Saigyo

Si  sarong Hapon na pararawitdawit kan huring Heian asin amay na panahon nin Kamakura.

Agi-agi sa buhay
Iminundag si  sa Kyoto sa sarong nobleng pamilya, siya nabuhay sa panahon kan traumatikong pagbalyo nin kapangyarihan sa pag-ultanan kan mga lumang noble sa korte asin kan mga bagong samurai na mga parapakilaban. Pagkatapos kan pagpoon kan panahon kan Mappō, an Budismo pigkonsiderar na nagluluya asin bako nang epektibo na paagi nin kaligtasan. An mga pagbabagong ini sa kultura sa panahon kan saiyang buhay nagdara nin pakamate nin kapungawan sa saiyang mga rawitdawit. Kan sia hoben pa, sia nagtrabaho bilang bantay sa retiradong Emperador Toba, alagad kan 1140 sa edad na 22, sa mga rason na dai pa aram ngunyan, binayaan niya an kinabanon na buhay tanganing magin sarong monghe, na kinua an relihiyosong pangaran na .

Dai naghaloy kinua niya an panurat na pangaran na , boot sabihon "Paglakbay sa Sulnopan", sarong pagsambit sa Amida Buddha asin an paraiso sa Sulnopan. Nabuhay siyang solo sa halawig na panahon sa saiyang buhay sa Saga, Mt. Koya, Mt. Yoshino, Ise, asin kadakol pang ibang lugar, alagad siya mas midbid sa kadakol na halawig, poetikong mga pagbaklay na saiyang ginibo sa Amihanan na Honshū na sa huri nagtao nin inspirasyon ki Bashō sa saiyang Makitid na Dalan pasiring sa Laog.

Marahay siyang katuod ni Fujiwara no Teika.

An  iyo an personal na koleksyon nin rawitdawit ni Saigyō. An iba pang koleksyon na kabali an mga rawitdawit ni Saigyō iyo an Shin Kokin Wakashū asin an Shika Wakashū.

Nagadan siya sa Templo nin Hirokawa sa Probinsya nin Kawachi (sa presenteng panahon Prepektura nin Osaka) sa edad na 72.

Estilo
Kan panahon ni Saigyō, an Man'yōshū bako nang dakulang impluwensya sa waka na rawitdawit, kumpara sa Kokin Wakashū. Kun saen an Kokin Wakashū may kinaaraman sa suhetibong eksperyensya, pag-aling-aling nin tataramon, dalagan, asin eleganteng diksyon (bakong kolokyal o pseudo-Chinese), an Shin Kokin Wakashū (bilog sa rawitdawit na isinurat ni Saigyō asin iba pa na nagsusurat sa parehong estilo) bakong gayong suhetibo, igwa nin mas dikit na mga berbo asin mas interesado sa tataramon an pag-awit, na tinutugutan para sa pag-otro, igwa nin mga pahingalo sa dalagan, medyo mas kolokyal asin mas mapungaw asin mamundo. Huli sa maribok na panahon, si Saigyō nagtututok bako sana sa mono no aware (kamondoan gikan sa pagbabago) kundi pati na sa sabi (kapungawan) asin kanashi (kamunduan). Dawa ngani siya sarong mongheng Budista, si Saigyō nakadukot pa man giraray sa kinaban asin sa kagayunan kan naturalesa.

Mga halimbawa kan rawitdawit

Kadakol sa saiyang pinakamidbid na mga rawitdawit an nagpapahayag kan tensyon na namatean niya sa pag-oltanan kan mga ideyal na Budista na may pagsikwal asin an saiyang pagkamoot sa natural na kagayunan. Kadaklan sa mga monghe naghagad kuta na magadan na nakaatubang sa Sulnopan, tanganing akoon kan Buddha, alagad si Saigyō nakua an Buddha sa mga burak:

HaponRōmajiDakitaramon願はくは
花の下にて
春死なむ
その如月の
望月のころNegawaku wa
Hana no moto nite
Haru shinan
Sono kisaragi no
Mochizuki no koroTuguti akong magadan sa tigsoli
 sa irarom kan mga namumurak na kahoy,
 pabayaan na sana
 an bilog na bulan kan
 bulan nin Kisaragi.Watson, Burton.  Saigyo: Poems of a Mountain Home.  New York: Columbia University Press, 1991. p. 40

An pagigin "daing puso" sarong ideyal kan pagkamonghe kan Budismo, na an boot sabihon an saro binayaan na an gabos na kamawotan asin pagkakabit:

HaponRōmajiDakitaramon心無き
身にも哀れは
知られけり
鴫立つ沢の
秋の夕暮れKokoro naki
Mi ni mo aware wa
Shirarekeri
Shigi tatsu sawa no
Aki no yūgureDawa an sarong tawo
 libre sa pasyon
 mapahiro sa kamunduan:
 banggi nin tigrakdag sa sarong katubigan
 kun saen an mga snipe naglalayog paitaas.
[mayo nin termino sa orihinal na Hapon para sa 'banggi' asin an 'luminayog' sa totoo lang 'pagsirang (rise)' sana.
Si Watson bakong paratradusir kundi sarong paradagdag.

Watson, Burton.  Saigyo: Poems of a Mountain Home.  New York: Columbia University Press, 1991. p. 81

Si Saigyō nagbiyahe nin mahiwas, alagad an saro sa saiyang paboritong lugar iyo an Bukid Yoshino, na bantog sa mga burak nin cherry (Sakura):

HaponRōmajiDakitaramon吉野山
こぞのしをりの
道かへて
まだ見ぬかたの
花をたづねむYoshino-yama
Kozo no shiori no
Michi kaete
Mada minu kata no
Hana wo tazunenMalilingawan ko an agihan na pigmarkahan ko
 sa Bukid Yoshino kan nakaaging taon,
 maghanap nin mga burak
 sa mga direksyon
 Dai pa ako nakaduman.Watson, Burton.  Saigyo: Poems of a Mountain Home.  New York: Columbia University Press, 1991. p. 35

Legasiya
 An mga pagbaklay ni Saigyō sarong inspirasyon para sa babaeng palasyo na si Lady Nijō, na nagrekord sa saiyang Towazugatari na siya nangaturugan na magsurat nin kaparehong libro sa pagbiyahe pagkatapos na mabasa an obra ni Saigyō sa edad na 8. Si Nijō kan huri nagsunod sa mga lakad ni Saigyō kan siya nagin sarong Budistang madre, na nagbisita sa kadakol na mga lugar na saiyang narekord.
 Sunod na nagbalik si Bashō ki Saigyō para sa inspirasyon sa arte.Makoto Ueda, Matsuo Bashō (Tokyo 1970) p. 86 and p. 176 Halimbawa, sa pagkotar kan rawitdawit ni Saigyō sa kahoy na pino sa Shiogoshi, siya nagsurat na "Kun igwa nin siisay man na mangahas na magsurat nin saro pang rawitdawit sa kahoy na pino na ini, garo ini naghihingoang magdugang nin ikaanom na muro sa saiyang kamot"..Nobuyuki Yuasa trans., The Narrow Road to the Deep North (Penguin 1983) p. 138

 Sa popular na kultura 
 2016: The Great Passage, anime, kabtang 7

 Hilingon man
 Shigitatsu-an sa Oiso, Kanagawa

Mga pinagkuanan
 Meredith McKinney. Gazing at the Moon: Buddhist Poems of Solitude, Shambhala Publications, 2021 .
 Saigyô, Poems of a Mountain Home, translated by Burton Watson, Columbia University Press, 1991  cloth  pbk [233 pp.]
 Saigyô, Mirror for the Moon: A Selection of Poems by Saigyô (1118-1190), translated by William R. LaFleur, New Directions 1978.
 William R. LaFleur. Awesome Nightfall: The Life, Times, and Poetry of Saigyō. Boston: Wisdom Publications, 2003  pbk [177 pp] This is an expanded and matured reworking of the material in Mirror for the Moon.

Mga toltolan

Mga panluwas na takod
 Classical Japanese Database - has some poems by Saigyō in translations and in the original Japanese
 E-text of his poems in Japanese
 digital 西行庵
 山家集の研究

Kategorya:1118 na pagkamundag
Kategorya:1190 nagadan
Kategorya:Mga pararawitdawit na Hapon kan ika-12 siglo
Kategorya:Mga pararawitdawit na Budista
Kategorya:Hyakunin Isshu na mga pararawitdawit
Kategorya:Klerong Budista kan panahon nin Heian
Kategorya:Klerong Budista kan panahon nin Kamakura
Kategorya:Mga mongheng Budista sa Shingon