Гилгит-Балтистан

Гилгит-Балтистан (, балтиҙар རྒྱལ་སྐྱིད་ སྦལྟི་ཡུལ།, ), 2009 йылға тиклем — Төньяҡ Территориялар (, ) — элекке кенәзлек Джамма һәм Кашмирҙың Пакистан идара иткән өлөшө сиктәрендәге иң төньяҡ административ берәмек.

 Географияһы 

+Гилгит-Балтистан провинцияһы символдарыХайуанҠырағай як 90px90x90пксҠошShaheen falcon113x113пксАғасHimalayan oak120x120пксСәскәҺыуйыйғыс120x120пксСпортыYak polo90x90пкс

Афғанстан менән — төньяҡта,Ҡытай Халыҡ Республикаһы менән — төньяҡ-көнсығышта, Пакистан провинцияһы Азат Кәшмир (де-факто) менән — көньяҡта һәм көньяҡ-көнсығышта Һиндостанға ҡараған Джамма, Кашмир, Ладакх союз биләмәләре менән сиктәш.

Гилгит-Балтистан 72 971 км² территорияны биләй һәм халҡы 1 миллионға яҡын тип баһалана. Был өлкә ҙур территорияның бер өлөшө һәм Кәшмир, Һиндостан, Пакистан һәм Ҡытай араһында территориаль бәхәс предметы булып тора.

Ҡытай-Пакистан иҡтисади коридоры проекты буйынса Пакистандың Гвадар портын Көньяҡ Кореяның Гуанчжоу һәм Фанчэнган порттары менән, Гилгит-Балтистандың бәхәсле биләмәһендә Хунджераб артылышы аша 1100 саҡрым оҙонлоҡтағы «Ҡашғар — Хавелиан» юлын төҙөгәндән һуң тоташтырыу күҙалланаНиколай Засядько. Новый шёлковый путь: где Китай построит ж/д коридоры  // Центр транспортных стратегий, 26 ноября 2014..

 Тарихы 
Ҡаяларға уйып эшләнгән һүрәттәр, Гилгит-Балтистандың төрлө урындарында, айырыуса таулы Хунза үҙәнендәге Пассуга ауылында табылғандары, был урындарҙа беҙҙең эраға тиклем 2000 йылға тиклем кеше йәшәүе тураһында һөйләй.

2020 йылдың 1 ноябрендә Пакистан премьер-министры Имран Хан Гилгит-Балтистанға күсеш осоро провинция статусын биргәнен белдерә.

Гилгит-Балтистанда сепаратист хәрәкәте әүҙем.

 Тел 

Гилгит-Балтистанда, күп телле төбәктә, урду теле рәсми дәүләт теле булып тора. Был тел шулай уҡ «лингва-франка» булараҡ, йәғни этник-ара мөнәсәбәттәр маҡсатында ҡулланыла. Инглиз теле икенсе рәсми тел булып тора. Башлыса мәғариф өлкәһендә файҙаланыла. Ғәрәп теле дини маҡсаттарҙа ҡулланыла.

 Дин 

Халыҡтың күпселек өлөшөн мосолмандар тәшкил итә. Пакистан халҡының күпселеге исламдың сөнни ағымына ҡараһа ла, Гилгит-Балтистан илдең шиғыйҙар өҫтөнлөк иткән берҙән-бер төбәге булып тора. 1948 йылда халыҡтың 85 процентын шиғыйҙар тәшкил иткән.

 Округтары 
Гилгит-Балтистан территорияһына 3 төбәк инә, улар 14 округҡа бүленә. 2001 йылға тиклем төбәктә 7 округ була, 2019 йылдан — 14 округ.
№ОкругТөбәкМайҙаны,км2Халҡы,кеше (1998)Адм. үҙәк1ГханчеБалтистан405288 366Хаплуға2ШигарБалтистан8500н/дШигар3КхармангБалтистан5500н/дКхарманг4СкардугаБалтистан8500214 848Скардуга5АсторДиаметры509271 666Горикот6ДиаметрыДиаметры10 936131 925Чилас7ГхизерГилгит9635120 218Гакуч8ГилгитГилгит14 672243 324Ғилгит9ХунзаГилгит7900н/дАлиабад (инглиз.)10НагарГилгит500051 387Нагар (инглиз.)Бөтәһе10 округ72 971970 347Гилгит

 Галерея 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Кашмирҙа атыш (2013)

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 


Категория:Пакистан