Banwaan nin Dili

An banwaan nin Dili (, ) iyo an saro sa 14 na mga banwaan na dating mga distrito kan Timor-Leste, asin kaiba an kapitolyo nasyulan na Dili. Igwang 277,279 , an banwaan na ini na kadaklan na nag-iirok, minairok sa kapitolyo syudad.

Ginikanan-ngaran
Pirang paliwanag an itinao para sa ginikanan kan ngaran kan munisipyo. Parati ining ipinaliwanag, kasama na an sadiring websityo kan munisipyo, na hali ini sa kataga na Tetum , na an boot sabihon pawpaw. Susog sa lingguwista, etnolohista asin para-usip na Australyano na si Geoffrey Hull, arog pa man kaito, an paliwanag na idto sarong ponolohitikal asin dai katubod-tubod sa kasaysayan, huli ta an tataramon na tinataram sa lugar na midbid ngunyan sa Dili bago itinugdas kan mga Portuges an saindang tukawan nin pamamayo duman kaidtong  1769 iyo an Mambai, bakong Tetum. Iniladawan ni Hull an arog kaitong mga paliwanag sa "subong na ginikanan-ngaran".

Sa pananaw ni Hull, nagbutwa an taga na Dili na sarong kognato sa tagang zili kan Bunak (), na sarong gunuan sa escarpment sa likod kan syudad; nagkomento siya na sa sarong tataramon na Papuano, kun sain an Bunak iyo an sarong halimbawa na tinataram sa lugar kan Dili bago an pagwarak kan mga tataramon na pigbaseng-Austronesyo nin Mambai asin Tetum.

An saro pang "subong na ginikanan-ngaran" na paliwanag na ipigsuhesyon kan munisipyo na iyo an pangaran kaini, hali sa katagang Portuges na , na kun hihilingon, katampad ini sa ekspersyon kan Tetum na  (). Susog sa munisipalidad, igwang kadakol na mga poon nin abaka sa kun ano ngunyan na suko kan  sa tahaw kan kaidtong , na minasakop sa Dili ngunyan. Kada taon, nagsasagibo an lokal na komunidad nin sarong tradisyonal na seremonya nin bayle, asin nagdudulot man nin mga sakripisyo para sa poon nin abaka. Nagtutubod an mga lokal na tawo na ini gikan sa katagang Portuges na  na nagpapasaboot sa sagradong mata, kaya ta inako ninda ini para sa ngaran kan lugar.

Heograpiya
Poon pa kan ika-1 kan Enero 2022, An Dili iyo an ikaduwa sa pinakasadit na banwaan sa Subangan na Timor sa hiwas na mabilog sa . Ini man an may pinakahalangkaw na populasyon. Yaon ini sa amihanan na baybayon kan isla nin Timor na nakahampang sa Itiot nin Ombai, asin nasasagkudan an Manatuto sa sirangan, Aileu sa habagatan, asin Liquiçá sa sulnopan.

An isla nin Atauro, sa amihanan kan munisipalidad sa atubangan kan kapitolyo, iyo an saro sa mga administratibong poste kan Dili sagkod sa katapusan kan 2021, kadtong nagin suway na munisipyo ini.

An Dili iyo an sentrong pang-ekonomiya asin pampulitika kan Subangan na Timor.

 Mga administratibong poste
An mga administratibong poste (kaidto mga pang-irarom na distrito) kan banwaan iyo an:

 Cristo Rei
 Dom Aleixo
 Metinaro
 Nain Feto; asin
 Vera Cruz

An mga administratibong poste, nababanga sa 31 na suko ("barangay") sa kabilugan.

Mga toltolan
Mga tala

Bibliograpiya






Mga panluwas na takod

  – official site (in Tetum with some content in English)
  – information page on Ministry of State Administration site 


Category:Mga banwaan kan Subangan na Timor