Mga tataramon na Cenderawasih

An mga tataramon na Cenderawasih, na midbid man sa apod na mga tataramon na Nukleyar na Sola nin Cenderawasih asin haros kapareho kan mga tataramon kan Sulnopan na Bagong Guinea, sarong sanga kan mga tataramon na Austronesyo kan Indonesya, na manunumpungan sa mga isla asin baybayon kan Cenderawasih Bay sa mga probinsya kan Sulnopan na Papua, Katahawan na Papua asin Papua.

Kadaklan kan mga tataramon nabibisto sana gikan sa halipot na mga listahan nin mga tataramon, alagad an Biak, Wamesa, asin Wooi medyo napatotoohan.

Morpolohiya sa kasaysayan
Mga pagsasapakarhay-giraray kan mga marker nin subheto asin dai nababago na mga marker nin pagsasadiri para sa mga proto-tataramon kan Sola nin Cenderawasih susog ki Kamholz (2015). Mangnoha na V = vocalic conjugation, C = consonant conjugation:

Proto-Sola nim Cenderawasih:
{| class=wikitable
|-
| 1sg. || *y- (V), *ya- (C) || 1pl. || *t- (incl.), *am- (excl.)
|-
| 2sg. || *aw- (V), *-u- (C) || 2pl. || *m-
|-
| 3sg. || *dy- (V), *-i- (C) || 3pl. || *si-
|}
{| class=wikitable
|-
| 1sg. || *-ku? || 1pl. || *ta-? (incl.), *-mi? (excl.)
|-
| 2sg. || *-mu || 2pl. || *-mu?
|-
| 3sg. || *-∅? || 3pl. || *si-
|}

Proto-Biakiko:
{| class=wikitable
|-
| 1sg. || *y- (V), *ya- (C) || 1pl. || *t-, *to- (incl.), *nd-, *ndo- (excl.)
|-
| 2sg. || *w- (V), *wa-, *-w- (C) || 2pl. || *mt-, *mto-
|-
| 3sg. || *d- (V), *i-, *-y- (C) || 3pl. || *s-, *si- (anim.), *n-, *na- (inanim.)
|}
{| class=wikitable
|-
| 1sg. || *-na, *-ri || 1pl. || *to-...-sna (incl.), *nto-...-sna (excl.)
|-
| 2sg. || *-mi, *-mri || 2pl. || *mto-...-sna
|-
| 3sg. || *-na, *-ri || 3pl. || *si-...-sna
|}

Proto-Habagatan-sulnopan na Sola nin Cenderawasih:
{| class=wikitable
|-
| 1sg. || *j-?, *i- (C) || 1pl. || *t- (incl.), *am- (excl.)
|-
| 2sg. || *aw- (V), *a-u- (C) || 2pl. || *am-u-
|-
| 3sg. || *dy- (V), *i-i- (C) || 3pl. || *ih-i-
|}
{| class=wikitable
|-
| 1sg. || ? || 1pl. || *t-? (incl.), *-mi? (excl.)
|-
| 2sg. || ? || 2pl. || *-mu?
|-
| 3sg. || ? || 3pl. || *si-
|}

Proto-Yaur-Yerisiam:
{| class=wikitable
|-
| 1sg. || *j- (V), *i- (C) || 1pl. || *k- (incl.), *m- (excl.)
|-
| 2sg. || *agw- (V), *a-u- (C) || 2pl. || *am-u-
|-
| 3sg. || *dy- (V), *i-i- (C) || 3pl. || *ih-i-
|}
{| class=wikitable
|-
| 1sg. || ? || 1pl. || *k- (incl.), *m- (excl.)
|-
| 2sg. || *a- || 2pl. || *am-?
|-
| 3sg. || ? || 3pl. || *h-
|}

Mga tataramon
Gikan ki Kamholz (2024):

Nukleyar na Sola nin Cenderawasih
Biakiko
 Biak (Numfor)
 Dusner
 Meoswar
 Roon
Yapen (urog pang hilingon)
Habagatan-sulnopan na Sola nin Cenderawasih
 Umar
Yaur-Yerisiam
Yaur
Yerisiam

Mga leksikal na pagpapakarhay-giraray
An Proto-Biakiko, an ginikanan kan mga tataramon na Biakiko, pigpakarahay-giraray ni Rich (2020).

Mga toltolan

Dugang na pagbasa

 Kamholz, David (2015). The reconstruction of Proto-SHWNG morphology
 Rich, Ellora (2020). Comparative Reconstruction of Proto-Biakic Phonology


Kategorya:Mga tataramon kan Habagatan na Halmahera–Sulnopan na Bagong Guinea
Kategorya:Mga Tataramon kan Sulnopan na Bagong Guinea
Kategorya:Cenderawasih Bay
Kategorya:Kultura kan Papua (probinsya)