Wong Bali Aga

Bali Aga utawi Bali Mula inggih punika sub-suku Bali sane kasengguh dados krama asli Bali. Saking basa ipun wantah Austronesia, pateh sakadi soroh sane tiosan ring Kepulauan Sunda Kecil sisi kauh. Sane mangkin, akéhan sane mágenah ring wewidangan kangin Pulo Bali, pamékas ring Bangli, Buléléng, Karangasem lan Kintamani. Ipun taler prasida kapanggihin ring wewidangan kaja kauh miwah tengah. Krama Bali Aga sane kasengguh Krama Bali Gunung inggih punika krama sane magénah ring desa-desa Terunyan. Majeng ring krama Terunyan, istilah Bali Aga (Pegunungan Bali) kaanggép pinaka panghinaan antuk arti sane kawewehin antuk "wong gunung belog"; punika mawinan, ipun seneng nganggén istilah Bali Mula (harfiahnyane Wong Bali asli) gumanti.


Suku puniki sampun meneng ring Bali sadurung suku saking dura wewidangan rauh ka Bali. Krama puniki mawit saking krama Austronésia sané mapupul tur salanturnyané ngawentuk désa.

Suku Bali Aga sané ketah ring Bali inggih punika magenah ring Désa Tenganan miwah Désa Trunyan. Suku Bali Aga puniki kantun madasar antuk tradisi miwah awig-awig sané kapolihin saking leluhur miwah tetamiannyané. Suku punika taler nganggén dialék sané nyihnayang krama sujati saking Bali. Ring désa Tenganan, kramané ngawé tenun ikat sané mawasta Pegeringsingan, tur ring Désa Trunyan kramané irika ngenahang layon ring wetén Taru Menyan. Budaya miwah tradisi adat sané akéh punika ngawinan para tamiu saking Indonésia miwah duranegara seneng malancaran ka désané punika. Wénten taler wisatawan sané ngalaksanayang penelitian irika mangda prasida nguningin indik kaweruhan taler kawéntenan tetamian ring désa-désa Bali Aga.

 Pustaka 

Bali Aga