Mga tataramon na Insular na Haponiko

An Insular na mga tataramon na Hapon o mga tataramon na Hapon-Ryukyu sarong pang-irarom na dibisyon kan mga tataramon na Hapon, kontra sa mga paghona na mga tataramon na Peninsular na Haponiko na dating pigtataram sa katahawan asin subangan na Korea. An pagpugro na ini, na orihinal na iprinoponer ni Vovin, pigkua nin nagkapirang beses pagkatapos.Vovin (2017)

 Uusipon 
Sa ngunyan, an kadaklan na mga iskolar minaoyon na an mga tataramon na Hapon dinara sa kapuruan kan Hapon sa pag'oltan kan ika-7 asin ika-3 siglo BC kan mga paraoma nin basang paroy kan kulturang Yayoi gikan sa amihanan na Kyushu, na nagsalida sa mga subong mga tawo nin Jōmon. An mga toponimo nagpapahiling na an tataramon na Ainu dati pigtataram sa sirangan na Hapon.Patrie (1982), p. 4.Tamura (2000), p. 269.Hudson (1999), p. 98. Kan huri, an mga parataram nin Haponiko nag-erok sa Isla nin Ryukyu.

Sa linggwistika, igwa nin dai pagkakaoyon sa kinamumugtakan asin petsa kan pagbubulag sa sangang kontinental. Si Martine Robbeets nagtutulod na an duwang sanga kan pamilyang "Japonic" (Haponiko) nagbanga kan an saindang mga parataram nagbalyo hale sa Shandong mga 1500 BC pasiring sa katahawan asin habagatan na Korea. Susog saiya, an mga tataramon na Insular na Haponiko naglaog sa arkipelago kan mga 700 BC, na an iba natada sa habagatan nin Mahan asin Byeonhan na mga konpederasyon. An teoryang ini igwa nin kadikit na suporta. Si Vovin asin Whitman imbes nagtutulod na an mga tataramon na Insular na Haponiko nagsuhay sa mga tataramon na Peninsular na Haponiko kan mag-abot sa Kyūshū sa pag'oltan kan 1000 asin 800 BC.Whitman (2011), p.157

Igwa man nin dai pagkakaoyon dapit sa pagseparar kan Daan na Hapon asin kan mga tataramon na Ryukyu. An sarong teorya nagsusuherir na kun iisipon an mga inobasyon sa Daan na Hapon na dai ipinapakipag-ulay sa mga tataramon na Ryukyu, an duwang sanga dapat na nagsuhay bago an ika-7 siglo, kaiba an mga Ryukyu na nagbalyo hale sa habagatan na Kyushu pasiring sa mga Ryukyu sa pagpahiwas kan kulturang Gusuku kan mga ika-10–11 siglo. Pighuhuna na nagbutwa an daan na Hapon kasagsagi kan panahon nin Nara.Shibatani 1990, p. 119. Si Robbeets nagproponer nin kaparehong teorya, alagad ibinubugtak an petsa nin pagbubulag sa ika-1 siglo BC. Ipigproponer ni Boer na an mga tataramon na Ryukyu gikan sa diyalektong Kyushuano kan Daan na Hapon.de Boer (2020), p. 52. An sarong teoriya nagsusuherir man na an mga Ryukyu nagdanay sa Kyushu sagkod kan ika-12 siglo.

 Panlaog na klasipikasyon 
An relasyon kan Hapon asin kan mga tataramon na Ryukyu naestablisar kan ika-19 siglo ni Basil Hall Chamberlain.Basil Hall Chamberlain, Yokohama, Kelly & Walsh, coll. “Transactions of the Asiatic Society of Japan” ( no .  23, supplement), 1895. sa saiyang paghihinulay kan Okinawano asin Hapon.John Bentley, dans Patrick Heinrich, Shinsho Miyara et Michinori Shimoji, Berlin, De Mouton Gruyter, 2015 , DOI 10.1515/9781614511151.39), 

 Panusugan na klasipikasyon 
An klasipikasyon na ini sa ibaba iyo an pinakalakop na ginagamit. Pigklasipikar ni Vovin an tataramon na Tamna bilang parte kan sanga nin Insular na Haponiko.Vovin (2013), pp. 236–237.Vovin (2010), pp. 24–25. An Hachijō , na pigtataram sa mga isla nin Kahabagatan na Izu asin dating yaon sa mga puro nin Daitō kun minsan pigkokonsidera na sarong suway na tataramon huli sa pagkasuhay kaini sa modernong Hapon.Iannucci (2019), pp. 100–120. Tinatrato ni Robbeets (2020) an mga diyalekto nin Fukuoka asin Kagoshima bilang nagsasadiring mga tataramon. An mga diyalekto ipinaparisa sa italiko.

Mga tataramon na Insular na Haponiko
 Daan na Hapon †Shibatani (1990), pp. 187, 189.
 Tamna †
 Daan na Hapon na Kyushu †
 Fukuoka
 Kagoshima
 Daan na Sulnopan na Hapon †
 Hapon.
 Kreoleng Hapon kan YilanChien, Yuehchen; Sanada, Shinji (2010). "Yilan Creole in Taiwan". Journal of Pidgin and Creole Languages. 25 (2): 350–357. doi:10.1075/jpcl.25.2.11yue.
 Mga diyalektong Hapon
 Mga diyalektong Kyushu
 Satsuma
 Hichiku
 Hakata
 Tsushima
 Hōnichi
 Mga diyalektong Sulnopan na Hapon
 Chūgoku
 Hiroshima
 Okayama
 Umpaku
 Shikoku
 Kansai
 Hokuriku
 Mga diyalektong Subangan na Hapon
 Izu
 Kantō-echigo
 Kantō
 Sulnopan na Kantō
 Hapon na Okinawano
 Amani
 Panlaog na Hokkaido
 Panusugan na Hapon
Subangan na Kantō
Echigo
Tōkai–Tōsan
Gifu–Aichi
Nagoya
Nagano–Yamanashi–Shizuoka
Tōhoku
Habagatan na Tōhoku
Yamagata
Amihanan na Tōhoku
Tsugaru
Baybayon na Hokkaido
 Subangan na Daan na Hapon †
 Hachijō
 Ryukyu
 Amihanan na Ryukyu
 Amami
 Amami Ōshima
 Naze
 Sani
 Habagatan na Amami Ōshima
 Kikai
 Onotsu
 Tokunoshima
 Kametsu
 Kunigami
 Yoron
 Kunigami
 Nago
 Oki-no-Erabu
 Sulnopan na Oki-no-Erabu
 Subangan na Oki-no-Erabu
 Okinawa
 Kudaka
 Naha
 Shuri
 Torishima
 Habagatan na Ryukyu
 Miyako
 Isla nin Miyako
 Kurima
 Miyako-jima
 Ogami
Ikema-Irabu
Ikema-jima
Irabu-jima
Tarama-Minna
 Macro-Yaeyama
 Yaeyama
 Hateruma
 Hatoma
 Ishigaki
 Kabira
 Kohama
 Kuroshima
 Shiraho
 Sonai
 Taketomi
 Yonaguni

 Alternatibong klasipikasyon 
Saro pang klasipikasyon susog sa mga aksento nin tono an iprinoponer.Shimabukuro (2007), pp. 2, 41–43. Susog kaini, an Hapon parapiletiko sa laog kan Insular na Haponiko.

 Mga tataramon na Insular na Haponiko
 Daan na Hapon
 Izu
 Hachijo/South Izu
 North Izu
 Kanto-Echigo
 Kanto
 Echigo
 Nagano-Yamanashi-Shizuoka
 Daan na Katahawan na Hapon
 Ishikawa-Toyama
 Gifu-Aichi
 Kinki-Totsukawa
 Shikoku
 Chūgoku
 Izumo-Tohoku
 Konserbatibong Izumo-Tohoku
 Shimokita/Subangan na Iwate
 Periperal na Izumo
 Inobatibong Izumo-Tohoku
 Tohoku
 Katahawan na Izumo
 Kyushu-Ryukyu
 Amihanan-subangan na Kyushu
 Habagatan-subangan na Kyushu
 Habagatan-Sulnopan na Kyushu-Ryukyu
 Sulnopan na Kyushu
 Habagatan na Kyushu-Ryukyu
 Habagatan na Kyushu
 Ryukyuano

 Paghihinolay nin leksikal sa Hapon - Ryukyu 
An enot na sampulong letra kan alpabeto susog sa ginikanan na ini.
+Katahawan na BikolInsular na Proto-HaponikoDaan na HaponHaponHachijōProto-RyukyuanoOkinawaMiyakosaro (1)*pitəpitötuichitetsu*pitotiːtɕipi̥tiitsɿduwa (2)*putaputatuniɸu̥tatsu*putataːtɕifu̥taatsɿtulo (3)*mi(t)mitusanmittsu*mimiːtɕimiitsɿapat (4)*jəyötushi, yonjottsu*yojuːtɕijuutsɿlima (5)*itu, *etuitutugoitsutsu*etuitɕitɕiitsɿtsɿanom (6)*mu(t)muturokumuttsu*mumuːtɕimmtsɿpito (7)*nanananatushichi, nanananatsu*nanananatɕiːnanatsɿwalo (8)*jayatuhachijattsu*yajaːtɕijaatsɿsiyam (9)*kəkənəkökönötuku, kyuukokonotsu*kokonokukunutɕiku̥kunutsɿsampulo (10)*təwətöjuutou*towatuːtuu

 Mga toltolan 

 Bibliograpiya 














 .

Kategorya:Mga Tataramon kan Hapon
Kategorya:Mga tataramon na Haponiko