Bulkan Vesubio

An Bulkan Vesubio ( )  ;  , siring man   ("an Bukid");  , siring man ,  o . iyo an somma-estratobulkan namomogtak sa Golpo kan Napoles sa Campania, Italy, haros  subangan kan Napoles asin halipot na distansya gikan sa baybayon. Saro iyan sa nagkapirang bulkan na nagbibilog sa Campanian volcanic arc. An Vesubio kompwesto nin sarong dakulang cone parsyal na encircled kan tukadon na rim kan tuktok caldera, resulta kan pag-collapse kan amay, urog kahalankaw na estruktura.

An pagtuga kan Bulkan Vesubio kaidtong AD 79 rinaot an Romanong mga syudad kan Pompeya, Herculano, Oplontis, Stabiae, asin nagkapirang iba pang mga settlements. An pag-alboroto nagtupga nin panganoron nin gapo, abo asin volcanic gases sa langkaw na , pagtuga molten rock asin pinulburang pumice sa rate nin  lambang segundo. Labi sa 1,000 katawo an pighuhunang nagadan sa pagtuga, minsan ngani an eksaktong bilang dai aram. An solamenteng nakasalbar na saksi nag-istorya kan pangyayari kompwesto nin duwang letra ni Pliny the Younger sa historyador na si Tacitus.

Dakol nang beses na nagtuga an Vesubio. Iyan an solamenteng bulkan sa kadagaan kan Europa na nagtuga sa huring sanggatos na taon. Pighihiling iyan na sa pinakadelikadong bulkan sa kinaban huli sa 3,000,000 katawo na nakaistar na haranihon na madaling maapektuhan kan pag-alboroto, na igwa nin kisera 600,000 sa danger zone. Iyan iyo an pinakamatawong bulkanikong rehiyon sa kinaban. An pagtuga minalataw na bayolente asin eksplosibo; an mga iyan midbid bilang pagtugang Plinian.

Toltolan