Mga tataramon na Bahnariko

An mga tataramon na Bahnariko sarong grupo nin mga treyntang tataramon na Austroasyatiko na pigtataram kan mga 700,000 katawo sa Vietnam, Cambodia, asin Laos .  Sinabi ni Paul Sidwell na an mga tataramon na Austroasyatiko/ Mon–Khmer mas kapareho sa mga tataramon na Bahnariko asin Katuiko kun mas harani sinda sa heograpiya, independiente sa kun arin na sanga kan pamilya sinda kabali, alagad na an Bahnariko asin Katuiko mayo nin anuman na pinag-iribang mga inobasyon na nagsusuherir na sinda magkaibanan na nagpoporma nin sarong sanga kan Austroasyatiko na mga sanga, imbes na nagbubulag nin mga sanga nin pamilyang Austroasyatiko.

 Panlaog na pagkakaiba-iba 
An panlaog na pagkakaiba-iba nagsusuherir na an pamilya nabanga mga 3,000 na taon na an nakaagi. An Amihanan na Bahnariko nabibisto sa paagi nin sarong rehistro na pagkakaiba sa tanga kan breathy asin modal na tingog, na sa Sedang nag-tensyon na magin modal- creaky na tingog.

An Lamam sarong pangaran nin angkan kan kataid na Tampuon asin Kaco'.

Si Sidwell (2009) tentatibong pigklasipikar an mga tataramon na Bahnariko sa apat na sanga, na an Cua (Kor) pigklasipikar nin independiyente bilang Subangan na  Bahnariko.  

An mga dai naklasipikar na tataramon na Bahnariko na kan Kambodya kabali an Mel, Khaonh, Ra'ong, asin Thmon . 


Bahnariko
Sulnopan na Bahnariko
Jru' (Laven), Juk, Su'
Nyaheun
Oi, The, Sok, Sapuan, Cheng
Brao, Laveh, Krung, Kravet
Katahawan na Bahnariko
Taliang (Kasseng)
Alak
Katahawan na Habagatan
Tampuon
Bahnar
Habagatan na Bahnariko
Chrau
Sre
Stieng
Mnong
Amihanan na Bahnariko
Halang, Kayong
Jeh
Tataramon na Kotau
Tadrah, Modrah
Sedang
Hrê
Monom (Bonam)
Rengao
Kaco’, Ramam
Subangan na Bahnariko
Cua (Kor)

 Amihanan na Bahnariko 
An Amihanan na Bahnariko binibilog nin sarong kadena nin diyalekto na pigtataram sa amihanan kan mga tataramon na Tsamiko .  An Sedang asin Hre igwa nin pinakadakol na parataram, an kada saro igwa nin mga 100,000.

 Amihanan na Bahnariko
 Jeh
 Halang

 Kayong

 Romam–Kaco’

 Takua

 Monom (Bonam, Monam)

 Todrah (Didrah, Modrah)

 Sedang
 Rengao
 Hrê

An ibang mga tataramon sa Amihanan na Bahnariki, na dai gayong midbid tanganing ikaklasipikar pa, iyo an Duan asin Katua .

 Sulnopan na Bahnariko 
An Sulnopan na Bahnariko sarong kadena nin diyalekto sa sulnopan kan Amihanan na Bahnariko,  Bakong arog kan ibang mga tataramon na Bahnariko sa subangan, an mga tataramon na Sulnopan na Bahnariko yaon sa irarom kan impluwensya kan Khmer imbes na Tsamiko, asin man kan mga tataramon na Katuic bilang parte kan sarong Katuic-West Bahnaric sprachbund (Sidwell 2003).

Sulnopan na Bahnariko
Brao–Kavet: Lave (Brao), Kru'ng, Kravet
Laven, Sou [split?]
Nyaheun
Oi–The: Jeng; Oy, Sok, Sapuan, The

Si Sidwell (2003) nagproponer kan minasunod na mga grupo kan West Bahnaric, na si Lavi an enot na nagsanga, an Jru'/Laven, Su', asin Juk nagpoporma nin sarong sanga na nagsanga nin segundaryo, asin an natatada sa laog nin sarong core group. Jru' asin Brao tigsararong manampulong ribong parataram, mantang an iba pang mga tataramon igwang dai masobra sa 1,000 tigsararong parataram.

Sulnopan na Bahnariko
Lavi

Jru'/Laven, Su', Juk

Nyaheun
Sapuan
Oi/Sok/Cheng
Laveh/Brao

Katahawan na Bahnariko
An Katahawan na Bahnariko sarong pamilya nin mga tataramon na nababanga kan mga tataramon na Tsamiko,  An Bahnar, Mnong, asin Sre (Koho) igwa nin labing 100,000 na parataram.

Katahawan na Bahnariko
Alak
Cua
Taliang (Kassang)
Katahawan na Habagatan: sa habagatan-sulnopan kan Tsamiko:
Tampuon
Bahnar
Habagatan na Bahnariko
Stieng–Chrau: Chrau, Stieng (Bulo, Budeh)
Sre–Mnong: Koho, Mnong

An Kassang sarong Bahnariko (Sidwell 2003), dawa ngani an Ethnologue naglista kaini bilang Katuiko.

Si Sidwell (2002, nasambit sa Sidwell 2003) nagtatao kan minasunod na klasipikasyon para sa mga tataramon na Katahawan na Bahnariko.Sidwell, Paul (2002). "Genetic classification of the Bahnaric s: a comprehensive review." Mon-Khmer Studies 32: 1-24. Mangnoha na si Sidwell (2009) kan huri pigklasipikar an Cua bilang sarong independyenteng sanga, na iyo an Subangan na Bahnariko.

Katahawan na Bahnariko
Amihanan na Katahawan
Alak (Halak)
Sulnopan na Katahawan
Kasseng/Taliang
Yaeh
Subangan na Katahawan
Cua
Habagatan na Katahawan 
Tampuon
Bahnar
Habagatan Bahnariko
Chrau
Koho
Ma'
Stieng
Mnong

Mga diagram nin tataramon
Amihanan na Bahnariko (2022)

Amihanan na Bahnariko 

Sedang
Halang
Sedang
Todrah
Monom
Kayong
Hre
Bahnar-Rengao
Bahnar
Rengao

Jeh
Trieng
Romam
Katua

Mga inobasyon sa leksikal
Si Paul Sidwell (2015:183)Sidwell, Paul. 2015. "Austroasiatic classification." In Jenny, Mathias and Paul Sidwell, eds (2015). The Handbook of Austroasiatic Languages. Leiden: Brill. naglilista kan minasunod na Bahnarikong mga inobasyon sa leksikal na nagsalida sa orihinal na Proto-Austroasyatiko na mga porma. 

 Glosa  Proto-Bahnariko  Proto-Austroasyatiko  tu'lang  *kʦɨːŋ  *cʔaːŋ kalayo  *ʔuɲ  *ʔus dila  *lpiət  *lntaːk

Mga toltolan

Urog pang mababasa
Cheeseman, Nathaniel; Herington, Jennifer; Sidwell, Paul (2013). Bahnaric Bahnaric linguistic bibliography with selected annotations. Mon-Khmer Studies, vol. 42 Mahidol University and SIL International.
Sidwell, Paul (2003). A Handbook of comparative Bahnaric, Vol. 1 : West Bahnaric. Pacific Linguistics, 551. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University.
Jacq, P., & Sidewell, P. (2000). A comparative West Bahnaric dictionary. Languages of the world, 21. München: LINCOM Europa. 
 Sidwell, Paul. (2002). Genetic Classification of the Bahnaric Languages: a comprehensive review. Mon-Khmer Studies, Vol. 32. Mahidol University, Thailand.
Sidwell, Paul (2000). Proto South Bahnaric: a reconstruction of a Mon–Khmer language of Indo-China. Pacific Linguistics, 501. Canberra: Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University. 
Smith, K. D. (1972). A phonological reconstruction of Proto-North-Bahnaric. Language data: Asian-Pacific series, no. 2. Santa Ana, Calif: Summer Institute of Linguistics.

Mga panluwas na takod
SEALang SALA provisional classification of Mon–Khmer
Bahnaric languages (2003)
http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
http://hdl.handle.net/10050/00-0000-0000-0003-6711-8@view Bahnaric languages in RWAAI Digital Archive


Kategorya:Mga tataramon kan Kambodya
Kategorya:Mga tataramon kan Laos
Kategorya:Mga tataramon kan Biyetnam