Rumi

Si Jalāl al-Dīn Muḥammad Rūmī, o simpleng Rumi (30 Setyembre 1207 – 17 Disyembre 1273), sarong ika-13 siglong pararawitdawit, Hanafi faqih (hurista), iskolar na Islamiko, teologong Maturidi ( mutakallim ),  asin mistikong Sufi na gikan sa Dakulang Khorasan sa Dakulang Iran .  

An mga obra ni Rumi kadaklan isinurat sa Persiano, alagad paminsan-minsan naggagamit man siya nin Turko,  Arabiko  asin Griyego    sa saiyang berso. An saiyang Masnavi ( Mathnawi ), na pigkompuesto sa Konya, pigkokonsiderar na saro sa pinakadakulang rawitdawit kan tataramon na Persiano.   An impluwensya ni Rumi naglampas sa mga nasyonal na linderos asin etnikong mga dibisyon: mga Iranian, Afghan, Tajik, Turko, Kurdo, Griego, Muslim sa Sentral na Asya, siring man an mga Muslim kan subkontinente kan India nag-apresyar na gayo kan saiyang espirituwal na legasiya sa laog nin pitong siglo.   An saiyang rawitdawit nakaimpluwensya bako sana sa literaturang Persiano, kundi pati na sa mga tradisyon literaryo kan mga tataramon na Ottoman Turkish, Chagatai, Pashto, Kurdish, Urdu, asin Bengali .   

An mga obra ni Rumi lakop na binabasa ngonyan sa saindang orihinal na tataramon sa bilog na Greater Iran asin sa kinaban na nagtataram nin Persiano.   An saiyang mga rawitdawit sunod na natradusir sa kadakol na mga tataramon kan kinaban asin natranspose sa manlaen-laen na format. Si Rumi pigladawan bilang an "pinakapopular na pararawitdawit",  popular na gayo sa Turkiya, Azerbaijan asin Sur na Asya,  asin nagin "pinakabentang pararawitdawit" sa Estados Unidos.  

 Pangaran 
Siya pinakaparateng inaapod na Rumi sa Ingles. An saiyang bilog na pangaran itinao kan saiyang kontemporanyong Sipahsalar bilang Muhammad bin Muhammad bin al-Husayn al-Khatibi al-Balkhi al-Bakri.  Siya mas midbid sa pangaran na Molānā Jalāl ad-Dīn Muḥammad Rūmī (  ). An Jalal ad-Din sarong pangaran na Arabe na an boot sabihon "Kamurawayan kan Pagtubod". Si Balkhī asin Rūmī iyo an saiyang nisbas, na an boot sabihon, sunod-sunod, "gikan sa Balkh " asin "gikan sa Rûm ", siring na siya gikan sa Sultanato kan Rûm sa Anatolia . 

 Buhay 

 Pangkalahatan na Paghiling 
Si Rumi namundag sa mga magurang na Persiano,     sa Balkh,  modernong Afghanistan o Wakhsh,  sarong baryo sa Sirangan na pangpang kan Salog Wakhsh na midbid bilang Sangtuda sa presenteng Tajikistan .  An lugar, na kataid sa kultura kan Balkh, iyo an kun saen an ama ni Mawlânâ, si Bahâ' uddîn Walad, sarong parahulit asin hurista.  Duman siya nag-erok asin nagtrabaho sagkod 1212, kan si Rumi mga limang taon an edad asin an pamilya nagbalyo sa Samarkand . Annemarie Schimmel, "I Am Wind, You Are Fire," p. 11. 

 Sa huri buhay asin kagadanan 
Si Mewlana kusang nagkompuesto nin mga ghazal (mga rawitdawit na Persiano), asin ini nakolekta sa Divan-i Kabir o Diwan Shams Tabrizi. Si Rumi nakakua nin saro pang kaibaiba sa Salaḥ ud-Din-e Zarkub, sarong panday nin bulawan. Pagkagadan ni Salah ud-Din, an eskriba asin paboritong estudyante ni Rumi, si Hussam-e Chalabi, an nag-asumir kan papel bilang kaibaiba ni Rumi. Sarong aldaw, sindang duwa naglalakawlakaw sa mga ubasan kan Meram sa luwas kan Konya kan ilinadawan ni Hussam ki Rumi an sarong ideya na saiyang nakua: "Kun ika magsusurat nin sarong libro arog kan Ilāhīnāma kan Sanai o an Mantiq ut-Tayr kan 'Attar, ini magigin kaibaiba kan kadakol na mga troubadour. Mapapano ninda an saindang puso gikan sa saimong mga gibo asin makokomponer kaini." Nagngirit si Rumi asin nagkua nin sarong pidaso nin papel na nakasurat an enot na labing walong linya kan saiyang Masnavi, na nagpopoon sa:

 Hilingon man 

 Pangkagabsan 

 Blind men and an elephant
 Sant Mat
 Symphony No. 3 (Szymanowski)

 Toltolan 

Kategorya:Mga artikulo na naglalaog nin teksto sa tataramon na Persiyano