Wikipedia sa Hapon

An Japanese Wikipedia iyo an Hapon na edisyon kan Wikipedia, sarong libre, open source online ensiklopedya. Nagpoon kan 11 Mayo 2001, an edisyon nakamit an 200,000 na marka kan artikulo kan Abril 2006 asin an 500,000 na marka kan artikulo kan Hunyo 2008. Poon kan 30 July 2025, igwa ining  na artikulo na may  aktibong mga paraambag, an huri ikaapat na ranggo sa likod kan mga edisyon sa Ingles, Pranses asin Aleman.

Kan Nobyembre 2024 an Wikipedia sa Hapon iyo an ikaduwang pinakadakol na binibisita na edisyon sa tataramon na Wikipedia sunod sa Wikipedia sa Ingles ini an ikaduwang pinakadakol na pighihiling na Wikipedia sa kadaklan na panahon poon pa kan dai mababa sa 2008. Igwa ining halangkaw na proporsyon nin mga daing ngaran na mga paraambag asin saro sa pinakahababang ratio nin admin to user sa arin man na edisyon nin tataramon kan Wikipedia. An edisyon sa Hapon iyo an saro sa pinakamarhay na Wikipedia sa pagpadanay nin mga bagong editor asin igwa nin saro sa pinakahababang rate nin pagbalik nin pagliwat.

An Wikipedyang Hapon pigsahotan na historikal na rebisyon kan magkapirang iskolar, orog na an mga pahina kaini dapit sa Guerra Mundial II. An kultura kaini sinasabing maisog asin maimpluensyang gayo kan mga tamang-tama na tela sa 2 chanel. 

Kan Marso 2001, tolong bakong English na edisyon kan Wikipedia an namukna, iyo ngani an Aleman, Catanduanes asin mga Wikipedyang Hapon. An orihinal na lugar na pataram kan Wikipedyang Hapon iyo an http nihongo.wikipedia.com asin gabos na pahina nakasurat sa alpabetong Latin o romaji, ta an software dai gibo kan mga karakter na Hapones kadtong panahon na idto. Ipinahiling man sa pahina kan harong an sarong inot na paghihinguwa tanganing makagibo nin patindog na teksto.

An enot na artikulo pinangaranan na Nigo no Funekusu na boot sabihon Mga tataramon kan Hapon. Sagkod kan huring kabtang nin Disyembre sa taon na iyan duwa sana an artikulo.

 Gawad 
Kan Setyembre 2004, an Hapon na Wikipedia tinawan kan 2004 Web Creation Award Web person Special Prize gikan sa Japan Advertisers Association . An premyong ini, na normal na itinatao sa mga indibidwal para sa dakulang kontribusyon sa Internet sa tataramon na Hapon, inako kan sarong haloy nang nag-aambag sa ngaran kan proyekto.

 Mga Sakristiya 

too|thumb|300x300px|Ginikanan kan mga paradalan sa Wikipedyang Hapon
An Wikipedyang Hapon naiiba sa English Wikipedia sa magkapirang paagi.

 Pag - aki 

 Pig aatendiran lang an sarong edit kun legal ini sa irarom kan mga ley nin Hapon sagkod Estados Unidos tanganing mamantinir na mayoriya kan mga kontributoryar nag eerok sa Japan. Ini may duwang mayor na resulta an kapamayuhan ginagamit an mga probisyon kan ley sa US dai pigkokonsiderar na apwera. Mga Artikulo asin mga awat nin media na mayo man nganeng awtensiadong lisensya, dawa kun sinda legal sa irarom kan malataw na paggamit doktrina sa US. An mga materyales na ibinibilang na ilegal dai kayang itago sa artsibo, pati an pagreberentar nin saro sana kundi nadakop man giraray sa kasaysayan. Kun an sarong ilegal na edit iinapon sa pag oltanan nin balidong mga bersion, tibaad gibohon kan admin na dai marisa kan kasaysayan an espesipikong mga rebisyon. 
 An kapamayuhang paggamit kan mga probisyon sa US law dai pigkokonsiderar na apwera. Mga Artikulo asin mga awat nin media na mayo man nganeng awtensiadong lisensya, dawa kun sinda legal sa irarom kan malataw na paggamit doktrina sa US.
 An mga materyales na ibinibilang na ilegal dai kayang itago sa artsibo, pati an pagreberentar nin saro sana kundi nadakop man giraray sa kasaysayan. Kun an sarong ilegal na edit iinapon sa pag - oltanan nin balidong mga bersion, tibaad gibohon kan admin na dai marisa kan kasaysayan an espesipikong mga rebisyon.
 An pag atras nanluluya an boot. May kontrobersia manongod sa pagkakombension nin mga kotasyon kan GFDL. An mga artikulo na igwa nin kotasyon hahaleon kun dai ninda maabot an gabos na minasunod na legal na kahagadan: Malinaw nanggad na sinasambit iyan. Kaipuhan an kotasyon. An mga librong kinokotar asin kinotar puedeng ibilang na prinsipal sagkod mas hababa an kalidad. An mga gibo na kinokotar asin kinotar sa pagkotar malinaw nanggad na maririsa. Retrato na kaipuhan
 Malinaw na nasambitan an gikanan.
 Kaipuhan an kotasyon.
 An mga librong kinokotar asin kinotar puedeng ibilang na prinsipal sagkod mas hababa an kalidad.
 An mga gibo na kinokotar asin kinotar sa pagkotar malinaw nanggad na maririsa. [ Retrato na kaipuhan] [<span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2021)">citation needed</span>]
 An mga programa nin Cut-and-patte sa laog kan Wikipedia, kaiba an pagsalamangka, pagbabaklang, asin pagtradusir gikan sa ibang tataramon, dai pigtutugot kun mayo man na orihinal na ginikanan asin petsa malinaw na pinapanungdan sa edit sumasting, huli ta an siring na hiro pinagkonsiderang GFDL na paglapas. An mga Artikulo na linalang sa siring na paagi hahaleon. Sarong kaagid na polisya an yaon igdi sa English Wikipedia, alagad ini impormal sanang pinapaotob.

 An mga Editor sa Wikipedyang Hapon kadaklan dai nagmukna nin independenteng lista nin mga tomo kan manga, o mensyon nin animasyon alagad, igwa igdi, ja:Q. E.D. asin ja:ONE PIECE an mga artikulo manongod sa gibong manga parateng mayo nin lista nin kapitulo. Nakalista man sya nin mga usipon kan ani na nakalaag sa magkaano anong mga artikulo asin independenteng lista nin mga eksena nin animasyon mayo nintera fipsis.

 Komunidad 

 Halangkaw an kontribusyon na bakong mahalaga kun ikokomparar sa iba pang pangenot na bersion nin lenguahe kan Wikipedia hilingon an graph.
 An Wikipedyang Hapon igwang pinakahababang bilang nin mga administrador per aktibong editor sa Ingles, 0.15%.
 An mga guerra sa laog nin aki makosog na dai inooyonan. An mga artikulo puedeng protehiran bilang resulta nin sarong areglo na may guerra na dai pang tolo o apat na pahina. An protektadong mga pahina dai matatago kun an saro malinaw na maghagad kaiyan. Tibaad huli kaini, kadtong Setyembre   an Wikipedyang Hapon nagkaigwa kan ikaduwang bilang nin mga artikulo na protebante sa laog nin lampas duwang semana, pagkatapos kan Wikipediang Aleman. Kan Mayo 2008, 0.0906% kan mga artikulo an biyong naprotektaran saro sana an kakanon nin admin na iyo nanggad an pinakahalangkaw na bilang sa sampulong pinakadakulang Wikipedia. An mga artikulo dapit sa sensitibong mga tema, arog baga kan krimen para sa guerra nin Hapon asin presenteng pag iriwal paagi sa teritoryo, haros pirmeng nasa irarom nin halawig na proteksion.
 Kan 18 Abril 2010, nagkaigwang pwersa na maghaman nin bagong pangaran espesipiko para sa Wiki ProProjects tanganing palipoton an ngaran kan sarong Purojt. An proposisyon na ini sa katapustapusi uminagi asin may bagong ngaran na nginaranan (Project) na ginibo para sa Wiki Profecles kan 20 Setyembre taon man sanang iyan UTC
 Idinodoon kan edisyon an bagay na iyan bakong bareta, asin dinedesganar an mga impormasyon dapit sa presenteng mga pangyayari.
 An Wikipedyang Hapon ay an Japan-sentral, nin huli ta sa bagay na ang dakulaon na mayoriya kan mga editor iyo an mga tawong Japanese, haros gabos nag eerok Mga Hapon. Kun minapanungod sa mga lugar sa luwas kan Hapon sinda parating inaapod na mga paraataman asin ordinaryo an pagsasambit sa pananaw kan Hapones dapit sa mga artikulo. Pinagmamaigutan nindang paluyahon an buot kan mga tawo.
 Mga ranggo ini sa mga pinakamabentang Wikipedia sa pagrereparo kan mga bagong editor asin igwa man nin saro sa pinakahababang bilang nin edit edvert.

 Polisia 

 Mga Artikulo madelehe kun igwa ini kan mga pangaran nin mga pribadong namamanwaan, ngane dai sinda magkasu bentong pigura sa seksyon na B 2 kan palakaw nin denasyon nin Hapon halimbawa, an sarong artikulo manongod sa Scesi Koda, na sarong siudadano nin Hapon na dinukot sa Iraq, dai sia inaapodan paagi sa ngaran, kundi tibaad sambiton an dating ngaran ni Primer Ministro Yasuo Fukuda huli kan saiyang posisyon. An mga kriminal na may pangunguring preso asin an saindang biktima ibinibilang na pribadong Mga siudadano, dawa ngani lakop sa media kan Hapon an kaso, asin tibaad dai ipublikar an ngaran ninda sagkod na sinda magadan. 
 An edisyon kan Hapon sa palakaw na Igdi Sa Bicol Gabos na Pamamahala direktang konektado sa saro sa limang paralbol bako man sarong polisiya ni giya.
 An edisyon kan Hapon sa English Wikipedia kun paano magiya an pagsurat nin sarong muknang sumaryo pormal na giya.
 An edisyon kan Ingles Wikipedia pahina Handing trivia na sarong eksplikatibong pagpalis sa Manwal nin estilong guide sa mga seksyon na trwebatibo man.
 An edisyon kan Hapon sa pagbawal kan palakaw nin Ingles bakong polisiya, ta kulang an Komite sa Pag-orbitrasyon.
 An Toukou Burokku Irai  paghagad sa Block na mayong katumbas na mga susundon sa English Wikipedia, parating piggagamit. Asin parate na an midbid na mga editor na aktibo sa halawig na panahon dai pa tapos. An pig-aala puedeng makaakit sa pagtaas kan bloke, arog baga sa kaso nin pagbatahan sa English Wikipedia.
 Mayo nin lokal na kapitulo an Wikimedia Foundation sa Hapon.

 Kultura 
Isinurat ni Andres Lih na an impluwensiyang ini hali sa 2chanel nagresulta tanganing dai magkaigwa nin restrunt asin maibisto an dakol na editor kan Wikipedyang Hapon. Huli sa kakulangan nin rehistradong mga editor, an Japanese Wikipedia nagin opisyal na kaapil kulang pa sa komunidad kan internasyonal na Wikipedya asin duman sa Wikimedia Foundation kisa sa mga editor kan iba pang Bisaya. Si Lih nagsurat man na an mga editor sa Wikipedyang Hapon mas dikit an posibilidad na mag-entra sa pagbwelta kisa mga editor sa Wikipedia kan mga tataramon na Sulnupan, asin tipikal na sinda mangangahulugan nin alternatibong drafts nin artikulo sa sadiri nindang mga paragamit.

Si Jimmy Wales pigdoon sa sarong komperensya na an Wikipedia kan Hapon mas lalong dominado nin mga artikulo manongod sa kulturang pop kisa iba pang proyekto sa Wikipedya, asin susog sa saro sa saiyang sili, bareyo 20 porsyento kan mga artikulong dapit sa Spanish Wiki haros igwa pa man. Midbid an Wikipedyang Hapon sa medyo dikit na mga motor kadtong amay nin Marso 2010.

Si Nobo Ikeda, sarong midbid na kritiko sa pampublikong palakaw akademiko asin media sa Hapon, nagsuherir nin nagpapadagos na 2chanel isasyon phenoron on the Japanese Wikipedia. Si Ikeda nakikipagngutiil na sa pagtugot nin anuman na editing, an komunidad nag oosipon nin sarong klaseng kultura nahihiling sa mga dai midbid na mensahe arog kan 2chanel, kun saen may pagkaongis na pagtaram, personal na atake asin derotistikong pananaram ordinaryo sana, asin iyo man an ginigikanan nin aling aling. Siya nagkomento man dapit sa emotional utlet asin paghale nin stress na mga aspekto kan kulturang Internet kan Hapon, kun saen 90% kan mga blog an dai midbid, sarong kumpletong kabaliktaran kan U.S. kun sain 80% kan mga Bikol ipinahayag sa irarom kan tunay na pangaran nin saro. Bako sanang an mga argumento ni Ikeda iyo an pinaghahalian kan konrelasyon kultural, impluwensiya, pagpapasobra sa mga paragamit hali sa 2chlanel.

Kan 2006, sinabi ni  sarong Japanese Wikipedian, na sa Wikipedyang Hapon an kadaklan nagpoon bilang mga editor nin pahina asin taga sangat nin mga ladawan, asin ta mayoriya kan tawo padagos na naglilingkod sa mga papel na idto. May mga tawo na nag aaplikarang magin administrador. Si Kizu nagsabi maigot na gayo, an iba nag-aaplikar para sa papel na ini huli sa pagmawot nin poder! Dangan kan sinda isikwal.

Igwa nin mga thread nin mga textboard na an pangaran " (    ) may relasyon sa Hapon na Wikipedia sa 2channel . Sa mga textboard na ini, an Hapon na komunidad nin Wikipedia impormal na nakikipag-olay sa ibang mga editor na daing ngaran. Sa Twitter, naggagamit sinda nin mga account na may koneksyon sa saindang pangaran nin paragamit asin #jawp para sa pagsambit kan Wikipedia na Hapon. 

 Mga Kontrobersia 
Nakua an atensyon sa artikulo sa Hapon na Wikipedia manungod sa Kozo Iizuka () . Sarong administrador an nag-aplikar nin proteksyon sa artikulo asin kan huri ipinaliwanag na an komunidad nin Wikipedia sa Hapon seryosohon an mga legal na peligro na minagikan sa mga potensyal na pagbalga sa pribado nin huli ta mayo nin lokal na chapter kan Wikimedia Foundation na masuporta sainda sa korte. 

 Mga alegasyon nin historikal na rebisyon 
Sa sarong libro kan 2018, si Florian Schneider kan Leiden University ikinomparar asin pinaglain an Intsik Wikipedia and Baidu asin mga artikulo sa Hapon sa Nanjing Massala. Si Schneider nakulong sa pirang aspekto kan lambang bersyon, alagad sinabi niya na an sarong bersiyon kan artikulo nin Hapon prinobaran na ipangatanosan an panlulugos asin paggadan sa mga sibilyan na Intsik paagi nin paghihingakong ini ginigibo kan mga soldados na Hapones sa konteksto nin pag aabod sa mga kakundian Tsino. Sinabi man ni Schneider na dikit sana an imahen sa artikulo imbes igwa iyan nin saro sanang ladawan kan mga soldados na Hapones na naghahapot kun baga may guerra para sa mga armas an Intsik.

Sa sarong papel kan 2019, si Karl Gustafsson kan Unibersidad nin Stockholm kumpara sa manlaenlaen na artikulo sa Wikipedyang Intsik asin Hapon. Si Gustavon mapagkritika sa mga aspekto kan duwang bersion na iyan. Para sa artikulong Nanjing Masacre, sinabi ni Gustavson na an enot na parapo kan bersyon nin Hapon nagpahayag nin pagduda manongod sa mga detalye kan pangyayari asin igwa pang gayo nin negatibong paglaladawan an militar kan Hapon. Para sa artikulo dapit sa Labanan kan Shanghai, sinabi ni Gustavson na an artikulong Hapones pankagabsan na nagdodoon nin kadahasan kan mga naglaban na Intsik tumang kapwa sa mga soldados asin sibilyan, mantang dai sinasambit an manongod sa pagkagadan nin sibilyan hale sa pagsakyada kan eroplanong Hapon. Pigladawan ni Gustavson an artikulong Hapon bilang pagsasakyada kan mga Hapones sa siyudad bilang sarong reaksyon sa pananakop nin Intsik.

Sa sarong 2021 artikulo na ipinublikar sa magasin na Slado, nangatanosan si Yumiko Sato na an nagkapirang artikulong Japanese Wikipedia igwa nin historikal na rebisyon asin pagitan. Kaiba sa mga artikulo na notableng sinambit an mga artikulong Japanese Wikipedia manungod sa Ralaban kan Hong Kong pagranga sa kababaihan Nanjiing Masscre asin Uniter Un33 731 Sarong editor sa Wikipedia asin akademiko, si Sae Kitamura, an nagsimbag sa artikulo ni Satong. Mantang minimidbid na an historikal na rebisyon sarong isyu nanggad sa Wikipedyang Hapon, pinagtukdo niya an mga detalyel na sala sa argumento ni Sato na nakasentro sa palakaw kan Wikipedia. Sa sarong pahayag na inisponsor kan Wikimedia Foundation, nangatanosan si Kitamura na an rebisyon resulta nin grabeng kakulangan sa mga administrador.12:20 Nagrason si Kita na, tanganing malabanan ini, an mas may kakayahan na mga naggagamit kaipuhan na maakit asin magin burat sa website na iyan. 16:00 

Sa sarong 2021 na artikulo, sinabi kan propesor na si Chelsea Szendi Schieder kan Unibersidad nin Aoyama Gakuin an coverage of Japanese Wikipedia sa World War II bilang may tamang kahulugan na rebisyon, asin nag argumento siya kun ano ang mga istorya manungod sa pagigin popular na online sa Hapon asin akademikong kasuratan sa Ingles. 

Kan 2022, sarong report manungod sa IP editing sa Wikipedia kan Hapon an isinumiter sa Wikimedia Foundation. An bareta, base sa mga interbyu sa mga Wikipedia kan Hapon, naghingako na an kultura kan Wikipedia kan Hapon nahihiling na antagonistiko, maringis asin madaling mamaniobra kan mga grupo. Sarong Wikipedian na Hapon na ininterbyu an nagsabi, sa hiling ko an komunidad kan Wikipedia kapareho kan 2Chan sa negatibong paagi; ini siring man ka-hostil. Pwede kang maringis na atakehon huli sa saimong isinurat. An sarong ininterbyu nag alegar na an sarong editor asin administrador nagtarabangan tanganing manipulahon an website, na nagresulta sa pag imbestigar kan Wikimedia Foundation kan sitwasyon. 

An ibang mga paragamit nakamate na an pagkaigwa nin sarong account nagmukna nin mas dakol na mga vector para sa pagigin antagonized asin kaya nalikayan an pag log in.  An sarong ininterbyu naghingako na mayormenteng naggigibo nin saradit na mga pag-edit, nin huli ta an darakulang pag-edit mas posibleng mag agda nin mga pag atake. An mga ininterbyu namatean na an mga paragamit nin IP igwa nin mahalagang impluwensya sa laog kan website asin nakakahilo na atmospera. An komunidad pigbabareta na nagkaigwa nin kadakol na diskusyon kun baga asin kun pano iregulate an mga paragamit nin IP, alagad dai nakaabot sa pagkakaoroyon huli sa mga opinyon na magkalaen. Kadaklan sa mga ininterbyu nakamate na an pag-edit kan IP bakong isyu sa site. 

 2023 na pag - adal dapit sa historikal na rebisyon 
Sa ika 10 ng Wika kan 11 Mayo 2023 na pig'amaan kan Wikimedia Foundation, Taehee Kim, David garcia, asin Pablo Aragon nagaadal kun arin an mga artikulo dapit sa Wikipedia nin Hapon. Nadukayan ninda na an mga artikulo dapit sa historikong pagmidbid asin pag'ontok kan syudad nin pakager partikularmenteng pigrerentahan, asin sa tolong 20 pinakakontrobersial na artikulo, 11 an konektado sa krimen sa gera kan Hapon asin topiko na komun na kaayon sa ideolohiyang hapones. Naggibo man sinda nin mga networkal na pag-aadal sa mga editor na nagrenta kan ibang edits sa pangkagabsan, asin nahiling ninda na mas posible an mga nagintorita kan mga ini iyo an maging tagapagpaliwanagan kan mga tema igdi.
Kategorya:Pages with unreviewed translations