Schweiza Rap

Schweiza Rap is gwissamaassn Rap as da Schweiz. Da Rap ko midunta af Englisch, Houchdeitsch, Alemannisch, Franzejsisch, Italienisch oda Retoromanisch saa. Af n Radio-Senda DRS 3 hod s bspw. 1983 schou an englischn Rap gem.Vgl. DRS-Rap (1983). D ejaschtn Dialektrap-Vasouchh hod s aa schou i d 80ga Jouana gem.Vgl. u. A. Claude Nüt (1982).

 Alemannischa Rap 
A Bsundaheit von n alemannischn Rap i da Schweiz – owa aa von n arabischn Rap – is, dass a Dialektrap d globala Entwicklung von n Rap zen Mainstream midgmacht houd, wos daudamid zammahenkt, dass da alemannische Dialekt i da Schweiz aa a Mediensprouch is. Ummetum z Deitschland, Italie, Frankreich un onnaschtwou wiad fost nea i da Houchsprouch grapt u da Dialektrap is nej aso weit kumma. Weitas hom d Leit z ejascht nu recht vill af Englisch grappt. Un es houd Freestyle Sessions u Hiphop-Jams gem, wou d vaschinan Leit zammkumma han. 

 Dea Neinzga 
mini|D Wurzel 5, wou 1997 grindt woan san.
Da E.K.R. houd nu id 80ga d ejascht Hiphop-Sendung vo da Schweiz af n Radio Lora ghobt. Da Basla Rappa Black Tiger hod s rappn aso umma 1987 õgfangt u 1991 d ejaschtn Aftritt ghobt. 1991 houd da Black Tiger aa a Schweizadeitschs Feature af n Track Murder by Dialect vo P27 af da Plattn »Fresh Stuff 2« assabracht.Luca Thoma:  Juice, 20. Juli 2018, afgrouffn en 23.2.2021.Luca Thoma: "History of Swiss Rap 1", LYRICS, afgrouffn en 25.2.2021. Weitane Dialektrapp u. A. von n E.K.R. san schou 1992 af n Album »Fresh Stuff 3« gfolgt. Des Lejd von n Black Tiger u dass generell mejra i d Mouttasprouchn grapt woan is, houd aa ondane inspiriad, mejra af Dialekt zen rappn. Da Ziricha Rappa Lügner houd 1991 d Gruppn Mamanatua grindt un umma 1995 paar@ohrä. D ejascht Ziricher Rap-Scheim Zürisläng Freischtiil houd ar 1995 min Bligg, en Tiisär un en DJ Cutmando zamma assabracht. 1992 is d Ziricha Rap-Gruppn Gleiszwei grindt woan, dej wou zamm min Bligg 1996 den Track Kein Kampf um de Titel assabracht hom. 1991 is aa d Rap-Gruppn Primitive Lyrics grindt woan u houd 1994 es Album Halbi Nüni Chlorzit u drea Jouana spaada s Album PLAG assabracht. Aa da E.K.R. is oina vo de ejaschtn Rappa gweng. Ar is 1988 Mitbagrinda von n Schweiza Hip-Hop-Magazin 14K (1988-1997) gweng u houd 1995 es Albbum E.K.R. assabracht. 

Da Churer Rappa Spoo, oda Spooman, houd aa um dej Zeid õghebt un 1990 d AOH Family midgrindt, d wou 1998 d CD Chill assabracht houd. 1994 houd ar min HipHop-Aktivistn Shark u da Luzerna Rapperin ZORA d Hiphop-Gruppn Wrecked Mob grindt un se en Basla Rappa Shape mid dazoughult. Wrecked Mob houd 1996 d Plattn Microphone Testa assabracht u 1997 an Deal ba Sony midgnumma. Min Shape zamm houd da Spoo nu s Dynamic Duo grindt u 1999 d CD Vollkontakthiphop assabracht. Dej ejaschtn Deals hom nou d Grundloḡ fia d Kommeazialisirung von n Schweiza Rap glegt. 

Weitas hom se 1996 z Bern dej Hobbitz grindt u 1999 es ejascht Album assabracht. 1996 wean aa d Oschtblock Kuabuaba grindt. 1997 wiad z Bern d Wurzel 5 grindt, dej wou nu 1998 d ejaschtn zwej Tracks assabrenga. Da Griot hout 1998 sa ejaschta Plattn s'Rosebett assabracht u 1999 es Mixtape Dynamite. 1998 wiad z Graubindn d Sektion Kuchikäschtli grindt. 1998 wiad z Bern aa d Formazion PVP grindt, dej wou 1999 d ejascht Plattn Äsche zu Schtoub assabracht hom. 1998 is d Basla Gruppn TAFS grindt woan, u houd 1999 nu d ejascht Singl 8i Bahnhof assabracht. Da DJ Dimos houd 1998 es Album Homework assabracht. Da Gimma houd 1999 sa ejaschts Album Planet Strengelbach assabracht. I d 90ga hod da Baze min Thomes aa Thomes&Baze, resp. Double Dragon, grindt. 1999 is s Musiklabel Chlyklass Records aswej a Vabandt vo d Berna Formazionna Wurzel 5, PVP u Thomes&Baze grindt woan. Aa d Bindna-Rap-Gruppn Breitbild is 1999 afkumma. Af s End vo 90ga gits aa dea Krümelmonstaz, d wou da Webba midgrindt houd. I d 90ga - u danou - hom se aa vill Rappa nu af Freestyle Sessions un af Konzeatt tummlt. Da Knackeboul, da Samurai, da DefG u vill Ondane hom nuh i d 90ga õgfangt z rappn.

 D Zwoatausnda 
mini|Da Berna Rappa Baze (2003).
Vo d 2000da õ wiads uniwasichtle, wal s awl mejra Rappa, Albna u Raprichtunga wean. Da Rap wiad kommeazjella u dafolgreiche Gruppn wej Chlyklass u Sektion Kuchikäschtli wean fia Trademarks gholtn.Luca Thoma: "History of Swiss Rap 2", LYRICS, afgrouffn en 25.2.2021. Da Spooman kumt 2000, da Bligg 2001, d Sektion Kuchikäschtli kumt 2002, d Wurzel 5 2003 i d Charts. Danou kumma awl mejra u mejra andana Rappa aa i d Charts. Da EKR inspiriad mid san Album Grigor Fakalaja vo 2001 vill Leit u wiad 2006 aa af MTV asgstrohlt. U d Musiksender Viva Swiss u MTV wean aswej wichtinga Plattforma gseng, zmol s Radio kontroweasa Gschichtn mejara gmiḏn houd. Es git vaschinane Kooperaziona mid Deitschland u. A. von n Black Tiger, von n Greis min n Curse, von n Griot u von n Bligg min Kool Savas u von n Bandit, da wou af sann Album vo 2008 Dr letscht wos git en italienischn Rappa Mondo Marcio un en Kool Savas mid draf houd. U da Stroussnrap u Gangstarap kumt i da Schweiz longsam af, owa aa da Raggaerap u Vamischunga vo Rap u Popmusik. Da Rap trennt se doudamit aweng von n generelln Hiphop.

D Gruppn Luut u Tüütli von n Bandit, en Shpoiz un en DJ Aldäwaldä wiad um 2000 grindt u d Berna Gruppn 6er Gascho bringt a ejaschts Mixtape assa. Da Black Tiger bringt min Rony zamm es Album Zwei in aim assa. Vo da Sektion Kuchikäschtli kumt d Maxi Lampafiaber assa. Da Spoo bringt i da Zeid bei Sony Füür & Flamma u 2001 nou min Hambuaḡa Rappa Samy Deluxe zamm en Track Burner assa. Da Thomes u da Baze brenga d Plattn Amoklouf assa. Weitas kummt es Album Jugendsündä vo da Wurzel 5 u d Plattn From Hell to Heaven and Back vo da PVP assa. D Big Zis bringt es Album Quotäreglär assa. 2002 kumt u. A. d Singl Hersh’n'Bersh vo da Chlyklass, es Album Statischt vo Breitbild, es Album Dorfgschichta vo da Sektion Kuchikäschtli u s Album Roirschachtescht von n Samurai mid da Gruppn Oibel Troibel assa. Da Webba bringt mid sana Gruppn Krümelmonstaz dej Plattn Grössäwahn assa. 

Weitas bringt da Semantik sa Mixtape Kammermusik, u d Gruppn Mundartisten, wou aa da Knackeboul dazoughejad, es Album Gift assa. 2003 wiad d Rapgruppn Radio 200000 grindt. Da Baze bringt sa Solo-Album Himutruurig u d Wurzel 5 es Album Verdächtig assa. Von n Tommy Vercetti un n Dezmond Dez kummt s Album Cheftape 1 assa. D Gruppn AK42, wou da Wallisa Rappa Bzar dazoughejad bringt s Album Vorwanig assa. 2004 wiad von n Black Tiger, en Rony un en EKR d Plattn Deal with the Real assabracht. Da EKR bringt d Plattn Ich bin au dini Mueter assa. Da Baze vaeffntlicht es Soloalbum Item. Vo da PVP kumt es Album Eifach nüt u 2005 Aus Abfackle assa. D Clyklass bringt 2005 es Album Ke Summer assa. 2005 wiad von n DJ ACE d Plattn Jetzt ich! assabracht. Da Baze grindt 2005 min Jonny Bunko d Formazion Boys on Pills. Es Radio 200000 bringt d Plattn Installation assa.

2006 wiad d Wintatura Gruppn Phumaso&Smack grindt. Da Knackeboul bagrindt sa Solo-Karrjer min Album Red und Antwort. Da Griot bringt sa Album Strossegold assa, wos aswej a "Genre-Klassika" von n Schweiza Gangstarap gseng wiad, owa aa blechlt woan is.Luca Thoma: "History of Swiss Rap 3", LYRICS, afgrouffn en 25.2.2021. Da E.K.R. houd an Beitroḡ af n Olli Banjo san zwoatn Mixtape Sparring 2 u bringt d Plattn Dunne mit em King assa. D Wurzel 5 bringt 2006 es Album Teamgeist, da Manillio bringt es Mixtape-Album Jurassic Parts Vol. 1, d Churchhill es Album Kennsch?! u d HTC es Album Nume das's weisch assa. Da Griot macht 2007 an Diss geng an Bandit u d Formazion Luut & Tüütli krejgt von n Bandit aa an Diss. Zwischn en Griot un en Gimma git s aa Diss-Trackk. 

Da Gimma bringt 2007 en Song Hol dr an Politiker assa u wiad von n Berna Groussrout Fuchs vo da SVP vaklogt. 2007 is aa d Platn Connected von n DJ Ilarius assakumma. 2007 kumt aa es Mixtape-Album Strosseparade von n Griot assa mid Beitreng von n Kool Savas, vo Snaga & Pillath u von n Sentino. Da Basla Rappa Pyro houd 2008 sa ejaschts Album Hoffnigsfungge vaeffntlicht. D Rap-Gruppn Eldorado FM bringt es ejascht Mixtape assa. Aa da Berna Rappa Hopeless bringt vaschinane Songs assa, u. A. So High. 2009 kummt s Album Aus der Dunkelheit vo da deitsch-schweizarischn Gruppn Rap Pack mid an Feature von n Black Tiger, u s Update 1.0 vo Lo & Leduc assa. HmK bringt es Album Eh Dick u d Wurzel 5 es letzat Album Letschti Rundi assa. Seit 2009 gibts mejrana Feature vo Gsezhlos min Eko. U dej umma 2006 grindta Gruppn Eigänäbou bringt es ejascht Album «Jahräsärnti» assa.

 D Zwoatausndzahna 
Wou da Rap i d 90ga nu a Sach vo Freaks u Assnseita gweng is, is da Rap nou zou ana Popkultua u Modn woan. Mid Zeidostand kumma d ganzn Entwicklunga vo d USA, Frankreich, Deitschland imme; d Sendunga »Din 16er TV« u »Heb de Latz TV« san vo Aggro TV inspiriat; nemma mejra Trap kumt aa Autotune u Mumblerap af. Weitas wiad owa aa von an Boombap- un Old-School-Revival gredt. Da Rap wiad generell differenziata u d Video af s End furta afwendiga. Grod da Mumble-Rap von n Pronto owa aa ondane neiane Rappa wej da XEN finna z Deitschland a Afmiaksomkait. 

2010 bringt da Tommy Vercetti sa Soloalbum Seiltänzer assa; u d Steff la Cheffe es Album Bittersüessi Pille. 2011 brenga da Kiko u da Boro (aa 361 Grad) es Album The fescht & The furios, da QC es Album 10 Schritt bis zum 11., The Hajvans es Album Hajvan World u da EAZ es Lejd Vollglade mit Hass assa. Weitas kummt Transatlantic Artivism min Black Tiger, en Roger Rekless un Ondan assa. 2012 bringt da Mimiks es Album Jong & Hässig 1 un Uslender Production es Album Schwarzi Schoof assa. U da Milli54 macht mid den Lejd «Grüezi Herr Blocher» Schloḡzeiln. 2013 kumt es Album Mau luegä vo Black Ivory & Buskapé un es Album Entwickligshilf von n M SKills, en Chilz un en Kush assa. Da Black Tiger bringt en lengstn Rap-Song vo da Welt 1City1Song mid mejra wej hundat Rappan as Basel un 83 Minutn Leng assa. 2014 wiad d Gruppn D.Ü.V. u. A. von n E.S.I.K. grindt, da wou aa schou seit de 90ga rappt. Weitas wiad es Hiphop-Kollektiv Chaostruppe grindt u bringt 2015 es ejascht Mixtape-Album assa. Da Shapo bringt 2014 d Singl Vorurteil u da Griot In my Hood assa. VodkaZombieRambogang von n Mimiks bringt scheint's an Wechsl i da Hiphop-LandschaftLuca Thoma: "History of Swiss Rap 4", LYRICS, afgrouffn en 25.2.2021.

2015 kumt en XEN sa Album Ich gäge mich assa u glangt i d Charts. 2016 bringt d J Who d Plattn Soulfood u d Dara Deep es Album Krieg & Friede assa. 2017 bringt da Pronto d Plattn Solo di nero assa u kumt doudamid i d Charts. Von n Shape un n TReBeats kumt es Album Zwei für Eine assa. D Gruppn S.O.S. min Nativ un nen Dawill bringt d Albna Akim un Imani assa; u ma list, dej schaffatn mid an Turnup- u Trap-Foamat vo Content-Rap d Quadratua von n Kroas. 2018 kumt es Album Asimetrie von n Knackeboul u s Album Hie vo da 11Ä assa. D KimBo bringt 2020 es Album Pangolin assa. I d 2010na Jouana finna se owa aa ganz vill weitane Gruppn, doudrunta u. A. d ZH Secondos oda d mejra raggaelastinga Gruppn Etobasi.

 Franzejsischa Rap 
 (Hiphop-Program von n Sidney Duteil af Radio 7 seid 1982)
 Apache
 Greis (aa Alemannisch)
 Hardlife
 Nostra
 Opee 
 Sens Unik
 Stress

 Italjenischa Rap 
 Zako 
 Cigi 
 Don Farina
 KimBo (aa Alemannisch)
 Stoffunita (aa Alemannisch)

 Retoromanischa Rap 
 Liricas Analas
 Giganto
 Orange (mid OBK)
 Snook (aa Alemannisch)
 No Fain Festa (2011) u Lingua Materna (2013)

 Weitane Sprouchn 
 Deitsch
 Akkurat
 COBEE
 CRF (aa Alemannisch)
 epilog (son kas)
 EZY
 Loredana
 Monet192
 Zora (aa Alemannisch)
 Englisch
 Luana
 Silent Majority
 Underclassmen
 Tiakisch 
 Makale
 Albanisch
 baby luv ya vo Lul Dxe feat. Oran G & Priscilla
 Young Dirty & Don Farina ( DIRTYFARINA ) ft.Mad Lion - Three Kingz

 Beleg 

 Exteana Vaweiss 
 HipHop Museum Schweiz
 14k Magazin
 Lyrics Magazin
 Aightgenossen u Jam On Radio
 Swisstubers
 mx3.ch HipHop-Bands
 Corner Talk (Youtube)
 Lyrics TV (Youtube)
 Näbegrüüsch-Podcast
 30 Jahre CH-Rap: Urs Musfeld (SRF 3)
 Telebasel: 1991 in Basel: Die Geburtsstunde des Mundart-Raps (14.4.2021)
 SRF Podcast: Uf Takt / 30 Jahre Mundartrap im Zeitraffer (31.1.2021)
 SRF Virus: Dokserie 30 Jahre Mundart-Rap Uf Takt (Youtube)
 Gimma: Anfänge des Mundartraps in Chur (Youtube), as n Mauro Lorenz sa Interview von n Gimma (Youtube)
 BM Dokumentation The Story (Youtube)