Hurmuzaki Psalter

An Hurmuzaki Psalter (binibiaba man sa Hurmuzachi) iyo an pinakagurang na panurat sa Romanyo.Sarong traduksiyon kan Psalter ni Branko Mladenović (midbid man sa apod na Codex Bucurestinus), ini napetsahan susog sa mga tubig-marka sa papel sa tanga kan 1491 asin 1504, na mas gurang pa sa Surat ni Neacșu.

An manuskrito, na yaon ngonyan sa Akademyang Romanyo, idinonar kan 1904 hale sa dating personal na koleksyon ni Eudoxiu Hurmuzachi asin igwa kan ngaran kan dating kagsadiri kaiyan.

 Pagpepetsa 
Bakong arog kan surat ni Neacșu na eksaktong napetsahan susog sa pangyayari na ini asosyado (sa Pagsakyada sa Belgrade), an pagpetsa ni Hurmuzaki Psalter pwede sanang ipagpalipot sa sarong panahon, asin nagin sakop nin debate, an iba nagbugtak kaini bago an 1521, an iba pagkatapos - mas harani sa pag-abante kan Reporma sa rehiyon. An mga parasaligsig nag-adal kan mga watermark tanganing makaestablisar nin mas eksaktong timeframe. Si Ion Aurel Candrea namidbid an Anchor type watermark asin pigkonsiderar an panahon sa pag'oltan kan 1500 asin 1520 bilang an pinakaposible. Si Alexandru Mareș, na pigkukumpara an kasaysayan kan watermark kan Anchor asin an kasaysayan kan saro pang watermark sa manuskrito sa porma nin sarong barko na may duwang sagwan asin sarong bandera sa palo, nagproponer na an manuskrito ginibo bago an 1501. Si Iosif Camara nagkonklusyon na an manuskrito dai pwedeng mapetsahan nin halawig pagkatapos kan kapinunan kan ika-16 na siglo huli sa paggamit kan eksaktong klase nin watermark sa papel sa Fabriano kan 1468. Pigkokonsiderar niya an 1491-1504 bilang pinakaposibleng panahon. 

 Nilalaog  

An inot na 125 dahon kan manuskrito traduksion kan 150 Salmo ni David, sinusundan nin Salmo 151 na inaako sa tradisyon nin Ortodokso sa Sirangan, asin an huring 9 sarong typikon para sa mga Ebanghelyo.

 Pinaghalian 

Nagkapirang hipotesis an itinao para sa ginikanan kan traduksyon: an lugar kan Maramureș, sarong lokasyon na isinuherir ni Nicolae Iorga asin suportado ni Alexandru Rosetti asin Gheorghe Ivănescu, kaiba an iba pa, na pigkokonektar an pagmukna kaini sa Hussite o Riniporma na impluwensya sa lugar. An ikaduwang lugar nin ginikanan pigproponer na iyo an Amihanan na Moldavia, an manuskrito pigkokonsiderar na kopya kan sarong mas daan na traduksiyon gikan sa rehiyon kan Banat-Hunedoara, susog sa pag-analisar kan tataramon sa teksto na ginibo kan 1970 asin 1980, sarong hipotesis na pigbilog ni Ion Gheție. Si Iosif Camara nagproponer kan Monasteryo nin Zograf kan Bukid Athos bilang lokasyon kan traduksiyon, na pignotar an mga pagkakaiba sa tataramon kan teksto na pwedeng ipaliwanag bilang kabali sa mga diyalektong Aromanyo asin an estado kan monastikong pagsurat sa Amihanan na Moldavia kan panahon na idto. Idinugang nia na an paghigot asin pagbugkos ginibo sa Monasteryo nin Neamț.

 Mga toltolan