Olympe de Gouges

Si Olympe de Gouges (  ; namundag na si Marie Gouze ; 7 Mayo 1748 – 3 Nobyembre 1793) sarong Pranses na dramaturgo asin aktibista pulitikal. Bisto siya sa saiyang Deklarasyon kan mga Karapatan kan Babae asin kan Babaeng Siyudadano asin iba pang mga sinurat manungod sa mga karapatan kan mga kababaihan asin abolisyonismo .

Namundag sa sur-sulnupan kan Pransya, nagpoon si de Gouges kan saiyang mabungang karera bilang sarong parasurat nin drama sa Paris kan mga taon 1780. Sarong maigot na parasurog kan mga deretso pantawo, siya saro sa mga pinakaenot na pampublikong kalaban kan Pransia sa pang-ooripon. An saiyang mga dula asin mga pulyeto nagsakop nin manlaen-laen na isyu kabali an diborsyo asin kasal, mga deretso kan mga kaakian, kawaran nin trabaho asin seguridad sosyal . Apwera sa pagiging sarong parasurat nin drama asin aktibista sa politika, siya man sarong sadit na panahon na aktres bago an Rebolusyon.  Inako ni De Gouges an pagputok kan Rebolusyon Pranses alagad dai nahaloy nadisganar siya kan an pantay na mga deretso dai itinao sa mga kababaihan. Kan 1791, bilang simbag sa 1789 na Deklarasyon kan mga Karapatan kan Lalaki asin kan Siyudadano, ipinublikar ni de Gouges an saiyang Deklarasyon kan mga Karapatan kan Babae asin kan Babaeng Siyudadano, kun saen inangat niya an pagpraktis kan awtoridad kan lalaki asin nag-adbokasiya para sa pantay na mga deretso para sa mga babae.

Si De Gouges asosyado sa mga katamtaman na Girondins asin nagkontra sa paggadan ki Louis XVI . An saiyang nag-oorog na mga pagsurat, na nag-atake sa mga radikal na Montagnard ni Maximilien Robespierre asin sa gobyernong Rebolusyonaryo durante kan Reign of Terror, nagdara sa saiyang pag-arestar asin paggadan sa paagi nin guillotine kan 1793.

 Biograpiya 

 Pagkamundag asin pagkaginikanan 
too|thumb| Si Jean-Jacques Lefranc, Marquis de Pompignan, na lakop na pig-uulayan na iyo an ama ni Olympe de Gouges
Si Marie Gouze namundag kan 7 Mayo 1748 sa Montauban, Quercy (sa presenteng departamento kan Tarn-et-Garonne ), sa sur-sulnupan na Pransya.  An saiyang ina, si Anne Olympe Mouisset Gouze, aking babae nin sarong pamilyang burges .  An pagkatawo kan saiyang ama bakong malinaw. An saiyang ama pwedeng iyo an agom kan saiyang ina, si Pierre Gouze, o pwedeng siya an ilehitimong aking babae ni Jean-Jacques Lefranc, Marquis de Pompignan .  Si Marie Gouze nag-enkaminar nin mga osipon na si Pompignan iyo an saiyang ama, asin an saindang relasyon pigkokonsiderar na posible alagad "dai mapapatunayan sa kasaysayan."  An ibang mga osipon kan ika-18 siglo nagsuherir man na an saiyang ama tibaad iyo si Louis XV, alagad an pagmidbid na ini dai ibinibilang na kredible. 

An pamilyang Pompignan igwa nin haloy nang haraning relasyon sa pamilyang Mouisset kan ina ni Marie Gouze, si Anne. Kan mamundag si Anne kan 1727, an pinakamatuang aking lalaki ni Pompignan, si Jean-Jacques Lefranc de Pompignan (edad singko), iyo an saiyang padrino. An ama ni Anne an nagtutukdo saiya mantang siya nagdadakula. Kan sinda aki pa, si Pompignan nagin dayupot ki Anne, alagad nasuhay saiya kan 1734 kan siya ipinadara sa Paris. Si Anne naagom si Pierre Gouze, sarong parabuno, kan 1737 asin nagkaigwa nin tolong aki bago si Marie, sarong aking lalaki asin duwang babae.  Si Pompignan nagbalik sa Montauban kan 1747, an taon bago namundag si Marie.  Si Pierre legal na minimidbid bilang ama ni Marie.  Si Pierre dai nag-atender sa bunyag ni Marie kan ika-8 nin Mayo. An saiyang padrino sarong trabahador na an pangaran Jean Portié, asin an saiyang madrina sarong babae na an pangaran Marie Grimal.  Nagadan si Pierre kan 1750. 

An pangenot na suporta para sa pagmidbid ki Pompignan bilang ama ni Marie Gouze makukua sa saiyang semi-autobiograpikong nobela, , na ipinublikar pagkagadan ni Pompignan.  Susog sa kontemporanyong politiko Jean-Baptiste Poncet-Delpech [ fr ] asin iba pa, "an gabos na taga-Montauban" nakakaaram na si Pompignan iyo an ama ni Gouze.  Alagad, pigkokonsiderar kan ibang mga historyador na posibleng pig-imbento ni Gouze an istorya para sa saiyang mga memoir tanganing mapalangkaw an saiyang prestihiyo asin posisyon sa sosyedad kan siya magbalyo sa Paris. 

 Amay na buhay 
wala|thumb| An aki ni Olympe de Gouges, si Pierre Aubry
Si Marie-Olympe de Gouges (pormal na Marie Gouze) namundag sa sarong mayaman na pamilya, asin dawa ngani an saiyang ina pribadong nagtutukdo, siya mismo mayo nin aktuwal na pormal na edukasyon.  Huling dai daa tataong magbasa asin magsurat, sia daa nagdidikta sa sarong sekretarya. 

Si Gouze nagpakasal kan 24 Oktubre 1765 ki Louis Yves Aubry, sarong caterer, kontra sa saiyang kagustuhan.  An bida kan saiyang semi-autobiograpikong nobelang  katorse anyos sa saiyang kasal; an bagong Marie Aubry mismo disi-syete anyos.  An saiyang nobela makusog na nagkondenar sa kasal: "Nag-agom ako sa sarong lalaki na dai ko namomotan asin bako man mayaman o marahay an pagkamundag. Ako isinakripisyo na mayong rason na makakabayad sa pagkaongis na namatean ko sa lalaking ini."  An mas dakulang kayamanan ni Marie nagtugot sa saiyang bagong agom na si Louis na bayaan an saiyang among asin magpoon nin sadiring negosyo. Kan ika-29 nin Agosto 1766, ipinangaki niya an saindang aking lalaki, si Pierre Aubry. Kan Nobyembreng idto, sarong mapanlaglag na baha kan salog nin Tarn an nagin dahelan kan kagadanan ni Louis.  Dai na siya nag-agom giraray, na inaapod an institusyon nin kasal na "an lulubngan nin pagtitiwala asin pagkamoot". 

Midbid sa pangaran na Marie Aubry, pagkagadan kan saiyang agom binago niya an saiyang pangaran sa Olympe de Gouges, gikan sa saiyang apelyido (Gouze) asin idinagdag an pangaran sa tahaw kan saiyang ina, Olympe.  Dai nahaloy, nagpoon siang makipagrelasyon sa mayaman na si Jacques Biétrix de Rozières, sarong negosyante hale sa Lyon. 

 Pamana 
Dawa ngani siya sarong celebrity sa saiyang buhay asin sarong mabungang awtor, si de Gouges nagin kadaklan na nalingawan, alagad dangan nadiskubre giraray sa paagi nin sarong politikal na biograpiya ni Olivier Blanc kan kabangaan kan dekada otsenta. 

Kan 6 Marso 2004, an pag'iribahan kan Rues Béranger, Charlot, de Turenne, asin de Franche-Comté sa Paris pigproklamar na Place Olympe de Gouges. An plasa pig-inagurar kan alkalde kan ika-3ng arrondissement, si Pierre Aidenbaum, kaiba an kaidto enot na deputadong alkalde kan Paris, si Anne Hidalgo . An aktres na si Véronique Genest nagbasa nin sarong ekstrakto gikan sa Deklarasyon kan mga Karapatan kan Babae. 2007 An kandidato sa pagkapresidente kan Pransia na si Ségolène Royal nagpahayag kan kamawotan na an mga bangkay ni de Gouges ibalyo sa Panthéon . Alagad, an saiyang mga tada—arog kan mga bangkay kan ibang mga biktima kan Reign of Terror—nawara sa paagi nin paglobong sa mga komunal na lolobngan, kaya an anuman na paglubong giraray (arog kan ki Marquis de Condorcet ) magigin seremonyal sana. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2021)">kaipuhan an sitasyon</span> ]

Siya pigtatawan nin onra sa kadakol na pangaran nin tinampo sa bilog na Pransya, sa Salle Olympe de Gouges exhibition hall sa rue Merlin, Paris, asin sa Parc Olympe de Gouges sa Annemasse . [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2021)">kaipuhan an sitasyon</span> ]

An 2018 na dula na The Revolutionists ni Lauren Gunderson nakasentro ki de Gouges asin sarong dramatikong bersyon kan saiyang buhay bilang sarong dramatista asin aktibista sa panahon kan Reign of Terror . 

 Mga piniling obra 

 Zamore et Mirza, ou l'heureux naufrage (Zamore asin Mirza, o an Maogmang Nalunod na Barko) 1784 
 Le Mariage inattendu de Chérubin (An Dai Inaasahan na Pag-agom ni Cherubin) 1786 
 L'Homme généreux (An Matinaong Tawo) 1786 
 Molière chez Ninon, o le siècle des grands hommes (Molière at Ninon, o an Siglo kan mga Dakulang Tawo) 1788 
 Réflexions sur les hommes nègres (1788) (Wikisource)
 Les Démocrates et les aristocrates (An mga Demokrata asin an mga Aristokrata) 1790 
 La Nécessité du divorce (An Pangangaipo nin Diborsyo) 1790 
 Le Couvent (An Kumbento) 1790 
 Mirabeau aux Champs Élysées (Mirabeau sa Champs Élysées) 1791 
 La France sauvée, ou le tyran détrôné (An Pransya na naligtas, o an Detroned Tyrant) 1792 
 L'Entrée de Dumouriez à Bruxelles (An Paglaog ni Dumouriez sa Brussels) 1793 

 Toltolan 

Kategorya:Pages with unreviewed translations