Yotsugana

An  iyo an mga set kan apat na espesipikong kana, じ, ぢ, ず, づ (sa sistemang Rinomanong Nihon-shiki: zi, di, zu, du), ginagamit sa sistema nin pagsurat na Hapon. Sinda sa kasaysayan nagrerepresentar nin apat na magkalain na tingog na morae (mga silaba) sa tataramon na Hapon. Alagad, an kadaklan na mga diyalekto, arog kan mga parataram kan Panusugan na Hapob, nag-agi nin mga pagsararo asin ngunyan nagsasayod nin duwang tanog.

Makabagong gamit sa tanog sa iba-ibang diyalekto
Kadaklan kan mga diyalekto sa harayong amihanan (mga diyalekto nin Tōhoku asin Hokkaidō) asin mga diyalekto sa harayong habagatan (urog na an Okinawa na Hapon) asin an mga tataramon na Ryukyuan (an iba pang mga tataramon na Hapon) kadaklan pinagsararo man an apat na tanog sa sarong tanog. Alagad, an nagkapirang diyalekto, urog na sa palibot kan Shikoku asin Kyushu sa habagatab-sulnopan, nagpapamidbid pa man giraray nin tolo o dawa gabos na apat na tanog.

Sa ngunyan na diyalektong Tokyo, an susugan kan makabagong panusugan na tataramon, siring man sa mahiwas na pigtataram na diyalektong Kansai, duwang tanog sana an naiiba, siring sa pigrerepresentar sa sistemang romanisasyon kan Hepburn (ji, ji, zu, zu) asin Kunrei (zi, zi, 'zu, zu), zu'').

Makabagong paggamit kan kana
An mga pagkakaiba sa pagbiaba kan apat na kana nagdanay sagkod sa kabangaan kan ika-20 siglo, haloy na pagkatapos kan pagsararo kan manlain-lain na tanog na saindang pigrerepresentar. Duwang magkalain na morae an natatada sa kadaklan na diyalekto kan kadagaan, arog kan sa Tokyo.

Dai nahaloy pakatapos kan Ikaduwang Gubat Pankinaban, an pagkakaiba sa tanga kan ortograpiya asin pagsasayod kan kana pinagmarhay bilang parte kan sarong pankagabsan na reporma sa ortograpiya, an Gendai Kanazukai, o modernong ortograpiyang kana. Sa irarom kan bagong mga susundon sa ortograpiya, an duwang kana sana na  () asin  () an gagamiton, na may duwang pambihirang eksepsyon:

 Kun an sarong taga nagpapahiling nin sunod-sunod na pagboses, o rendaku, bilang resulta nin pagkompuesto, an ikaduwang morpema na kun dai nagpopoon sa kana na   o   sa isolasyon kan (　  para sa kun sain an  sa isolasyon, nasusurat sa  ).
 Kun an kana na   o   inuutro asin pigboses sa sarong taga na (   ).

An eksepsyon itinogot para sa mga rehiyon na nagsasayod kan apat na kana bilang tolo o apat na lain-lain na tanog. Pagkatapos kan 1986 na pag-update sa Gendai Kanazukai, an eksepsyon sinalidahan nin sarong pahayag na an pinagsararong pagbiaba iyo an inot na gagamiton, alagad an mga pagbiaba na tama sa etimolohiya tutugutan pa man giraray.

Mga makabagong rehiyonal na mga baryant
An minasunod na taytayan nagpapahiling kan nagkapira sa mga pagkakaiba sa mga karakter na  na ipinapahayag sa mga rehiyonal na diyalekto sa bilog na Hapon:
 Mga baryant             Panusugan na Hapon   ~     ~  Amihanan na Tohoku, Izumo   Habagatan na Tohoku   Kōchi (Hata, Tosa)         Kagoshima         Okinawa   

Mga toltolan

Kategorya:Mga diyalektong Hapon
Kategorya:Ponolohiyang Hapon
Kategorya:Kana
Kategorya:Otograpiyang Hapon]
Kategorya:Sistema nin pagsurat na Hapon]