Balyan-a

An balyán-a o babaylan sarong kataga na kaapudan para sa mga katutubong Pilipinong parabulong (kadaklan mga kababaihan) asin lideres kan komunidad.  Sa tradisyon kan mga Pilipino, saro ining tawong igwang kakayanang magbulong nin kaluluwa asin lawas; sarong babayeng nagsisirbi sa komunidad sa paagi kan pagigin sarong parahilom kan mga ciudadano o namamanwa, parasaray nin kaaraman dangan bilang pilosopo; sarong babayeng nagtatao nin kapusugan sa estrukturang pang-lipunan kan komunidad; sarong babayeng pwedeng maglaog sa kinaban kanmga espiritu o iba pan katayuan nin diwa asin magluwas-laog nin mayong sagabal sa mga kinaban na ini; sarong babayeng igwang kabatiran sa pagpaparahay kan mga helang.Leny Strobel Bilang kadagdagan, ini sarong tawong namamagitan sa komunidad asin sa mga indibidwal an babaylan dangan saro man sa mga mismong nagsisirbi. Maninigo' na tandaan sa lambang pag'aadal manungod sa mga Balyán-a an pagpupugol kan mga taga-Europa asin Amerikano sa mga gibo asin gawi kan mga parabulong na ini kadtong kapanahunan kan kolonyalismo sa Filipinas.

Terminolohiya
Ang pinakaparating termino para sa mga shamans sa Pilipinas iyo an mga baylan, balian, o mga variant nin pagbabaybay. Siring man, manlaen-laen na mga grupong etniko an igwang manlaen-laen na mga pangaran para sa mga shamans, kaiba an mga shamans na igwang espesyal na mga obligasyon An mga ini iyo an:

Abaknon: tambalan
Aeta/Agta: anitu, puyang (poyang, pawang, pauang man), huhak (diviner)
Bagobo: mabalian
Balanguingui: duwarta
Banwaon: babaiyon (iyo man an babayeng datu kan tribo)
Bikol: balyán, balyán-a, balyana, paraanito, paradiwata, parahinaw, asog (lalaking balyan)
Bukidnon: baylan
Gaddang: mailang
Hanunó'o: balyán, balyán-an
Higaonon: baylan
Ibaloi: mambunong
Igorot: mandadawak, dawak, insupak, mon-lapu, tumunoh, alpogan, mumbaki, manalisig (apprentice)
Ilokano: baglan, mangoodan, manilao, mangalag (medyum), mangngagas (herbalist) 
Isneg: alopogan, dorarakit, anitowan
Itneg: mandadawak, alpogan
Ibatan: machanitu (medyum), maymay (paraaki), mamalak (diviner)
Kankana-ey: manbunong (medyum), mansib-ok (parabulong), mankotom (diviner, also mankutom)
Kapampangan: katulunan (catulunan man)
Karay-a: ma-aram, mangindaloan (parabulong), soliran (diviner, soli-an man)
Lumad: balian, balyan, mabalian
Maguindanao: walian (babayeng shaman, paraaki), pendarpa'an (medyum), pedtompan (medium), tabib (healer), pangagamot ([apprentice] healer,ebpamanggamut man), ebpamangalamat (diviner)
Mamanwa: baylan, binulusan, sarok, tambajon (parabulong, tambalon man)
Mandaya: baylan, balyan, baliyan
Manobo: beylan, baylanen (baylanon man), manhuhusay (mediator, paratago kan mga tradisyon,tausay man), manukasey (parabulong kontra sa mangkukulam), walian
Maranao: walian
Palaw'an: beljan
Sama-Bajau: balyan, wali jinn, dukun, papagan, pawang, bomoh, kalamat (diviner)
Sarangani: magbulungay
Subanen: balian, tanguiling
Suludnon: banawangon
Tagalog: katalonan (katalona, catalona, catalonan man), manganito, sonat, anitera (or anitero), lubus (herbalista), manggagagamot (parabulong), manghuhula (diviner), hilot (paraaki)
Talaandig: walian
Tausug: mangubat (amagubat man), pagalamat (diviner)
Tagbanwa: bawalyan, babaylan
T'boli: tao d'mangaw, tao mulung (parabulong)
Visayan: babaylan ( babailán, babailana man), baylan ('balyan, balian, baliana, vaylan man), daetan (daytan, daitan man), katooran ( catooran man), mamumuhat, makinaadmanon, diwatera (o diwatero), anitera (o anitero), mananambal (parabulong), himagan (parabulong), siruhano (herbalista), manghuhula (diviner), mananabang (paraaki)
Yakan: bahasa''

Toltolan

Mga panluwas na takod
 UP Babaylan
 Talaksang Babaylan
 "Babaylan Rising" (Bumabangong Babaylan) ni Aimee Suzara 

Kategorya:Mitolohiyang Pilipino