Kim Ransa

Si Kim Ransa (    ; 1872–1919), sarong aktibista sa katalingkasan kan Korea. Siya man sarong paratukdo ni Yu Gwan-sun, na iyo an nag-organisar kan Marso 1st Movement laban sa pamamahala kan Hapon.

 Amay na buhay 
Si Kim Ransa natawo sa 1872 sa Pyongyang.  Sa ibong kan polisiya kan eskwelahan na nagbabawal sa paglaog sa mga may agom na babae, matrayumpo niyang nakumbinsir an mga edukador kan Ewha Haktang asin nagin estudyante kan 1896 sa edad na 24. Kan huri, nag-adal siya sa Ohio Wesleyan University, na nagin pinakaenot na babaeng Koreano na nag-adal sa ibang nasyon asin nakakua nin bachelor's degree. 

 Karera sa pagtukdo 
Pagkatapos kan saiyang gradwasyon, nagpuli si Kim hale sa Estados Unidos asin nagpoon na magtokdo nin Ingles asin Biblia sa Ewha Hakdang.  Dangan siya nagin sarong parahatol para sa sarong organisasyon na pinangenotan nin mga estudyante na inaapod Ewha Literary Society (E-mun-hai) na nagkaigwa nin mahalagang papel sa paggiya ki Yu Gwan-sun na mangenot sa sarong matoninong na demonstrasyon kaiba an ibang mga babaeng estudyante. Inenkaminar ni Kim si Yu Gwan-sun na magin "sarong liwanag para sa Korea," asin mag-ayon sa organisasyon. Dangan si Kim nagin an solamenteng propesor na Koreano na nag'ayon sa pagmukna kan pinakaenot na kolehiyo nin mga babae sa Ewha Haktang kan 1910 asin sa kahurihurihi nagserbing bise prinsipal. 

 Adbokasiya sa katalingkasan 
Sa tiwala ni Gojong, an huring hade kan Joseon asin an pinakaenot na Emperador kan Korea, si Kim nagkaigwa nin mahalagang papel bilang sarong paratradusir asin sarong emisaryo sa hiron nin katalingkasan kan Korea. Kan 1919, si Gojong asin Kim naggibo nin mga plano na magpadara nin mga delegado (kaiba si Kim) sa Paris Peace Conference na naghahagad nin suporta kan mga dayuhan para sa independensya kan Korea, alagad an pagprobar napundo pakatapos kan biglang pagkagadan ni Gojong kan Enero 21, 1919. 

 Kagadanan 
Kan 1919, si Kim nagbyahe pasiring sa Beijing tanganing mag-atender sa Paris Peace Conference. Pagkatapos na magkakan kaiba an mga Koreanong residente sa Beijing, nagkahelang siya asin sa kahurihurihi nagadan sa edad na 47. Igwa nin mga testigo na an bangkay ni Kim nagin itom (posibleng huli sa pagkahilo), alagad an opisyal na kawsa kan kagadanan dai pa nadeterminaran. 

 Pamana 
Si Kim midbid sa saiyang adbokasiya sa pagpapakusog kan mga kababaihan sa paagi nin edukasyon. Bilang simbag sa sarong artikulo na isinurat ni Yun Chi-ho sa journal na The Korea Mission Field kan Hulyo 1911 na nagdedetalye kan pangangaipo para sa mga babaeng Koreano na makanuod kun pano maggibo nin mga trabaho sa harong, si Kim nagpublikar nin sarong artikulo nin pagkontra na nagsasabi na "an katuyuhan kan edukasyon para sa mga babae bako an magluto o magtahi nin mas marahay," asin na "an mga babaeng estudyante dai dapat basolon, na may kakulangan nin ebidensya, kun pano, huli ta dai aram kun pano gigibohon paglaba o pagplantsa 

Kan 1995, si Kim tinawan nin Order of Merit for National Foundation pagkatapos na magadan. 

 Toltolan