилевской губернии. По программе и под редакцией А. С. Дембовецкого, кн. I. Могілев., канюшынаГанчарык М. М. Беларускія назвы раслін. Праца навуковага таварыства па вывучэнню Беларусі, т. II і IV. Горы-Горки, 1927, красная курыга, курыжка, тройца, цацкі.

 Батанічнае апісанне 
злева|міні|. 
Канюшына лугавая— двухгадовая, але часцей шматгадовая травяністая расліна, дасягае ў вышыню 15-55 см.

Галінастыя сцёблы прыўздымаюцца.

Лісце трайчатае, з шырокаяйкападобнымі дробназубчастымі долямі, лісточкі па краях суцэльныя, з далікатнымі вейчыкамі па краях.

Суквецці галоўкі друзлыя, шарападобныя, часта сядзяць парамі і нярэдка прыкрытыя двума верхнімі лістамі. Вяночак чырвоны, зрэдку белы або неаднакаляровы; чашачка з дзесяццю жылкамі.

Плод — яйкападобны, аднанасенны боб; насенне то круглявае, то вуглаватае, то жаўтлява-чырвоныя, то фіялетавае.

Цвіце ў чэрвені-верасні. Плады спеюць у жніўні-кастрычніку.

Размнажаецца як насеннем, так і вегетатыўна.

 Распаўсюджанне і экалогія 
Расце на ўсёй тэрыторыі Еўропы, у Паўночнай Афрыцы (Алжыр, Марока, Туніс), Заходняй і Сярэдняй Азіі. На тэрыторыі Расіі сустракаецца ў еўрапейскай частцы, Сібіры, на Далёкім Усходзе і Камчатцы.

Расце на сярэднеўвільготненых лугах, лясных палянах, уздоўж палёў і дарог.

 Хімічны склад 
У зялёнай масе ўтрымліваюцца эфірныя і тлустыя алеі, дубільныя рэчывы, гліказіды трыфалін і ізатрыфалін, арганічныя кіслоты (п-кумаравая, саліцылавая, кетаглутаравая), сітастэролы, ізафлавоны, смолы, вітаміны (аскарбінавая кіслата, тыямін, рыбафлавін, каратын, такаферол). У перыяд цвіцення ў надземнай частцы змяшчаецца бялок (20-25 %), тлушчы (2,5—3,5 %), каратын (да 0,01 %), аскарбінавая кіслата (да 0, 12 %), свабодныя амінакіслоты (да 1,5 %), абалоніна (24-26 %), безазоцістыя экстрактыўныя рэчывы (больш за 40 %), солі кальцыя і фосфару. У траве і кветках знойдзены флавоны і флаванолы (кемпферол, кверцэцін, праталецін і інш.), ізафлавоны (геністэін, фармонанецін і інш.).

У лісці змяшчаецца маакіаін — флаваноіды з групы птэракарпанаў, які валодае фунгіцыднымі ўласцівасцямі.

У каранях пасля скошвання надземнай часткі назапашваецца да 150 кг/га азоту.

Змест эфірнага алею ў кветках дасягае 0,03 %, у яго склад уваходзяць фурфурол і метылавакіслы кумарын.

У насенні выяўлена да 12 % паўвысыхальнага тлустага алею.

 Хваробы і шкоднікі 

 Кветкавая цвіль — грыбковае захворванне, якое паражае розныя віды канюшыны, наносіць страты насенняводству.

 Класіфікацыя 
Від Канюшына лугавая уваходзіць у род  трыбу  падсямейства  сямейства .

 Разнавіднасці 
Вылучаюць некалькі разнавіднасцяў гэтага віду:







  — Канюшына чырвоная, або культурная


 Значэнне і прымяненне 
З лісця атрымліваюць вітамінныя канцэнтраты. Эфірны алей ўжываюць у араматычных кампазіцыях.

З лісця рыхтуюць салаты, імі запраўляюць зялёныя супы, бацвінню. Сухое расцёртае лісце ў мінулым дадавалі да мукі пры выпечцы жытняга хлеба, а таксама выкарыстоўвалі для падрыхтоўкі соусаў і пры вытворчасці сыроў. На Каўказе маладыя кветкавыя галоўкі, якія яшчэ не распускіліся, квасяць, як капусту і дадаюць у зялёныя салаты.

З’яўляецца адной з найбольш каштоўных кармавых траў. Па пажыўнасці сена яна амаль не саступае люцэрне. Расліна шырока выкарыстоўваецца на зялёны корм, для нарыхтоўкі сена, сенажу і сіласу. Пасля ўборкі насення салома ідзе на корм. Назапашаны ў каранях азот застаецца ў глебе пасля заворвання, што спрыяе павышэнню ўрадлівасці палёў. Шырока культывуецца як кармавая расліна. З каранёў выдзелена антыгрыбковае рэчыва — трыфалірызін.

Каштоўны меданос, але нектар даступны толькі пчолам з доўгім хабатком, таму Мёдапрадуктыўнасць складае ўсяго 6 кг мёду з гектара пасеваў. Мёд ставіцца да лепшых гатункаў, доўга не зацукрываецца.

 Крыніцы 

 Літаратура 


 Дудченко Л. Г., Козьяков А. С., Кривенко В. В. Пряно-ароматические и пряно-вкусовые растения: Справочник / Отв. ред. К. М. Сытник. — К.: Наукова думка, 1989. — 304 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-12-000483-0

  — УДК 58

 Спасылкі 


 Клевер луговой
 Описание клевера лугового
 Ареал клевера лугового
 Ареал клевера лугового в России

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Расліны лугоў
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Канюшына
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе