Tanggomo

An Tanggomo iyo an oral na literatura kan tataramon na Goruntalo na ipinahayag sa ritmo na porma sa anyo kan sanaysay na rawit-dawit asin dai nakagapos nin mga linya.

Naglalaog an Tanggomo nin mga kaganapan asin pangyayari na an mapagkukuanan nin istorya nagmula sa mga totoong pangyayari o kaganapan, gikan sa alamat, asin gikan sa sadiring tala kan tagapagtaram.
Sa enot, pigsasayod an Tanggomo arog kan pagbabasa nin rawit-dawit na mayong kaibang sarong kagamitan. Sa mga karagdagang pag-uswag, igwa mang Tanggomo na pigkakanta na iniibanan pa nin mga may kuwerdas na panugtog o alpa.

 Ginikanan-ngaran 
Gikan an Tanggomo sa panginot na kataga o taramon na "Tanggomo" na, kung an literal na boot sabihon iyo an akomodasyon. Pig-aapod na Ta Motanggomo an tawong naghatod nin rawit-dawit na "Tanggomo".   
Minukna asin isinapayo kan mga tawo na mga bihasa sa Tanggomo an Tanggomo asin kinakanta sa pirang mga oras, halimbawa sa sarong pagselebrar o kadakulan nin tawo.

 Rawit-dawit na Tanggomo 
An minasunod sarong rawit-dawit sa kasagsagi kan "Patriotic Events January 23, 1942" na kun sain man na minsan minatukdo sa "Aldaw nin Katalingkasan kan Hulontalo":
Bisimila momulayi
Delo po'eela pomayi
Tawnu yilalu mayi
Botiya ma delo mayi
Wawu dungohi lomayi

Botiya uyilowali
Maso-maso to akali
Wawu dila bohabali
23 januali
42 yilowali
Lali wungguli kakali

Donggo to’u boito
Ra’ayati topingito
Wawu malo toduwito
Walanta hemolihito
Ngiyo-ngiyoto dungito

Oyinta lobohuliyo
Lomobu hudungiliyo
To pabia tambatiliyo
Talumolo waitiyo
Odito kapaliliyo
Kapali tikololiyo
Polibu limongoliyo

Odito to uwanengo
Pentadu delo tihengo
Tulu ma lotontulengo
Lopobu kilumohengo
Hudungu to uwanengo

Walanta mahepanita
Wawu malo hipalita
Uweewo ma hidehita
Ma mayi hipodelita

Hasili didu olamita
Malo didu olabita
Boli ma didu osisa
Ra’ayati to sikisa

Walanda mahesanangi
Tolipu Hulontalangi
Tahu’a pomikilangi
Dulolo motibarani
Motitituwawu malowani
Kumando li pa’a nani
Tawu ma lotitipalangi

Tahu’a ilambuliyo
Ra’ayati wawu tiyo
Mosadiya wawu mohiyo
Walanta wa’upoliyo

Pa’a nani bilantuwa
Talola’i tawabuwa
Ra’ayati ngohuntuwa
Pito banggo hiwuduwa
Pa’a nani ta ta’uwa

Odito utoniyati
Todulahu duma’ati
Lo’otoduwo u bebasi
Wawu lominta’a bandela
Umoputi wawu mela
23 januali
42 yilowali

Mongodula’a mongowutato
Tanggomo mahe’utapo
Wanu hila momatato
Pona’o de Hulontalo
Silita banta-bantalo

Mga toltolan