Baybayon

An baybayon iyo an porma nin daga mabaybay na kataid kan lawas nin tubig kan dagat. An mga partikulo na binibilog kan sarong baybayon parating gibo sa gapo, arog kan baybay, graba, shingle, mga sararadit na gapo, asbp., o biolohikong pinagkuanan, arog sana kan mga moluskong bingkay o mabahurang alga. Nagmamantinir an mga sedimento sa manlainlain na mga densidad asin istraktura, nakasalalay sa lokal na paghiro kan alon asin panahon, nagmumukna nin manlainlain na  mga pagkakahimo, dukot o arok asin gradyente o patong nin materyal.

Dawa na an pirang mga baybayon namukna sa mga kinamumugtakan nin sariwang tubig, kadaklan sa mga baybayon yaon sa mga lugar nin gilid-dagat kun sain an hiro kan lundo-lundo o sulog nagdedeposito asin nagmumukna giraray nin mga sedimento. An paghuros asin mga heolohiyang pagbabago kan mga baybayon nangyayari sa natural na mga proseso, arog kan aksyon nin lundo-lundo asin mga pangyayari nin grabeng panahon.  Kun nasa marhay na kondisyon an paros, an mga baybayon, pwedeng suportaran kan mga duna sa baybayon na nag-aalok nin proteksyon asin pagbabagong-buhay para sa baybayon.  Arog pa man kaito, an mga likas na puwersang ini naging mas grabe  nin huli ta sa pagbabago kan klima, permanenteng binabago an mga baybayon sa marikason na mga ura.  An pirang mga pagtatantya, nagsasaladawan nin sagkod sa 50 porsyento nin mga mabaybayon na baybayon kan kinaban na nawawara sa 2100 nin huli ta sa paglangkaw kan nibel nin dagat na hinimok kan pagbabago nin klima.

Mga toltolan

Urog pang mababasa
 Bascom, W. 1980. Waves and Beaches. Anchor Press/Doubleday, Garden City, New York. 366 p.


Mga panluwas na takod

 Coping with beach erosion – UNESCO