Juana Azurduy de Padilla

Si Juana Azurduy de Padilla (Hulyo 12, 1780 - Mayo 25, 1862)  sarong lider militar kan mga gerilya gikan sa Chuquisaca, Viceroyalty kan Río de la Plata (ngonyan Sucre, Bolivia).Naglaban siya para sa pagka-independeng Bolivian asin Argentine independence kaysa sa saiyang agom, si Manuel Ascencio Padilla, na nakua an ranggo na Lieutenant Colonel. Sa saiyang makusog na suporta asin lider militar kan mga katutubo sa Upper Peru. ngunyan, siya hinihiling na sarong independensya na heroe sa duwang nasyon.

Kan 2015, sa Buenos Aires, Argentina, an sarong estatuwa ni Azurduy sinalidahan an saro ki Christopher Columbus sa atubangan kan Christopher Columbus, na nagin dahelan nin kontrobersia.Frei, Cheryl Jiménez. "Columbus, Juana and the Politics of the Plaza: Battles over Monuments, Memory and Identity in Buenos Aires." Journal of Latin American Studies (2019), 51, 607–638

 Biograpiya 

 Enot na buhay 
Juana Azurduyy namundag kan Hulyo 12, 1780, sa Chuquisaca, Upper Peru, sarong teritoryo kan pagiging Viceroyalty of the Río de la PlataUdaondo, Enrique (1938). Diccionario Biográfico Argentino (in Spanish). Buenos Aires: Institucion Mitre. pp. 110, 787.
Category:CS1 Spanish-language sources (es) An saiyang ama, si Don Matías Azurduy, sarong puting Espanyol na ginikanan nin Basque patinón kan sarong Basquesa Toroca.[1] An saiyang ina, si Doña Eulalia Bermudez, sarong chola (sarong babaeng may mestizo asin sarong katutubong magurang) gikan sa pamilyang pobre sa Chuquisaca. saiyang pamilya pambihira sa irarom kan estriktong sistema nin ipoktasa kan pamamahala kolonyal na Espanyol, na kun saen si Juana ibinilang na mestiza. An siyang matuang tugang na lalaki, si Blas, na nagadan kan aki pa siya asin sarong mas hoben na tugang na babae na si Rosalía. Pagkatapos magadan kan saiyang ina kan 1787, nagkaigwa siya nin espesyal na relasyon sa ama niya.  kan pambihirang mga papel  pagigin Katoliko asin konserbatibong ley dapit sa gobyerno, tinokdoan sia ni Don Matías na magin ekspertong nakasakay saka matarom na paramaneho, dangan inibanan nia ini tanganing magtrabaho kaiba an mga trabahador nin katutubong tawo.  Knaster, Meri (1977). Women in Spanish America: An Annotated Bibliography from pre-Conquest to Contemporary Times. G. K. Hall & Co. pp. 501–502. ISBN 0-8161-7865-8. saiyang propiong Kastila, nagin matibay siyang magtaram nin mga tataramon na Quechua asin Aymara, an lengguwahe kan lokal na mga katutubo,.
Kan sia tin - edyer pa, an pagkagadan kan saindang ama naghale sa mga uliliang babae na Azurduy. nagin mga ward kan saindang tiyaon na si Petrona Azurduy asin an saiyang agom na si Francisco Días Vayo, na nag-administrar kan mga rogaring na nawalat ni Don Matría sa mga aking babayi paglaog ninda sa pagkaadulto.Gantier, Joaquín (1946). Doña Juana Azurduy de Padilla (in Spanish). La Paz, Bolivia: Fundación Universitaria Patiño.
Category:CS1 Spanish-language sources (es) araman ni Doña Petrona na bakong marahay sagkod masakit kontrolon an gawe - gawe ni Juana na dai tinutuyo. -aandar an sarong paratukdo para maitao sa saiya kapwa an akademiko asin pansosyal na pagtutukdo, pero dai nya ini nagibong tasablimong mga istust.Pennington, Reina, ed. (2003). Amazons to Fighter Pilots: A Biographical Dictionary of Military Women. Entry by Heather Thiessen-Reily. Greenwood Press. pp. 37–38. ISBN 0313291977. magrebelde O'Donnell, Pacho (2017). Juana Azurduy (in Spanish). Debols!llo. p. 5.
Category:CS1 Spanish-language sources (es) Juana tumang sa kontrol kan saiyang inaon, pinahale sia sa prestihiosong Konvento de Santa Teresa de Chuquisaca tanganing magin madre. panahon niya duman, ginigirumdom kan mga kaklase ninda si Azurduy na iniidolo an warrior na si Santo Joan of Arc asin ipinapahayag an saiyang kamawotan para sa batalya.  pagkatapos kan  rebelyosong ugali asin pakipag-iwalan sa mga Sisters, si Azurduy napatalsik sa kumbento sa edad na 17.[1]

 Buhay Militar asin karera 
Mayo 25, 1809, si Azurduy asin an saiyang agom nag-ayon sa Rebolusyong Chuquisaca, na naghale sa gobernador kan Real Audencia of Charcas, Ramón García de León y Pizarro,, asin kan Septyembre 1810, itinindog an sarong susundon na Junta de Buenos Aires.«Sociedad Mundos Intimos Revolucionarias en la Historia». Consultado el 15 de julio de 2013. gobyerno rebolusyonaryo napiritan makaluwas sa Chuquisaca kan 1811 kan mga tropang royalist, alagad sa ibong kan Viceroyalty, an mga rebelde pinapagdanay an kontrol sa sarong patugmaran nin republiquetas, o independienteng mga teritoryo. labanan, nadakop si Azurduy asin ibinilanggo sa saiyang harong kan mga Kastilang soldados, alagad ginadan ni Padilla an saiyang mga guardia bilang mapangganang sukoro. An mag-agom na Padilla nakadulag sa Chuquisaca kan 1811 pasiring sa presubliqueta nin La Laguna, kun sain padagos sindang nag'organisar nin pwersang rebelde.Udaondo, Enrique (1938). Diccionario Biográfico Argentino (in Spanish). Buenos Aires: Institucion Mitre. pp. 110, 787.
Category:CS1 Spanish-language sources (es)Pennington, Reina, ed. (2003). Amazons to Fighter Pilots: A Biographical Dictionary of Military Women. Entry by Heather Thiessen-Reily. Greenwood Press. pp. 37–38. ISBN 0313291977.

 Dae pa nahaloy na buhay 
Kan 1825, kan pahali na an pwersang Kastila sa Upper Peru, si Azurduy naghagad nin tabang sa independienteng gobyerno tanganing makabalik sa saiyang ginikanan na banwaan, bago niya man ipinangaran na Sucre.Udaondo, Enrique (1938). Diccionario Biográfico Argentino (in Spanish). Buenos Aires: Institucion Mitre. pp. 110, 787.
Category:CS1 Spanish-language sources (es) 1825, tinawan si Azurduy nin sarong pension militar kan Colonel kan independienteng gobyerno sa pangengenot ni Simón Bolívar. na dalawon si Azurduy tanganing komendaran an saiyang paglilingkod, nagkomento si Bolívar ki Marshal Antonio José de Sucre: "An nasyon na ini dai maninigong ngaranan nin Bolivia sa sakong onra, alagad si Padilla o Azrduy, huli ta sinda sana an nagpatalingkas kaiyan."

 Legasiya 
Kan siya magadan kan Mayo 25, 1862, an anibersaryo kan 1810 rebolusyon sa Argentina, saiyang nalingawan na asin tios, alagad naroromdoman komo sarong heroe pakalihis sana nin siglo. saiyang bangkay napreno pakalihis nin 100 na taon asin ibinalyo sa sarong mauseleum na ginibo sa saiyang onra sa siudad nin Sucre.   [<span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2019)">citation needed</span>]] Sa Bolivia, pinangaranan ni Presidente Evo Morales an saiyang kompleanyo (Hulyo 12) bilang Aldaw kan Argentine-Bolivianship.Frei, "Columbus, Juana, and the Politics of the Plaza", p. 626. termino sa ayre sa Sucre iyo an pinangaranan na Juana Azurduy de Padilla International Airport An Azurduy Province sa Bolivia na pinangaranan man para sa saiya.

 Hilingon pa 

 History of Bolivia (1809–1920)
 Argentine War of Independence
 Women in warfare and the military in the 19th century
 Feminist history

 Iba pang babasahon 

 Frei, Cheryl Jiménez. "Columbus, Juana, and the Politics of the Plaza: Battles over Monuments, Memory and Identity in Buenos Aires," Journal of Latin American Studies, vol. 51, (3) August 2019, pp. 607-638.
 Salmonson, Jessica Amanda. (1991) The Encyclopedia of Amazons. Paragon House. Page 26. ISBN 1-55778-420-5
 Link to the Book Chapters of: Pacho O'Donnell (1994). The Woman Lieutenant Colonel, in Spanish. Planeta: Buenos Aires.

 Iba pang mga takod 



 a Azurduy: Heroine nin Independensia
 Azurduy: Anatrikal na paghaman nagtataong onra sa buhay, pamanang halimbawa kan Serbisyol Freedom Fighter sa Amerika del Sur

 Toltolan