Mga tataramon na Austronesyo

An mga Tataramon na Austronesyo o (Tataramon na Espanyol: lenguas austronesias; Ingles: Austronesian languages) saro sa pamilya nin tataramon na talingkas na nakawarak sa mga kaiislahan nin Sur-subangan na Asya asin sa Pasipiko, na igwang diit na kaayon na ginagamit sa mismong kontinente kan Asya. Ini pigtataram kan 386 milyon na katawo (4.9%), na naglaag saiya bilan pan-apat na pinakadakulang pamilya nin tataramon sa kada parataram, minasunod ini sa mga tataramon na Indo-Europeo (46.3%), mga tataramon na Sino-Tibetan (20.4%), asin sa mga tataramon na Niger-Congo (6.9%). Mayoriyad sa mga tataramon na Austronesyo, igwa nin pinakahalangkaw na numero nin mga parataram , iyo an minasunod: Malay (Indones asin Malayo), Habanes, asin Filipino (Tagalog). Igwa an pamilya nin Austronesyo nin 1,257 na mga tataramon, kun saen ini an panduwa sa dakol kan anumang pamilya nin tataramon.

Arog kan mga kag-aki nin tataramon na Indo-Europeo, Apro-Asyatiko, asin Uraliko bilang saro sa mga tanging establisadong mga sinaenot na pamilya nin tataramon. Gikan an pangaran na Austronesyo sa Latinong auster na boot sabihon (Duros na hale sa sur o habagatan), asin kan Griyegong nêsos na boot sabihon (isla). Pinangaranan an naturang pamilya bilang sa pangmadlang mga tataramon na Austronesyo na piggagamit sa mga kaiislahan: alagad igwang mga tataramon na arog kan Malay asin mga tataramon na Tsamiko, na katutubo sa mismong kontinente nin Asya. Kadaklan sa mga tataramon na Austronesyo, kadiit an katutubong parataram, alagad piggagamit an mga pangenot nin tataramon na Austronesyo kan milyun-milyong katawo. Si Otto Dempwolff, sarong Alemang iskolar, iyo an enot na parasaliksik na malayong nasasaliksik an Austronesyo ayon sa tradisyonal na paagi nin pagkukumparar.

Manlaenlaen an pinaghalian kan mga tataramon an naiiba, alagad an Austronesyo asin an Niger-Congo an duwang pinakadakulang pamilya nin tataramon sa enterong kinàban sa bilang nin mga tataramon na laog kan mga ini, lambang saro igwang haros saro't-ikalima (1/5) sa enterong tataramon na binibilang sa kinàban. Saro sa mga pinakahalawig an heograpikong pagkakawarak kan mga dagâ kan mga tataramon, na nagpupuon sa Madagaskar hangan sa Isla nin Pagkabuhay-liwat. An hangganan nin heograpiko kan pamilya nin Austronesyo iyo an mga tataramon na Hawayano, Rapanui asin Malgatse (piggagamit sa nacion na Madagaskar.

Segun ki Robert Blust (1999), Igwang kadakol na panginot na tangkay an pamilya nin Austronesyo , apwera sa saro na madudugangan lang sa Taywan. Ipinangkat an mga tataramon na Pormosano kan Taiwan bilang kasindakol kan siyam na nagka-erinot na subgrupo kan Austronesyo. Nabibilang an gabos kan tataramon na Austronesyo na piggagamit sa luwas kan Taiwan (kaiba an Tataramon na Yami) sa tangkay kan Malayo-Polinesyo, na minsan pig-apod man ining Ekstrapormosano.

Kadakol sa mga tataramon na Austronesyo an kulang sa halabang kasaysayan nin nakasurat na atestasyon (patotoo kan pag-iral). An pinakasuanoy na inskripsyon sa tataramon na Tsam, an Inskripsyong Đông Yên Châu, na pigtatayang nagibo kadtong ika-6 na siglo sa pinakapurit kaini, na iyo man an nagpatotoo kan sarong tataramon na Austronesyo.

Historiya

 Pinaghalian asin Pagkarap 
Pigsasabi na an pinaghalian kan tataramon na Austronesyo, nagpuon sa Taiwan dangan luminakop sa mga kaiislahan sa sur na parte kan taiwan dangan nakalakop ini sa mga kaiislahan sa katahawan kan Kadagatang Pacifico. Mahihiling sa baba kun páno kuminarap an tataramon na Austronesyo hasta na makaabot sa ngunyan na estado kaini.

 Estraktura 
Masakiton talaga an pagtaò nin
pangkagabsan na panundon manongod sa tataramon na ganap na diberso arog kan Austronesyo. Sa pangabusan, nababanga an Austronesyo sa tolong grupo nin mga tataramon: Filipino (Philippine type), Indones asin Post-Indones. 
Kaibanan sa enot na grupo, apuwera sa mga tataramon kan Filipinas, an mga tataramon na Austronesyo kan Taiwan, Sabah, norteng Sulawesi asin Madagaskar. Igwa ining katangian na mamantinir an orihinal na sistema nin Philippine-type voice alternations na kun saen ini pigtatawan-sigurdo kan mga tolo o apat na tanog kun aring semantiko an pigtatawan nin papel an "paksa" na pigtatawang-pahayag (pwede ining pigtatawang-pahayag an paragibo, an pigtatawang-gibo, an kinamumugtakan asin an benepisyaryo, o iba pang mga pangkalagayang ganap arog kan mga instrumento o kaugnay).
 Sa kabaligtadan, an mas makaba'gong mga tipo nin lengguwahe kan Indonesyano, na partikular na nagkakapot sa Malaysia asin sa subangan na Indonesya, an sistema nin boses an binabawasan an pagkakaiba sa paagi lang kan duwang boses (boses nin aktor asin "undergoer" na boses), alagad an mga ini suplementado nin aplikatibo na mga morpolohiya na aparato (orihinal na duwa: mas direktang *  - i  asin mas pahilig *  - sarong / - [a] kən ), na nagsisilbi tanganing baguhon an semantiko na papel kan "undergoer". Ini man an nailaladawan sa pamamagitan kan pagkakaigwa nin mga nahahalinang clitic pronouns. Bakong arog kan uri nin Filipino, kadaklan sa mga tataramon na ini, igwang posibilidad na magin verb-second word-order. An pirang mga tataramon, arog kan mga tataramon na Batak, Lumang Habanes, Balines, Sasak asin pirang mga tataramon kan Sulawesi, mukhang nagkakatawan sa sarong intermediyante na yugto sa paagi kan duwang uri na ini.Adelaar, K. Alexander and Nikolaus Limmelmann. 2005. The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. P.6-7Croft, William. 2012 Verbs: Aspect and Causal Structure. P.261 
 Panpurít, sa pirang mga tataramon kun saen pig'aapod ni Ross an "post-Indones", an orihinal na sistema kan boses an iyong ganap na nararaot asin dae na minamantinir an mga function kan saindang affixes kan voice-mark.

Nagagamit man sa mga tataramon na Austronesyo an pig'aapod na "reduplikasyon" (pag'utro kan gabos o parte kan sarong taramon, arog kan wiki-wiki, agar-agar, o luway-luway), asin, arog man kan kadaklan sa mga tataramon kan Sirangan asin Sur-Subangan na Asya, kadaklan igwa ining mahigpit na mataas na ponotaktiko, na kalimitang igwa nin kadiit na bilang nin mga ponema asin nakakadakol nin mga pantig na katinig-patinig. Pusog o estable naman an pira sa mga kognado.

Pagtitipo
Masikot asin mapagal intindihon an panlaog na kapormahan kan mga tataramon na Austronesyo. Pigbubuo an pamilyang ini nin para-parehas asin magkaharanihan na magkakaugnay na mga tataramon na igwang mga darakulang bilang nin inaapod sa ingles na dialect continuum, na nagpapasakit sa hangganan kan natatangâng mga tangkay nin pamilya. Ganon pa man, malinaw na an pinakadakulang dibersidad na pang-akan (henealohiko) an mahihiling sa mga tataramon na Pormosano kan Taiwan, asin an pinakasimpleng dibersidad naman sa mga kaiislahan sa Pasipiko, na nagtataong-batid nin pagkaka-warak kan pamilya na hale sa Tsina o Taiwan.

Blust (1999)
Austronesyo
(Ikot-relo hali sa sur-sulnupan)

 Tataramon na Tsou.
 Tataramon na Saaroa.
 Tataramon na Kanakanabu.

 Tataramon na Thao, AKA Sao. Brawbaw asin mga diyalektong Shtafari.
 Sentral Sulnupang Kapatagan
 Tataramon na Babuza: Taokas, Mga diyalektong Poavosa; suanoy na tataramon na Favorlang.
 Tataramon na Papora-Hoanya: Mga diyalektos nin Papora, Hoanya.

 Tataramon na Saisiyat: Mga diyalektong Taai asin Tungho.
 Tataramon na Pazeh AKA Kulun.

 Tataramon na Atayal.
 Tataramon na Seediq: AKA Truku/Taroko.

 Norteng (mga tataramon na Kavalaniko).
 Tataramon na Basay: Mga diyalektong Trobiawa asin Linaw–Qauqaut.
 Tataramon na Kavalan.
 Tataramon na Ketagalan, o Ketangalan.
 Sentral (Ami).
 Amis proper.
 Sakizaya.
 Tataramon na Siraya.

 Divergent an mga diyalektong Mantauran, Tona, asin Maga kan Rukai.

Li (2008)

An klasipikasyon na ini, pinanatili an Subangan na Pormosano ni Blust, asin pinagsararô an iba pang mga tataramon na norte. Pighaín ni Li an ginikanan na Proto-Pormosano (F0) asin pigpantay ini sa Proto-Austronesyo (PAN), alinsunod sa modelo sa Starosta (1995).Li, Paul Jen-kuei. 2008. "Time perspective of Formosan Aborigines." In Sanchez-Mazas, Alicia ed. Past human migrations in East Asia: matching archaeology, linguistics and genetics. Taylor & Francis US.Starosta, S. 1995. "A grammatical subgrouping of Formosan languages." In P. Li, Cheng-hwa Tsang, Ying-kuei Huang, Dah-an Ho, and Chiu-yu Tseng eds. Austronesian Studies Relating to Taiwan, pp. 683–726, Taipei: Institute of History and Philology, Academia Sinica. Nahihiling an Rukai asin Tsouiko bilang napakakakaiba, miski na napakakontrobersyal an posisyon kan Rukai."Pinakakontrobersiya an posisyon kan Rukai: Tsuchida... Binabantaan bilang pinakaharani sa mga tataramon na Tsouiko, base sa leksikostatistikong ebidensya, samantala pinaniniwalaan an Ho... na saro sa mga tataramon na Paiwaniko, i.e. parte kan sakong Habagatang grupo, bilang base sa komparasyon kan kag'apat na pinapahiling na gramatikal. Sa totoo lang, an mga antropolohistang Hapon, dae nadistinguish sa pagitan kan Rukai, Paiwan asin Puyuma sa amay na yugto kan saindang pag'aadal" (Li 2008: 216).

 F0: Pormosano = Austronesyo

 Mantauran
 Maga–Tona, Budai–Labuan–Taromak
 F1

 Tsou
 Habagatang Tsouiko
 Saaroa
 Kanakanabu
 F2

 Norte-Sulnupan (kapatagan)
 Saisiyat–Kulon–Pazeh
 Sulnupan
 Thao
 Sulnupang Gilid-baybayon  (Papora–Hoanya–Babuza–Taokas)
 Atayaliko
 Squliq Atayal
 Ts'ole' Atayal (= C'uli')
 Seediq

 Kavalan–Basay
 Siraya–Amis
 ? Habagatan [uncertain]

 Isbukun
 Norte asin Sentral (Takitudu asin Takbanuaz)


Austronesian Basic Vocabulary Database (2008)

Pigmamantinir kan imbestigasyon na ini an Norteng Pormosano ni Li, alagad salungat ini sa Subangan na Pormosano ni Blust, asin pigimungkahi na an Paiwan pwedeng harani sa Malayo-Polinesyo. Nagkakasararô man ini sa Tsouiko asin sa Rukai, na an duwa an pinakakakaibang mga tataramon kay Li.
Austronesyo

Halatá man ining, low-level grouping
 Basay (Trobiawano, mga diyalektos na Linaw–Qauqaut)
 Kavalan
 Ketagalan

Nakatakod an mga grupong ini sa pigtatantyang 97% na probabilidad.
 Thao (a.k.a. Sao. Brawbaw, mga diyalektos na Shtafari)
 Sulnupang Kapatagan
 Babuza (a.k.a. Favorlang. Taokas, mga diyalektos na Poavosa)
 Papora-Hoanya (Papora, mga diyalektos na Hoanya)
 Saisiyat (Taai, mga diyalektos na Tungho)
 Pazeh (a.k.a. Kulun)
 Atayaliko
 Atayal (Squliq, C’uli’)
 Seediq (a.k.a. Truku, Taroko)

Iba pang paggugrupong nin low-level
 Sakizaya
 Amis

 Bunun

Konektado an Tsou asin Rukai sa moderatong confidence, pigtatantyang mga 85% na probabilidad.
 Tsouiko
 Tsou
 Saaroa
 Kanakanabu
 Rukai (Mantauran, Tona, and Maga dialects are divergent)

 Siraya (Taivoano, mga diyalektos nin Makatao)

 Puyuma

Nakatakod an Malayo-Polinesyo asin Paiwan sa low level of confidence (74%).
 Paiwan (purong habagatan kan Pormosan)
 Malayo-Polinesyo

Ross (2009)

Kan 2009, Nag-haín si Malcolm Ross nin bâgong klasipikasyon kan pamilya nin tataramon na Austronesyo base sa ebidensiyang morpolohikal hale sa manlaen-laen na klase nin mga tataramon na Pormosano.Ross, Malcolm. 2009. "Proto Austronesian verbal morphology: A reappraisal." In Alexander Adelaar and Andrew Pawley (eds.). Austronesian historical linguistics and culture history: a festschrift for Robert Blust. Canberra: Pacific Linguistics. hinaín niya na an ngunyang rekonstruksyon para sa Proto-Austronesyo na sa totoo lang minatukoy ini sa yugtong intermediyamente, kun saen pigtawan boot sabihon niya an "Proto-Nukleyar Austronesyo". Sa balyong kampo, an klasipikasyon ni Ross, dae nagsusuporta sa pagkakasararô kan mga tataramon na Tsouiko, imbis pigkonsiderar niya an mga tataramon na Habagatang Tsouiko kan Kanakanavu asin Saaroa na magkasuwayan na sangá. Pigsusuportahan kainin an claims ni Chang (2006) na dae balido an grupo nin Tsouiko.Chang, Henry Yungli. 2006. "Rethinking the Tsouic Subgroup Hypothesis: A Morphosyntactic Perspective." In Chang, H., Huang, L. M., Ho, D. (eds.). Streams converging into an ocean: Festschrift in honor of Professor Paul Jen-Kuei Li on his 70th birthday. Taipei: Institute of Linguistics, Academia Sinica.

Austronesyo

 (Naiiba an mga diyalektos nin Mantauran asin Tona–Maga)

 An Subdibisyon dae addresibo, Suway sa Saaroa–Kanakanabu na magin suway sa Tsou.

Leksiko
Naitugdas an pamilya nin tataramon na Austronesyo kan mga pa'aging pagkukumpara na lingguwistiko batay sa mga kognado, grupo nin mga taramon na magkakawangis sa tanog asin kahulugan na nagpapahiwatig na gikan an mga inibhale sa parehong taramon na ansestral sa Proto-Austronesyo ayon sa pangabusan na alituntunin. An taramon para sa mata sa mga tataramon na Austronesyo, mata man (kadaklan sa mga tataramon na Austronesyo sa parteng norte, mga tataramon na Pormosano arog kan Bunun asin Amis dangan paduman sa sur na Maori). Masakit man ining isagibo an rekonstruksyon (pag'aayos-utro) kan ibang mga sa taramon. Estable man an taramon para sa duwa, na siyang naglataw sa haros kabuuan kan pamilya nin Austronesyo, alagad nangangaipuhan an pira sa mga porma (hal. Bunun rusya, lusha; Amis tusa; Maori tahi, rua) nin kadalubhasaang pang-aghamwika tanganing matáwan nin kilanlan.
Nagtaô an  Austronesian Basic Vocabulary Database nin mga listahan nin mga taramom (coded for cognateness) para sa dae makulang na 1000 na mga tataramon na Austronesyo.

Mayoridad na mga tataramon

Pagkukumparar
Nasa parteng ibaba an tsart nin komparasyon kan mga tataramon na Austronesyo

<div style="overflow:auto;">

Tsart nin Komparasyon-Mga Numéro
<div style="overflow:auto;">
 Austronesyo Lista kan mga bilang 1-10  0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  Proto-Austronesyo  *əsa*isa  *duSa  *təlu  *Səpat  *lima  *ənəm  *pitu  *walu  *Siwa  *(sa-)puluq  Mga tataramon na Pormosano 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  Amis  cecay tosa  tolo  spat  lima  enem  pito  falo  siwa  mo^tep  Atayal  qutux sazing  cyugal  payat  magal  mtzyu  mpitu  mspat  mqeru  mopuw  Paiwan  ita drusa  tjelu  sepatj  lima  enem  pitju  alu  siva  tapuluq  Bunun  tasʔa dusa  tau  paat  hima  nuum  pitu  vau  siva  masʔan  Puyuma  isa zuwa  telu  pat  lima  unem  pitu  walu  iwa  pulu'  Rukai  itha drusa  tulru  supate  lrima  eneme  pitu  valru  bangate  pulruku  Tsou  coni yuso  tuyu  sʉptʉ  eimo  nomʉ  pitu  voyu  sio  maskʉ  Saisiyat  'aeihae'  roSa'  to:lo'  Sopat  haseb  SayboSi:    maykaSpat  hae'hae'  lampez  Yami  asa dora  atlo  apat  lima  anem  pito  wao  siyam  poo  Thao  taha tusha  turu  shpat  tarima  katuru  pitu  kashpat  tanathu  makthin  Kavalan  usiq uzusa  utulu  uspat  ulima  unem  upitu  uwalu  usiwa  rabtin  Truku  kingal dha  tru  spat  rima  mataru  empitu  maspat  mngari  maxal  Sakizaya  cacay tosa  tolo  sepat  lima  enem  pito  walo  siwa    Seediq  kingal daha  teru  sepac  rima  mmteru  mpitu  mmsepac  mngari  maxal  Mga tataramon na Malayo-Polinesyo 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  Proto-Malayo-Polinesyo  *əsa*isa  *duha  *təlu  *əpat  *lima  *ənəm  *pitu  *walu  *siwa  *puluq Mga tataramon na Nukleyar Malayo-Polinesyo (MP) 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  Mga tataramon na Sunda–Sulawesi 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  Acehnes sifar  soh sa  duwa  lhee  peuet  limong  nam  tujoh  lapan  sikureueng  siploh  Balines center|20px  nul  center|20px  besiksiki  center|20px  dua  center|20px  telu  center|20px  papat  center|20px  lime  center|20px  nenem  center|20px  pitu  center|20px  kutus  center|20px  sia  dasa  Banjar  asa  dua  talu  ampat  lima  anam  pitu  walu  tangkay  sapuluh  Batak, Toba  sada  dua  tolu  opat  lima  onom  pitu  ualu  sia  sampulu  Bugines  ceddi  dua  tellu  empa  lima  enneng  pitu  arua  asera  seppulo  Cia-Cia  디세  dise  ise  루아  rua  ghua  똘루  tolu  빠아  pa'a  을리마  lima  노오  no'o  삐쭈  picu  활루  walu  oalu  시우아  siua  옴뿔루  ompulu  Tsam  sa  dua  klau  pak  lima  nam  tujuh  dalapan  salapan  sapluh  Habanes (Kawi)Siman Widyatmanta, Adiparwa. Vol. I dan II. Cetakan Ketiga. Yogyakarta: U.P. "Spring", 1968. sunya  20px  eka  20px  dwi  20px  tri  20px  catur  20px  panca  20px  sad  20px  sapta  20px  asta  20px  nawa  dasa  Suanoy na HabanesZoetmulder, P.J., Kamus Jawa Kuno-Indonesia. Vol. I-II. Terjemahan Darusuprapto-Sumarti Suprayitno. Jakarta: PT. Gramedia Pustaka Utama, 1995. das  sa  (sa' / sak)  rwa  tĕlu  pāt  lima  nĕm  pitu  walu  tangkay  sapuluh  Habanes (Krama) nol  setunggal  kalih  tiga  sekawan  gangsal  enem  pitu  wolu  tangkay  sedasa  Habanes (Ngoko) Alpabetong Habanes, pagsayod, asin tataramon (Aksara Jawa), http://www.omniglot.com/writing/javanese.htm nol  siji  loro  telu  papat  lima  enem  pitu  wolu  tangkay  sepuluh  Kelantan-Pattani kosong  so  duwo  tigo  pak  limo  ne  tujoh  lape  smile  spuloh  Madures nol  settong  dhuwa'  tello'  empa'  lema'  ennem  petto'  ballu'  tangkay'  sapolo  Makassares ᨒᨚᨅ  lobbang  ᨊᨚᨒᨚ  nolo' ᨙᨔᨙᨑ  se're  ᨑᨘᨕ  rua  ᨈᨒᨘ  tallu  ᨕᨄ  appa'  ᨒᨗᨆ  lima  ᨕᨊ  annang  ᨈᨘᨍ  tuju   ᨔᨂᨈᨘᨍ  tangkayntuju  ᨔᨒᨄ  salapang  ᨔᨄᨘᨒᨚ  sampulo  Standard Malay(both Indones asin Malayo) kosong sifargikan sa Arabe na صِفْر ṣifr  nolPredominante sa Indones ya, hale sa Latin na nullus  satu  suatuAn subli-taramon nin Sanskrit na "Ekasila" : "Eka" boot sabihon 1, "Sila" boot sabihon "pillar", nagluwas an "principle" sa pataratara ni Sukarno  dua  tigasa Inskripsyong Kedukan Bukit luminuwas an numerong tlu ratus bilang tolóng gatos, tlu bilan toló, sa http://www.wordsense.eu/telu/ sa malay minatukoy an telu bilan toló, alagad bihiráng gamiton an telu.sa subli-taramon nin Sanskrit na "Trisila" : "Tri" boot sabihon 3, "Sila" boot sabihon "pillar", luminuwas an "principle" sa pataratara ni Sukarno  empat  limasubli-taramon gikan sa Sanskrit na पञ्चन्  páñcan -  hilingun an Sukarno's Pancasila: "five principles",  Pancawarna: "five colours, colourful". enam  tujuh  delapanlapanlapan bistado sa konstraksyon kan delapan; predominante sa Malaysia, Singapore asin Brunei.  sembilan  sepuluh  Minangkabau  ciek  duo  tigo  ampek  limo  anam  tujuah  salapan  sambilan  sapuluah  Moken  cha:?  thuwa:?  teloj  (təlɔy)  pa:t  lema:?  nam  luɟuːk  waloj  (walɔy)  chewaj  (cʰɛwaːy / sɛwaːy)  cepoh  Sasak  sekek  due  telo  empat  lime  enam  pituk  baluk  siwak  sepulu  Sundanes ᮔᮧᮜ᮪  nol  ᮠᮤᮏᮤ  hiji  ᮓᮥᮃ  dua  ᮒᮤᮜᮥ  tilu  ᮇᮕᮒ᮪  opat  ᮜᮤᮙ  lima  ᮌᮨᮔᮨᮕ᮪  genep  ᮒᮥᮏᮥᮂ  tujuh  ᮓᮜᮕᮔ᮪  dalapan  ᮞᮜᮕᮔ᮪  salapan  ᮞᮕᮥᮜᮥᮂ  sapuluh  Terengganu Malay kosong  se  duwe  tige  pak  lime  nang  tujoh  lapang  smilang  spuloh  Tetun nol  ida  rua  tolu  hat  lima  nen  hitu  ualu  sia  sanulu  Tsat (HuiHui)  sa³³ , ta¹¹   tʰua¹¹  kiə³³  pa²⁴  ma³³  naːn³²  su⁵⁵  paːn³²  tʰu¹ paːn³²  piu⁵⁵  May duwang porma nin Numéro 'saró' sa Tsat (Hui Hui; Hainan Cham) :
  Piggagamit an taramon na sa³³ para sa serial counting.
  Piggagamit an ta¹¹ kaiba kan mga gatos asin mga ribo asin bagō an qualifiers. [[Mga tataramon na Borneo–Filipinas]] 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  Iluko ibbong  awan  maysa  dua  tallo  uppat  lima  innem  pito  walo  siam  tangkaypulo  Ibanag awan  tadday  duwa  tallu  appa'  lima  annam  pitu  walu  siyam  mafulu  Pangasinan  sakey  duwa  talo  apat  lima  anem  pito  walo  siyam  samplo  Kapampanganalametung/ isa'adua atlu  apat  lima  anam  pitu  walu  siyam  apulu  Tagalog   walâ    isá    dalawá    tatló    apat    limá    anim    pitó    waló    siyám    sampû  Bikol wara  sarô  duwá  tuló  apat  limá  anom  pitó  waló  siyám  sampulû  Aklanon uwa   isaea  sambilog  daywa  tatlo  ap-at  lima  an-om  pito  waeo  siyam  napueo Kinaray-a wara  (i)sara  darwa  tatlo  apat  lima  anəm  pito  walo  siyam  napulo  Onhan  isya  darwa  tatlo  upat  lima  an-om  pito  walo  siyam  sampulo  Romblomanon  isa  duha  tuyo  upat  lima  onum  pito  wayo  siyam  napuyo  Masbatenyo  isad  usad  duwa  duha  tulo  upat  lima  unom  pito  walo  siyam  napulo  Hiligaynon wala isa  duha  tatlo  apat  lima  anom  pito  walo  siyam  napulo  Cebuano wala  usa  duha  tulo  upat  lima  unom  pito  walo  siyam  napulo  pulo  Waray waray   usa  duha  tulo  upat  lima  unom  pito  walo  siyam  napulò  Tausug  isa  duwa  tū  upat  lima  unum  pitu  walu  siyam  hangpu' Maranao  isa  dua  telu  pat  lima  nem  pitu  ualu  siau  sapulu' Benuaq (Dayak Benuaq)  eray  duaq  toluu  opaat  limaq  jawatn  turu  walo  sie  sepuluh  Lun Bawang/ Lundayeh na luk dih  eceh  dueh  teluh  epat  limeh  enem  tudu'  waluh  liwa'  pulu' Dusun aiso  iso  duo  tolu  apat  limo  onom  turu  walu  siam  hopod  Malagasy aotra  isa  iray  roa  telo  efatra  dimy  enina  fito  valo  sivy  folo  Sangirese (Sangir-Minahasan)  sembau  darua  tatelu  epa  lima  eneng  pitu  walu  sio  mapulo  Mga tataramon na Osyaniko 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  Fijiano saiva  dua  rua  tolu  vaa  lima  ono  vitu  walu  ciwa  tini  Hawayano 'ole  'e-kahi  'e-lua  'e-kolu  'e-hā  'e-lima  'e-ono  'e-hiku  'e-walu  'e-iwa  'umi  Kiribati akea  teuana  uoua  tenua  aua  nimaua  onoua  itua  wanua  ruaiwa  tebwina  Māori kore  tahi  rua  toru  whā  rima  ono  whitu  waru  iwa  tekau ngahuru  MarshalleseCook, Richard (1992). Peace Corps Marshall Islands: Marshallese Language Training Manual (PDF), pg. 22. Accessed August 27, 2007 o̧o  juon  ruo  jilu  emān  ļalem  jiljino  jimjuon  ralitōk  ratimjuon  jon̄oul  MotuPercy Chatterton, (1975). Say It In Motu: An instant introduction to the common language of Papua. Pacific Publications.   ta  rua  toi  hani  ima  tauratoi  hitu   taurahani   taurahani-ta  gwauta  Niueano nakai  taha  ua  tolu  fa  lima  ono  fitu  valu  hiva  hogofulu  Rapanui  tahi  rua  toru  hā  rima  ono  hitu  va'u  iva  angahuru  Rarotongan Māori kare  ta'i  rua  toru  'ā  rima  ono  'itu  varu  iva  nga'uru  Rotuman  ta  rua  folu  hake  lima  ono  hifu  vạlu  siva  saghulu  Sāmoano o  tasi  lua  tolu  fa  lima  ono  fitu  valu  iva  sefulu  Sāmoano(K-type) o  kasi  lua  kolu  fa  lima  ogo  fiku  valu  iva  sefulu  Tahitiano  hō'ē  tahi  piti  toru  maha  pae  ōno  hitu  va'u  iva  hō'ē 'ahuru  Tongano noa  taha  ua  tolu  fa  nima  ono  fitu  valu  hiva  hongofulu  taha noa  Trukes  eet  érúúw  één  fáán  niim  woon  fúús  waan  ttiw  engoon  Tuvaluano  tahi  tasi  lua  tolu  fa  lima  ono  fitu  valu  iva  sefulu 

Tsart nin Komparasyon-Kagtolóng mga tataramon
{|class="wikitable"
|-
! style="background:#efefef;" | Bikol Sentral
! style="background:#efefef;" | saro
! style="background:#efefef;" | duwa
! style="background:#efefef;" | tulo
! style="background:#efefef;" | apat
! style="background:#efefef;" | tawo
! style="background:#efefef;" | harong
! style="background:#efefef;" | ayam
! style="background:#efefef;" | dalan
! style="background:#efefef;" | aldaw
! style="background:#efefef;" | bago
! style="background:#efefef;" | kita (kata)
! style="background:#efefef;" | ano
! style="background:#efefef;" | kalayo
|-
! style="background:#efefef;" | Tataramon na Tagalog (Filipino)
! style="background:#efefef;" | isa
! style="background:#efefef;" | dalawa
! style="background:#efefef;" | tatlo
! style="background:#efefef;" | apat
! style="background:#efefef;" | tao
! style="background:#efefef;" | bahay
! style="background:#efefef;" | aso
! style="background:#efefef;" | daan
! style="background:#efefef;" | araw
! style="background:#efefef;" | bago
! style="background:#efefef;" | tayo (kata)
! style="background:#efefef;" | ano
! style="background:#efefef;" | apoy
|-
! style="background:#efefef;" | Tetum
|ida
|rua
|tolu
|haat
|ema
|uma
|asu
|dalan
|loron
|foun
|ita
|saida
|ahi
|-
! style="background:#efefef;" | Amis
|cecay
|tosa
|tolo
|sepat
|tamdaw
|luma
|wacu
|lalan
|cidal
|faroh
|kita
|uman
|namal
|-
! style="background:#efefef;" | Puyuma
|sa
|dua
|telu
|pat
|taw
|rumah
|soan
|dalan
|wari
|vekar
|mi
|amanai
|apue,asi
|-
! style="background:#efefef;" | Rinconada Bikol
|əsad
|darwā
|tolō
|əpat
|tawō
|baləy
|ayam
|raran
|aldəw
|bāgo
|kitā
|onō
|kalayō
|-
! style="background:#efefef;" | Sinugbuanon
|usa,isa
|duha
|tulo
|upat
|tawo
|balay
|iro
|dalan
|adlaw
|bag-o
|kita
|unsa
|kalayo
|-
! style="background:#efefef;" | Waray
|usa
|duha
|tulo
|upat
|tawo
|balay
|ayam,ido
|dalan
|adlaw
|bag-o
|kita
|anu
|kalayo
|-
! style="background:#efefef;" | Hiligaynon
|isa
|duha
|tatlo
|apat
|tawo
|balay
|ido
|dalan
|adlaw
|bag-o
|kita
|ano
|kalayo
|-
! style="background:#efefef;" | Aklanon
|isaea,sambilog
|daywa
|tatlo
|ap-at
|tawo
|baeay
|ayam
|dayan
|adlaw
|bag-o
|kita
|ano
|kaeayo
|-
! style="background:#efefef;" | Kinaray-a
|sara
|darwa
|tatlo
|apat
|tawo
|balay
|ayam
|aragyan
|adlaw
|bag-o
|kita
|ano
|kalayo
|-
! style="background:#efefef;" | Tausug
|hambuuk
|duwa
|tu
|upat
|tau
|bay
|iru'
|dan
|adlaw
|ba-gu
|kitaniyu
|unu
|kayu
|-
! style="background:#efefef;" | Maranao
|isa
|dowa
|t'lo
|phat
|taw
|walay
|aso
|lalan
|gawi'e
|bago
|tano
|tonaa
|apoy
|-
! style="background:#efefef;" | Kapampangan
|metung
|adwa
|atlu
|apat
|tau
|bale
|asu
|dalan
|aldo
|bayu
|ikatamu
|nanu
|api
|-
! style="background:#efefef;" | Pangasinense
|sakey
|dua,duara
|talo,talora
|apat,apatira
|too
|abong
|aso
|dalan
|ageo
|balo
|sikatayo
|anto
|pool
|-
! style="background:#efefef;" | Ilokano
|maysa
|dua
|tallo
|uppat
|tao
|balay
|aso
|dalan
|aldaw
|baro
|datayo
|ania
|apoy
|-
! style="background:#efefef;" | Ivatan
|asa
|dadowa
|tatdo
|apat
|tao
|vahay
|chito
|rarahan
|araw
|va-yo
|yaten
|ango
|apoy
|-
! style="background:#efefef;" | Ibanag
|tadday
|dua
|tallu
|appa'
|tolay
|balay
|kitu
|dalan
|aggaw
|bagu
|sittam
|anni
|afi
|-
! style="background:#efefef;" | Yogad
|tata
|addu
|tallu
|appat
|tolay
|binalay
|atu
|daddaman
|agaw
|bagu
|sikitam
|gani
|afuy
|-
! style="background:#efefef;" | Gaddang
|antet
|addwa
|tallo
|appat
|tolay
|balay
|atu
|dallan
|aw
|bawu
|ikkanetam
|sanenay
|afuy
|-
! style="background:#efefef;" | Tboli
|sotu
|lewu
|tlu
|fat
|tau
|gunu
|ohu
|lan
|kdaw
|lomi
|tekuy
|tedu
|ofih
|-
! style="background:#efefef;" | Malay
|satu
|dua
|tigaSa Inskriturang Kedukan Bukit luminuwas an Tlu ratus bilang Tulung gatos, An Tlu bilang Tolo, digdi sa http://www.wordsense.eu/telu/ an taramon na Telu tumutukoy sa tolo sa tataramon na Malay asin Indonesya miski na napakabihira an paggamit kan Telu.
|empat
|orang
|rumah,balai
|anjing
|jalan
|hari
|baru
|kita
|apa,anu
|api
|-
! style="background:#efefef;" | Lumang Habanes
|esa,tunggal
|rwa,kalih
|tĕlu,tiga
|pat,sakawans.v. kawan, Old Javanese-English Dictionary, P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982
|wwang
|umah 
|asu
|dalan
|dina
|hañar, añars.v. hañar, Old Javanese-English Dictionary, P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982
|kamis.v. kami, this could mean both first person singular and plural, Old Javanese-English Dictionary, P.J. Zoetmulder and Stuart Robson, 1982
|apa,aparan
|apuy,agni
|-
! style="background:#efefef;" | Habanes
|siji,setunggal
|loro,kalih
|tĕlu,tigaJavanese English Dictionary, Stuart Robson and Singgih Wibisono, 2002
|papat,sekawan
|uwong,tiyang,priyantun
|omah,griya,dalem 
|asu,sĕgawon
|dalan,gili
|dina,dinten
|anyar,énggal
|awaké dhéwé,kula panjenengan
|apa,punapa
|gĕni,latu,brama
|-
! style="background:#efefef;" | Sundanes
|hiji
|dua
|tilu
|opat
|urang
|imah
|anjing
|jalan
|poe
|anyar,enggal
|arurang
|naon
|seuneu
|-
! style="background:#efefef;" | Acehnes
|sa
|duwa
|lhèë
|peuët
|ureuëng
|rumoh,balèë
|asèë
|ret
|uroë
|barô
|(geu)tanyoë
|peuë
|apuy
|-
! style="background:#efefef;" | Minangkabau
|ciek
|duo
|tigo
|ampek
|urang
|rumah
|anjiang
|labuah,jalan
|hari
|baru
|awak
|apo
|api
|-
! style="background:#efefef;" | Lampung
|sai
|khua
|telu
|pak
|jelema
|lamban
|kaci
|ranlaya
|khani
|baru
|kham
|api
|apui
|-
! style="background:#efefef;" | Bugines
|sedi
|dua
|tellu
|eppa
|tau
|bola
|asu
|lalen
|esso
|baru
|idi
|aga
|api
|-
! style="background:#efefef;" | Temuano
|satuk
|duak
|tigak
|empat
|uwang,eang
|gumah,umah
|anying,koyok
|jalan
|aik,haik
|bahauk
|kitak
|apak
|apik
|-
! style="background:#efefef;" | Toba Batak
|sada
|dua
|tolu
|opat
|halak
|jabu
|biang
|dalan
|ari
|baru
|hita
|aha
|api
|-
! style="background:#efefef;" | Kelantan-Pattani
|so
|duwo
|tigo
|pak
|oghe
|ghumoh,dumoh
|anjing
|jale
|aghi
|baghu
|kito
|gapo
|api
|-
! style="background:#efefef;" | Chamorro
|håcha,maisa
|hugua
|tulu
|fatfat
|taotao
|guma
|ga'låguHale sa Espanyol "galgo"
|chålan
|ha'åni
|nuebuHale sa Espanyol "nuevo"
|hita
|håfa
|guafi
|-
! style="background:#efefef;" | Motu
|ta,tamona
|rua
|toi
|hani
|tau
|ruma
|sisia
|dala
|dina
|matamata
|ita,ai
|dahaka
|lahi
|-
! style="background:#efefef;" | Maori
|tahi
|rua
|toru
|wha
|tangata
|whare
|kuri
|ara
|ra
|hou
|taua
|aha
|ahi
|-
! style="background:#efefef;" | Tubaluano
|tasi
|lua
|tolu
|fá
|toko
|fale
|kuli
|ala,tuu
|aso
|fou
|tāua 
|a
|afi
|-
! style="background:#efefef;" | Hawayano
|kahi
|lua
|kolu
|hā
|kanaka
|hale
|'īlio
|ala
|ao
|hou
|kākou
|aha
|ahi
|-
! style="background:#efefef;" | Banjar
| asa
| duwa
| talu
| ampat
| urang
| rūmah
| hadupan
| heko
| hǎri
| hanyar
| kami
| apa
| api
|-
! style="background:#efefef;" | Malagasy
|isa
|roa
|telo
|efatra
|olona
|trano
|alika
|lalana
|andro
|vaovao
|isika
|inona
|afo
|-
! style="background:#efefef;" | Dusun
| iso
| duo
| tolu
| apat
| tulun
| walai,lamin
| tasu
| ralan
| tadau
| wagu
| tokou
| onu/nu
| tapui
|-
! style="background:#efefef;" | Kadazan
| iso
| duvo
| tohu
| apat
| tuhun
| hamin
| tasu
| lahan
| tadau
| vagu
| tokou
| onu,nunu
| tapui
|-
! style="background:#efefef;" | Rungus
| iso
| duvo
| tolu,tolzu
| apat
| tulun,tulzun
| valai,valzai
| tasu
| dalan
| tadau
| vagu
| tokou
| nunu
| tapui,apui
|-
! style="background:#efefef;" | Sungai/Tambanuo
| ido
| duo
| tolu
| opat
| lobuw
| waloi
| asu
| ralan
| runat
| wagu
| toko
| onu
| apui
|-
! style="background:#efefef;" | Iban
| satu, sa,siti, sigi
| dua
| tiga
| empat
| orang,urang
| rumah
| ukui,uduk
| jalai
| hari
| baru
| kitai
| nama
| api
|-
! style="background:#efefef;" | Sarawak Malay
| satu,sigek
| dua
| tiga
| empat
| orang
| rumah
| asuk
| jalan
| ari
| baru
| kita
| apa
| api
|-
! style="background:#efefef;" | Terengganu
| se
| duwe
| tige 
| pak 
| oghang
| ghumoh,dumoh
| anjing 
| jalang
| aghi
| baghu 
| kite 
| mende, ape,gape, nape
| api
|-
! style="background:#efefef;" | Kanayatn'| sa
| dua
| talu 
| ampat 
| urakng
| rumah
| asu' 
| jalatn
| ari
| baru 
| kami',diri'
| ahe
| api
|-
|}</div>

Sistema nin Panurát

Kadaklan sa mga tataramon na Austronesyo ngunyan, igwa nin sistema nin panurát base sa Latin. Nakalistá sa babâ an piráng bakong sistema nin panurát na base sa Latin.

 Iskriturang Brahmi
 Iskriturang Kawi
 Alpabetong Balines - piggagamit para sa pagsurat nin Balines asin Sasak.
 Alpabetong Batak - piggagamit para sa pagsurat nin pirang mga tataramon na Batak.
 Baybayin - piggagamit tanganing makasurat nin Tagalog asin sa mga pirang mga tataramon sa Filipinas.
 Alpabetong Bima - sarong beses na piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Bima.
 Alpabetong Buhid - piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Buhid.
 Alpabetong Hanunó'o -piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Hanuno'o.
 Alpabetong Habanes - piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Habanes asin mga kataraid na mga tataramon arog kan Madures.
 Alpabetong Kerinci (Kaganga) - piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Kerinci.
 Alpabetong Kulitan - piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Kapampangan.
 Alpabetong Lampung - Piggagamit tanganing makasurat nin Lampung asin Komering.
 Alpabetong Lontara - piggagamit tanganing makasurat nin Bugines, Makassares asin mga kadaklan na mga tataramon kan Sulawesi.
 Alpabetong Sundanes - piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Sundanes.
 Alpabetong Rejang - piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Rejang. 
 Alpabetong Rencong - minsan piggamit tanganing makasurat nin tataramon na Malay.
 Alpabetong Tagbanwa - minsan piggamit tanganing makasurat nin iba-ibang klase nin mga tataramon na Palawan.
 Alpabetong Lota - piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Ende-Li'o.
 Alpabetong Tsam - piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Tsam.
 Iskriturang Arabe
 Alpabetong Pegon - piggagamit tanganing makasurat nin Habanes, Sundanes asin Madures na iyo man sa mga kadaklan na sararadit na mga kataraid na tataramon.
 Alpabetong Jawi - piggagamit tanganing makasurat nin Malay, Acehnes, Banjar, Minangkabau, Tausug, Sulnupang Tsam asin iba pa.
 Alpabetong Sorabe - minsan piggamit sa mga kadaklan na mga diyalektos kan tataramon na Malgatse.
 Hangul - Minsan piggamit tanganing makasurat nin tataramon na Cia-Cia alagad an proyekto dae na masyadong aktibô.
 Dunging - piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Iban alagad dae na ini masyadóng piggagamit
 Avoiuli - piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Raga. 
 Eskayan - piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Eskayan, sarong sekretong tataramon na pigbasé sa Boholano.
 Iskriturang Woleai (Caroline Island script) - piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Carolinya (Refaluwasch).
 Rongorongo - possibleng piggagamit tanganing makasurat nin tataramon na Rapa Nui.
 Braille - piggagamit sa Filipino, Malayo, Indones, Tolai, Motu, Māori, Samoano, Malgatse, asin kadaklan sa mga iba pang mga tataramon na Austronesyo.

Sagunson
















 .


















 Wouk, Fay and Malcolm Ross, eds. (2002), The history and typology of western Austronesian voice systems.'' Pacific Linguistics. Canberra: Australian National University.

Toltolan

Austronesyo