Грыгарыянскі каляндар

Грыгарыя́нскі калянда́р («новы стыль») — каляндар, уведзены ў 1582 годзе папам Грыгорыем XIII узамен старога юліянскага. Злічэнне было перасунута на 10 сутак наперад (наступным днём пасля 4 кастрычніка 1582 года стала 15 кастрычніка 1582 года), каб улічыць хібнасць, якая назбіралася ў Юліянскім календары. У грыгарыянскім календары гады, якія заканчваюцца на 00, сталі лічыць высакоснымі толькі ў тым выпадку, калі лік, які складаецца з першых дзвюх лічбаў, дзеліцца на чатыры (1600 — высакосны, 1900 — звычайны, гэтым ён розніцца ад старога стылю). Адставанне грыгарыянскага календара ад сонечнага складае 24 гадзіны за 3300 гадоў.

У грыгарыянскім календары працягласць трапічнага году прымаецца роўнай 365,2425 суткам. Працягласць невысакоснага году — 365 сутак, высакоснага — 366. Памылка ў адны суткі накопліваецца прыкладна за 3200 год (у юліянскім — за 128 год).

 Размеркаванне высакосных гадоў 
У адрозненне ад Юліянскага календара, у Грыгарыянскім высакосныя гады размяркоўваюцца іншым чынам:
 Кожны год, нумар якога кратны 4, — высакосны.
 Кожны год, нумар якога кратны 100, — не высакосны.
 Кожны год, нумар якога кратны 400, — высакосны.

У выніку сярэдняя працягласць года складае 365,2425 дзён:

 Месяцы 
№Месяцлічба дзён1Студзень312Лютыгод звычайны 28, год высакосны 293Сакавік314Красавік305Май316Чэрвень307Ліпень318Жнівень319Верасень3010Кастрычнік3111Лістапад3012Снежань31Разам 365 (высакосны 366)

 Разыходжанне Юліянскага і Грыгарыянскага календароў 
З цягам часу ў Юліянскім календары накопліваецца значна большая памылка — адны суткі за 128 гадоў. Адсюль разыходжанне ў каляндарных датах:
СтагоддзеДзёнПерыяд (па грыгарыянскім календары)XIV88 сакавіка 1300 — 8 сакавіка 1400XV99 сакавіка 1400 — 9 сакавіка 1500XVI і XVII1010 сакавіка 1500 — 10 сакавіка 1700XVIII1111 сакавіка 1700 — 11 сакавіка 1800XIX1212 сакавіка 1800 — 12 сакавіка 1900XX і XXI1313 сакавіка 1900 — 13 сакавіка 2100XXII1414 сакавіка 2100 — 14 сакавіка 2200

 Гісторыя 
Табліца дат пераходу на грыгарыянскі каляндар у розных краінах:

   Краіна
  Апошні дзень Юліянскага календара
  Першы дзень грыгарыянскага календара
   Італія
  04.10.1582
  15.10.1582
   Іспанія
  04.10.1582
  15.10.1582
   Партугалія
  04.10.1582
  15.10.1582
   Рэч Паспалітая
  04.10.1582
  15.10.1582
   Францыя
  09.12.1582
  20.12.1582
   Люксембург
  21.12.1582
  01.01.1583
   Нідэрланды
  21.12.1582
  01.01.1583
   Баварыя
  05.10.1583
  16.10.1583
   Аўстрыя
  06.01.1584
  17.01.1584
   Швейцарыя
  11.01.1584
  22.01.1584
   Венгрыя
  21.10.1587
  01.11.1587
   Прусія
  22.08.1610
  02.09.1610
   Германія (пратэстанцкая)
  18.02.1700
  01.03.1700
   Нарвегія
  18.02.1700
  01.03.1700
   Данія
  18.02.1700
  01.03.1700
   Вялікабрытанія
  02.09.1752
  14.09.1752
   Швецыя
  17.02.1753
  01.03.1753
   Фінляндыя
  17.02.1753
  01.03.1753
   Японія
  -
  01.01.1873
   Кітай
  -
  20.11.1911
   Балгарыя
  31.03.1916
  14.04.1916
   Турцыя
  15.02.1917
  01.03.1917
   Расія
  31.01.1918
  14.02.1918
   Украіна (УНР)
  28.02.1918 
  14.03.1918 
   Сербія
  18.01.1919
  01.02.1919
   Румынія
  18.01.1919
  01.02.1919
   Грэцыя
  09.03.1924
  23.03.1924
   Егіпет
  17.09.1928
  01.10.1928


 Спасылкі 
 Конвертер дат григорианского и юлианского календарей онлайн 

Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1582 годзе