Listn vo de Sassanidnheascha

De sassanidischn Kenig san d Heaschha von Iran nou eanan Sig iwa d z'vurat Hegemonialmacht, as Parthareich, duach d Schlocht vo Hormozdgan i 224. Af da Hejchtn da Macht, had sih s Sassanidnreich vo da Tiakei u Rhodos in Westn bis Pakistan in Oustn dastreckt, un Regiona bherrscht, de wou heit zen Kaukasus, zen Jemen, zou de Vaoantn Arabischn Emiratna, zen Oman, zou Egyptn, zou Israel, zen Lebanon, zou Syria, zou Jordania u zou Zentralasien ghejan.

Es Sassanidenreich is dakennt woan als oans vo de groussn Hegemonialmecht zamma mid n bnouchboatn Eazriwoln, en Remisch-Byzantinischn Reich, iwa a Zeit vo meara wej 400 Jouana."The Cambridge Illustrated History of the Islamic World" (PDF). Archived from the original (PDF) on 14 July 2014. Retrieved 6 June 2014.Norman A. Stillman The Jews of Arab Lands pp 22 Jewish Publication Society, 1979International Congress of Byzantine Studies Proceedings of the 21st International Congress of Byzantine Studies, London, 21–26 August 2006, Volumes 1-3 pp 29. Ashgate Pub Co, 30 sep. 2006 De Sassanidndynasti houd õgfongt mid an Ardashir I in 224, da wou as Persian as da Stood Istakhr kumma is, u hod gendt mid an Yazdegerd III in 651.

De Zeitspan vo 631 (wou dej Boran gsturm is) bis 632 (wou da Yazdgerd III am Thronsteigt) is vaworrn, wos de Bstimmung vo da gnauen Abfolng vo de Heaschha is, wal vill vo dene wou af Thron kumma san, vo Vawandtn as da sassanidischn Dynasti aa wida untegschupft woan san. De Zeid is a Zeid vo inteanan Zeawiarffnissn u Spaltunga in Sassanidnreich gweng.

 Titl 
Da Bagrinda von Sassanidnreich, da Ardashir I (r. 224–242), hod dan Titl "Shahanshah of the Iranians" (Middlpersisch: ; Parthian: ) easchtmoli gnutzt. An Ardashir sa unmittlboara Nouchfolga, da Shapur I (r. 240/42–270/72), hod de Titl prezis asgwählt un i da Inschrift z Ka'ba-ye Zartosht afgfejat. Da Shapur nennt durtn veja vo sane sassanidischn Vuagenga mid vaschidnan Titln un in afsteingada Rangfolng. An Titl (Xwaday) "Herr" hod da Sasan, an Titl "Kini" da Papag, an Titl "Kini vo de Kenig vo d Irana" da Ardashir u den Titl "Kini vo de Kenig vo d Irana u Ned-Irana" (Middlpersisch: MLKAn MLKA 'yr'n W 'nyr'n‎ ; mid Aslassung vo d Ned-Irana af  ) hod ar sih selwan gem. Da Titl ""Kini vo d Kenig vo d Irana u Ned-Irana" findt sih aa af rana Silwaminzn von Shapur I, wos doudraf deitt, dass da Title nouch an Sig iwat Rejma u da Anekzion vo d Ned-Iranischn Terretoria gnutzt woan is. Da Titl is aa gschrim woan af de ganzn Minzn vo de spaadan Sassanidischn Kenig.

An Yazdegerd I sa Heaschaft (r. 399–420), moakiad a Vaschibung i da politischn Asrichtung von Sassanidnreich, es wou von ej nouh Westn orientiad, nou en Schweapunktt af n Oustn gricht houd. Den Asschloḡ doufia hom omed feindliche Fakziona in Oustiran gem. Da Krejḡ mid de Iranischn Hunna kantat de mythische Rivalitejt wida af s Tapet bracht hom, dej wou s zwischn den mythologischn Iraniscn Heascha Kayanian u seinn Turanischn Feindn gem ghobt houd, un i jinganen Avestischn Textnan illustriad san. DenTitl Ramshahr hod ma zousatzle zen tradiizonelln Titl "Kini vo d Kenig vo d Irana u Ned-Irana" af an Yazdegerd I sane Minzn midafgnumma.

In Middlpersischn heroischn Poem Ayadgar-i Zariran (Es Testament vo d Zarer) is da Titl von letzan kayanianischn Monarchn (Vishtaspa) gnutzt woan u findt sih in zoroastrischn Denkard as n 10. Jh. Es sassanidische Enteress õ da Kayanischn Ideologi u Gschicht halt sih bis in Nidagang von Reich. Da Bahram V (r. 420–438) hod af a poar seltnen Minzn i Pars, den Titl kirbakkar ("Benefiza") gnutzt.

Es Reḡian von Yazdegerd II (r. 438–457) moakiad an Õfong von ana nein Inschrift af de sassanidischn Minzn; mazdēsn bay kay ("Da Mazda-Dejna, d Majestet, da Kinig"), wos de Gnejchtn zou d Kayana zoagt, de wou aa den Titl kay gnutzt hom.

Unta n Peroz I (r. 459–484), wiad de tradizionella Titulatua šāhānšāh ("Kinig vo d Kenig") af d Minzn asgloussn u nea vo d Aspekt von Namma kay Pērōz ("Kini Peroz") gredt. A Sigl zoagt owa, dass d tradizionella Titulatua dennat furta gnutz woan ist, wos zoagt dass d Minzn ned mid Sichahait d ganza furmala Titulatua vo d Monoachn őzaing. Da Brouda u Nouchfulga, Balash (r. 484–488), houd dan Titl hukay ("da Guate Kinig") gnutzt.

Da Kavad I (r. 488–496, 498–531) is da letzad sassanidische Monoach, da wou en Titl kay af seine Minzn schreibt—de letzta Minzn is umma 513 assa. D regulera Inschrift vo da Viadaseitn is oafoch da Nama; umma 504 find sih owa weitas es Motto abzōn ("dass ar posperiam moḡ"). Da Kini Khosrow II (r. 590–590, 591–62) hod des Ideogram GDH, d. h. xwarrah ("kiniglicha Herrlichkait") af seina Minzn. Des houd ar zamgstellt mid an Woat abzōt ("ar houd meara gmacht"), aso, dass doudraf stejt "Khosrow, (wou) houd meara gmacht d kiniglicha Herrlichkait" (Khūsrōkhwarrah abzōt). En Titl "Kini vo d Kenig" houd ar aa wida gnutzt. Ejm sana zwej Nouchfulga, da Kavad II (r. 628–628) u da Ardashir III (r. 628–630), hom den Titl owa nimma gnutzt.

 Da Kini 
Es Haptvejch von Sassanidnreich is da Shahanshah (da Kini vo d Kenig) gweng, en wou ma aa oafoch nea kennt als en Shah (en Kini). San Gsund u sa Wuhl san awl ganz wichte gweng. Wenn ma af d sassanidischn Minzn seit n 6. Jh. schaugt, dakennt ma an Mõu un a Sunn. De zwoi Symbol badeitn nou an Iranischn Historika Touraj Daryaee, “dass da Kini in Zentrum vo da Welt stejt u d Sunn u da Mõu sih um eam draan. Un ar is echt da “Kini vo de veja Eckn vo da Welt" gweng, wos a alts mesopotamischs Weltbild is." D ganzn andan Herschha, wej de Rejma, Tiakn, Kinesn uaw. houd da Kini unta sih gseng. Ar hod wul forbreicha Gwantln, Kosmetik un a schwaara Kroun trong, weand da Bort mid Guld dekoriad gweng is. De frejn sassanidischn Kinig nema fia sih a gettlicha Obstamming õ u nenna sih “bay" (diwin).

I da Effntlichkait houd sih da Kinig hinta nan Vuahang afgholtn, mid Leitn d wou vua ejm stengan, u vo dej wou eana ianene Afgob gweng is, dass s de Leitn a Stickkal weg holtn. Bald oana kumma is, houd ar sih vua ejm nidagwoaffn, wos ma aa Proskynesis hoißt. Da Kini is gschitzt duach a Gardn, d wou ma kennt als d Pushtigban. Z ondan Glenghaitn is ar vo da Palastgardn gschitzt woan, d wou ma kenn als Darigan. D boadn Gardn san zamgstellt woan vo Mitglidan vo de kiniglichn Familna von Sassanidnreich, u san unta n Kummando von Hazarbed gstondn, da wou fia d Sichahait von Kini varantwoatlich gweng is, u d Eigeng zen Palast kontrolliad un Bsoucha zen Kini bracht houd, da wou aa Miliderish Kommando krejng houd kinna un aa in Vahandlunga eigsetzt woan is. A poar Mol houd da Hazarbed weitas als kiniglicha Schoafrichta dejnt. Zou Nowruz (es iranischa Neijoar) u Mihragan (Mihr-Toḡ) hod da Kini a Red gholtn.

 Listn vo de Heaschha 
De Tabelln untn is a Aflistung vo de Heascha von Sassanidnreich:

PortraitNamaTitl / SpruuchHeaschaft VAwandschaft zen Vuagenga NotizHouse of Sasan80pxArdashir I𐭠𐭥𐭲𐭧𐭱𐭲𐭥 (Ardašīr)Kini vo de Kenig vo de Irana224 –242 —hod si selm zen Shahanshah dakleat nou dem, dass ar en Artabanus IV von Parthien bei da Schlocht vo Hormizdegan bsigt houd
in 242 normal gsturm80pxShapur I ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana240 –Moa 270Suhnhod zamamgheascht min his father von 12 April 240 ő
in Moa 270 normal gsturm 80pxHormizd I ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-IranaMoa 270 –June 271Suhnhod blouß 1 Joua ghearscht80pxBahram I ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-IranaJune 271 –Septemba 274Broudaangaschiad i da Vanichtung von Manichaeismus, samt an Toud von Sitfta Mani
in Septemba 274 ganz normal gsturm80pxBahram II ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana274 –293Suhnin 293 normal gsturm80pxBahram III ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana293 –293Suhnomed exekutiad ba an Afstand, da wou vo sna Groußonkl Narseh gfejat woan is80pxNarseh ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana293 –302Groußonklaf n Thron nou da Dagreiffung vo da Macht von Bahram III in ana Rebellion genga ejm80pxHormizd II ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana302 –309Suhnaf n Thron nou an Vazicht vo san Votta80pxAdur NarsehKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana309 –309Suhnkennt ma aa als en Narseh II
vo sassanidischn Adling zwengs sana Grausamakait obgsetzt Shapur II ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana309 –379Broudanou an Toud vo san Brouda, Adarnases, Shapur II is ar nuh in Bauch vo sana Moutta gweng, wej s en krejnt hom80pxArdashir II𐭠𐭥𐭲𐭧𐭱𐭲𐭥 (Ardašīr)Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana379 –383Broudain 384 normal gsturm80pxShapur III ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana383 –388Neffe80pxBahram IV ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana388 –399Suhn80pxYazdegerd I ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-IranaRamshahr ("peacekeeper in [his] dominion")399 –420Brouda80pxShapur IV ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana420 –420Suhn80pxKhosrowKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana420 –420Cousin80pxBahram V ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-IranaKirbakkar ("Benefizla")420 –438Cousin80pxYazdegerd II ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-IranaKay ("Kini")438 –457SuhnHormizd III ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana457 –459Suhn80pxPeroz IKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-IranaKay (Kini)457 –484Brouda80pxBalashKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-IranaHukay ("da Guate Kini")484 –488Broudazwou Rebelliona vo sanen Neffn, en Peroz sane Sihn
d ejascht Rebellion is von Zarir gweng, da wou owa koan Dafolg ned ghobt houd un higricht woan is
de zwoata Rebellion is von Kavad gweng, da wou vagem um a Hilf von Hephthalites gfrougt houd80pxKavad I ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-IranaKay ("Kini")488 –496Neffeis mid da Hilf von Hephthalites afn Thron kumma nouch ana Rebellion gen san Onkl Balash80pxJamaspKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana496 –498Brouda80pxKavad I ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-IranaKay ("Kini")Abzōn ("dass ar prosperian moḡ")498 –531Broudahoud en Thron wida heagstellt mid da Hilf von Zarmihr Karen u von Hephthalites80pxKhosrow IKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-IranaĒrān abē-bēm kard ("Iranians has become fearless")Ērān abzonhēnēd ("Iranians became strong")531 –579Suhn80pxHormizd IV ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana579 –590Suhn80pxKhosrow IIKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-IranaKhūsrōkhwarrah abzōt ("Khosrow, he has increased the royal splendor")590 –590Suhnhoud geng san Votta rebelliad u sih selm zen Kini vo Persia deklariad, s owa vo Bahram Chobin gstiazt woanHouse of Mihran80pxBahram VI ChobinKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana590 –591Rebelhoud geng an Hormizd IV un en Khosrow II rebelliad u sih selm zenkini deklariadHouse of Sasan80pxKhosrow IIKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana591 –628da Suhn von Hormizd IVhod d Sassanidische Heaschaft wida heagstellt, mid n Sig iwa n Bahram ChobinHouse of Ispahbudhan80pxVistahmKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana591 –595Onklda Onkl von Khosrow II
u Grinda vo da Stod BastamHouse of Sasan80pxKavad II ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana628 –628da Suhn von Khosrow IIaf n Thron nou dem, dass ar san Votta u 18 Brejda umbracht houd
is nouch a poar Mounat Herrschaft gsturm80pxArdashir III𐭠𐭥𐭲𐭧𐭱𐭲𐭥 (Ardašīr)Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana628 –630SuhnHouse of Mihran80pxShahrbarazKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana27 April 630 –17 June 630Generalhod toalgnumma oa da 'Belagerung' vo Konstantinopl (626)House of Sasan80pxKhosrow IIIKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana630 –630da Neffe von Khosrow IIHoud kuaz i Khorasan als a Rival regiad 80pxBoranQueen of Queen of Iran(ians) and non-Iran(ians)630 –630Tochta vo Khosrow IITochta vo Khosrow II
oa vo de zwou Fraua, wou af n sassanidischn Thron kumma san80pxShapur VKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana630 –630da Suhn von Generol Shahrbaraz u vo da Schesta vo Khosrow II80pxPeroz IIKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana630 –630Nouchkumma von Khosrow I80pxAzarmidokhtQueen of Queen of Iran(ians) and non-Iran(ians)630 –631Tochta vo Khosrow IITochta vo Khosrow II u Schwesta vo da Boran
de zwoata frau, wou s af n Thron vo de Sassanidn gschafft houdHouse of Ispahbudhan80pxHormizd VKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana630 –631hod an Thron gfoadat, nou dem dass d Azarmidokht zea Houzeid naa gsogt houdhod Shahrbaraz mid Gunst fia Azarmidokht gstiazt; duach Azarmidokhts higricht woan, nou dem dass ar aa a Rebellion geng sej gmacht houdHouse of Sasan80pxHormizd VI ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana630 –632da Enkl von Khosrow II80pxKhosrow IVKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-Irana630 –636da Brouda von Peroz II80pxFarrukhzad Khosrow VKini vo de Kenig vo de Irana u Ned-IranaMiarz 631 –April 631da Suhn von Khosrow II80pxBoranQueen of Queen of Iran(ians) and non-Iran(ians)June 631 –June 632Tochta vo Khosrow IIwida heagstellt, is af n sassanidischn Thron duach Rostam Farrokhzad80pxYazdegerd III ()Kini vo de Kenig vo de Irana u Ned-IranaJune 632 –651da Enkl von Khosrau IIafn Thron duach a Reia vo inteana Konflikt un Unroua
de Muslimischa daobarung vo Persia hod i de ejschtn Joua vo sana Herrschaft őgfongt Destruction of the Sassanid Empire80pxPeroz III651 (In Exil)679 (In Exil)Suhnhod sih af chinesisches Territorium zrugzong, wou ar als a Tang General dejnt houd
hod als Obahapt vo da Provinz Persia dejnt, a exiliata Asbau von Sassanidischn Hof80pxNarsieh679 (In Exil)ungwissSuhnhod wej sa Votta als a Tang-General dejnt
kennt ma aa als en Narseh III80pxBahram VIIungwiss710 (in Exil)da Suhn von Yazdegerd III80pxKhosrau VIungwissungwissda Enkl von Yazdegerd IIIhod geng islamische Kreft i Transoxania zamma mid de Sogdn u Tiakn c. 728-729 kempft
da letzad direkte Nouchfulga von Yazdegerd III, vo dem wou ma woiss, u Toal von Haus vo de Sassanidn; s is ned kloua, ob ar da Suhn von Peroz III oda von Bahram VII is

 Schau aa 

 Sassanidischa Stammbaam
 Listn vo de parthischn Kenig

 Beleg 

 Litratua  
 Daryaee, Touraj: The Oxford handbook of Iranian history Oxford: Oxford University Press 2012.
 Id.: Sasanian Persia: The Rise and Fall of an Empire, I.B.Tauris 2014.
 Id.: "Yazdegerd II" in: Encyclopaedia Iranica.
 Daryaee, Touraj u Rezakhani, Khodadad: "The Sasanian Empire", in: Daryaee, Touraj (ed.): King of the Seven Climes: A History of the Ancient Iranian World (3000 BCE - 651 CE), UCI Jordan Center for Persian Studies 2017.



 Morony, Michael G. Iraq After The Muslim Conquest, 1984, neie Aflog, Gorgias Press LLC 2005.
 McDonough, Scott "The Legs of the Throne: Kings, Elites, and Subjects in Sasanian Iran". In Arnason, Johann P.; Raaflaub, Kurt A. (eds.). The Roman Empire in Context: Historical and Comparative Perspectives. John Wiley & Sons, Ltd. S. 290–321. doi:10.1002/9781444390186.ch13.
 Rezakhani, Khodadad: ReOrienting the Sasanians: East Iran in Late Antiquity, Edinburgh University Press 2017.


 Schindel, Nikolaus: "Sasanian Coinage", in Daniel T. Potts (Ed.): The Oxford Handbook of Ancient Iran, Oxford University Press 2013c.
 Shayegan, M. Rahim: "Sasanian political ideology", in Daniel T. Potts (Ed.): The Oxford Handbook of Ancient Iran, Oxford University Press 2013.

Kategorie:Liste (Könige)