Tataramon na Pangasinense

An Pangasinense  kabali sa sanga kan mga tataramon na Malayo-Polinesyo kan pamilya nin mga tataramon na Austronesyo. Pigtataram an tataramon na Pangasinense kan sobra sa 2 milyon katawo sa provincia nin Pangasinan, sa iba pang mga komunidad nin Pangasinan sa Filipinas asin significanteng bilang nin imigranteng Pangasinan sa Estados Unidos. Ini an pangenot na tataramon sa provincia nin Pangasinan na namómogták sa sulnopan-sentral na parte kan isla nin Luzon sa may Golpo kan Lingayen. Ini an pinakapigtataram kan kadaklan sa centro kan Pangasinan.

Klasipikasyon
Kaiba an tataramon na Pangasinan sa sanga kan mga tataramon na Malayo-Polinesyo kan pamilya nin mga tataramon na Austronesyo.

An Pangasinan pareho man sa ibang hararanai na magkakaugnay na mga tataramon kan Filipinas, Indones sa Indonesya, Malayo sa Malaysia, Hawayano sa Hawaii asin Malagasy sa Madagaskar. Haranihon nin maray na kaugnay an tataramon na Pangasinan sa tataramon na Ibaloi na pigtataram sa kataid kaining provincia kan Benguet, mahihiling sa Norte kan Pangasinan.  Pigklasipikado an Pangasinan sa irarom kan grupo nin Pangasiniko kan mga tataramon.

An iba pang mga tataramon n Pangasiniko, iyo an minasunod:
Ibaloi
Karao
Iwaak
Kalanguya
Kallahan

Primarya man na pigtataram an Pangasinan sa mga provincia kan Pangasinan, Tarlac, La Union, asin Benguet, dangan sa mga pirang lugar na kataid kaining mga provincia kan Zambales, Nueva Ecija, Aurora, asin Nueva Vizcaya.

Ponolohiya

Mga Patanog

 Inutan Sentral HurihanSarado   Tahaw  Buka-tahaw   Buká

Mga katanog

BilabiyalDental /AlbeolaryoPalatalBelaryoGlotal Nasal Pundómayong bosespigboses Prikatibo Flap Approximant

Balanghayan

Estruktura kan Pangungusap
Arog kan ibang mga tataramon na Malayo-Polinesyo, an Pangasinan igwang berba–subhetibo–obhetibo orden kan taramon. An Pangasinan sarong agglutinatibong tataramon.

Mga Pananglî

Personal

 Absolutibong IndependenteAbsolutibong EnklitikoErgatiboOblique1st singular nin tawosiák ak -k(o)ed siak1st duwal nin tawosikatá ita, ta -taed sikata2nd singular nin tawosiká ka  -m(o)ed sika3rd singular nin tawosikató -, -a toed sikato1st inklusibong pangabusan nin tawosikatayó itayo, tayo -tayoed sikatayo1st eksklusibong pangabusan nin tawosikamí kamí mied sikami2nd pangabusan nin tawosikayókayóyoed sikayo3rd pangabusan nin tawosikaraira, radaed sikara

Mga Numero
An Listahan kan mga puon saró hangan sampuló  English, Tagalog, Pangasinan asin Bikol Sentral

InglesTagalogPangasinanBikol Sentraloneisasakeysarótwodalawaduara, duaduwáthreetatlotalora, talotolófourapatapatira, apatapátfivelimalimara, limalimásixanimanemira, anemanómsevenpitopitora, pitopitóeightwalowalora, walowalóninesiyamsiamira, siamsiyámtensampusamplora, samplosampuló

Mga Kardinal na Numero:

PangasinanInglesBikol Sentralisa, sakey, san-onesaródua, dua'ra (dua ira)twoduwátalo, -tlo, talo'ra (talo ira)threetoló, tuloapat, -pat, apatira (apat ira)fourapátlima, lima'ra (lima ira)fivelimaanem, -nem, anemira (anem ira)sixanómpito, pito'ra (pito ira)sevenpitówalo, walo'ra (walo ira)eightwalósiam, siamira (siam ira)ninesiyámpolo, samplo (isa'n polo), samplo'ra (isa'n polo ira)tens, tensampulólasus, sanlasus (isa'n lasus)hundreds, one hundredgatos, saróng gatos, sangatoslibo, sakey libothousands, one thousandribó, saróng ribó, sanribólaksa, sanlaksa (isa'n laksa), sakey a laksaten thousands, ten thousandsampulong ribó

Alpabeto
An Modernong Pangasinan igwa 27 nin mga letra, na an 26 na mga letra kaini nakaiba sa basic Latin alphabet asin an Pangasinan na diptongong ng:

 Majuscule Forms (also called uppercase or capital letters)ABCDEFGHIJKLMNNGOPQRSTUVWXYZ Minuscule Forms (also called lowercase or small letters)abcdefghijklmnngopqrstuvwxyz

Mga Toltolan

External links

 Pangasinan as a dying language 
 Bansa Pangasinan-English Dictionary 
 Pangasinan Wiktionary
 Austronesian Basic Vocabulary Database
 Sunday Punch
 Sun Star Pangasinan
 Pangasinan Star
 Pangasinan: Preservation and Revitalization of the Pangasinan Language and Literature 
 Globalization killing Pangasinan language
 Pangasinan language is alive and kicking (Philippine Daily Inquirer, June 8, 2007)
 Dying languages 
 Pangasinan-Spanish Dictionary, by Lorenzo Fernandez Cosgata, published in 1865.


Kategorya:Mga tataramon na Habagatan-Katahawan na Kordilyera
Kategorya:Verb–subject–object languages
Kategorya:Mga tataramon na Aglutinatibo