Pagsakyada kan mga Hapon sa Legazpi

The Pagsakyada o Pagsalakay kan mga Hapon sa Legazpi (Filipino: Paglusob ng mga Hapones sa Legazpi) kan 12 Disyembre 1941 iyo an saro sa serye nin mga abanteng pagduong na ginibo kan mga pwersa kan Imperyal na Hapon bilang enot na lakdang sa saindang pagsalakay sa Filipinas. An katuyuhan kaini iyo na makua an kontrol kan mga lokal na air strip, na pwedeng gamiton bilang forward base kan mga eroplanong panggera para sa mga operasyon sa sentral Luzon. An kontrol sa Legazpi sarong importanteng punto sa estratehiya kan mga Hapon, nin huli ta matao man ini sainda nin kontrol sa Itiot nin San Bernardino, sa pag-ultanan kan mga isla Luzon asin Samar, na iyo an makakaulang sa mga Amerikano na magdara nin mga pampakusog hale sa habagatan.
An pinakainot na pagsakyada yaon sa Isla nin Batan kan 8 Disyembre 1941 Sinundan ini kan Vigan, Aparri, Legazpi, Davao, asin Islang Jolo sa mga suminunod na aldaw.

Disposisyon nin mga pwersa
An Legazpi, Albay iyo an kapitolyo kan Probinsya nin Albay, sa harayong subangan na Luzon sa subangan na poro kan Rawis nin Bikol. An syudad nin Legazpi sarong importanteng pantalan, asin an subangan na termino kan Manila Railway.

An lugar kan Legazpi sa teorya pigdepensa kan Heneral Wainwright's South Luzon Force na may duwang dibisyon nin infantry, an 41st Division sa sulnopan asin an 51st Division sa sirangan. Sa duwang dibisyon na ini, an Parker piglalaoman na masakop an sarong dakulang heograpikong lugar na may limang darakulang baybayon na angay para sa mga operasyon na amphibious, asin sobra sa  kan baybayon na angay para sa mga pagduong. Dugang pa, an duwang dibisyon kulang sa tawo, maluya an pagsasanay, asin nagtios nin grabeng kakulangan nin mga kagamitan. Dugang pa, orog na nagin komplikado an sitwasyon huli ta an mga enlisted na tropa nagtataram sana kan lokal na mga tataramon na Bikol, mantang an mga opisyales nagtataram sana kan Tagalog asin Ingles.

Sa lado kan Hapon, si Heneral Homma nag-organisar nin sarong detatsment nin 2500 na tawo gikan sa IJA 16th Division, na pinangenotan ni Major General Naoki Kimura, kaiba an Infantry Group HQ, 33rd Infantry Regiment asin Battery Fieldrn 22 Rehimen nin Artilerya. Igwa man siyang detatsment na 575 na tawo gikan sa Kure 1st SNLF.

An pwersa nin pagsalakay suportado kan sarong dakulang armada gikan sa Imperial Japanese Navy na pinangenotan ni Rear Admiral Kyuji Kubo, na binibilog kanlight cruiser ,  the destroyers , , , , , , an mga seaplane tender na  asin , duwang minesweeper, duwang patrol vessel asin pitong transport.

An harayong sakop itinao ni Bise Almirante Ibō Takahashi sa aircraft carrier , heavy cruisers ,  asin  asin an destroyer na . Dugang pa, an pantahob na armada inibanan kan Destroyer Squadron 2 kaiba an light cruiser na  asin mga destroyer na , , , , , asin , na tinawan nin trabaho sa mga operasyon nin pagmina sa Itiot nin San Bernardino.

Pagduong asin pagkatapos
An Kimura Detachment nagduong sa Legazpi kan aga kan 12 Disyembre na mayong oposisyon, nin huli ta an pinakaharaning pwersa kan Amerika sobra sa  an rayo. Pag-abot kan 09:00, kontrolado na ninda an airfield asin an riles. Kan suminunod na aldaw, an pwersa naval kan Hapon nag-atras pasiring sa Palau.

An Philippine 51st Division nagpadara nin sarong batalyon nin inhenyeriya pasiring sa habagatan pasiring sa Rawis nin Bikol tanganing raoton an mga tulay asin tanganing dai mahulog sa kamot kan mga Hapon an mga kagamitan sa riles. An pinakaenot na kontra-atake kan mga Amerikano sarong strafing attack kan 12 Disyembre kan duwang eroplanong panlaban kan Far East Air Force sa bagong nakuang airstrip sa Legazpi, na ikinagadan nin tolong Hapon. Sinundan ini nin pag'atake kan tolong Boeing B-17 Flying Fortress na mga parabomba, na iyo an nagdestroso nin siyam na eroplanong Hapon sa runway kan legazpi. Alagad, saro sana sa mga B-17 an nakabalik sa base kaini sa Del Monte Airfield.

Kan an siyudad nin Legazpi segurado na, si Kimura nagpadara kan saiyang mga pwersa sa amihanan sa Highway 1 tanganing sakopon an siyudad nin Naga, an kabisera kan Probinsya nin Camarines Sur kan 18 Disyembre. 
Padagos sa norte hale sa Naga asin naghihirahay nin mga tulay mantang sinda nag-aabante, an mga Hapon nakaabot sa banwaan nin Sipocot kan ika-19 nin Disyembre asin Daet na kapitolyo kan probinsya nin Camarines Norte kan ika-21 nin Disyembre. Si Heneral Parker nagboot sa duwang kumpanya kan ika-52 na Infantry na magtindog sa norte kan Sipocot, nin huli ta an Rawis nin Bikol mahiwas na gayo sa lugar na idto, na nagpangyari sa sarong sadit na pwersa na maatraso nanggad an pag'abante kan mga Hapon. Kan amay na aga kan 22 Disyembre, sarong kompanya gikan sa Kimura Detachment an nakipaglaban sa mga Amerikano. Alagad, an 52nd Infantry igwa nin marhay na heograpikong posisyon, asin nahimong itulod an mga Hapon  pasiring sa habagatan.

Alagad, kan 23 Disyembre, nagduong an mga Hapon sa Atimonan, an kabisera kan Probinsya nin Quezon sa amihanan kan mga posisyon kan mga Amerikano. Dawa ngani napapalibutan, an sarong porsyon kan 52nd Infantry nakabalik sa mga linya kan Amerika.

 Mga Konsekwensya
Sa pag-isip-isip, an mga abanteng pagduong kan mga Hapon sa habagatan na Luzon, kaiba an sa Legazpi, sa kadaklan nakagibo kan estratehikong obheto kaini na palibotan an mga pwersa kan Amerika sa sentral na Luzon, na nakaolang sa pagdulag asin pagpakusog. Sa taktika, an mga air field na nasamsam saradit, asin sa marikas na pag-abante kan mga Hapon pasiring sa sentral asin habagatan na Luzon, dai nahaloy dai na kinaipuhan para sa dugang pang mga operasyon.

Mga toltolan