Polangui

An Polangui saróng primera klaseng banwaan sa provincia kan Albay, Filipinas. Ini saro nang nagdadakula asin mauswag na primera klaseng sentro ning pagtalubo, na pigkokonsiderar na pinakauyon asin pinakaurog na destinasyong ekonomiko sa minausbong na pamamakal asin aktibidades-komersiyal sa Ikatolong Distrito kan Albay. An designadong zip code kaini iyo . 

Susog sa sensus kan , igwa ining  katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na  kilometro kwadrado.                       
Ipigseselabrar sa banwaan na iní an festival na Pulang Angui tuyong Hunyo 1. 

Mga barangay
Nababanga an Polangui sa 44 barangay"LGU Profile Albay Polangui"; http://dilgbicol.org/attachments/article/76/LGU_Profile_Albay_Polangui.pdf; kinua Septyembre 2, 2015'Polangui'; http://www.philippine-islands.ph/en/polangui-albay-philippines.html ; kinua Septyembre 29, 2015. Ini nababanga pa sa 3 dibisyon:

 Agos
 Alnay
 Alomon
 Amoguis
 Anopol
 Apad
 Balaba
 Balangibang
 Balinad
 Basud
 Binagbangan (Pintor)
 Buyo
 Centro Occidental (Pob.)
 Centro Oriental (Pob.)
 Cepres Cotmon
 Cotnogan
 Danao
 Gabon
 Gamot
 Itaran
 Kinale
 Kinuartilan
 La Medalla
 La Purisima
 Lanigay
 Lidong
 Lourdes
 Magpanambo
 Magurang Matacon
 Maynaga
 Maysua
 Mendez
 Napo
 Pinagdapugan
 Ponso
 Salvacion
 San Roque
 Santicon
 Santa Cruz
 Santa Teresita
 Sugcad
 Ubaliw

Heograpiya
An Polangui iyaon sa Norte-Sirangan na kag-apatan kan ikatolong distrito kan Albay, na igwang kadagaan sa hiwas na 14,530 ektarya(35,900 acres). Sa Norte kaini iyo an banwaan kan Buhi asin Siyudad kan Iriga, probinsya nin Camarines Sur; sa parte Sur, an mga banwaan kan Libon asin Oas patin kan Siyudad nin Ligao; asin sa Sulnopan iyo an Siyudad kan Tabaco asin banwaan kan Malinao. 

Distansya sa mga Kaharaning Banwaan asin Siyudad

Ini nasa rayong 43 kilometros Norte kan sentro-regional kan Kabikolan, an Siyudad kan Legazpi; 56 kilometros Norte-Sirangan kan Siyudad nin Naga; asin 136 kilometros Sur kan Daet, Camarines Norte. Ini man nasa rayong 11 km sur kan Siyudad nin Ligao, 63 km Sirangan-Sur-sirangan kan Sorsogon (Sorsogon), 30 km Sur-sirangan kan Daraga (Locsin), 24 km Sirangan kan Siyudad nin Tabaco, 36 km Norte-sulnopan kan banwaan nin Pili (Camarines Sur),  63 km Norte-sulnopan kan banwaan nin Libmanan (Camarines Sur), 14 km Norte-sulnopan kan Siyudad nin  Iriga (Camarines Sur) asin 16 km Sulnopan-Norte-sulnopan kan banwaan nin Nabua (Camarines Sur).

Klima

An klima sa Polangui tropikal na may signipikanteng mga pag-uuran "CLIMATE: POLANGUI"; http://en.climate-data.org/location/20818/; kinua Septyembre 28, 2015. Patin sa mga bulan nin tagmara, nakaeeksperiensia an banwaan nin kadakol na pag-uran. Ini man ipinagkaklasipikar bilang klimang Af(Equatorial, fully humid) "WORLD MAP OF KOPPEN-GEIGER CLIMATE CLASSIFICATION", http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A4.pdf ;kinua Septyembre 29, 2015 , sosog sa klasipikasyon kan Sistemang Köppen-Geiger. An temperatura sa bilog na taon minasungdo sa average na 27.0 °C "CLIMATE"; http://albay.gov.ph/tourism/ ; kinua Septyembre 28, 2015. An kasuklan kan pag-uuran sa bilog na taon minaabot sa 2688 milimetros  o 101.84 in(pulgada)http://www.fao.org/docrep/field/003/ac061e/AC061E16.htm; kinua Septyembre 28, 2015.

Demograpiko

An banwaan kan Polangui igwa nin 82,234 katawo an nag-eerok(as of 2010) asin hi'bog nin katawohan na 566.46 lambang kilometro kwadrado(km2). Igwa ining ki nagtatrabahong populasyon na minaabot sa 37,247 katawo asin parabotong 54,083 katawo.

Istruktura kan Edad asin Pagkaintawo(Age and Sex Structure)

Susog sa 2010 CPH Special Release para sa Banwaan kan Polangui kan NSO, sa 82,234 na naitalaan na tawo sa kaharongan, 36.1 porsyento kaini an kaakian na 15 taon pababa. Kun hihilngon naman an pagkadayon(distribusyon) kan edad asin pagkaintawo, sa 0-49 taon, 51.2 porsyento an kalalakihan. Mantang sa 50 taon paitaas, urog na dakol an kababaihan, kun saen sinda minakompuesto ki 54.4 porsyento para sa edad na iyan.

Rampot na Edad(Median Age)

An rampot na edad para sa banwang Polangui nasa 21.7 taon. Kung pag-aatidon(iaanalisar), buot sabihon, kabanga kan total na katawohan sa Polangui, hababa sa 22 taon an edad. Para naman sa mga kalalakihan an rampot na edad 21.1 taon, asin sa kababaihan 24.7 taon.

Tumbas sa Pagkaintawo(Sex Ratio)

Sa 82,234 na katawo, 50.4 porsyento an lalaki asin 49.6 porsyento an babaye. Ini nagrapot(nagresulta) nin tumbas sa pagkaintawong 101.6 na lalaki sa lambang 100 na babaye para irepresentar an gabos na edad.

Tumbas nin Pagkainanga'(Dependency Ratio)

An kabilogan na tumbas nin pagkainanga' sa Polangui nasa 70. Buot sabihon, ini naghahatag(nag-iindikar) na sa 100 nin edad-paratrabaho, igwa nin minaanga' na 61 na kaakian(young dependents), asin 9 na gurang(old dependents).

Ginunuan kan Pangaran
Kadakol na mga usipon asin suysoy an lakop manungod sa pinagkuahan kan pangaran na Polangui. An pinakaangay asin igong usip iyo na, "kaiyan na sarong matinambong kahoy na iyaon sa rona na pigtugdokan kan banwa". An mga tawo inaapod ining "Oyangue", na iyo man na panusganan kun baga sinda nagkapanralakop.

Igwa nin duwang tampad na usip manungod sa kahoy na ini. Enot, ining kahoy na Oyangue nagluluwas nin mga maliwanag asin makintab na mga bagay sa alitoktok kaini. Tuyong  minaluwas iyan, an mga tawo dai makaturuhok sa kahoy ta puwede sindang mabota.  Malanyaon, Jaime T.; Philippines: A History of the Bikol Region; 1991; pp 76 Ikaduwang saysay, iyong, su mga enot na nag-erok na Kastila nanumpongan ining kahoy asin ini ninda ginibong panusganan. Inaapod parati an lugar "Binanuaan" alagad ini inaapod kan mga bakong kag-erok na "Oyangue". Kan dumakol an mga tao tanganing digdi mag-erok asin naenganyar sa pakipamakal sa mga kag-erok, urog pang namidbid sa ibang rona an pangaran na "Oyangue" bilang pagtulod sa kahoy huli ta ini urog na inaako kisa kan "Binanuaan". Su mga kapag-arakian napagbalo-bagi an katagang "Oyangue" tuyo sa pagpapalipot na mga panaram. An pinakainaako kaidto asin maigot na ginagamit an "Polangue", na sa haloy nagin "Polangui" na iyong piggagamit sa ngunyan.

An saro pang suysoy, manungod sa babaying an pangaran Pulang Angui na boot sabihon sa Ingles Red Maria(Angui, saro pang gaha sa Maria). Igwa man ining duwang katungkosan. Enot, ining tema kun saen ipinapahiling an sarong babayeng nakasulot nin pula, si "Angui",  kung sain ini minahira nin paggalang sa mga gurang kun inaapod siyang "Tia Angui", asin nin pagserbisyo sa mga tawo sa saodan, huling an pamamakal(marketing) sa Tagalog inaapod man na "Tiangge". Salceda, Felix Sr., S.; Veterans Up-Date; Vol. II, No. 1, Series 2002; retrieved at Polangui Municipal Library; October 12, 2015; pp 3 Ikaduwa, ining babayeng si "Angui" na muot magsulot nin pulang bado. Huli kaini, siya man ikinababangkag kan mga kalalakihan sa saiyang kagayunan. Siya mabini, matalento, masaringgaya, asin mapinadaba sa artes asin religion. Siya an, nangengenot sa mga pag-orogma kan kadaklan. Dakul na mga soltero an gustong mag-agom saiya. Kun madalaw sinda, an sinasabi, maduman ki Pulang Angui. Kan dumatong an mga Kastila, si mga soldados na nag-abot, nag-hapot kan ngaran kan lugar. Su mga kag-erok, napaghona na hinahapot an ngaran ni "Pulang Angui" asin ini man iyong tinungkosan. An mga dayuhan sinurat na ngaran an "Pulangui", an pagsarama kaining ngaran, na sa kahaloyan nagin Polangui.

 Toltolan 

 Mga panluwas na takod 
 PhilAtlas.com
 Philippine Standard Geographic Code
 Local Governance Performance Management System

Kategorya:Mga banwaan kan Albay