Camarines Sur

An Camarines Sur sarò sa mga probinsya kan Republika kan Filipinas na namumugtak sa Rehiyon Bikol sa Luzon. An banwaan nin Pili an kapitolyo kaini. Nasa norte-sulnopan kan probinsya iyo an Quezon sagkod Camarines Norte asin sa sur an Albay. Sa subangan kaini mananagpoan an islang probinsya kan Catanduanes, sa ibong kan Maqueda Channel. Gikan sa mga pag-adal an gobyerno lokal kan probinsiya kan Camarines Sur naitindog kan Mayo 27, 1579.https://camsur.com/about/province-brief-history Sosog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. An designadong area code kaini iyo an  .

An Camarines Sur igwa nin kahiwasan na  kilometro kwadrado asin iyo an pinakamahiwas pinakamahiwas na probinsya sa Rehiyon Bikol. Siring man, ini an may pinakadakol na populasyon (2015 senso: 1,952,544) sa anom na probinsya. An kabesera kaini dati iyo an syudad nin Naga. Alagad, kan Hunyo 8, 1955 huli sa pwersa kan Akta Republika Nu. 1336, napili nang kabesera kaini an banwaan nin Pili.

An teritoryo kan Camarines Sur sinasakop an duwang syudad: Naga, sarong chartered city, asin an syudad kan Iriga. An syudad kan Naga iyo an sentro komersyal, industryal, pinansyal asin kultural kan probinsya manta an syudad kan Iriga, sarong katakin na syudad, iyo man an sentro kan Rinconada. An pinakahalangkaw na punto sa probinsya iyo an Bukid Isarog. An Danaw Buhi iyo an pinaghahalean kan pinakasadit na sira na pambenta, an tabyos (o, sinarapan) (Mistichthys luzonensis).

 Mga Residente asin Kultura 
Segun sa senso kan 2007, igwa ini nin 1,693,821 residente asin nin huli kaini ini an may pinakadakulang populasyon sa rehiyon. Iyo man ini an ika-15 ng pinaka-matawong lugar sa bilog na nasyon. Kan sensong 2000, nagluwas na igwang 288,172 na pagharongon igdi na an kasyahan na bilang nin kag-erok naabot sa 5.37 na persona, bagay na mas halangkaw sa nasyonal na bilang, 4.99 na persona. An pagtalubo kan populasyon nagaabot sana sa 1.86% taon-taon, hababa na gayo kun ibabaing sa rata nin pagtatalubo kan nasyon, na naabot sa 2.36%. Sa rata nin pagtalubo kan probinsya, ginagaom na madoble an saiyang populasyon sa laog nin 38 taon.

 Tataramon 
An mayor na lenggwaheng tinataram sa Camarines Sur iyo an Bikol partikularmente an diyalektong tinataram sa Syudad kan Naga asin palibot kaini na madaling masabotan kan kadaklan kan mga Bikolano. An ibang mga tataramon digdi iyo an Buhi-non na ginagamit sa parteng habagatan kan probinsya sa tungod kan Danaw Buhi asin an Rinconada Bikol na lakop sa Syudad nin Iriga asin pagtaraid na banwaan. Sarong diyalekto kan Bikol Naga iyo an Partido Bikol na tinataram sa paralibot kan Golpo nin Lagonoy. Kadaklan kan mga habitante digdi nakasabot man kan Tagalog asin kan Ingles.

 Lumang Uusipon 
Dating parte an probinsya kan lumang Camarines o Ambos Camarines.

 Giyerang Pilipino asin Kolonyalistang Amerikano 

 Panahon kan pagsakop kan mga Amerikano 

An politika asin economiya kan probinsya kontrolado kan mga Amerikano asin saindang mga local na mga kasurog na kadaklan mga lokal na elitista. 

 Panahon kan pagsakop kan mga Hapon 

Kan Mayo 1942, naglaog an mga puwersang guerilya sa munisipyo kan Naga. Pinabuhian an mga prisonero kan mga hapon hali sa lumang kapitolyo.  Kaiba sa mga binuhian ang nagkapirang mga dayuhan na nagtatrabaho sa mga kumpanyang dayuhan lalo na sa mga minahan sa rehiyong bicol. 

Sa mga panahon man na ini ginibong garison kan mga Hapon an Ateneo de Naga campus.

 Pagkatapos kan panduwang giyerang pangkinaban 

 Martial Law 

Sa panahong ini naitanom kan Partido Komunista kan Pilipinas ang Bagong Hukbong Bayan (BHB)sa provincia. Sa pangengenot ni Romulo Jallores asin saiyang tugang na si Benjie, nag organisa sinda nin armadong grupo laban sa rehimeng Marcos sa peninsula kan Caramoan. 

An grupong ini an nagpoon magorganisa kan armadong rebelyon sa Bicol laban ki Marcos asin saiyang mga pag-iriba.

 Pagkatapos kan pag-aaklas kan tao kan 1986 

An pamilyang Villafuerte an naging dominanteng pamilya sa politika kan provincia. Kinakapotan man kan pamilyang Fuentebella an pampolitikang poder sa tercer distrito. An duwang pamilyang ini mga lumang pamilyang dati ng mga nagkakapot kan poder sa probinsya.

 Pagkatapos kan pag-aaklas kan tao kan 2001 
Mga Villafuerte pa man giraray an dominanteng pamilyang nagkakapot kan poder sa probinsya. 

Heograpiya
Nakapalaog sa Camarines Sur an kabuuhan na hiwas kan  na pig-ookupar an katahawang seksyon kan Rehiyon Bikol sa isla nin Luzon. Nahahangganan kan Provincia an Camarines Norte asin Quezon sa norte-sulnupan, asin Albay sa sur. Sa subangan mahihiling kaini an Maqueda Channel.

 Banga politikal 

Nababangâ an Camarines Sur sa 35ng banwaan asin 2ng ciudad.

 Syudad  banwaan Distrito Populasyon  Hiwas Densidad  Tagboan   km2  /km2  Baao 5th  54,971    30  Balatan 5th  28,699    17  Bato 5th  48,306    33  Bombon 3rd  15,437    8  Buhi 5th  73,809    38  Bula 5th  68,011    33  Cabusao 1st  18,049    9  Calabanga 3rd  78,119    48  Camaligan 3rd  22,254    13  Canaman 3rd  32,390    24  Caramoan 4th  44,945    49  Del Gallego 1st  23,064    32  Gainza 2nd  10,345    8  Garchitorena 4th  25,204    23  Goa 4th  58,503    34  Iriga ∗ 5th  105,919    36  Lagonoy 4th  51,814    38  Libmanan 2nd  100,002    75  Lupi 1st  30,118    38  Magarao 3rd  24,274    15  Milaor 2nd  28,474    20  Minalabac 2nd  48,162    25  Nabua 5th  80,111    42  Naga ^ 3rd  174,931    27  Ocampo 3rd  43,523    25  Pamplona 2nd  34,471    17  Pasacao 2nd  45,946    19  Pili † 3rd  82,307    26  Presentacion 4th  20,023    18  Ragay 1st  54,934    38  Sagñay 4th  31,314    19  San Fernando 2nd  33,281    22  San Jose 4th  38,523    29  Sipocot 1st  64,042    46  Siruma 4th  17,050    22  Tigaon 4th  48,611    23  Tinambac 4th  62,435    44  Kabilugan 1,952,544 1,822,371  5,511.90    1,063 

 Demograpiko 

 Mga Bukid 
 Bukid Isarog
 Bukid Asog

Toltolan

 Mga panluwas na takod 
 PhilAtlas.com
 Philippine Standard Geographic Code
 Local Governance Performance Management System
 Prelatura kan Libmanan 
 Official Website of the Provincial Government of Camarines Sur

Kategorya:Mga probinsya kan Bikol
Kategorya:Mga provincia kan Filipinas