Tsiko

An tsiko (Manilkara zapota) sarong tinanom na halawig an buhay asin pirming madahon bilog na taon. Ini natural na naturubo sa habagatan kan Mehiko, Sentral Amerika, asin sa Caribbean. Nadara igdi sa Filipinas kan makolonya ini kan mga Espanyol. Sa ngonyan ini pigpapatubo nin lakopan sa Indya, Taylandia, Malaysia, Kambodia, Bangladesi asin sa Mehiko. An bunga kaini bilogon saka kayumanggihon. An laman kan prutas siring man kayumanggihon asin may mapulot na tagok. 

An tsiko nalangkaw sobra sa 30 metros (98 pye) na pwede aboton 1.5 m (4.5 pye) diametro an habayan niya pero kadaklan kan inaataman kaini naabot sanang 9 abot 15 m (30 asin 49 pye) na may habayan na sobrang 50m sentimetro. An tsiko pusog asin dai basta mapukan kan  duros. An ubak may maputing salong na nagdadamilot. An dahon berdeng berde, makintab. An mga burak kaini maputi pero saradit sana garo pormang kampanilya. An hilaw na bunga matagas saka kun tinutudok nakuprit nin puting salong pero an hinog pag pinildit hanak-hanak saka mayo na nin pulot na naluwas. 

An prutas nasukol 4-8 na sentimetro o pwede man umabot 15 sm, an pagkadakula na may duwa abot limang pisog. An laman  nagkokolor mapu'saw na giyaw o mairom na kayumanggi asin maragasnas sa kagat. An mga pisog maitom nanggad na may kawit sa sarong poro, na pwedeng magsabitr sa halanohan kun mahamil.

An tsiko nabubuhay sana sa maimbong asin tropikal na kamugtakan. Kun nasobrahan na lipot ini madaling matunaw saka magadan. Parati poon lima abot walong taon naedad bago ini nabunga. Ini sa laog sarong taon duwang beses namumunga.

Mga arapodan sa ibang lenggwahe

Virgin Islands           mispel
Honduras, Cuba           zapote
Dominican Republic, El Salvador, Costa Rica, Guyana, Puerto Rico, Nicaragua, Colombia nispero
Venezuela               nispero
Bahamas                  dilly
Jamaica                  naseberry
Brasil                   sapoti
Philippines              chico
Mexico,Hawaii, southern California, southern Florida   chicozapote
Northern India (chiku, "चीकू,")   chikoo       
Sri Lanka               sapatthilla, ra-ta-mi
Indonesia               sawo
West Sumatra            saos

Panluwas na takod

 http://stuartxchange.com/Chico.html Kinua 13-03-14

 Toltolan 

Kategorya:Mga tinanom sa Filipinas