Алматы үҙәк мәсете

Алматы үҙәк мәсете () — Ҡаҙағстандың Алматы ҡалаһында урынлашҡан ислам ғибәҙәтханаһы, йәмиғ мәсете. Алматы Верный исеме менән аталған осорҙағы (1867-1921) Татар мәсете нигеҙендә төҙөлгән. Дини архитектура һәйкәлеАлматы мәслихәтенең 2002 елның 23 гыйнварында узган XV сессиясе карары.
 Тарих 
Етеһыу өлкәһе Верный (Алматының 1867-1921 йылдарҙағы исеме) өлкә ҡалаһы Алма-Ата станицаһы, Алма-Ата выселкаһы, Татар биҫтәһе, Яңы ҡала (Верный) кварталдарында торған. 1890 йылда Татар биҫтәһендә тороусы татарҙар ҡалала беренсе мәсетте — Татар мәсетен төҙөгән.

1930-йылдарҙа милли аҙсылыҡтар өсөн клуб булып хеҙмәт иткән, һуғыштан һуң универсам төҙөгәндә һүтелгән Татар мәсетеТатарская мечеть (1890) урынлашҡан урында 1993 йылда ҡаланың үҙәк мәсетенә нигеҙ һалынған. Төҙөлөш эштәре 1999 йылда  ғына өлгөргән. Проекттың авторҙары: архитекторҙар С. К. Баймагамбетов, Ж. Н. Шарапиев, Т. Арыҫланов; конструктор Т. Р. Толебаев.

 Тасуирлама 
Ишеғалды территорияһы 0,95 га тәшкил итә. Бер үк ваҡытта яҡынса 7 000 кеше намаҙ уҡый ала.Мәсет йорто — көмбәҙле, манаралы, көнсығыштан көнбайышҡа һуҙылған туры посмаҡлыктан ғибәрәт. Диуарлары тыштан аҡ мәрмәр менән тышланған. Бинаның төп көмбәҙенең бейеклеге 36 метр, диаметры 20 метр. Манараның бейеклеге 47 метр.

Башта мәсет ябай күк көмбәҙле булған. 2006 йылда төп гөмбәҙҙе үҫемлек орнаменты булған керамик плитә менән, 2010—2011 йылдарға алтын пластиналар менән ҡаплағандар. 

2003 йылда Ҡаҙағстан почтаһы үҙәк мәсет һүрәте менән 50 бәясе теңге булған марка сығарған.

2006 йылдың 22 декабрендә Ҡаҙағстан милли банкы үҙәк мәсет һүрәте менән 500 теңге  көмөштән яһалған әйберҙәр аҡса сығарған Мечети и соборы Казахстана. Центральная мечеть (г. Алматы). nationalbank.kz.

 Галерея 

 Әҙәбиәт 

 Малиновская Е. Г. Мечеть, центральная. Китапта: Свод памятников истории и культуры города Алматы. Алматы: ТОО «Казахская энциклопедия», 2006 г., с. 288-289.

 Һылтанмалар 

 Достопримечательности г. Алматы. Центральная мечеть (казакъ)

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Сөнни мәсеттәр
Категория:Алфавит буйынса мәсеттәр
Категория:Ҡаҙағстан мәсеттәре