Vokal

Vokale   vuan   zentrol   hint  zou 300px • 
 • 
 • 

 • 

 • 
 • 
 • 

 • 
 • 
 • 

 • 

 •   fast zou  halme zou  mittan  halme off  fast off  off Ba d owatn Symbolpaarna stejt as linka Symbol fia annungrundetn, as rechta Symbol fia ann grundetn Vokal.
A Vokal is a syllabischa Sprochlaut, da wou oun a Zammzejng von Vokaltrakt virabracht wiad. Vokalna ghejan zou de zwouanan prinzipiellnan Klassnan vo Sprochlautt, de Anda san de Konsonantna. De Vokall untaschein se i da Wejhait (Qualitet), i da Lautstiakn un i da Vokalleng (Quantitet). Se han gwenle stimmhaft u stoak involviad i prosodischa Variaziona wej (lautnate) Gferbthait, Melodik u Batonung.

Es Woat Vokal kumt von lateinischn vocalis, also ebs midrana Stimm, wou ejara daschallt, dass ma s hejad. Af Englisch, owa omed aa af Boarisch, wiad des Woat fia des akkustischa Vokalgreisch, es wou ma hejan ko, u des gschrima Vokalsymbol, es wou ma lesn ko, gnutzt.Dictionary.com: vowel

 Definizion 
Es git zwou Definiziona vo Vokaln, oa is fonetisch, dej onda – fonologisch:

 I da fonetischn Definizion is da Vokal a Laut oda Greisch, wej a "ah" /ɑː/ oda a "oh" /oː/, es wou mid an offan Vokaltrakt virabracht wiad; da Vokal is "mittan" (d.m. dej Lufd rennt iwa d Mittn vo da Zung), "babbad" (d.m. am mindan a Toal von n Lufdstroum mou duach d Gusch duache gej), "ũgniftlt", dass koa Frikativ ned assakumt, u "völlafuat", dass s dauahaft klinga ko;Cruttenden, Alan: Gimson's Pronunciation of English, 8. Aufl., Routledge 2014, S. 27, 53. un es git koan signifikantn Druckaffbau ned, da wou iwa da Glottis liḡadaad. 
 I da fonologischn Definizion is da Vokal syllabisch, a Klang oda Greisch, es wou en Silmkean furmt. A fonetischs Equivalent, es wou a ned-syllabischa Klang is, is da Halbvokal. I gredtn Sprochnan furma fonetischa Vokalna gwenle en Kean vo de Silmm, weand Konsonantna dej Õfeng un (i Sprochn, wou s des git) dej Aslautt bildn. In manchane Sprochn gejt s aa, dass da Silmkean duach a Silm, wej a syllabischs l oda r gfuamt wiad.

Dej fonetischa Definizion von an "Vokal" (d.m. a Laut oun a Zammzejng von Vokaltrakt) passd ned alrid zamm mid da fonologischn Definizion (d.m. a Laut, da wou en Silmkean furmt).Laver, John: Principles of Phonetics, Cambridge: Cambridge University Press 1994, S. 269. Dej Approximantna  u  zoing des: Allzwoa san oun vill Zammzejng in n Vokaltrakt (also fonetisch praktisch Vokall), owa se stengan om Õfang vo da Silm (wej in "jo" u "wul") wos fonetisch glaam louad, dass a Konsonantn waratn. A so a Streit findt se aa zwengs dem, wos a Woat wej engl. bird in an rhotischn Dialekt an r-gfeabtn Vokal  oda an syllabischn Konsonant  houd. Da amerikanischa Linguist Kenneth Pike (1943) hod viargschlong bar an blouss fonetischn Vokal von an "Vokoidn" zen reḏn, mid dem wou  un  aframol Vokoidna u koa Vokalna ned waratn.Crystal, David: A Dictionary of Linguistics & Phonetics, 5. Afl., Maldern, MA/Oxford: Blackwell 2005, S. 494. Maddieson un Emmory (1985) hom danou afgrund von ana ganzn Reih vo Sprochna zoagt, dass d Halbvokall midrana stiarkan Vaschmöllaring von Vokaltrakt als wej d Vokalna virabracht wean, u vo deastweng schou wej a Konsonantna gseng wean kantatn.Ladefoged, Peter un Ian Maddieson: The Sounds of the World's Languages, Oxford: Blackwell 1996, S. 323. Dennat daradn se dej zwou Definiziona nu ba ondanan Lautnan beissn un i d Quea kumma, wej bspw. ban /l/ in noadb. vll oda aa ban syllabischn Nasal in engl. button u rhythm.

 Schau aa 
 Internazionals Fonetischs Alfabet / IPA – Vokale
 Listn vo de IPA-Zaichn

 Beleg