Спіс брытанскіх манархаў

Ніжэй прыведзены спіс манархаў Англіі, Шатландыі, Ірландыі, Вялікабрытаніі і Злучанага каралеўства, гэта значыць дзяржаў, якія існавалі або існуюць на Брытанскіх астравах, а менавіта:

 Каралеўства Англія (871—1707, уключаючы Уэльс пасля яго далучэння);
 Каралеўства Шатландыя (843—1707);
 Уладанне Ірландыя (1177—1541);
 Каралеўства Ірландыя (1541—1801);
 Каралеўства Вялікабрытанія (1707—1801, пасля уніі Англіі і Шатландыі);
 Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі (1801—1927, пасля ўніі Вялікабрытаніі і Ірландыі);
 Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі (з 1927 г., пасля абвяшчэння незалежнасці Рэспублікі Ірландыі).

У перыяд ранняга Сярэднявечча на Брытанскіх астравах існаваў яшчэ цэлы шэраг дзяржаў, пералік манархаў якіх знаходзіцца ў наступных артыкулах:
 Спіс каралёў брытаў (I стагоддзе — VII стагоддзе)

Дзяржавы, якія ўтварылі Англію:
 Вярхоўныя каралі англа-саксаў (V стагоддзе — VII стагоддзе)
 Гептархія (VI стагоддзе — X стагоддзе)
 Спіс каралёў Усходняй Англіі (каля 600 — 890)
 Спіс каралёў Эсэкса (604—828)
 Спіс каралёў Кента (455—827)
 Спіс каралёў Сусекса (477—919)
 Спіс каралёў Уэсэкса (519—1066)
 Спіс каралёў Мерсіі (626—919)
 Спіс каралёў Нартумбрыі (547—955)

Дзяржавы, якія ўтварылі Шатландыю:
 Спіс каралёў піктаў (VI стагоддзе — 843)
 Спіс каралёў Дал Рыяды (V стагоддзе — 843)
 Спіс каралёў Стратклайда (V стагоддзе — 1034)

Каралеўствы Уэльса:
 Спіс кіраўнікоў каралеўства Гвінед (V стагоддзе — 1282)
 Спіс кіраўнікоў каралеўства Брыхейніяг (V стагоддзе — XI стагоддзе)
 Спіс кіраўнікоў каралеўства Повіс (V стагоддзе — 1160)
 Спіс кіраўнікоў каралеўства Дэхейбарт (X стагоддзе — 1271)
 Спіс кіраўнікоў каралеўства Гвент (V стагоддзе — XI стагоддзе)
 Спіс кіраўнікоў каралеўства Маргануг (VI стагоддзе — 1090)

Каралеўствы Ірландыі:
 Спіс манархаў Ірландыі (1934 да н.э. — 1186)
 Каралі Дубліна
 Каралі Конахта
 Каралі Лейнстэра
 Каралі Мунстэра

Іншыя дзяржавы:
 Спіс каралёў Мэна (V стагоддзе — 1504)
 Спіс кіраўнікоў каралеўства Астравоў (1156—1493)
 Думнонія
 Кельцкія дзяржавы паўднёва-ўсходняй Брытаніі
 дзяржава Караўзія і Алекта (286—294)
 Спіс манархаў 

Манархі АнглііМанархі ШатландыіІмяПартрэтАрыгінальнае імяГады кіраванняУэсэкская дынастыяАльфрэд Вялікі90px871-899Эдуард Старэйшы90px899-924Этэльвірд(*)924Этэльстан Слаўны90px924-939Эдмунд I Цудоўны90px939-946Эдрэд90px946-955Эдвіг Прыгожы90px955-959Эдгар Міралюбны90px959-975Эдуард Мучанік90px975-978Этэльрэд Неразумны90px978-10131014-1016Эдмунд II Жалезнабокі90px1016(*) Дакладнасць кіравання сумніўная.Дацкія караліСвен I Вілабароды90px1013-1014Кнуд Вялікі90px1016-1035Гаральд I Заячая Лапа90px1035-1040Хардэкнуд90px1040-1042Рэстаўрацыя Уэсэкскай дынастыіЭдуард Спаведнік1042-1066Гаральд II Годвінсан90px1066Эдгар Этэлінг90px1066Нармандская дынастыяПасля нарманскага заваявання ў 1066 годзе, у Англіі з'явілася французская традыцыя «нумарацыі» каралёў.Вільгельм I Заваёўнік/Незаконнанароджаны90px1066-1087Вільгельм II Руды90px1087-1100Генрых I Баклерк90px1100-1135Стэфан Блуаскі90px1135-1154Імператрыца Мацільда90px1141Плантагенеты У 1154 г. прастол перайшоў да сына Мацільды і Жафруа V Плантагенета, графа АнжуйскагаГенрых II Кароткі Плашч90px1154-1189Генрых Малады Кароль90px1170-1183Рычард I Львінае Сэрца90px1189-1199Іаан Беззямельны90px1199-1216Прынц Людовік Французскі(**)90px1216-1217Генрых III Вінчэстэр90px1216-1272Эдуард I Даўганогі90px1272-1307Эдуард II Карнарван (***)90px1307-1327Эдуард III Віндзарскі90px1327-1377Рычард II90px1377-1399(**)Быў абвешчаны каралём Англіі 16 мая 1216 года ў Лондане, аднак каранаваны ён так і не быў. Ён кантраляваў больш паловы Англіі, але ў 1217 годзе ён быў вымушаны адмовіцца ад правоў на прастол. (***) Апошнім незалежным кіраўніком Уэльса быў Лівелін ап Грыфід. Далей Уэльс быў далучаны да Англіі. У 1284 годзе Эдуард I абвясціў свайго спадчынніка Эдуарда II Прынцам Уэльскім.Дынастыя ЛанкастэраўУ 1399 г. Рычард II быў зрынуты прадстаўніком адной з галін дому Плантагенетаў Генрыхам Ланкастэрам.Генрых IV Болінгбрак90px1399-1413Генрых V90px1413-1422Генрых VI90px1422-14611470-1471Дынастыя ЁркаўУ 1461 г., падчас войны Пунсовай і Белай ружы, Генрых VI быў зрынуты прадстаўніком іншай галіны Плантагенетаў Эдуардам Ёркам.Эдуард IV90px1461-14701471-1483Эдуард V90px1483Рычард III90px1483-1485Дынастыя ЦюдараўУ 1485 г. прастол перайшоў да нашчадка Ланкастэраў Генрыху Цюдару, заснавальніку дынастыі Цюдараў.Генрых VII90px1485-1509Генрых VIII (***)90px1509-1547Эдуард VI90px1547-1553Лэдзі Джэйн Грэй, «Дзевяцідзённая каралева»90px1553Марыя I Крывавая90px1553-1558Філіп90px1554-1558Лізавета I90px1558-1603(***)<small> Пачынаючы з 1199 года Уладанне Ірландыя знаходзілася ў падпарадкаванні англійскай кароны. У 1541 годзе было створана каралеўства Ірландыя. Кароль Генрых VIII стаў першым англійскім каралём, якога ірландскі парламент надаў тытулам Кароль Ірландыі. <small>ІмяПартрэтАрыгінальнае імяГады кіраванняДынастыя Мак-АльпінаўКенет I90px843-858Дональд I858-862Канстанцін I90px862-877Эд Беланогі877-878Клайдская дынастыяЭохейд878-889Гірык878-889Рэстаўрацыя дынастыі Мак-АльпінаўДональд II90px889-900Канстанцін II900-943Малькальм I90px943-954Індульф954-962Дуф962-967Кулен967-971Кенет II971-995Амлаф973-977Канстанцін III995-997Кенет III997-1005Малькальм II1005-1034Данкельдская дынастыяДункан I1034-1040Марэйская дынастыяМакбет1040-1057Лулах1057-1058Данкельдская дынастыяМалькальм III90px1058-1093Дональд III1093-10941094-1097Эдмунд1094-1097Дункан II1094Эдгар1097-1107Аляксандр I1107-1124Давід I90px1124-1153Малькальм IV1153-1165Вільгельм I Леў90px1165-1214Аляксандр II1214-1249Аляксандр III90px1249-1286Маргарыта, Нарвежская Дзева1286-1290БаліяліПасля смерці Маргарыты адбыўся працэс па атрыманні шатландскай кароны ў спадчыну пад старшынствам караля Англіі Эдуарда I, пераможцам якога стаў Іаан БаліяльІаан I Баліяль90px1292-1296Дынастыя БрусаўУ 1306 г., падчас вайны за незалежнасць, каралём быў абвешчаны Роберт Брус.Роберт I90px1306-1329Давід II1329-1371Дынастыя БаліяляўЭдуард Баліяль1332-1336Дынастыя СцюартаўРоберт II1371-1390Роберт III1390-1406Якаў I90px1406-1437Якаў II90px1437-1460Якаў III90px1460-1488Якаў IV90px1488-1513Якаў V90px1513-1542Марыя I Сцюарт90px1542-1567Якаў VI90px1567-1625

 Вялікабрытанія 

Каралі Англіі, Шатландыі і ІрландыіУ 1603 г., пасля смерці каралевы Лізаветы I, англійскі трон атрымаў у спадчыну кароль Шатландыі Якаў VI.Дынастыя СцюартаўІмяПартрэтГады кіраванняЗаўвагіЯкаў I ()80px1603-1625Кароль Шатландыі пад імем Якава VIКарл I ()80px1625-1649Сын Якава IСадружнасць і ПратэктаратПасля пакарання смерцю Карла I у 1649 г. Англія стала рэспублікай, пазней была абвешчана Садружнасць Англіі і Шатландыі, а ў 1653 г. была заснавана пасада пратэктара, на якую быў абраны Олівер Кромвель.Олівер Кромвель ()80px1653-1658Рычард Кромвель ()80px1658-1659Сын Олівера Кромвеля
Каралі Англіі, Шатландыі і Ірландыі У 1660 г. на прастол Англіі, Шатландыі і Ірландыі вярнуліся Сцюарты.Рэстаўрацыя СцюартаўІмяПартрэтГады кіраванняЗаўвагіКарл II ()80px1660—1685Сын Карла I, кароль Шатландыі таксама ў 1649—1651 гг.Якаў II ()80px1685—1689Сын Карла I, кароль Шатландыі пад імем Якава VIIМарыя II ()80px1689—1694Дачка Якава II, суправіцельніца Вільгельма IIIАранская дынастыяВільгельм III Аранскі ()80px1689—1702Унук Карла I, кароль Шатландыі пад імем Вільгельма II, кароль Ірландыі пад імем Вільгельма IДынастыя СцюартаўГанна ()80px1702—1707Дачка Якава II
Каралі Вялікабрытаніі і ІрландыіУ 1707 г. Англія і Шатландыя былі аб'яднаны ў адзінае каралеўства Вялікабрытанію.Дынастыя СцюартаўІмяПартрэтГады кіраванняЗаўвагіГанна ()80px1707-1714Дачка Якава IIГановерская дынастыяПасля смерці каралевы Ганны, у адпаведнасці Актам аб пераходзе ў спадчыну прастола 1701 г., прастол Вялікабрытаніі атрымаў у спадчыну курфюрст Гановера з дому Вельфаў Георг Людвіг, унук Лізаветы Сцюарт, дачкі караля Якава I.Георг I ()80px1714—1727Праўнук Якава I, курфюрст Гановера з 1698 г.Георг II ()80px1727—1760Сын Георга I, курфюрст ГановераГеорг III ()80px1760—1801Унук Георга II, курфюрст Гановера
Каралі Злучанага каралеўства Вялікабрытаніі і ІрландыіУ 1801 г. Вялікабрытанія і Ірландыя былі аб'яднаны ў адзіную дзяржаву Злучанае каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі.Гановерская дынастыяІмяПартрэтГады кіраванняЗаўвагіГеорг III ()80px1801—1820Унук Георга II, курфюрст (з 1814 г. — кароль) Гановера; у 1811 прызнаны шалёнымГеорг IV ()80px1820—1830Сын Георга III, кароль Гановера; у 1811—1820 — рэгентВільгельм IV ()80px1830—1837Сын Георга III, кароль ГановераВікторыя ()80px1837—1901Унучка Георга III, з 1877 г. — імператрыца Індыі, з 1867 г. каралева Дамініёна Канада.Саксен-Кобург-Гоцкая дынастыяУ 1901 г. прастол атрымаў у спадчыну Эдуард VII, сын каралевы Вікторыі і яе мужа прынца Альберта Саксен-Кобург-Гоцкага з дому Ветынаў.Эдуард VII ()80px1901—1910Сын Вікторыі, імператар Індыі, кароль дамініёнаў і калоній.Георг V ()80px1910—1917Сын Эдуарда VII, імператар Індыі, кароль дамініёнаў і калоній.Віндзарская дынастыяУ 1917 г. назва Саксен-Кобург-Гоцкай дынастыі была афіцыйна зменена на Віндзарскую з-за антынямецкіх настрояў у гады Першай сусветнай вайны.Георг V ()80px1917—1927Сын Эдуарда VII, імператар Індыі, кароль дамініёнаў і калоній.

Каралі Злучанага каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай ІрландыіПасля таго як у 1922 г. была абвешчана незалежнасць Рэспублікі Ірландыі, назва дзяржавы была ў 1927 г. зменена на новую: Злучанае каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі.Віндзарская дынастыяІмяПартрэтГады кіраванняЗаўвагіГеорг V ()80px1927—1936Сын Эдуарда VII, імператар Індыі, кароль Каралеўстваў Садружнасці і калоній.Эдуард VIII ()80px1936Сын Георга V, імператар Індыі, кароль Каралеўстваў Садружнасці і калоній. Адрокся ад прастолаГеорг VI ()80px1936—1952Сын Георга V, імператар Індыі (да 1947 г.), кароль Каралеўстваў Садружнасці і калоній.Лізавета II ()80px6 лютага 1952 — 8 верасня 2022Дачка Георга VI, кіраўнік Садружнасці нацый, каралева Аўстраліі, Канады, Новай Зеландыі, Антыгуа і Барбуды, Багамскіх астравоў, Барбадаса (да 2021 г.), Беліза, Грэнады, Папуа-Новай Гвінеі, Сент-Вінсента і Грэнадзінаў, Сент-Кітса і Невіса, Сент-Люсіі, Саламонавых Астравоў, Тувалу і Ямайкі.Карл III ()80px8 верасня 2022 —па цяперашні часСын Лізаветы II, кіраўнік Садружнасці нацый, кароль Аўстраліі, Канады, Новай Зеландыі, Антыгуа і Барбуды, Багамскіх астравоў, Беліза, Грэнады, Папуа-Новай Гвінеі, Сент-Вінсента і Грэнадзінаў, Сент-Кітса і Невіса, Сент-Люсіі, Саламонавых Астравоў, Тувалу і Ямайкі.

 Гл. таксама 
 Спіс прэм’ер-міністраў Вялікабрытаніі
 Спіс манархаў паўвострава Брэтань

 Спасылкі 

 Афіцыйны сайт брытанскай манархіі
 Britannia.com 

Катэгорыя:Брытанская манархія
Катэгорыя:Гісторыя Вялікабрытаніі
Вялікабрытанія
Катэгорыя:Кіраўнікі Вялікабрытаніі
Брытанскія астравы