Mga tataramon na Ijoid

An Ijoid sarong propwesto alagad dai pa ipinapahiling na grupo nin mga tataramon na nagkokonektar kan mga tataramon na Ijaw (Ịjọ) sa madali nang mapuho na tataramon na Defaka. An mga pagkakapareho, alagad, pwedeng huli sa impluwensya kan Ijaw sa Defaka.Roger Blench, Niger-Congo: an alternative view 

An mga tataramon na Ijoid, o tibaad Ijaw sana, pigproponer na magbilog nin sarong magkalaen na sanga kan hipotetikal na pamilyang Niger–Kongo asin midbid sa saindang pundamental na pagkasunod-sunod kan mga tataramon na subheto–obheto–berbo, na sarong pambihirang tampok sa Niger–Congo, na pinag-iribang sana kan mga harayong sanga arog kan Mande asin Dogon. Arog kan Mande asin Dogon, an Ijoid kulang man lamang nin mga bakas kan sistema nin klase nin pangngaran na pigkokonsiderar na karakteristiko kan Niger-Kongo, asin kaya tibaad amay na nagbulag sa pamilyang iyan. An mga linggwista na si Gerrit Dimmendaal asin Tom Güldemann nagdududa sa paglaog kaini sa Niger-Kongo asin pigkokonsiderar an mga tataramon na Ijaw/Ijoid na sarong independyenteng pamilya.

Komparatibong Bokabularyo
Halimbawa nin pundamental na bokabularyo para sa Ijaw, Kalabari, asin Defaka:

 Tataramon  mata  talinga  dungo  ngipon  dila  nguso  dugo  tulang  poon/puno  tubig  kakan/kaon  ngaran Proto-IjawBlench, Roger M. and Kay Williamson. 2007. Comparative Ijoid Word List. Unpublished Manuscript.  *tɔrɪ³  *ɓeri¹  *nḭnḭ³  *aka²  *ɪ̰ɓɛ̰lɛʊ²  *ɓɪpɪ²  *asɪ̰ɪ̰¹  *ṵgbəu²  *tɛ̰ɪ̰²  *ɓed̰i¹  *fɪɪ²  *ɪrɛ² KalabariJenewari, Charles E. W. 1983. Defaka: Ijo's closest relative. (Delta Series, 2.) University of Port Harcourt Press.   tɔ́rʊ̄  ɓeri  nínī  áká  ɓɛ́lɛ́  ɓɪ́ɓɪ́  ímgbe  ɔmbɪ-yé, pulo  sɪ́n  minji  fɪ́  ɛ́rɛ́ Defaka  ɔ́yɔ  ɓasi  níni  nɪan  mɛndʊɔ  ɓɪ́ɪ́  ḿbua  asi  ibo tiin  mbɪ́á  éé  ɪ́tá

Mga pamilang
Pagkumpara kan mga numero sa indibidwal na mga tataramon:

 Klasipikasyon  Tataramon  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10 Defaka  Defaka  ɡbérí  mààmà  táátó  nɛ́ì  túúnɔ̀  màànɡò  túààmà (5 + 2?)  túàtùà  (5 + 3?)  túùnèì  (5 + 4?)  wóì Ijo, Subangan, Amihanan-subangan  Nkoroo  ɡbɔ́rí  màmì  tárú  nɛ̃́ĩ́  sɔ́nɔ́  sóníá  sɔ́nɔ́mà  nínì (4+4?)  ísíéní  ójí Ijo, Subangan, Amihanan-subangan, Subangan  Ibani  ŋ̀ɡɪ̀ɛ́  m̀mɛ̀ɛ́  tɛ́rɛ́  íní  sɔ́nɔ́  sóníɛ́  sɔ́nɔ́mà  ínínè  éséníé  àtìé /  ójí Ijo, Subangan, Amihanan-subangan, Subangan  Okrika (Kalabari)  ŋ̀ɡèi  màɪ̃  tɛrɛ  ineĩ  sɔnɔ  sonio  sɔnɔmɛ̀  ninè  esenie  oji, àtèi Ijo, Sulnopan na Ijo  Izon (Ijaw/Ijo) (1)  kẹnị́  mamụ́  tǎrụ  nóín  sọ́nrọ́n =sɔ̃́rɔ̃́ ?  sǒndie  sọ́nọ́ma  nínɡíni  isé  óí Ijo, Sulnopan na Ijo  Izon (Ijaw/Ijo) (2)  kẹnị́  mamụ́  tǎrụ  nóín  sọ́nrọ́n =sɔ̃́rɔ̃́ ?  sǒndie  sọ́nọ́ma  nínɡíni  isé  óí Ijo, Sulnopan na Ijo  Izon (Ijaw/Ijo) (3)  kẹnị́  maamụ́  tǎarụ  nóín  sọ́nrọ́n =sɔ̃́rɔ̃́ ?  sǒndie  sọ́nọ́ma  níníni or nínɡíni  isé  oyi/ óí Ijo, Sulnopan, Panlaog na kadagaan na Ijo  Okordia  kɛ̀nɪ  maamʊ  taarʊ  nii  sɔ̃ɔ̃rɔ̃  sɔ̃zie / sɔ̃zɪ  sɔnɔmà  màà fùi  sioni, eji karama (10 - 1)  eji

Bibliograpiya
Jenewari, Charles E. W. (1989) 'Ijoid'. In Bendor-Samuel, John and Hartell, Rhonda L. (eds.), The Niger–Congo languages: A classification and description of Africa's largest language family, 105-118. Lanham, MD: University Press of America.
Williamson, Kay.  1969.  'Igbo' and 'Ịjọ', chapters 7 and 8 in: Twelve Nigerian Languages, ed. by E. Dunstan.  Longmans.
Williamson, Kay.  1971.  The Benue–Congo languages and Ịjọ.  In: Current Trends in Linguistics, Vol. 7, series ed. by T. A. Sebeok, 245-306.
Williamson, Kay.  1988.  Linguistic evidence for the prehistory of the Niger Delta.  In: The Prehistory of the Niger Delta, ed.  by E.J. Alagoa and others.  Hamburg: Helmut Buske Verlag.
Williamson, Kay.  1998.  Defaka revisited.  The multi-disciplinary approach to African history, edited by Nkparom C. Ejituwu, Chapter 9, 151-183.  Port Harcourt: University of Port Harcourt Press.
Williamson, Kay.  2004.  The language situation in the Niger Delta.  Chapter 2 in: The development of Ịzọn language, edited by Martha L. Akpana, 9-13.
Williamson, Kay & Blench, Roger (2000) 'Niger–Congo', in Heine, Bernd and Nurse, Derek (eds) African Languages: An Introduction. Cambridge: Cambridge University press, pp. 11–42.

 Mga toltolan

Mga panluwas na takod
mga materyales sa Ijoid (Roger Blench)


Category:Mga tataramon na Niger–Kongo
Category:Mga pamilya nin tataramon