Эржиес

Эржиес () йәки Эржия́с (төр. Erciyas}}) — Төркиәләге ҙур стратовулкан, Кесе Азия таулығының эске өлөшөндә Анатолий яҫы таулығының көньяҡ-көнсығышында, Кайсери ҡалаһынан көньяҡҡа 25 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Үҙәк Кесе Азияның иң бейек тауы. Ике түбәһе бар. Иң юғары түбәнең бейеклеге — 3864 метр, икенсеһенекенең — 3703 метр. Тауҙың диаметры 72 километр, 3800 квадрат километр территорияны ҡаплай. Битләүҙәрендә 28 конус бар. Боҙлоҡ 3300 метр бейеклеккә тиклем шыуып төшә. Итәгендә һәм битләүҙәренең аҫҡы өлөштәрендә — баҫыуҙар, баҡсалар, виноградлыҡтар.
слева|мини|Траян тетрадрахмаһында илаһилаштырылған Аргей тауының һүрәте (98-117)

Хетт осоронан алып илаһи Һарһара тауы (хетт Harhara, Hargaia, Harkasos), Аҡ тау (hit. ḫarki — аҡ), Хаззи һәм Намни — Язылыҡая яҙыуҙарына ярашлы, Куррит мифологияһында хөрмәт ителә. Илаһи тауҙың исеме яҙмаларҙа Лувий иероглифтары менән яҙылған һәм б. э. т. VIII быуатҡа ҡарай.
Каппадокия әһәмәниҙәр сатрапияһына әйләнгән осорҙан алып Каппадокия батшалығы (Kingdom of Cappadocia) ҡолатылғанға тиклем был культ буйынса археологик һәм эпиграфик мәғлүмәттәрҙә өҙөклөк бар.

Ошо осорҙа Аргей бор. гр. Αργαίος, Ἀργαῖον ὄρος, лат. ArgaeusСтрабон. География. XII, 2, 7Клавдий Клавдиан. Против Евтропия. II, 114 сл., Аргеос, Аргеустип йөрөтөлгән, Аргеос, Аргеус (боронғо грек, латин ырыуы) йәки Аргей тауы культы Архелай Филопатор батша ваҡытында тергеҙелгән. Аргей тауын илаһилаштырыу культы III быуат аҙағына тиклем дауам иткән. Илаһи Аргея тауының һүрәте тәңкәләрҙә һуғылған һәм геммаларҙа соҡоп яһалған.  и другие учёные пишут о культе Зевса Аргейского. Эдуард Гергард һәм башҡа ғалимдарҙың Аргейлы Зевс культы тураһында яҙмалары бар. Гай Юлий Солин әйтеүенсә, каппадокиялылар, Алла Аргеяла йәшәй, тип раҫлай. Максим Тирский былай тип яҙған: «Каппадокийлылар тауҙы илаһ тип һанай, уның менән ант итә һәм изге һын һанап уға баш эйә».
(«Каппадокийлылар өсөн тау — алла, йыуаныс та, кумир ҙа», )Максим Тирский. Речь VIII, 8. Ай планетаһындағы Аргей пигы Mons Argaeus Аргей тауы атамаһынан алынған.

Страбон Аргей тураһында «барлыҡ тауҙарҙан да иң бейек тау» тип яҙған, уның түбәһенән аяҙ көндә Понт диңгеҙен (Ҡара диңгеҙ) һәм Исск (Искәндәрун) ҡултығын, Аргей янындағы урмандарҙы күрергә мөмкин булған. Гай Юлий Солин, Аммиан Марцеллин һәм Өлкән Плиний, Каппадокияны һәм Мазак ҡалаһын (Каппадокия Кесарияһын, хәҙер — Кайсери)Гай Юлий Солин. Собрание достопамятных сведений. II, 45Аммиан Марцеллин. Деяния. XX, 9Плиний Старший. Естественная история. VI, 3. Клавдий Клавдиан Аргей тураһында «унда ҡанатлы аттар көтөүе утлап йөрөй» тип яҙған.

Сингармонизм арҡаһында 1940—1960-сы йылдарҙа Эрджияс (Erciyas) Эрджиесҡа үҙгәртелә.

Вулкан б. э. т. яҡынса 6880 йылда урғылған О вулканической активности сообщают Страбон и Клавдий КлавдианКлавдий Клавдиан. Против Руфина. II, 28—30. Вулкандарҙың әүҙемлеге тураһында Страбон һәм Клавдий Клавдиан хәбәр итә. Янартауҙың һуңғы әүҙемлеге 253 йылда була, метан ташландыҡтары Солтан Һаҙлығынан сыға.

Тәүге тапҡыр 1837 йылда альпинист Уильям Джон Гамильтон William John Hamilton күтәрелә. Артабан 1849 йылда тауға Платон Александрович Чихачёв һәм Генри Фэншейв Тоузер Henry Fanshawe Tozer күтәрелә.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 



 Һылтанмалар 


 Peakbagger.com
 Peakware.com

Категория:Төркиә стратовулкандары
Категория:Йоҡомһораған вулкандар
Категория:VEI-6 вулкандары
Категория:Кайсери (ил)