Сохондо ҡурсаулығы

Сохондо дәүләт тәбиғәт биосфера ҡурсаулығы () — 1973 йылдың 11 декабрендә ойошторола. Сохондо ҡурсаулығы биосфера ҡурсаулығы статусын 1985 йылда ала. Ул Байкал аръяғының көньяғында урынлашҡан. Хэнтей-Чикой таулығының иң бейек өлөшөн биләй. Сохондо яланғас тау массивтары Хэнтей-Чикой таулығы периферияһы буйлап көньяҡ-көнбайыштан төньяҡ-көнсығышҡа ҡарай 20 км самаһы һуҙылған, киңлеге 14 км-ға тиклем етә. Ике түбәһе: диңгеҙ кимәленән 2505 м бейеклектәге Ҙур Сохондо һәм Кесе (2404 м) түбәләре бар, улар араһындағы артылыш 2000 м бейеклектә урынлашҡан. Ҡурсаулыҡта күлдәр күп, улар башлыса боҙлоҡ сығышлы. Дөйөм майҙаны 210988 гектар. Һаҡланыусы зонаһы — 36 060 гектар.

 Климаты 
Климаты — киҫкен континенталь. Ҡышы ҡоро һәм ҡарлы. Тотороҡло ҡар япмаһының оҙайлығы — 130—145 көн.

 Флора һәм фаунаһы 
923 төр көпшәле үҫемлек асыҡланған, һөтимәрҙәрҙең 67 төрө, ҡоштарҙың 250-гә яҡын төрө, 3 төр амфибия, һөйрәлеүселәрҙең 4 төрө асыҡланған, тау йылғаларында һәм күлдәрендә 8 төр балыҡ бар. Шулай уҡ 1200-ҙән ашыу төр бөжәк теркәлгән, шуларҙың 1107 төрө — тәңкә ҡанатлылар йәки күбәләктәрДубатолов В. В., Дудко Р. Ю., Мордкович В. Г., Корсун О. В., Чернышёв С. Э., Логунов Д. В., Марусик Ю. М., Легалов А. А., Василенко С. В., Гришина Л. Г., Золотаренко Г. С., Баркалов А. В., Петрова В. П., Устюжанин П. Я., Гордеев С. Ю., Зинченко В. К., Пономаренко М. Г., Любечанский И. И., Винокуров Н. Н., Костерин О. Э., Маликова Е. И., Львовский А. Л., Максименко Е. А., Малков Е. Э., Стрельцов А. Н., Рудых С. Г., Милько Д. А. Биоразнообразие Сохондинского заповедника. Членистоногие. — Новосибирск-Чита, 2004. — 416 с..

Ҡурсаулыҡ өсөн хас булған хайуандар: кеш, һоро айыу, изюбрь, себер ҡоралайы, мышы, ҡабан, кабарга, һуйыр, аҡ ағуна, сел, ҡор, һаҡаллы ағуна, альп сөрәкә турғайы һәм башҡалар.

Сохондоның көнбайыш дала битләүҙәрендә табылған эндемиктар араһында Sibiracanthella sohondo коллемболалары барPotapov, M. & Stebaeva, S., 1993—1994 (1995). Sibiracanthella and Sahacanthella new genera of Anurophorinae (Collembola, Isotomidae) with anal spines from continental Asia. — Misc. Zool., 17: 129—139. .

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 





 Һылтанмалар 
 Сайт Сохондинского государственного природного биосферного заповедника
 Сохондинский биосферный заповедник на сайте «ООПТ России»
 Сохондинский заповедник на лихенологическом сайте

Категория:Рәсәй ҡурсаулыҡтары