Diyalekto

An terminong diyalekto (gikan sa Latin na dialectus, dialectos, gikan sa Suanoy na Griyegng kataga na διάλεκτος, diálektos "diskurso", gikan διά, diá "sa paagi" asin λέγω, légō "nagtataram ako") ginagamit sa duwang daing kaarog na paagi tanganing upang sumangguni sa duwang magkakalain na klase nin pangyayari sa tataramon:

 An sarong paggamit minatukdo sa sari-saring tataramon na sarong katangian kan sarong partikular na grupo nin mga nagtataram kan tataramon na idto.Oxford Living Dictionaries – English.  Retrieved 18 January 2019. Sa irarom kan depinisyon na ini, an mga diyalekto o pagkakalain-lain kan sarong partikular na tataramon na haraning naitatakod asin, kabali kan saindang pagkakalain, parating lagpas na nasasabutan, lalo na kun harani sa lambang saro sa pagpapadagos kan diyalekto. Pirming ipigbubugtak an termino sa mga panrehiyon na korte nin pagtataram, alagad an sarong diyalekto, pwede man matukdo nin lain pang mga karasunan, arog kan tipo sa sosyodad o etnisidad.Merriam-Webster Online dictionary. An sarong diyalekto na naitatakod sa sarong sakto na tipo nin sosyodad pwede na apodon na sosyulekto, mantang an sarong diyalekto na naitatakod sa sarong partikular na grupo nin etniko pwede apodon na etnolekto, asin an sarong heograpikal/panrehiyon na diyalekto pwedeng masabing sarong rehilektoWolfram, Walt and Schilling, Natalie. 2016. American English: Dialects and Variation. West Sussex: John Wiley & Sons, p. 184. (kaiba an mga alternatibong termino 'rehiyonalekto', 'heolekto', at 'topolekto'). Segun sa depinisyon na ini, an anuman na pagkakalain-lain kan sarong naitao na tataramon, pwede maitipo bilang "sarong diyalekto", kabali an anumang estandardisadong pagkakalain-lain. Sa kasong ini, an pagkakalain sa tanga kan "estandardisadong tataramon" (boot sabihon, an "estandarteng" diyalekto kan sarong isang partikular na tataramon) asin an "dai-estandardisadong diyalekto" (bernakular) na diyalekto kan parehas na tataramon pirming arbitraryo asin base sa mga salik pansosyudad, pampulitika, kultural, o pagsasaalang-alang sa uusipon o pagwarak asin katanyagan. Sa kaarog  na paagi, an mga depinisyon kan mga terminong "tataramon" asin "diyalekto" pwedeng magsalak asin pirmi na napapairarom sa debate, na igwang pagkakalain-lain sa tanga kan duwang pagpapakasaboot sabihon na pirmi na pinagbabasehan kan dak-makatwiran o sosyopolitikal na motibo. An terminong "diyalekto" kung minsan ay pinaghihigpitan tanganing matawan nin depinisyon na "dai-estandarteng pagkakalain-lain", partikular sa mga pagkakataon na bakong espesyalista asin mga tradisyon nin linggwistiko na bakong Ingles.Schilling-Estes, Natalies. (2006) "Dialect variation." In R.W. Fasold and J. Connor-Linton (eds) An Introduction to Language and Linguistics. pp. 311-341. Cambridge: Cambridge University Press.
 An iba pang paggamit kan termino na "diyalekto", na tukoy sa mga pagkakataong kolokyal sa pirang mga nasyon arog kan Italya«The often used term "Italian dialects" may create the false impression that the dialects are varieties of the standard Italian language.» Martin Maiden, M. Mair Parry (1997), The Dialects of Italy, Psychology Press, p.2 (hilingon an dialetto«Parlata propria di un ambiente geografico e culturale ristretto (come la regione, la provincia, la città o anche il paese): contrapposta a un sistema linguistico affine per origine e sviluppo, ma che, per diverse ragioni (politiche, letterarie, geografiche, ecc.), si è imposto come lingua letteraria e ufficiale». Battaglia, Salvatore (1961). Grande dizionario della lingua italiana, UTET, Torino, V. IV, pp.321-322), Pransya (hilingon an mga patois) asin an Pilipinas, an nagdadara nin sarong mapanraot na depinisyon asin naipapahiling an pampolitika asin pansosyudad na kamugtakan kan sarong tataramon na bakong pangnasyon sa sarong pangnasyon na tataramon. Sa madaling sabi, an mga "diyalekto" na ini, bakong mga aktwal na diyalekto sa parehas na depinisyon arog kan sa inot na paggamit, huli ta an mga ini, nagpoon sa tataramon na nangingibabaw sa politika asin baga bakong saro sa mga sari-sari kaini, alagad nag-uswag ini sa sarong suway asin kahilerang paagi dangan pwede nang haros na maglaog sa estandarte kan manlainlain na paninindogan para sa sarong suway na tataramon. Sa balyo kaini, an mga "diyalekto" na ini pwedeng pirmi na makauusipon na kognado asin nagheheras nin mga genetikong gamot sa parehas na kag-aki kan mga tataramon bilang an nangingibabaw na tataramon pangnasyon sa manlainlain na lebel na sarong kapwang pagkakasabutan. Sa puntong ini, bakong arog kan sa inot na paggamit, dai binibisto an nasyunal na tataramon na sarong "diyalekto", huli ta ini an nangingibabaw na tataramon sa sarong partikular na estado, maging sa mga terminong prestihiyo sa tataramon, kamugtakan sa sosyodad o politika (hal. opisyal), pahahadi o pagwarak, o gabos na nasambit. An terminong "diyalekto" na ginamit sa arog kaining paagi, nagpapahiwatig nin sarong pampolitikang konotasyon, na ginagamit kan kadaklan tanganing manukdo sa mga hababang-prestihiyo na tataramon (anuman a  saindang totoong lebel kan tahang sa nasyunal na tataramon), mga tataramon na dai nin suporta sa institusyon, o an mga binibisto na "bakong angkop para sa pagsusurat". An pagkakakaag na "diyalekto" patok man na ginagamit tanganing sumangguni sa mga dai nakasurat o dai nakakodigong tataramon kan mga nag-uuswag na nasyon o mga nakasuway na lugar, kun sain an terminong "tataramon na bernacular" urog na pig-uuyunan kan mga lingguwista.

 Mga toltolan 

 Mga panluwas na takod 
 Dialect (linguistics)
 Parang pamilyar? - Makinig sa mga impit na rehiyon at diyalekto ng UK sa website ng 'Sounds Familiar' ng British Library
 Mga International Dialect ng English Archive Mula pa noong 1997 
 whoohoo.co.uk British Dialect Translator
 thedialectdictionary.com - Pagsasama-sama ng Mga Dayalekto mula sa buong mundo
 Isang site para sa mga anunsyo at pag-download ng SEAL System

Kategorya:Leksikolohiya
Kategorya:Mga kaarog asin estilo nin tataramon
Kategorya: tataramon