Tataramon na Gorontalo

An tataramon na Gorontalo (pig'aapod man na Hulontalo) saróng tataramon na pigtataram sa Provincia nin Gorontalo (Norteng Sulawesi, Indonesya, sur gilid-baybayon) kan mga tawo nin Gorontalo. An mga diyalektos kan Gorontalo iyo an Subangang Gorontalo, Gorontalo, Tilamuta, Suwawa, asin Sulnupang Gorontalo.

 Pagkaklasipikar 
Kabali an tataramon na Gorontalo sa grupo nin tataramon na Gorontaliko,    na kun sain parte ini kan grupo nin tataramon na Gorontalo-Mongondow,    na sanga kan pamilya nin mga tataramon na  Malayo-Polinesyo,    na sanga kan pamilya nin tataramon na Austronesyo.    T
An mga tataramon na may kaano-ano sa tataramon na Gorontalo iyo an Tataramon na Suwawa, tataramon na Bolango, Tataramon na Buol, Tataramon na Bintauna, Tataramon na Kaidipang, asin tataramon na Lolak.

 Palatanugan 
 labalv. pal.vel.glot.nasal m  n   ɲ  ŋ  plosibo p b  t d  d̠  c ɟ  k ɡ  ʔimplosibo ɓ  ɗ  sonorante w  l r    j    h

 Literatura 
Pamilyar an mga katutubo na nag-eerok sa rehiyon kan Gorontalo sa manlaenlaen na tipo kan pataram na literatura arog kan Tanggomo, tuja'i, Leningo, Taleningo, Tinilo na kung sain, itinataram asin isinasapayo sana kan mga perpetrator o suspek kaya bihirang nakatagpo nin nakasurat na iskritura. Naging bisto sana an pagsurat kaini kan pagkatapos sana kan pagdatung kan mga nagwarak kan Islam asin kolonyalismong Olandes. Pigtituluhan an saro sa mga suanoy na manuskrito sa tataramon na Gorontalo na natagpuan na  Utiya tilingolowa lo pilu lo tau lota ohu-uwo lo pilu boito .  Sa irarom kan titulo kan librong ini, isinurat an  polyama 1870  na siyang taon kan pagsurat kan manuskrito. An katagang  polyama , minatukdo sa sinaenot na astronomiya kan sosyudad kan Gorontalo na segun sa paghiro kan mga posisyon nin mga kalangitan kan langit na naisasagibo kung mawot nindang magtanom nin mga pananom, maggibo nin mga bagong harong, maglipat, magpakasal asin iba pa. Isinurat an manuskritong ini ni Johan Gerhard Frederich Riedel na siyang pinakagurang na aki kan ebanghelista nin J.F. Si Riedel gikan sa Netherlands.
An saro pang libro manongod sa Gorontalo, na medyo gurang, isinurat ni Wilhelm Joest, sarong paralakbay sa kinaban asin para-etnograpo gikan sa Alemanya. pigtiyuluhan an librong ini nin Das Hol Gorontalo:  Glossar und grammatische Skizze ; ein Beitrag zur Kenntniss der Sprachen von Celebes, nakaimprinta sa Berlin kadtong 1883.

Mga Numero

Nakasurat sa ibaba an lista nin mga komparasyon kan mga numero nin Hulontalo sa tataramon na Indones, Ingles dangan sa Bikol Sentral.

Kardinal na bilang

 Nu.  Indones  Hulontalo  Bikol Sentral 1  1 (satu)  tuwawu/tuwewu  saró 2  2 (dua)  duluwo   duwa 3  3 (tiga)  totolu  tolo 4  4 (empat)  wopato  apat 5  5 (lima)  limo  lima 6  6 (enam)  wolomo  anom 7  7 (tujuh)  pitu  pito 8  8 (delapan)  walu  walo 9  9 (sembilan)  tiyo  siyam 10  10 (sepuluh)  mopulu  sampulo 11  11 (sebelas)  mopolatuwawu  kagsaro 12  12 (duabelas)  mopuladuluwo  kagduwa 13  13 (tigabelas)  mopulatotolu  kagtolo 14  14 (empatbelas)  mopulawopato  kag-apat 15  15 (limabelas)  mopulalimo  kaglima 16  16 (enambelas)  mopulawolomo  kag-anom 17  17 (tujuhbelas)  mopulapitu  kag-pito 18  18 (delapanbelas)  mopulawalu  kag-walo 19  19 (sembilanbelas  mopulatiyo  kag-siyam 20  20 (duapuluh)  dulopulu  duwampulo30  30 (tigapuluh  tolopulu  tolumpulo 40  40 (empatpuluh)  wopatopulu   apatnapulo50  50 (limapuluh)  limolopulu  limampulo 60  60 (enampuluh)  wolomopulu  anomnapulo70  70 (tujuhpuluh)  pitulopulu  pitumpulo 80  80 (delapanpuluh)  walulopulu  walumpulo 90  90 (sembilanpuluh)  tiyolopulu  siyamnapulo100  100 (seratus)  mohetuto  sanggatos 500  500 (limaratus)  limolohetuto  limang gatos 1000  1000 (seribu)  ngolihu  sanribo/saróng ribo

Ordinal
 Nu.  Hulontalo  Indones  Tagalog  Bikol Sentral 1  oyinta/oyintaliyo  pertama/kesatu  ikauna  pangenot/ikaenot 2  oluwo/oluwoliyo  kedua ikalawa panduwa/ikaduwa 3 otulu/otululiyo  ketiga  ikatlo  pantolo/ikatolo 4 opato/opatiyo  keempat  ika-apat  pan-apat/ika-apat 5  olimo/olimoliyo  kelima  ikalima  panlima/ika-lima 6  olomo/olomiyo  keenam  ika-anim  pan-anom/ika-anom 7  opitu/opituliyo  ketujuh  ikapito  pampito/ikapito 8  owalu/owaluliyo  kedelapan  ikawalo  panwalo/ikawalo 9  otiyo/otiyoliyo  kesembilan  ikasiyam  pansiyam/ikasiyam 10  opulu/opululiyo  kesepuluh  ikasampu  pansampulo/ikasampulo

 An Oyinta, oluwo, otolu asbp. kun an numerong ini pig-aapod man na solo / solo-long mayong kaiba nin pangunlay

 An Oyintaliyo, oluwoliyo, otoluliyo asbp. Kun an numerong ini piggagamit sa pangungulay.

An Kwentada nin Aldaw
 Ngohuyi an pagbanggit sa saróng aldaw (24 oras) sa tataramon na Hulontalo
 No  Hulontalo  Indones  Filipino/Tagalog  Bikol Sentral 1  ngohuyi  sehari  isang araw  saróng aldaw 2  duhuyi  dua hari  dalawang araw  duwang aldaw 3  tolohuyi  tiga hari  tatlong araw  tolong aldaw 4  wopahuyi  empat hari  apat na araw  apat na aldaw 5  limohuyi  lima hari  limang araw  limang aldaw 6  wolongguyi  enam hari  anim na araw  anom na aldaw 7  pituhuyi  tujuh hari  pitong araw  pitong aldaw  8  walu lohuyi  delapan hari  walong araw  walong aldaw 9  tiyohuyi  sembilan hari  siyam na araw  siyam na aldaw 10  mopulohuyi  sepuluh hari  sampung araw  sampulong aldaw 11  mopula tuwawu lohuyi  sebelas hari  labing-isang araw  kagsarong aldaw 12  mopula dulohuyi  duabelas hari  labing-dalawang araw  kagduwang aldaw 13  mopula tolohuyi  tigabelas hari  labing-tatlong araw  kagtolong aldaw 14  mopulapato huyi  empatbelas hari  labing-apat na araw  kag-apat na aldaw 15  mopulalimo huyi  limabelas hari  labing-limang araw  kag-limang aldaw

Mga pigura kan tataramon na Gorontalo 
Igwang dakol na mga pangaran kan mga pigura na igwang papel sa pagmamantinir kan tataramon na Gorontalo, kabali an:
 Manuli sarong parataram nin Tanggomo, sarong pataram na literaturang Gorontalo. An bentahe ni Manuli, nagibo niyang kabisaduhon an ribu-ribong mga rawit-dawit asin magigibong maggibo nin mga bagong rawit-dawit na tulos na segun sa mga pangyayari o pangyayari na nahiling niya man lang. Pigkakanta an mga rawit-dawit na Tanggomo na minuknâ niya sa tradisyunal na saudan kan Gorontalo kapag nagtitinda siya, nin huli diyan, nakukua niya an atensyon kan dakol na yawo asin nakakatabang an mga ito na mabakal an saiyang mga paninda. Dakol sa mga rawit-dawit na Tanggomo na saiyang pighatod an naitala dangan nakaimbak bilang mga digital archive sa Radio Republik Indonesia, Gorontalo.

 Mansoer Pateda sarong paratukdo na saro man na paralektura sa Estado nin Unibersidad kan Gorontalo. Dakol na mga libro an saiyang naiprodyusir, an mga pibakabistong gibo niya sa publiko iyo an mga Diksyunaryong tataramon na Gorontalo-Indones, an Diksyunaryong tataramon na Indones-Gorontalo. Kadamay man siya sa preparasyon kan  Qur'an paduman sa tataramon na Gorontalo na kun sain was carried out with the team. Pig-onrahan siya nin titulong kustomaryo na '' Taa Lopoolamahe Popoli, na kun an boot sabihon, Pinakaaki na Pagpreserbar nin Kultural kan Gorontalo.

 Jusuf Sjarif Badudu sarong eksperto sa tataramon na Indones. Saro man siyang Propesor kan Linggwistika sa Unibersidad kan Padjadjaran asin halawig na bisto sa komunidad bilang host kan Programang Pagpapa-uswag kan Tataramon na Indones 1974-1979 sa TVRI. Pigkokonsiderar an atensyon niya sa tataramon na Gorontalo bilang ebidensiya sa saiyang libro na "Morpolohiya kan tataramon na Gorontalo". Para sa saiyang mga serbisyo, pigtawanan kan Gorontalo Customary Council siya nin tradisyunal na titulo na  "Taa O Ilomata To Wulito"..

Mga Toltolan

Kategorya:Mga tataramon kan Indonesya
Kategorya:Mga tataramon kan Sulawesi