Віктар Цімафеевіч Тураў

Ві́ктар Цімафе́евіч Ту́раў () — беларускі ,  і . Народны артыст Беларусі (1979), Народны артыст СССР (1986).

 Біяграфія 
Бацьку В. Турава ў час Вялікай Айчыннай вайны расстралялі як партызана, сам В. Тураў разам з маці быў вязнем «сямейнага» канцлагера на Рэйне. З 1959 — рэжысёр кінастудыі «Беларусьфільм», аўтар шэрагу дакументальных фільмаў і сюжэтаў у кіначасопісе «Савецкая Беларусь». Скончыў рэжысёрскі факультэт Усесаюзнага дзяржаўнага інстытута кінематаграфіі (Масква, 1961, майстэрня А. Даўжэнкі і М. Чыяўрэлі). Працаваў выкладчыкам Беларускай акадэміі мастацтваў. У 1976—1981 — першы сакратар праўлення Саюза кінематаграфістаў Беларусі.

 Творчасць 
Этапнымі работамі В. Турава былі экранізацыі «Палескай хронікі» І. Мележа «Людзі на балоце» (1981), «Подых навальніцы» (1982), тэлефільм паводле апавядання І. Тургенева «Жыццё і смерць двараніна Чартапханава». Сярод іншых фільмаў, прысвечаных тэме вайны і гісторыі, — «Я родам з дзяцінства» (1966), «Сыны ідуць у бой» (1969), «Пераправа» (1987), «Чорны бусел» (1993), «Шляхціц Завальня, ці Беларусь у фантастычных расказах» (1994) і іншыя. Мастацкія стужкі В. Турава неаднаразова атрымлівалі ўзнагароды на ўсесаюзных і замежных кінафестывалях. Здымаў фільмы з удзелам Уладзіміра Высоцкага, з якім сябраваў. Творчай манеры Турава ўласцівы эпічная глыбіня, востры драматызм у спалучэнні з лірычнымі інтанацыямі, імкненне да разнастайнасці жанраў.

 Фільмаграфія 
 (1962) «Зорка на спражцы»
 (1964) «Цераз могілкі»
 «Высокая кроў»
 «Чорны бусел»
 (1966) «Я родам з дзяцінства»
 «Сыны ідуць у бой»
 (1974) «Час яе сыноў»
 (1994) «Шляхціч Завальня»

 Узнагароды і прэміі 
міні|злева|Мемарыяльная дошка Віктару Тураву на будынку Беларусьфільма|303x303пкс
 Дыпламант кінафестывалю рэспублік Прыбалтыкі, Беларусі і Малдавіі (1965, дыплом II ступені і прыз рэжысёру) за лепшы дэбют, фільм «Цераз могілкі».
 Лаўрэат прэміі кінафестывалю рэспублік Прыбалтыкі, Беларусі і Малдавіі (1967) за лепшую рэжысёрскую працу, фільм «Я родам з дзяцінства».
 Дыпламант Усесаюзнага кінафестывалю (1977, спецыяльны дыплом) за рэжысуру, фільм «Нядзельная ноч».
 Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1984) за фільм «Людзі на балоце».
 Лаўрэат прэміі Міністэрства абароны ПНР (1989) за фільм «Пераправа»
 Лаўрэат прэміі Беларускай праваслаўнай царквы (1989) за фільм «Высокая кроў».
 Узнагароджаны прызам міжнароднага кінафестывалю славянскіх і праваслаўных народаў «Залаты Віцязь» (1993) за рэжысуру, фільм «Чорны бусел».
 У сувязі са 100-годдзем кінематаграфіі (1994) фільм «Праз могілкі» рашэннем ЮНЕСКА быў унесены ў спіс 100 найбольш значных фільмаў свету.
 Уключаны ЮНЕСКА (1995) у лік 50 кінематаграфістаў свету, з якіх складаўся Ганаровы камітэт па святкаванню 100-годдзя кінематаграфіі.
 Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1996, пасмяротна) — за вялікі ўклад у кінематаграфію.

 Памяць 
 Імем Віктара Турава названы вуліцы ў Мінску і Магілёве.
 У Магілёве на фасадзе будынка кінатэатра «Радзіма» адкрыта памятная дошка кінарэжысёра.
 Мемарыяльная дошка ў гонар Віктара Турава ўстаноўлена ў Мінску на доме № 145 на праспекце Незалежнасці, дзе рэжысёр пражыў 21 год.
 Штогод у канцы восені «Магілёўаблкінавідэапракат» і Магілёўскае абласное аддзяленне Саюза кінематаграфістаў Рэспублікі Беларусь праводзяць «Тураўскую восень» — цыкл мерапрыемстваў, прысвечаных кінарэжысёру.
 У Беларусі заснаваны творчыя ўзнагароды імя Віктара Турава — на Міжнародным кінафестывалі «Лістапад» уручаецца прыз «За лепшы фільм конкурсу маладога кіно» імя народнага артыста СССР В. Т. Турава, на Рэспубліканскім фестывалі беларускіх фільмаў, які традыцыйна праходзіць у Брэсце адзін раз на два гады, — прыз імя Віктара Турава за лепшы дэбют у кінарэжысурыК 75-летию со дня рождения Виктора Турова // БЕЛТА.
 Імем Віктара Турава названы прыпыначны пункт пры адпаведнай вуліцы ў Мінску (2025).

 Крыніцы 

 Літаратура 
 Віктар Пташук // Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. Уклад. Дубянецкі Э. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6
 Казько В. Так на Беларусі хаваюць Прарокаў // Эсэ, публіцыстыка. — Мінск: Кнігазбор, 2009. — 360 с. ISBN 978-985-6930-32-7

 Спасылкі 
 25 кастрычніка — 70 год з дня нараджэння В. Ц. Турава (1936—1996), кінарэжысёра, народнага артыста Беларусі і СССР 
 Афіцыйны сайт прысвечаны творчасці Віктара Турава 
 Віктар Тураў на сайце Кіно-Тэатр

Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены Саюза кінематаграфістаў СССР
Катэгорыя:Беларусьфільм