Познань

По́знаньПознань.  (, , , пры нагодзе ўжываецца назва Стольнае Места Познань) — адзін з найстарэйшых і найбуйнейшых польскіх гарадоў, размешчаны над ракой Вартай; сталіца Вялікапольшчы i Велікапольскага ваяводства. Пяты па колькасці насельніцтва горад у Польшчы. Насельніцтва — 547 161 жыхароў (2014 год)Główny Urząd Statystyczny. Baza Demografia. Ludność. Stan, ruch naturalny i wędrówki ludności w I kwartale 2014 r., stan na 31.03.2014.  .

 Геаграфія 
Адлегласць па прамой паміж гарадамі Познань — Мінск 716 км, да Варшавы — 279 кмАдлегласці паміж гарадамі -.

 Даўжыня ў кіламетрах:
 найшырэйшая (NW — SE) — 26 км
 найменшая (NE — SE) — 10,6 км

Гістарычнае ядро Познані — т. зв. Тумскі востраў на правым беразе Варты.

 Гісторыя 
У VIII—IX ст. вакол гарадзішча склаўся горад. У X ст. Познань адна з галоўных рэзідэнцый польскіх князёў. З 968 года сядзіба першага польскага біскупства. У 1005 годзе тут падпісаны мірны дагавор паміж каралём Баляславам І Храбрым і архібіскупам магдэбургскім Тагіно. У 1253 годзе Познань атрымала магдэбургскае права. З сярэдзіны XIII ст. адміністрацыйна-палітычны цэнтр Велікапольшчы. У XV—XVI ст. адзін з буйных гандлёвых і культурных цэнтраў краіны (у XVI ст. каля 20 тыс. жыхароў). З сярэдзіны XVII ст. занепадала ў выніку войнаў (Паўночная вайна 1655—60, Паўночная вайна 1700—21) і эпідэмій (у пач. XVIII ст. — 12 тыс. жыхароў). У 1793 годзе адышла да Прусіі. З 1807 у складзе Варшаўскага герцагства, з 1815 — Пазнанскага вялікага княства. Тут адбылося антыпрускае Пазнанскае паўстанне (1848). Пасля 1-й сусв. вайны і Пазнанскага паўстання (1918—19) у складзе адноўленай Польскай дзяржавы. У 2-ю сусветную вайну захоплена германскімсі войскамі (1939). У 1945 годзе вызвалена Савецкай Арміяй. У 1956 годзе ў Познані адбыўся першы ў ПНР масавы рабочы пратэст.

 Насельніцтва 

 Эканоміка 
Познань — дынамічны гаспадарчы, акадэмічны, навуковы і культурны цэнтр. Дзякуючы выбітным эканамічным вынікам, інтэнсіўнай эканомікай, і пастаянным Міжнародным Кірмашам у Познані горад гэты часта называюць гаспадарчай сталіцай Польшчы па інвестыцыйнай прывабнасці толькі нязначна саступаючы нашмат большай Варшаве. Познань таксама вялікі цэнтр прамысловасці.

У Познані дзейнічае дзевяць дзяржаўных і прыватных вышэйшых школ, дзе навучаюцца некалькі дзясяткаў тысяч студэнтаў. У горадзе таксама дзейнічаюць шматлікія даследніцкія ўстановы. Усё гэта робіць Познань адным з галоўных польскіх акадэмічных гарадоў.

Каля горада пралягае аўтастрада A2, міжнародны маршрут Берлін — Варшава — Мінск — Масква.

Развітая электрамашынная прамысловасць.
Другі пасля Варшавы асяродак банкаў і найбуйнейшы ў краіне кірмашны цэнтр.

Узровень беспрацоўя, зарэгістраваны ў Вялікапольскім ваяводстве на канец снежня 2022 года, склаў 2,9 %, што на 0,3 % ніжэй ўзроўню 2021 года. Паказчык беспрацоўя як і раней самы нізкі ў Польшчы.

 Адукацыя 
Дзяржаўныя вышэйшыя ўстановы:
 Універсітэт імя Адама Міцкевіча
 Медыцынская Акадэмія імя Караля Марцінкоўскага ў Познані
 Сельскагаспадарчая Акадэмія ў Познані
 Дзяржаўны Эканамічны Універсітэт ў Познані
 Акадэмія фізічнага Выхавання ў Познані
 Акадэмія Мастацтваў у Познані
 Музычная Акадэмія ў Познані
 Пазнаньская Палітэхніка
 Заходні Інстытут імя Зігмунта Вайцяхоўскага

 Культура 

У горадзе працуе Польскі тэатр.

З 2003 года дзейнічае Беларускі культурна-асветніцкі цэнтр у Познані. Арганізацыя гэтая аб’ядноўвае выхадцаў з Беларусі і прыхільнікаў беларушчыны. БКАЦ рэгулярна ладзіць культурніцкія мерапрыемствы на якіх прэзентуе беларускую спадчыну і сучасныя здабыткі беларускай культуры.

 Славутасці 
 Касцёл св. Яна (каля 1200—1512)
 Сабор (сярэдзіна XII — пач. XVI ст., на месцы касцёлаў X і XI ст., у інтэр’еры грабніцы і надмагіллі, у т.л. X ст.)
 Касцёл Дзевы Марыі (XV ст.).
 Стары горад (развіваўся з XIII ст.) з рэгулярнай планіроўкай.
 Ратуша (XIII—XIV ст., перабудавана ў 1550—60 у стылі рэнесансу).
 Жылыя дамы XVI—XIX ст., часта з галерэямі.

 Гарады-пабрацімы 

 Вядомыя асобы 
 Надзея Аляксандраўна Юўчанка (нар. 1946) — беларускі музыказнавец.

 Гл. таксама 

 Познань Галоўны (вакзал)
 Познаньскі ўніверсітэт
 Вялікая Польшча

 Зноскі 

 Літаратура 


 Спасылкі