Ингуш теле

Категория:Языки и диалекты по алфавиту
Ингуш теле (үҙатамаһы ГӀалгӀай мотт, ) — ингуштарҙың милли теле, Төньяҡ Кавказда, башлыса Ингушетия Республикаһында һәм Пригородный районында, шулай уҡ өлөшләтә Европаның, Яҡын Көнсығыштың һәм Урта Азияның ҡайһы бер илдәрендә таралған. 2010 йылғы Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса Рәсәйҙә ингуш телендә 444 000 кеше һөйләшә (2010).

Ингуш теле Ингушетия Республикаһында (рәсми) дәүләт теле булып тора.

 Ингуш алфавиты 
XX быуат башында ингуш теле ғәрәп алфавиты нигеҙендә яҙыу системаһына эйә була. Һуң Октябрь революцияһынан һуң Заурбек Мальсагов ҡатнашлығында латин алфавиты буйынса алфавит проекты эшләнә (1923—1928 йылдарҙа ингуш алфавиты үҙе бер нисә тапҡыр реформалана, ә 1928—1938 йылдарҙа дөйөм чечен-ингуш алфавиты ҡулланыла).

Ингуш алфавиты, 1928 йылМальсагов, З. Культурная работа в Чечне и Ингушетии в связи с унификацией алфавитов. Владикавказ, 1928: A A, Æ æ, ä Ä, B b, C c, Č č, D d, e E, f F, G g h. H, Ꜧ ꜧ, I i, J j, k K, L l, M m, N n, Ņ ņ, o O, ö Ö, п п, q Q, r R, ' s 'S, š Š, t' T, U u, Ü ü, V v, X x X x, y Y, Z z, ž Ž, Ch ch, Čh čh, gh Gh, kh Kh, Ph ph, qh Qh, th Th.

1938 йылда ингуш теле алфавиты кириллицаға тәржемә ителә.

Хәҙерге ингуш алфавитыГӀалгӀай-эрсий дошлорг (Ингушско-русский словарь). Нальчик, 2009. ISBN 978-5-88195-965-4:
 А а Аь аь Б б В в Г г ГӀ гӀ Д д Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Кх кх Къ къ КӀ кӀ Л л М м Н н О о П п ПӀ пӀ Р р С с Т т ТӀ тӀ У у Ф ф Х х Хь хь ХӀ хӀ Ц ц ЦӀ цӀ Ч ч ЧӀ чӀ Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я Яь яь Ӏ

 Ингуш телендә киң мәғлүмәт саралары 
справа|мини|300x300пкс|Ингуш телендәге яҙма боронғо ингуш «Шаян ҡоҙалау» («бегаш зоахалол») йолаһы, XX быуат башы

 Телевидение

 «Ингушетия» милли телерадиокомпанияһы
 Ингушетия ДТРК-һы

 Гәзиттәр

 «Сердало» (республика гәзите, 1923 й.)
 «Ачалкхен колхозхо» (Ачалук колхозсыһы, Ачалукский районы, 1941 й.)
 «Байракх» (Байраҡ, Первомайский районы, 1958—1960 йй.)
 «Къахьегама байракх» (Хеҙмәт байрағы, Сунженский территориаль колхоз-совхоз идаралығы, 1962—1963 йылдарҙа)
 «Ленина байракх» (Ленин байрағы, Назрановский районы, 1958 й.)
 «Наьсарен колхозхо» (Назранов колхозсыһы, Назрановский районы, 1939—1943 йй.)

 Журналдар

 «СелаӀад» («Йәйғор» айлыҡ балалар журналы,1986 й.)
 «Молодёжь Ингушетии» (Ингушетия йәштәре) (2002 г.)
 «Даймохк», Пригородный районында аҙналыҡ журнал (2006 йылдан).

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 








 Johanna Nichols. Ingush Grammar. Berkeley: University of California Press, 2010. ISBN 0-520-09877-3. (Книга находится в открытом доступе: )

 Һүҙлек 




 Johanna Nichols. Ingush-English and English-Ingush dictionary = Ghalghaai-ingalsii, ingalsii-ghalghaai lughat. London; New York: Routledge Curzon, 2004. ISBN 0-415-31595-6

 Һылтанмалар 
 Чечен һәм ингуш теле: грамматика, һүҙлек

 Донъя телдәре: Кавказ телдәре — Ингуш теле
 Ethnologue report for Ingush
 Ingush Language Project at UC Berkeley
 Ингуш онлайн һүҙлеге 
 Ингушский язык: Когда знание родного языка — синоним благородства
Категория:Рәсәй телдәре
Категория:Ингуш теле