Hayop kan Gévaudan

La Bèstia de Gavaudan (Occitan)CountryFranceRegionGévaudan (modern-day Lozère and part of Haute-Loire)
An Hayop kan Gévaudan iyo an makasaysayan na pangaran na may koneksyon sa sarong hayop na parakakan nin tawo o mga hayop na nagteror sa dating probinsya nin Gévaudan (na binibilog kan modernong departamento nin Lozère asin parte kan Haute-Loire ), sa Kabukidan nin Margeride sa timog-sentral na Pransya sa pag'oltan kan 1764 asin 1767.                                                                   

An mga pag'atake, na nagsakop nin lugar na minaabot , sinasabing ginibo kan saro o labi pang mga hayop na kolor tawny/russet na may maitom na mga guhit/mga guhit asin sarong maitom na guhit sa likod kaini, sarong ikog na "mas halawig pa sa sarong lobo" na nagtatapos sa sarong tuft susog sa mga kontemporanyong nakaheling. Sinasabi na ini nag-aatake gamit an mga ngipon asin kuko, asin garo baga arog kadakula nin sarong ogbon na baka o baka asin garo baga naglalayog o nagbubugkos sa mga oma pasiring sa mga biktima kaini. An mga deskripsyon na ini gikan sa panahon pwedeng magmidbid sa hayop bilang sarong hoben na leon, sarong may guhit na hyena, sarong dakulang lobo, sarong dakulang ayam, o sarong wolfdog, dawa ngani an pagkatawo kaini iyo pa man giraray an tema nin debate asin dai pa nareresolberan sagkod ngonyan.

An Kahadean nin Pransia naggamit nin dakulang kantidad nin kayamanan asin mga tawo tanganing mangayam kan mga hayop na responsable, kabali an mga rekurso kan nagkapirang noble, mga soldados, mga paraayam kan hade, asin mga sibilyan.  An bilang kan mga biktima magkakaiba-iba susog sa pinagkukuanan. An sarong pag-aadal kan 1987 nagtantiya na igwa nin 210 na pag'atake, na nagresulta sa 113 na nagadan asin 49 na nalugadan; 98 sa mga biktima na nagadan an parsial na kinakan.  An ibang mga pinagkukuanan nagsasabi na an hayop o mga hayop nakagadan nin 60 sagkod 100 na mga adulto asin kaakian asin nakalugad nin labing 30.  An mga biktima parateng ginagadan paagi sa pagputol kan saindang mga tulak. Nagkapirang hayop na namidbid bilang an hayop an pigbabareta na ginadan bago an mga pag'atake sa katapustapusi nagpondo.                                                                                    

 Kasaysayan 

 Mga Kapinunan 
An Hayop kan Gévaudan naggibo kan enot na naitala na pag'atake kan amay na tig-init kan 1764. Sarong hoben na babae, na nag-aataman nin mga baka sa Mercoire Forest harani sa banwaan nin Langogne sa sirangan na parte kan Gévaudan, nakahiling nin sarong hayop na "garo lobo, alagad bakong lobo" na nagdulok saiya.  Alagad, an mga toro sa aripompon nag-atake sa hayop, na pinapagdadanay ining harayo. Dangan pinalayas ninda ini pagkatapos na ini mag-atake sa ikaduwang pagkakataon. Dai nahaloy, kan Hunyo 30, an pinakaenot na opisyal na biktima kan hayop naitala: an 14-anyos na si Jeanne Boulet ginadan harani sa baryo nin Les Hubacs harani sa Langogne. Archives départementales de l'Ardèche, commune de Saint-Étienne-de-Lugdares, Baptêmes, mariages et sépultures de 1757 à 1780 (in French), p. 113 Kan 1 Hulyo, an biktimang ini ilinubong "daing sakramento" huli ta dai siya nakakumpisal bago siya nagadan. Alagad, an sertipiko nin paglubong nagsasabi na siya ginadan kan "mabangis na hayop" (Pranses: la bette [ sic ] féroce), na nagsusuherir na bako siya an enot na biktima kundi an enot sanang ipinahayag. Archives départementales de l'Ardèche, commune de Saint-Étienne-de-Lugdares, Baptêmes, mariages et sépultures de 1757 à 1780 (in French), p. 113 An ikaduwang biktima ibinareta kan ika-8 nin Agosto. Sa edad na 14, nag-erok siya sa baryo nin Masméjean, sa parokya nin Puy-Laurent . An duwang biktimang ini ginadan sa kababan kan Allier .

Poon kan katapusan kan Agosto asin kan Setyembre, an ibang mga biktima naitala sa Mercoire Forest o sa palibot kaini.  Sa bilog na natatadang parte kan 1764, mas dakol na pag'atake an naireport sa rehiyon. Dai nahaloy, an takot nag-abot sa mga tawo huli ta an hayop paorootrong nagdadakop sa mga nagsosolong lalaki, babae, asin kaakian mantang sinda nag-aataman nin mga hayop sa mga kagurangan sa palibot kan Gévaudan.  An mga bareta nagsasabi na an hayop garo baga pigpupuntirya sana an mga parte kan payo o liog kan biktima. May mga testigo na nagsabi na an hayop igwa nin supernatural na mga kakayahan. Nagtutubod sinda na kaya kaining maglakaw sa likod na mga bitis asin bitis arog kan mga tawo. Nagtutubod sinda na an hayop naggigibo nin makangangalas na mga paglukso. Nagtutubod man sinda na an hayop kayang magtabog nin mga bala asin makabalik hale sa mga gadan pagkatapos na tamaan asin malugadan. 

 Dugang na atensyon 
wala|thumb|Sarong imprenta kan ika-18 siglo kan pakikipaglaban ni Jacques Portefaix asin kan saiyang mga kairiba tumang sa hayop. An saro sa mga aki nagkakapot kan saiyang pisngi, na sarong parte pinutol kan hayop. 
Kan huring parte kan Disyembre 1764, an mga osipon nagpoon nang maglakop na tibaad igwa nin sarong padis nin mga hayop sa likod kan mga paggadan. Ini huli ta nagkaigwa nin halangkaw na bilang nin mga pag'atake sa halipot na panahon asin huli ta kadaklan sa mga pag'atake garo baga nangyari o naireport na haros sabay-sabay. An nagkapirang kontemporanyong pagkasaysay nagsusuherir na an linalang naheling na may kaibang saro pang siring na hayop, mantang an iba nagbabareta na an hayop kaiba kan saiyang mga ogbon.

Kan 31 Disyembre, an Obispo kan Mende Gabriel-Florent de Choiseul-Beaupré, na Konde man kan Gévaudan, nag-apod para sa mga pamibi asin pagpenitensya . An apelasyon na ini nagdanay sa historya sa irarom kan pangaran na "pagboot kan Obispo kan Mende". Laurent Mourlat, La Bête du Gévaudan : l'animal pluriel (1764-1767) (in French), Mémoire de Master, Études européennes et américaines, filière France. Université d'Oslo, Institut de littérature, civilisation et langues européennes, 2016, p. 166–173 An gabos na padi kan diosesis kinaipuhan na ipaisi ini sa saindang mga paratubod. Sa halawig na tekstong ini, ilinadawan kan obispo an hayop bilang sarong latigo na ipinadara nin Dios tanganing padusahan an mga tawo huli sa saindang mga kasalan. Pierre Pourcher, Histoire de la bête du Gévaudan, véritable fléau de Dieu (in French), Saint-Martin-de-Boubaux, Pierre Pourcher, 1889, chap. 10 Kinotar niya si San Agustin sa pag-apod kan "hustisya nin Dios", siring man an Biblia asin an banal na mga pananakot na sinabi ni Moises : "Iarmas ko an mga ngipon kan mga layas na hayop laban sa sainda". Sa pagsunod sa tugon na ini, an mga pamibi nin Kwarentang Oras na Debosyon pinag-obserbar sa laog nin tolong magkasunod na Domingo.

Sa ibong kan banal na mga pakimaherak na ini, an masaker nagpadagos. Kan ika-12 nin Enero 1765, si Jacques Portefaix asin an pitong aki gikan sa baryo nin Villaret, sa parokya nin Chanaleilles, inatake kan hayop. Pakatapos nin nagkapirang pag'atake, pinalayas ninda ini sa paagi nin pagdanay na magkagrupo. An engkwentro sa kahurihurihi nakaabot sa atensyon ni Hadeng Louis XV, na nagtao nin 300 livres ki Portefaix asin saro pang 350 livres tanganing ihiras sa saiyang mga kairiba. An hade nagbalos man ki Portefaix nin edukasyon sa gastos kan estado . Dangan nagboot siya na an estado nin Pransia matabang na hanapon asin gadanon an hayop.  Kan ika-11 Pebrero, sa parokya kan Le Malzieu, ilinubong an sarong sadit na aking babae "mga doseng taon an edad na sarong parteng kinakan sa presenteng aldaw kan sarong hayop na parakakan nin tawo na nagraraot sa nasyon na ini sa laog nin haros tolong bulan". 

Kan Abril 1765, an estorya dapit sa hayop nakalakop na sa bilog na Europa. An Courrier d'Avignon asin an mga peryodistang Ingles pinag-olog-olog an kawaran nin kakayahan kan kapangyarihan kan hade sa atubangan nin sarong simpleng hayop. Mientras tanto, an lokal na obispo asin an mga intendant kinaipuhan na atubangon an pagdatong nin mga koreo; mga tawo hale sa bilog na Pransya na nagsusuherir nin mas o menos na pambihirang mga paagi tanganing madaog an hayop. Pierre Pourcher, Histoire de la bête du Gévaudan, véritable fléau de Dieu (in French), Saint-Martin-de-Boubaux, Pierre Pourcher, 1889, chap. 17 An korte nagluwas man nin mga paglaladawan kan hayop sa Gévaudan tanganing "an gabos [bakong] gayong natakot sa saiyang pagdolok asin bakong gayong mapasala" asin tanganing an mga grupo nin mga ayam na paraayam masanay na maghabol sa hayop huli sa sarong effigy na "ginibo sa karton".   

 Mga Hipotesis 
Susog sa mga modernong iskolar, an pampublikong isterya kan panahon kan mga pag'atake nakakontribwir sa lakop na mga mito na an mga supernatural na hayop naglilibot sa Gévaudan, alagad an mga kagadanan na inaatribwir sa sarong hayop mas posibleng gibo nin nagkapirang lobo o grupo nin mga lobo.

An mga pag'atake kan mga lobo sarong seryosong problema kan panahon na idto, bako sanang sa Pransya kundi sa bilog na Europa, na may rinibong kagadanan na pig-aatribwir sa mga lobo kan ika-18 siglo sana. Kan tigsoli kan 1765, sa tahaw kan Gévaudan hysteria, sarong daing koneksyon na serye nin mga pag'atake an nangyari harani sa komyun kan Soissons, sa amihanan-sirangan kan Paris, kan an sarong indibidwal na lobo guminadan nin dai mababa sa apat na tawo sa laog nin duwang aldaw bago siya sinundan asin ginadan nin sarong lalaki na armado nin tinidor. An siring na mga pangyayari medyo tipikal sa mga rural na parte kan Solnopan na Europa asin Sentral na Europa . [ kaipuhan an sitasyon ]

An Marin Report naglaladawan kan linalang bilang sarong lobo na may pambihirang kadakulaan na proporsyon: "An hayop na ini na garo baga sarong lobo sa samo; Alagad pambihira asin laen na gayo sa saiyang pigura asin sa mga proporsyon kaini sa mga lobo na nahihiling nin saro sa nasyon na ini. Ini an samong pigsertipikaran kan labing tolong gatos katawo hale sa gabos na lugar na nagdigdi tanganing mahiling ini."  

Sa ibong kan lakop na interpretasyon na nakabasar sa kadaklan kan mga pagsiyasat sa kasaysayan na an hayop sarong lobo [ 55 ] [ 56 ] o saro pang layas na canid, nagkapirang alternatibong teorya an iprinoponer; an iba naghohona na an sarong leon (na iyo an sarong subadult na lalaki) nakadulag sa sarong menagerie, huli sa kadakulaan asin an nagkapirang deskripsyon mas kapareho nin sarong leon kisa sarong lobo. An iba pigkokonsiderar an sarong nakadulag na striped hyena, huli sa nagkapirang mga sketch kan hayop na naglaladawan kaini bilang siring. An saro pang teorya iyo na sarong dakulang layas na ayam o wolfdog an responsable, nin huli ta an nagkapirang nahiling iyo an sarong hayop na garo lobo, alagad bako man.  Taake, Karl-Haans (February 2020). "Carnivore Attacks on Humans in Historic France and Germany: To Which Species Did the Attackers Belong?". ResearchGate. Sa sarong pahayag kan 2021 ni François-Louis Pelissier, base sa ilinadawan na itsura kan hayop asin mga partikular na detalye kan gawi-gawi asin kun ano an pwedeng ipag-isip-isip manungod sa historikal na distribusyon, siya nagrason na an mga engkwentro sa hayop posibleng marhay na basolon sa lobong Italyano na Canis lupus italicus . 

 Sa popular na kultura 

 An Brotherhood of the Wolf (2001),  na pigdirehir ni Christophe Gans, sarong aksyon na pelikula na nakabasar sa alamat. Sa pelikula, an Hayop sarong leon na nakagubing nin pangalasag tanganing itago an saiyang pagkatawo.
 An Netflix magibo nin sarong tampok na pelikula na ginibo kan Blumhouse Productions . 
 An The Cursed, sarong pelikula kan 2022 na ginibo sa huring parte kan ika-19 siglo sa Pransya, nagtatampok kan hayop bilang sarong sumpa nin gypsy na ibinugtak sa sarong baryo sa Pransia. 
 Kan 2022, an bandang power metal na Aleman na Powerwolf nagpaluwas nin sarong single na may titulong Bete de Gevaudan .  Accessed June 6, 2024
 An serye kan MTV na Teen Wolf nagtampok kan La Bete du Gévaudan bilang pangenot na kalaban sa ikaduwang parte kan ikalimang season kaini, na an episode na 'Maid of Gevaudan' nag-iistorya giraray kan orihinal na alamat. Enot ining nasambitan sa episode kan season 1 na 'Magic Bullet' na nagkokonektar kan alamat sa pamilyang Argent, na sa huri ipinaliwanag sa ikalimang season.
 An nobela ni Patricia Briggs na Hunting Grounds the Beast of Gévaudan asin si Jean Chastel saro asin pareho. Saro siya sa mga pinakakinakatakutan na lobong Alpha sa Europa. 

 Toltolan