Internationals Phonetischs Alphabet

Es Internationale Phonetische Alphabet (IPA) is a phonetischs rAlphabet. Mit dean kå'ma  ålle menschliche 2i Sprouchn lautmasse rej. cht gnau bschraim ccund afschraim. Entwicklt hout's de =Inte,rnational Phonetic Association. Es IPA is haint des Lasoutschriftsystem, wos åm waitern variety's  is.ed

 Wos fir Zaichn hergnumma wern 

De IPA-Zaichntabölln nutzt unter åndern Bouchstom von latainischn und von grichischn Alphabet, tolwais in ara ogwåndeltn Form. A jeds Zaichn stejt dou fir oan Laut oder des bschraibt an schou ågema Laut gnejer.

D Sunderzaichn von Alphabet han in Unicode in Beraich vo U+0250 bis U+02AF (IPA Extensions) afgnumma worn. De normaln Zaichn asn Latainischn find'ma vo U+0020 bis 007E (Basic Latin), de bsundern latainischn vo U+00C0 bis U+024F (Latin-1 Supplement und Latin Extended), dej asn Grichischn vo U+0370 bis U+03FF (Greek and Coptic). D Zaichn, dej wou an Laut gnejer bschraim, vo U+2B0 bis U+036F (Combining Diacritical Marks). Ejamol nimmt de International Phonetic Association Zaichn dazou, wegga, oder endert's.

In de druntern Tabölln, bål'ma min Mauszoicher af a Zölln fort und a wengl af derer blaibt, nou erschaint a Tooltip-Text, der sågt oan d Unicode-Nummer von Zaichn in da Zölln.

 Vokale 

D Vokale wern unterschin nouch da Stöllung von da Zunga (vorn - zentral - hint), von Mund (offa - mittl - gschlossn) und vo de Lippm (grundet = gru. - ungrundet = ung.). Åndere Nåma fir offa und gschlossn (su hoisst's a ban IPA) han tejf und houch nouch da Stöllung von Unterkifer und da Zunga vo da Hejch her.

Nasal kinna d Vokale aa gsprocha wern. Waiters kinna's ålle kurz und lång sa. Des wird in IPA mit de Zousozzaichn gschrim, dej wern Diakritika und Suprasegmentalia ghoissn. Mit deane kinna aa åndere Fainhaitn dougstöllt wern.

A IPA-Zaichn firn zentraln a-Laut, wej'a in Standarddaitschn und in an Tol boarische Dialekte firkummt, git's koans. Deratweng wird entweder es Zaichn firs vordere a gnumma: [], oder da vakleanerte Grousbouchstob firs a: [a].

 D Zunga is → vorn fåstvorn zentral fåsthint hint Da Mund is ↓ ung. gru. ung. gru. ung. gru. ung. gru. ung. gru. gschlossn (= houch)               fåst gschlossn                  hålwat gschlossn               mittl                  hålwat offa               fåst offa                 offa (= tejf)                

 Konsonantn 

D Konsonantn wern unterschin noun Artikulationsort (bilabial usw.), nou da Artikulationsoart (Plosive usw.) und nouch de Luftstroummechanismen. De maistn Konsonantn han dou pulmonal, des hoisst das'ma asschnauft, wem'ma's spricht. Niat-pulmonale Konsonantn han d Ejektive, d Implosive und d Klick. Stimmhafte (okirzt sth.) und stimmlouse (okirzt stl.) Konsonantn wern aa unterschin.

In da erschtn Tabölln han ålle Konsonantn afgnumma, dej wou ins oafache System von Artikulationsort ainepassn. In da zwoatn Tabölln is da Rest afgnumma, der lout'se niat su laicht anordnan.

De dunkl hinterlegtn Földer song, das'ma des physiologisch niat assprecha kå. Baispülswais gejt a glottaler Nasal gorniat, wal ba ran Vaschlus vo de Stimmlippm koa Luft niat durch d Nosn asstrejma kå, usw.

 Wou da Laut artikuliert wird → labial koronal dorsal radikal glottal   bilabial labio-dental dental alveolar post-alveolar retroflex palatal velar uvular pha-ryngal epi-glottal Wej da Laut artikuliert wird ↓ stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. ↓ Wechan Luftstroum Nasale                                          pulmonal Plosive                                   Frikative                         Approximantn                                           Vibrantn                                              Taps/Flaps                                             laterale Frikative                                               laterale Approximantn                                             laterale Flaps                                                Implosive                                            niat-pulmonal Ejektive                                             

 Wou da Laut artikuliert wird → bilabial labio-velar labio-palatal alveolo-palatal velo-palatal velo-alveolar dental / laminal alveolar apikal (post-)alveolar palato-alveolar lateral alveolar   Wej da Laut artikuliert wird ↓ stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. stl. sth. ↓ Wechan Luftstroum Frikative                                      pulmonal Approximantn                                      laterale Approximantn                                        Klick                                    niat-pulmonal

 Diakritika und Suprasegmentalia 

D Diakritika und d Suprasegmentalia han Zousozzaichn. Mit deane wird d Assprouch vo oanzlne Lautt, vo Lautfolng, Sülm, Werter, Wendunga und Setz gnauer bschrim. In de druntern Tabölln wern's ner oafach dougstöllt, Gnauers und Baispül findts in de Listn vo de IPA-Zaichn.

 Diakritika 

Dej Zaichn bschraim oanzlne Lautt - Konsonantn und Vokale - gnejer.

D Diakritika, wou'se min Haptzaichn vabindn, stenga standardmasse unter dean. Wenn des ower a Unterleng hout, nou kå es Zousozzaichn iwers Haptzaichn gstöllt wern. Asgnumma han nergrod d Diakritika fir knarrad [] und fir behaucht [], wal dej bedaitn driwergstöllt wos åndersch, nemle zentralisiert [] und nasaliert []. D Zentralisiert-Tipfala derfa niat mit d Umlautzaichn vo de Normalalphabet vawechslt wern, fir dej Lautt git's åndere IPA-Zaichn: []. A Tol Diakritika stenga aa hintern Haptzaichn.

D Diakritika fir ghum [] und gsenkt [] wern aa fir a por Konsonantn hergnumma, mit ara extra Bedaitung: [] und [] (dej stenga in da drowern Konsonantntabölln).

Fir a por vabundane git's aa extra Unicode-Zaichn: [] (U+025A), [] (U+025D), [] (U+026B) und de maistn Nasalvokale. Ower normalerwais han's ar in Unicode zåmmgsetzt asn Haptzaichn und n Zousozzaichn. D Unicode-Nummern vo deane siat'ma, bål'ma min Mauszoicher af a Tabölln-Zölln fort und a wengl af derer blaibt.

Computertechnisch is's asu, das niat ålle Schriftortn dej Zaichn hom oder korrekt doustölln kinna, aa wenn'se's hom, bsunders wenn's in da normaln Schriftgrejss gschrim han. Drum han d Zaichn in da druntern Tabölln extra grous gschrim.

 Gruppm ↓             Sülbischkait sülbisch niatsülbisch                     Vaschluslejsung nasal lateral niat zon Hejern                Phonation stimmlous stimmhaft aspiriert behaucht knarrad            Artikulationsort, Vokale waiter vorn waiter hint zentralisiert mittern zentralisiert ghum gsenkt       Artikulationsort, Konsonantn dental linguolabial apikal laminal             Mit-Artikulationsort, Konsonantn labialisiert palatalisiert velarisiert pharyngalisiert velarisiert oder pharyngalisiert          Mit-Artikulationsort, Vokale stirker grundet wenger grundet rhotisch nasaliert Zungawurzl vorn Zungawurzl hint          

 Suprasegmentalia 

Dej Zaichn bschraim niat oanzlna Konsonantn und Vokale gnejer, sundern d Merkmol, dej wou'se af Lautfolng, Sülm, Werter, Wendunga und Setz bezejng.

Computertechnisch gült fir dej dessölwe, wos vo de Diakritika gsågt worn is. Fir de maistn Tonkonturn-Kennzaichner hout Unicode niat amol ainge Zaichn. Deratweng nema d Lait fir d Tonkonturn zwoa oder drai Tonhejchn-Kennzaichner in ara Rai her. In da druntern Tabölln is's ar asu dougstöllt.

 Gruppm ↓             Betonung Haptbetonung Nembetonung                   Leng lång hålwat lång extra kurz                 Grenz und Vabindung Sülmgrenz Lautvabindung           oder          Rhythmus und Intonation untergordnateIntonationsgruppm iwergordnateIntonationsgruppm Downstep Upstep Global Rise Global Fall       Ton-Hejchn bsunders houch houch mittern nider bsunders nider    oder   oder   oder   oder   oder    Ton-Konturn staigt fållt houch und staigt nider und staigt staigt und fållt    oder   oder      

 Schau ar af 

 Listn vo de IPA-Zaichn

 Quölln, Literatur und Weblinks 

International Phonetic Association:

 Handbook of the International Phonetic Association: A guide to the use of the International Phonetic Alphabet. Cambridge University Press (1999). ISBN 978-0-521-65236-0.
 Website vo da International Phonetic Association
 Es Internationale Phonetische Alphabet åls a druckfraindles PDF-Dokument (pdf)

Unicode + IPA:
 The Unicode Standard 5.0, Section 7.1: IPA Extensions: U+0250-U+02AF (pdf)
 The Unicode Standard 5.0, Section 7.1: Spacing Modifier Letters: U+02B0-U+02FF (pdf)
 The Unicode Standard 5.0, Code Chart IPA Extensions (pdf)
 The Unicode Standard 5.0, Code Chart Spacing Modifier Letters (pdf)
 The Unicode Standard 5.0, Code Chart Superscripts and Subscripts (pdf)

Schraibmaschin:
 IPA-Schreibmaschin fir MS Internet Explorer Mit dera ko ma leicht IPA-Zeichn in an Text einilegn.

Waiters:
 Phonetics Flash Animation Project – d Lautt von Englischn, Deitschn und Spanischn interaktiv dorgstöllt

Kategorie:Schrift