Minokawa

An Minokawa sarong higante, garo dragon na gamgam sa mitolohiya kan Filipinas . An mga enot na tawo nagtutubod na an linalang na ini dakulaon na gayo na kaya kaining halonon (o takpan) an Saldang tanganing ipaliwanag an pangyayari nin mga eklipse.  [ Ini ilinaladawan pa ngani bilang sarong higanteng gamgam na an pangaran Minokawa na nabubuhay sa espasyo na pwedeng maglamoy kan Saldang asin Bulan, asin maghihingoang gibohon man an arog kaini sa Kinaban. 

Sa sarong osipon kan Bagobo, an Minokawa sarong gamgam na arog kadakula kan sarong isla. An mga barahibo kaini iyo idtong mga matarom na espada, an mga mata nagsabanaag na garo salming, an tuka asin mga bitis kaini garo asero. Ini nabubuhay "sa luwas kan kalangitan, sa sirangan na kalangitan". Mantang an mga Baua nag-eerok "sa itaas kan kalangitan" huli ta an mga Bisayan nagtutubod na igwang kuweba na inaapod na "calulundan" sa itaas kan kalangitan, an laogan natatahoban nin asul na aso. 

 Pundamental na Alamat 
Bago magpoon an panahon, haloy nang marhay an nakaagi, sarong dakulang gamgam na inaapod na Minokawa an naghalon kan Bulan. Huli sa takot, an gabos na tawo nagpoon na magkurahaw asin gumibo nin makosog na ribok. Dangan an gamgam nagsirip pababa tanganing helingon kun ano an nangyayari, asin binuksan an saiyang ngoso. Alagad kan buksan niya an saiyang nguso, an Bulan naglukso asin nagdulag.

An Minokawa -bird siring kadakula kan Isla nin Negros o Bohol . Igwa ining tuka na gibo sa asero, asin an saiyang mga kuko gibo man sa asero. An saiyang mga mata garo salming, asin an lambang barahibo sarong matarom na espada. Siya nag-eerok sa luwas kan kalangitan, sa sirangan na ibong, andam na agawon an Bulan asin pagkatapos kan dai nagin mapangganang pagprobar na halonon an satelayt, ini nagbibiyahe asin nag-aagi giraray na nag-uurong-sulong sa irarom kan daga.

An Bulan naggigibo nin walong labot sa sirangan na ibong tanganing makaluwas, asin walong labot sa sulnupan na ibong tanganing makalaog, huli ta aroaldaw an dakulang gamgam naghihingoang dakupon siya, asin siya natatakot. An eksaktong oras na pigprobaran niyang halonon siya iyo an panahon na siya madali nang maglaog sa saro sa mga labot sa sirangan tanganing magliwanag giraray sa samo. Kun an Minokawa hahalonon an Bulan, asin an Saldang man, siya dangan mababa sa Kinaban asin hahalonon man an mga tawo. Alagad kun an Bulan yaon na sa tulak kan dakulang gamgam, asin an langit madiklom, dangan an gabos na taga-Bagobo makurahaw asin mahihibi, asin mapukpok nin mga gong, huli ta natatakot sindang kakanon sinda gabos. Dai nahaloy an raket na ini an nagpangyari sa gamgam na Minokawa na maghiling pababa asin "magbukas kan saiyang nguso tanganing madangog an tanog." Dangan an Bulan naglukso hale sa nguso kan gamgam asin nagdulag. 

 Popular na kultura 
Sa serye sa telebisyon na Bagani, si Minokawa saro sa mga linalang ni Apo. Kan huri, ini nasa irarom kan kontrol ni Lakas, na pinagsararo kaini sa saiyang espada. Ginagamit niya an gamgam sa pagdulag o pakikilaban.

Sa serye nin pantasya sa TV kan GMA 7 Mulawin Vs Ravena, an Minokawa sa katapustapusi ginadan ni Anya gamit an Ruwido (na pinakusog kan Mystic Jewel o Mahiwagang Hiyas), sa tabang ni Almiro, Gabriel, Pagaspas, Lawiswis, Malik, Pirena asin Lira. Kan ini matumba, an mga tulang asin puso sana an natada.

 Toltolan