Пагоня

«Пагоня» — асабісты герб польскага караля Уладзіслава Ягайлы, пазней агулам роду Гедзімінавічаў, атрымаў дзяржаўны статус у Вялікім Княстве Літоўскім ва ўладарства вялікага князя ВітаўтаНасевіч В. Сімвал Вялікага княства  // «Чырвоная Змена» № 33 (13891), 28 сакавіка 1995.. Традыцыйны нацыянальны герб беларусаўМ. А. Ткачоў. Беларускія нацыянальныя сімвалы //  С. 391.. Дзяржаўны герб Беларускай Народнай Рэспублікі (1918—1919) і Рэспублікі Беларусь (1991—1995), пад назвай «Віціс» дзяржаўны герб Літвы.

Уяўляе сабою выяву ўзброенага воіна на белым кані на чырвоным полі шчыта. Вершнік трымае ва ўзнятай правай руцэ меч, у левай — белы, чырвоны або сіні шчыт з залатым шасціканцовым крыжам. На левым баку ў вершніка похвы мяча, з-пад сядла звісае трохканцовая , яе колер у розныя часы мяняўся ад сіняга да залаціста-жоўтага.

 Вытокі 
міні|250пкс|Герб «Пагоня» на надмагіллі Ягайлы (XV ст.) — адна з найстарэйшых выяў, найбольш выразны і каштоўны выяўленчы аўтэнтык эпохі.Сьцяг і герб // «Мастацтва» № 8, 1992.

На ўзнікненне герба «Пагоня» і замацаванне яго на землях Вялікага Княства Літоўскага ўплываў шэраг чыннікаў, кожны з іх асобна не быў вырашальным С. 98.:

 Уплыў агульнаеўрапейскай сфрагістычнай традыцыі  — пячатак феадальных уладароў з іх коннымі выявамі-партрэтамі (у тым ліку ў Польшчы, Чэхіі, германскіх землях, гэты ўплыў заўважны і на пячатках наўгародскага князя Аляксандра ЯраславічаХорошкевич А. Л. «Конные печати» Александра Невского и традиции средневековой сфрагистики // Князь Александр Невский и его эпоха. — С-Пб., 1995., полацкага князя Нарымонта-Глеба і іншых).
 Атаясненне герба «Пагоня» з асобай абаронца Айчыны і адлюстраванне тагачаснага жыцця краю, пад сталай ваеннай пагрозай.
 Уплыў грэка-хрысціянскіх культаў — святых Дзімітрыя Салунскага і Георгія Пераможцы, адаптацыя іх да мясцовай традыцыі і фарміраванне культу ўласных заступнікаў, у спалучэнні з постацямі святых князёў Барыса і Глеба.
 Выказвалі таксама думку пра персаніфікацыю паганскага бога Ярылы, аднак яго культ з’явіўся толькі ў XVIII ст. і лакальна, а шырокавядомы стаў як адзін з «кабінетных багоў» яшчэ пазней. Тлумачэнне крыжа з «Пагоні» як сімвала паганскага бога Ярылы лічаць неверагодным.

Вершнік на пячатцы — спачатку конны партрэт уладара, пазней пераасэнсаваны як сімвал пагоні — даўняй традыцыі агульнага пераследу ворага. На думку Міхася Ткачова, сімвалізм «Пагоні» сягае ў даўніну да племянной ваеннай арганізацыі, калі кожны быў адказны за жыцці супляменнікаў. У выпадку нападу кожны мужчына, які мог насіць зброю, быў абавязаны ўдзельнічаць у абароне і пагоні за ворагам. Традыцыя агульнай пагоні з’явілася ў часы ваеннай дэмакратыі, захоўвалася ў часы дзяржавы Рурыкавічаў і потым Вялікага княства Літоўскага. Пад уплывам еўрапейскай геральдыкі і рыцарскіх традыцый ідэя абароны Айчыны, спалучаная з традыцыяй агульнай пагоні, увасобілася ў разуменні графічнага сімвала — герба «Пагоня»М. А. Ткачоў. Беларускія нацыянальныя сімвалы.

Кароль і вялікі князь Ягайла ў прывілеі ад 20 лютага 1387 года пісаў: «У тым выпадку, калі прыйдзецца пераследаваць ворагаў, непрыяцеляў нашых, якія б збягалі з нашай літоўскай зямлі, то дзеля гэтага роду пераследавання, якое па-народнаму завецца пагоняй (pogonia), абавязаны адпраўляцца не толькі , але і кожны мужчына, якога б ён ні быў паходжання або стану, толькі б ён быў здольны насіць зброю».

Працяглы час герб не меў уласнай назвы і падаваўся апісальна, напрыклад як «чоловека на кони з мечом» у Хроніцы Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і ЖамойцкагаПРСЛ, т. XXXV.. Назва герба як «Пагоня» зафіксавана толькі з канца XVI ст.. Версія пра ўжыванне такой назвы ўжо ў 1282 годзе, якую можна сустрэць у літаратуры с.132, ідзе ад Тэадора Нарбута.

 Гісторыя 

 Паходжанне 
Выява вершніка — папулярная сімволіка розных народаў з глыбокай старажытнасці. Непасрэдны папярэднік «Пагоні» —  — заходнееўрапейскі сфрагістычны сімвал і іканаграфія тытула князь (dux) у XI—XIII ст. — выявы рыцара ў зброі, з мячом, кап’ём або прапарцом і са шчытом, на кані, які крочыць або бяжыць галопам с.131-132. Пячаткамі такого тыпу карысталіся ўладары суседніх зямель, у тым ліку Рурыкавічы ў XIII—XIV ст.

Магчыма, першым з Гедзімінавічаў, хто ўжываў конную пячатку еўрапейскага ўзору быў уласна вялікі князь Гедзіміна (1316—1341)У. А. Юргенсон. Эвалюцыя дзяржаўнага герба Вялікага княства Літоўскага па дадзеных сфрагістыкі i нумізматыкі  // «Беларускі гістарычны часопіс» № 8, 2003.Шаланда А. І. Генезіс «Пагоні» — дзяржаўнага герба Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага // Bialoruskie zeszyty historyczne. — 2001. — № 16., вершнік на яго пячатцы узброены кап’ём, цяпер яна захоўваецца ў гістарычным музеі ў Вільні, але яе аўтэнтычнасць сумнеўная. Пэўна ж першым з Гедзімінавічаў коннай пячаткай карыстаўся полацкі князь Нарымонт-Глеб Гедзмінавіч, яна прывешана да акта 1330 года С. 99.М. А. Ткачоў. Беларускія нацыянальныя сімвалы //  С. 392.. Часта сцвярджаюць, што конную пячатку меў вялікі князь Альгерд, яна вядома толькі як сведчанне Тадэвуша Чацкага, што была прывешана да дагавора 1366 года з польскім каралём Казімірам і мела кругавы «рускі» надпіс, з апісання Чацкага рэканструкцыю пячаткі зрабіў Мар’ян ГумоўскіGumowski M. Pieczecie Ksiazat Litewskich // Ateneum Wilenskie. R. VII. Z. 3—4, 1930. S. 709—710., але Чацкі не мог бачыць пячатку, калі яна і была, то загінула раней яго часуRimša E. Pieczẹcie Olgierda, wielkiego ksiẹcia litewskiego — dane histo- riograficzne a rzeczywistość. // Heraldyka i okolice. Warszawa, 2002. S. 201—215. S. 205—206.. Варыяцыяй — пешай пячаткай — карыстаўся князь Кейстут, яна была прывешана да акта 1353 года.

 Стварэнне герба 

міні|Уласна Ягайла на кані, на тарчы падвойны крыж як герб. Фрэска 1418 года ў замкавай капліцы ў Любліне.

Герб створаны польскімі герольдамі пасля абрання Ягайлы польскім каралём у 1386 годзе, праз геральдызацыю (змяшчэнне яе на шчыце) яго ранейшай коннай пячаткі, напэўна, іншай прыдатнай ранейшай сімволікі для гэтага герольды мелі, відавочна, у спалучэнні з геральдычнымі сімваламі кралевы Ядвігі. Ці меў герб уласную назву, прынамсі не вядома. Асноўнай фігурай герба была тарча з падвойным крыжам — пазней вядомая пад уласным імем «Бойча» або «Ягелонскі крыж» — практычна як прыватны герб Ягайлы, а потым яго нашчадкаў. Вядомы негеральдычныя, свецкія выявы Ягайлы з ужываннем геральдычнай выявы падвойнага крыжа. Упершыню геральдызаваная выява вершніка і тарча з падвоеным крыжам выяўлены на малой і вялікай каралеўскіх пячатках, вядомых з 1386 і 1388 года адпаведна. Такім чынам аформіўся герб, пазней вядомы як «Пагоня».

 Вялікае Княства Літоўскае 
міні|«Пагоня» з рукапіснага гербоўніка Эразма Комніна (1575).

Першая геральдызаваная выява вершніка на пячатцы вялікага князя Вітаўта вядома з 1401 года, але на яе тарчы быў не падвоены крыж, а «Калюмны». Пазней менавіта герб створаны польскімі герольдамі для Ягайлы, стаў гербам Вялікага Княства Літоўскага, яшчэ пазней атрымаў назву «Пагоня».

Спачатку выява герба не была стабільнай, напрыклад, вершнік мог глядзець у левы (геральдычны) бок, але з 1-й паловы XV ст., паводле правілаў еўрапейскай геральдыкі, яго стабільна выяўлелі павярнутым у правы бок.

Першая згадка ўласнай назвы герба — «Пагоня», вядома з беларуска-літоўскага летапісання 1-й паловы XVI ст., у кантэксце неверагоднай легендарнай часткі пад 1278 годам у сувязі з міфічным князем Нарымонтам, малодшым братам такога самага міфічнага вялікага князя літоўскага Трайдзеня. Аднак, гэта сведчыць, што ў час складання гэтых твораў, назва ўжо ўстаялася і ўжывалася пэўны час.

Легенда ў змененых варыянтах падавалася і пазнейшымі летапіснымі зводамі, напрыклад, Густынскі летапіс XVII ст. прыпісваў стварэнне герба, які ў яго час называлі «Пагоняй», вялікаму князю Віценю. Аднак, такая літаратурная апрацоўка не дае новых звестак пра час з’яўлення ўласнай назвы герба.

міні|«Пагоня» з віленскага выдання Статута (1614) С. 106..Паводле Статута 1588 года, усе паветы мусілі мець пячатку з выявай «Пагоні», якой замацоўваліся гаспадарскія (вялікакняжацкія) судовыя позвы да абывацеляў, іншыя дакументы замацоўваць гэтымі пячаткамі забаранялася:

міні|«Пагоня» як герб Вялікага Княства Літоўскага, малюнак XVIII ст. з фондаў Дэпартамента Герольдыі.

На працягу XV—XVIII ст. «Пагоню» змяшчалі на брамах гарадоў і замкаў. Гэта знайшло адлюстраванне ў гарадской геральдыцы — напрыклад, на гербе Магілёва. Таксама «Пагоня» была часткай гербаў Беластока, Дрысы, Лепеля, Магілёва, Пулаў, Рэчыцы, Седльцаў і Суража.

Розныя версіі «Пагоні» сталі гербамі шэрага ваяводстваў Вялікага Княства Літоўскага — Віленскага, Менскага, Берасцейскага, Новагародскага, Мсціслаўскага, Полацкага. На думку Цітова, гербы з выявай «Пагоні» прыпадаюць на этнічную тэрыторыю беларусаў, а суседнія землі мелі іншыя С. 25—26..

Агулам, вядома пяць варыянтаў С. 144. сярэдневяковай «Пагоні»:

міні|«Малая Пагоня» як герб Мсціслава.

 Класічная — у чырвоным полі збройны рыцар на белым кані, дзясніцаю ўздымае голы меч над галавой, на левым плячы шчыт з падвойным залатым крыжам. Конь накрыты трохканцовай гунькай. На найбольш старажытных каляровых малюнках конская збруя і тарча рыцара — блакітныя.
 «Руская Пагоня» — такі самы яздок, але ва ўзнятай руцэ дзіда, якую ён рыхтуецца кінуць або нанесці ўдар.
 «Голая Пагоня» — без засцерагальнага ўзбраення: яздок на кані без сядла, узнімае над галавою меч. Іканаграфія такога варыянта не сустракаецца, але вядома падобная версія XVII ст. з герба Маскоўскай дзяржавы.
 «Малая Пагоня» — на шчыце толькі адна з асноўных дэталей герба — збройная рука з голым мячом. Колер поля чырвоны або залаты. Ёсць дзве адрозныя версіі «Малой Пагоні».
 «Татарская Пагоня» — у зялёным полі яздок, які адстрэльваецца з лука ад пераследнікаў.

З мінімальнымі стылістычнымі зменамі «Пагоня» была дзяржаўным гербам Вялікага Княства Літоўскага і часткай герба Рэчы Паспалітай да 1795 года, калі пасля падзелаў Рэчы Паспалітай тэрыторыя Беларусі апынулася ў складзе Расійскае імперыі.

 У Расійскай імперыі 
міні|Ротны сцяг Беларускай гусарскай харугвы

Яшчэ па захопе ўсходняй часткі Вялікага Княства Літоўскага Расійскай імперыяй (1772) царскі ўрад пастанавіў стварыць Палявы гусарскі беларускі полк. У 1775 годзе ён быў укамплектаваны выхадцамі з Беларускай губерні. Гэты полк атрымаў у наступным годзе ўласны штандар з гербам, дзе шчыт падзелены на два полі: у верхнім, залатым, выява чорнага двухгаловага арла, а ў «дольнай чырвонай частцы выява Літоўскага ўзброенага ездака на белым кані з уздзетай шабляй». Прыкладна ў той жа час (1770-я) утварыўся і Полацкі Мушкецёрскі полк. Ён атрымаў у якасці герба на баявы сцяг рассечаны шчыт: у правым залатым полі выява палавіны чорнага расійскага арла, у левай, чырвонай, — «Пагоня». Згодна з указам ад 19 верасня 1827 году «Пагоняй» упрыгожваліся сцягі лейб-гвардыі Гарадзенскага гусарскага палка.

Герб «Пагоня» знайшоў сваё адлюстраванне не толькі на штандарах вайсковых частак, што фарміраваліся з ураджэнцаў Беларусі, але і на гербах «беларускіх» (Полацкае намесніцтва, Магілёўскае намесніцтва, Віцебская губерня) ды «літоўскіх» (Гродзенская губерня і Віленская губерня) адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак Расійскай імперыі.

міні|«Беларуская» частка (Полацк, Віцебск, Мсціслаў) вялікага герба Расійскай імперыі (1857).

Апроч таго, былы агульнадзяржаўны сімвал увайшоў у склад гербаў шэрага ўсходніх беларускіх гарадоў (Віцебск, Веліж, Гарадок, Дзвінск, Дрыса, Лепель, Магілёў, Невель, Полацк, Себеж, Сураж, Чэрыкаў). У кожным з нададзеных расійскімі ўладамі гербаў шчыт падзяляўся на дзве часткі: у верхняй, па геральдычных паняццях «пануючай», размяшчаўся двухгаловы арол, а ў дольнай, «падпарадкаванай» — «Пагоня».

У канцы 1850-х гадоў «Пагоню» змясцілі на дзяржаўным гербе Расійскай імперыі як сімвал былых зямель Вялікага Княства Літоўскага.

У час паўстання 1863—1864 гадоў герб «Пагоня» ў спалучэнні з польскім «Арлом Белым» зрабіўся сімвалам нацыянальна-вызваленчай барацьбы за дэмакратычную перабудову грамадства. Кіраўнік задушэннем паўстання Мураўёў-вешальнік аддаў распараджэнне аб забароне нашэння жалобных і рэвалюцыйных знакаў — чорных шапак з белымі султанамі, спражак з аб’яднаным гербам Польшчы і Літвы.

Такім чынам, герб «Пагоня» ў XIX ст. з аднаго боку быў афіцыйным сімвалам, а з іншага — неафіцыйным, рэвалюцыйна-дэмакратычным. Але ва ўсіх выпадках яго атаяснялі з пэўнай тэрыторыяй — тэрыторыяй сучаснай Беларусі С. 36..

 Найноўшы час 
міні|Паштовая картка часоў БНР з дзяржаўным гербам і гербам беларускіх ваяводстваў.

У пачатку XX ст. герб «Пагоня» актыўна выкарыстоўваўся беларускім нацыянальным рухам. Ідэю вяртання да гістарычнага дзяржаўнага сімвала ў паэтычнай форме выказаў Максім Багдановіч, які ўвосень 1916 года напісаў верш «Пагоня».

У 1918 годзе «Пагоню» абвясцілі дзяржаўным гербам Беларускай Народнай Рэспублікі, яе выява размяшчалася на пячатках беларускіх дзяржаўных устаноў. Нацыянальны беларускі герб ужываўся ў сімволіцы ўдзельнікаў Слуцкага збройнага чыну (1920).

У 1920 годзе літоўцы ўзялі за герб уласнай незалежнай дзяржавы варыянт герба Вялікага Княства Літоўскага — «Віціс». Пэўны час у літоўскай мове не было ўласнай назвы для «Пагоні», назву «Віціс» прапанаваў Сіманас Даўкантас у 1845 годзеЯк здарылася, што Жамойць пачала называцца Літвою? // 100 пытанняў і адказаў з гісторыі Беларусі / Уклад. І. Сверчанка, Зм. Занько. ― Мн.: рэдакцыя газета «Звязда», 1993. ― с. 54. Выкарыстанне герба Вялікага Княства Літоўскага мусіла падмацаваць прэтэнзіі Літоўскай Рэспублікі на гістарычную пераемнасць з ім. Аднак у 1920—1930-я гады многія дзяржаўныя дзеячы Літвы адзначалі неадпаведнасць гэтага герба менавіта літоўскай гістарычнай традыцыі. У 1935 годзе прэм’ер-міністр Літоўскай рэспублікі Тубаліс афіцыйна прызнаў не-літоўскае паходжанне «Пагоні» і паведаміў, што ідзе праца па стварэнні новага дзяржаўнага герба. Відавочна, гэтую працу спынілі падзеі 1939—1940 гадоў С. 155.Міхась Скобла. Анатоль Цітоў: «Гербу „Пагоня“ — 730 гадоў»  // Радыё Свабода, 31 студзеня 2008..

У міжваенны час «Пагоня» ўжывалася ў Заходняй Беларусі на гербах Віленскага, Палескага, Падляшскага і Навагрудскага ваяводстваў Польскай Рэспублікі. Тым часам у БССР герб «Пагоня» ніяк не выкарыстоўваўся.

Падчас Другой сусветнай вайны герб «Пагоня» разам з іншымі нацыянальнымі сімваламі вярнула да ўжытку Беларуская Цэнтральная Рада. Але, як сведчыць распараджэнне Рэйхсміністра па акупаваных усходніх тэрыторыях (14.6.1944) С. 156., гэтае выкарыстанне было неафіцыйным да апошніх дзён нямецкай акупацыі. Шырока вядомае распараджэнне, быццам падпісанае гаўляйтарам Беларусі Вільгельмам Кубэ і надрукаванае ў газеце «Раніца» (27 чэрвеня 1942), пра дазвол карыстацца «Пагоняй» побач з нямецкай сімволікай «пры святкаваннях або для абазначэння беларускай нацыянальнасці», аказалася, па выніках пазнейшых даследаванняў, тагачаснай дэзынфармацыяй, вінаватых у якой нямецкія акупацыйныя ўлады так і не знайшлі.

25 сакавіка 1946 года для цырымоніі прыняцця прысягі сяброў Саюза беларускіх патрыётаў на вернасць Беларусі дзеячка нацыянальна-вызваленчага руху Алеся Фурс намалявала «Пагоню», за што была асуджаная да 25 гадоў савецкіх канцэнтрацыйных лагераў.

У пасляваенны час беларускую нацыянальную сімволіку, у тым ліку і «Пагоню», выкарыстоўвала беларуская эміграцыя.

А ў 1980-я гады напярэдадні распаду СССР герб «Пагоня» разам з бел-чырвона-белым сцягам сталі сімваламі нацыянальнага адраджэння Беларусі. Вяртанню беларускай нацыянальнай сімволікі спрыялі гістарычна-культурныя аб’яднанні і клубы («Талака», «Паходня», «Узгор’е» і інш.) і Беларускі Народны Фронт, а таксама партыі дэмакратычнага кірунку (БСДГ, НДПБ, Сялянская партыя, АДПБ і іншыя)М. А. Ткачоў. Беларускія нацыянальныя сімвалы //  С. 393..

міні|Вокладка пашпарта грамадзяніна Рэспублікі Беларусь узору 1993—1996 гадоў

Афіцыйнае прызнанне «Пагоні» і бел-чырвона-белага сцяга як нацыянальных сімвалаў беларусаў адбылося разам з прыняццем Дэкларацыі аб суверэнітэце Беларусі (1990). Пад гэтай сімволікай прайшлі красавіцкія і майскія забастоўкі працоўных Беларусі 1991 года, якія адыгралі сваю ролю ў крушэнні таталітарызму ў краіне. А 19 верасня 1991 года Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь прыняў законы «Аб Дзяржаўным сцягу Рэспублікі Беларусь» і «Аб Дзяржаўным гербе Рэспублікі Беларусь»s:Заканадаўчыя акты аб дзяржаўнай сімволіцы Рэспублікі Беларусь (1992). Дзяржаўным гербам Беларусі стаў старажытны беларускі герб «Пагоня», Дзяржаўным сцягам Беларусі — Бел-чырвона-белы сцяг.

Выгляд той рэдакцыі герба «Пагоня», якая была прынята як дзяржаўны герб Рэспублікі Беларусь у 1991 годзе, мае наступныя адметнасці:
 шчыт белы, з залатым крыжам (патрыяршым);
 старэйшы, чым традыцыйны, выгляд зброі рыцара (шалом);
 конь у статычнай (абарончай) позе.

Новы эталон «Пагоні» распрацаваны беларускімі мастакамі Яўгенам Куліком, Уладзімірам Крукоўскім і Львом ТалбузінымАртыкул С.Мікулевіча «Сапраўдныя беларускія сімвалы» ў «Нашай Ніве».

Аднак у 1995 годзе Аляксандр Лукашэнка, які быў абраны прэзідэнтам краіны ў 1994 годзе, ініцыяваў рэферэндум, у выніку якога «Пагоню» пазбавілі статусу дзяржаўнага герба, і яна трапіла пад негалосную забарону.

міні|На пікеце каля Дома ўрада плакат беларускай лацінкай: «''Вярнуць народу яго спрадвечныя сымбалі: гэрб Пагоня й бел-чырвона-белы сьцяг, — а таксама назоў краіны Літва, сталіцы — Менск!''» (19 верасня 1991).

У 2009 годзе герб «Пагоня» стаў гербам Віцебскай вобласці.

Падчас расійскага ўварвання ва Украіну, распачатага ў 2014 годзе, а таксама падчас поўнамаштабнага ўварвання з 2022 года, гербам «Пагоня» карыстаюцца беларускія добраахвотнікі на баку Украіны, у прыватнасці атрад «Пагоня», тактычная група «Беларусь», полк Каліноўскага і беларускі полк «Пагоня».

 Сучаснасць 
У наш час «Пагоняй» як нацыянальным гербам працягваюць карыстацца некаторыя апазіцыйныя беларускія арганізацыі. Акрамя таго, герб «Пагоня» актыўна выкарыстоўваецца ў спартыўных і культурных мерапрыемствах па-за межамі краіны.

Сёння «Пагоня» ёсць на эмблемах некалькіх беларускіх грамадскіх аб’яднанняў:
 Партыя БНФ
 Кансерватыўна-Хрысціянская партыя — БНФ
 Згуртаванне Беларусаў Свету «Бацькаўшчына»
 Беларускі Хельсінкскі камітэт

міні|Выява «Пагоні» часоў ВКЛ на пано «Шэсце князёў» у Дрэздэне
«Пагоню» маюць у сваім складзе гербы наступных населеных пунктаў:
 20пкс Беласток
 20пкс Бранск
 20пкс Веліж
 20пкс Дрыса
 20пкс Ізяслаў
 20пкс Лепель
 20пкс Ліпнішкі
 20пкс Людзвінавас
 20пкс Магілёў
 20пкс Невель
 20пкс Пулавы
 20пкс Рэчыца
 20пкс Себеж
 20пкс Седльцы

Наступныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі маюць «Пагоню» ў складзе сваіх гербаў:
 20пкс Бельскі павет
 20пкс Віцебская вобласць
 20пкс Гомельская вобласць
 20пкс Падляскае ваяводства
 20пкс Жытомірская вобласць
 20пкс Сямяціцкі павет

Таксама версія «Пагоні» з’яўляецца гербам Літвы.

Апроч гэтага, стылізаваная выява «Пагоні» як герба Вялікага Княства Літоўскага ёсць на найвялікшым у свеце фарфоравым пано «Шэсце князёў» у Дрэздэне.

 Асабісты герб 
Імаверна, стваральнікі герба — польскія герольды, меркавалі яго як зямельны для Вялікага Княства Літоўскага, менавіта як такі ён ужыты ўпершыню — на вялікай і малой каралеўскіх пячатках.

Аднак, на практыцы герб адразу пачалі ўжываць як асабісты родзічы і сваякі караля Ягайлы, такім чынам, ад пачатку ён стаў асабістым гербам дынастыі Гедзімінавічаў і яго ўжываюць розныя яе галіны.

 У філатэліі 

 Галерэя 

 Крыніцы 

 Літаратура 





 Шаланда А. І. Генезіс «Пагоні» — дзяржаўнага герба Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага // Bialoruskie zeszyty historyczne. — 2001. — № 16.


 Латышонак А. Дзяржаўная сымболіка Беларускай Народнай Рэспублікі  // Жаўнеры БНР. Беласток-Вільня, 2009. С. 303—306.
 Лялькоў Ігар. Пытаньне дзяржаўнай сымболікі ў Беларусі: гісторыя і сучасны стан  // ARCHE № 1, 2002.
 Насевіч В. Сімвал Вялікага княства  // Чырвоная Змена № 33 (13891), 28 сакавіка 1995.
 Юргенсон У. А. Эвалюцыя дзяржаўнага герба Вялікага княства Літоўскага па дадзеных сфрагістыкі і нумізматыкі  // Беларускі гістарычны часопіс. 2003. № 8.
 Аляксей Шаланда. Генезіс «Пагоні» — дзяржаўнага герба Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага  // Беларускі Гістарычны Зборнік — Białoruskie Zeszyty Historyczne nr 16
 Як узніклі нашы дзяржаўныя сімвалы? // 


 Спасылкі 



 Гербы беларускай шляхты  Герб Пагоня і яго карыстальнікі 



Пагоня
Пагоня
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі
Пагоня
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (пасля 1990 года)
Катэгорыя:Гербы Вялікага Княства Літоўскага