Шайбалы хоккей буйынса донъя чемпионаты

Шайбалы хоккей буйынса донъя чемпионаты () — 1920 йылдан башлап халыҡ-ара хоккей федерацияһы тарафынан ойошторолған һәм йыл һайын үткәрелә торған хоккей ярыштары. Олимпия уйындары һәм Донъя кубогы менән бер рәттән иң абруйлы ярыш булып тора. Башта турнир, әгәр 1920 йылғы йәйге Олимпия уйындары ваҡытындағы беренсе турнирҙы иҫәпкә алмағанда, ҡышҡы Олимпия уйындары сиктәрендә генә үткәрелә. 1930 йылдан алып йыл һайын үткәрелә һәм 1991 йылға тиклем Донъя һәм Европа чемпионаты тип атала (1932 йылғы турнирҙан тыш). 1968 йылға тиклем, Олимпиада үткәрелгән йылдарҙа шайбалы хоккей буйынса Олимпия турниры ла донъя чемпионаты тип һанала. 1940 йылдан 1946 йылға тиклем Икенсе донъя һуғышы арҡаһында донъя чемпионаты ойошторолмай. Шулай уҡ 1980, 1984 һәм 1988 йылдарҙағы Ҡышҡы Олимпия уйындары ваҡытында һәм 2020 йылда COVID-19 пандемияһы арҡаһында донъя чемпионаты үткәрелмәй.

 Турнир тәртибе 
Турнир ике этапта үтә.

 Беренсе этап (төркөмдәрҙә) 
Беренсе этапта 16 команда ҡатнаша, улар 8 команданан торған 2 төркөмгә бүленә. Плей-офф уйындарына 4 команда сыға, ә һәр төркөмдән һуңғы команда киләһе йылға беренсе дивизионға күсә.

Төркөм этабында һәр төркөмдәге командалар бер-береһе менән уйнай. 2007 йылғы донъя чемпионатына тиклем командаға еңеү өсөн — 2, тигеҙ иҫәп өсөн — 1, еңелеү өсөн — 0 мәрәй бирелә. 2007 йылдан регламент үҙгәртелә. Матчтың даими ваҡытында иҫәп тигеҙ булһа, 4×4 форматта (2017 йылда 3×3) беренсе туп индерелгәнгә тиклем өҫтәмә 5 минут (овертайм) уйнала). Әгәр өҫтәмә ваҡытта еңеүсе асыҡланмаһа, командалар 3 буллит серияһы үтә.

 Икенсе этап (плей-офф) 
Икенсе этапта 8 команда ҡатнаша. Ул сирекфиналдан, ярымфиналдан, өсөнсө урын өсөн матчтан һәм финалдан тора. Был этапта еңелгән команда төшөп ҡала. Сирек финалда беренсе этап төркөмдәрендә беренсе урын алған командалар икенсе төркөмдә 4-се урын алған командалар менән уйнай. Икенсе урын алғандар өсөнсө урын биләгән командалар менән уйнай. Сирекфинал матчында еңеүсе ярымфиналға сыға, еңелеүсе турнирҙа ҡатнашыуын туҡтата. 1/2 финал матчында еңеүсе финалға сыға, еңелеүсе 3-сө урын өсөн матчта ҡатнаша. Әгәр даими ваҡытта 1/4, 1/2 финал матчтарында һәм 3-сө урын өсөн матчта тигеҙ иҫәп теркәлһә, командалар 4×4 форматында беренсе голға тиклем 10 минутлыҡ өҫтәмә ваҡытта уйнайҙар. 3-сө урын алған команда бронза, 2-се — көмөш миҙал, 1-се — алтын һәм Чемпион Кубогын ала.

 Дивизиондар иерархияһы (2011 йылдан) 

 Дивизиондар иерархияһы (2020 йылдан) 

 Турнир тарихы 

 Призёрҙар 

ЙылФайл:Gold medal icon.svg ЧемпиондарФайл:Silver medal icon.svg Икенсе урынФайл:Bronze medal icon.svg Өсөнсө урынҮткәрелеү урыны һәм ил1920 Канада (1) АҠШ (1) Чехословакия (1)Антверпен (1)1924 Канада (2) АҠШ (2) Бөйөк Британия (1)Шамони (1)1928 Канада (3) Швеция (1)Швейцария (1)Санкт-Мориц Швейцария (1)1930 Канада (4) Германия (1)Швейцария (2)Шамони  Вена  Берлин (2)   (1)   (1)1931 Канада (5) АҠШ (3) Австрия (1)Крыница-Здруй (1)1932 Канада (6) АҠШ (4) Германия (1)Лейк-Плэсид (1)1933 АҠШ (1) Канада (1) Чехословакия (2)Прага (1)1934 Канада (7) АҠШ (5) Германия (2)Милан (1)1935 Канада (8)Швейцария (1) Бөйөк Британия (2)Давос Швейцария (2)1936 Бөйөк Британия (1) Канада (2) АҠШ (1)Гармиш-Партенкирхен (2)1937 Канада (9) Бөйөк Британия (1)Швейцария (3)Лондон (1)1938 Канада (10) Бөйөк Британия (2) Чехословакия (3)Прага (2)1939 Канада (11) АҠШ (6)Швейцария (4)Цюрих ▪ Базель Швейцария (3)1947 Чехословакия (1) Швеция (2) Австрия (2)Прага (3)1948 Канада (12) Чехословакия (1)Швейцария (5)Санкт-Мориц Швейцария (4)1949 Чехословакия (2) Канада (3) АҠШ (2)Стокгольм (1)1950 Канада (13) АҠШ (7)Швейцария (6)Лондон (2)1951 Канада (14) Швеция (3)Швейцария (7)Париж (3)1952 Канада (15) АҠШ (8) Швеция (1)Осло (1)1953 Швеция (1) ФРГ (2)Швейцария (8)Цюрих  Базель Швейцария (5)1954 СССР (1) Канада (4) Швеция (2)Стокгольм (2)1955 Канада (16) СССР (1) Чехословакия (4)Крефельд  Дортмунд  Кёльн  Дюссельдорф ФРГ (3)1956 СССР (2) АҠШ (9) Канада (1)Кортина-д’Ампеццо (2)1957 Швеция (2) СССР (2) Чехословакия (5)Москва (1)1958 Канада (17) СССР (3) Швеция (3)Осло (2)1959 Канада (18) СССР (4) Чехословакия (6)Прага  Братислава (4)1960 АҠШ (2) Канада (5) СССР (1)Скво-Вэлли (2)1961 Канада (19) Чехословакия (2) СССР (2)Женева  Лозанна Швейцария (6)1962 Швеция (3) Канада (6) АҠШ (3)Колорадо-Спрингс  Денвер (3)1963 СССР (3) Швеция (4) Чехословакия (7)Стокгольм (3)1964 СССР (4) Швеция (5) Чехословакия (8)Инсбрук (2)1965 СССР (5) Чехословакия (3) Швеция (4)Тампере (1)1966 СССР (6) Чехословакия (4) Канада (2)Любляна (1)1967 СССР (7) Швеция (6) Канада (3)Вена (3)1968 СССР (8) Чехословакия (5) Канада (4)Гренобль (4)1969 СССР (9) Швеция (7) Чехословакия (9)Стокгольм (4)1970 СССР (10) Швеция (8) Чехословакия (10)Стокгольм (5)1971 СССР (11) Чехословакия (6) Швеция (5)Берн  Женева Швейцария (7)1972 Чехословакия (3) СССР (5) Швеция (6)Прага (5)1973 СССР (12) Швеция (9) Чехословакия (11)Москва (2)1974 СССР (13) Чехословакия (7) Швеция (7)Хельсинки (2)1975 СССР (14) Чехословакия (8) Швеция (8)Мюнхен  Дюссельдорф ФРГ (4)1976 Чехословакия (4) СССР (6) Швеция (9)Катовице (2)1977 Чехословакия (5) Швеция (10) СССР (3)Вена (4)1978 СССР (15) Чехословакия (9) Канада (5)Прага (6)1979 СССР (16) Чехословакия (10) Швеция (10)Москва (3)1981 СССР (17) Швеция (11) Чехословакия (12)Гётеборг  Стокгольм (6)1982 СССР (18) Чехословакия (11) Канада (6)Хельсинки  Тампере (3)1983 СССР (19) Чехословакия (12) Канада (7)Дюссельдорф  Дортмунд  Мюнхен ФРГ (5)1985 Чехословакия (6) Канада (7) СССР (4)Прага (7)1986 СССР (20) Швеция (12) Канада (8)Москва (4)1987 Швеция (4) СССР (7) Чехословакия (13)Вена (5)1989 СССР (21) Канада (8) Чехословакия (14)Стокгольм  Сёдертелье (7)1990 СССР (22) Швеция (13) Чехословакия (15)Берн  Фрибур Швейцария (8)1991 Швеция (5) Канада (9) СССР (5)Турку  Хельсинки  Тампере (4)1992 Швеция (6) Финляндия (1) Чехословакия (16)Прага  Братислава (8)1993 Рәсәй (1/23) Швеция (14) Чехия (1 / 17)Дортмунд  Мюнхен (6)1994 Канада (20) Финляндия (2) Швеция (11)Больцано  Канацеи  Милан (3)1995 Финляндия (1) Швеция (15) Канада (9)Стокгольм  Евле (8)1996 Чехия (1 / 7) Канада (10) АҠШ (4)Вена (6)1997 Канада (21) Швеция (16) Чехия (2 / 18)Хельсинки  Турку  Тампере (5)1998 Швеция (7) Финляндия (3) Чехия (3 / 19)Цюрих  Базель Швейцария (9)1999 Чехия (2 / 8) Финляндия (4) Швеция (12)Осло  Лиллехаммер  Хамар (3)2000 Чехия (3 / 9) Словакия (1) Финляндия (1)Санкт-Петербург (5)2001 Чехия (4 / 10) Финляндия (5) Швеция (13)Кёльн  Ганновер  Нюрнберг (7)2002 Словакия (1) Рәсәй (1 / 8) Швеция (14)Гётеборг  Карлстад  Йёнчёпинг (9)2003 Канада (22) Швеция (17) Словакия (1)Хельсинки  Тампере  Турку (6)2004Канада (23)Швеция (18)АҠШ (5)Прага  Острава (9)2005Чехия (5 / 11)Канада (11) Рәсәй (1 / 6)Инсбрук  Вена (7)2006 (8) (1 / 13) Финляндия (2)Рига (1)2007 (24) Финляндия (6) Рәсәй (2 / 7)Москва  Мытищи (6)2008 Рәсәй (2/24) (12) Финляндия (3)Галифакс  Квебек (1)2009 Рәсәй (3/25) (13) (15)Клотен  Берн Швейцария (10)2010 (6 / 12) Рәсәй (2/9) (16)Кёльн  Мангейм  Гельзенкирхен (8)2011 Финляндия (2) (19) (4 / 20)Братислава  Кошице (1)2012 Рәсәй (4/26) (2) (5 / 21)Хельсинки  Стокгольм (7)   (10)2013 (9)Швейцария (2) (6)Стокгольм  Хельсинки (11)   (8)2014 Рәсәй (5/27) Финляндия (7) (17)Минск (1)2015 (25) Рәсәй (3 / 10) (7)Прага  Острава (10)2016 (26) (8) Рәсәй (3 / 8)Москва  Санкт-Петербург (7)2017 (10) (14) Рәсәй (4 / 9)Кёльн  Париж (9)   (5)2018 (11)Швейцария (3) (8)Копенгаген  Хернинг (1)2019 (3)  (15)  Рәсәй (5 / 10) Братислава  Кошице  (2) 2020 COVID-19 пандемияһы арҡаһында турнир үткәрелмәйЧемпионат мира 2020 года по хоккею отменён из-за коронавируса Цюрих  Лозанна  (11) 2021  (27)  (9)  (9) Рига  (2) 2022  (4)  (16)  (6 / 22) Хельсинки  Тампере  (9) 2023  (28)  (2/3)  (1) Тампере  Рига  (10)   (3) 2024ПрагаОстрава (11)2025СтокгольмХернинг (12) (2)2026ЦюрихФрибур Швейцария (11)2027 Германия (10)
Иҫкәрмәләр:

 1920 йылдан алып 1968 йылға тиклем хоккей буйынса бөтә олимпия турнирҙары донъя чемпионаттары тип һанала.
 1980, 1984, 1988 (Олимпия уйындары йылдары) донъя чемпионаттары үткәрелмәй. 2020 йылда COVID-19 пандемияһы арҡаһында турнир үткәрелмәй.
 «Үткәрелеү урыны» бағанаһында турнирҙың төп урыны ғына күрһәтелә.

 Юғары дивизионда уйнаусы командалар 
  Йыйылма Чемпионаттар81/1920, 1924, 1928, 1930, 1931, 1933—1939, 1947—1949, 1952, 1954—1961, 1963—1979, 1981—1983, 1985—1987, 1989—2019, 2021—2023811920, 1924, 1928, 1931, 1935—1938, 1947—1979, 1981—1983, 1985—1987, 1989—2019, 2021—2023761920, 1924, 1928, 1930—1939, 1948—1952, 1954—1956, 1958—1969, 1977—1979, 1981—1983, 1985—1987, 1989—2019, 2021—202373 1920, 1924, 1931—1934, 1936, 1938, 1939, 1947, 1949—1952, 1955, 1956, 1958—1969, 1971, 1975—1979, 1981, 1982, 1985—1987, 1989—2019, 2021—2023691939, 1949, 1951, 1952, 1954, 1955, 1957—1979, 1981—1983, 1985—1987, 1989—2019, 2021—202367/1928, 1930, 1932—1939, 1952—1956, 1959—1964, 1967, 1968, 1971—1973, 1976—1979, 1981—1983, 1985—1987, 1989—1998, 2001—2005, 2007—2019, 2021—202363/ОКР/border|22pxСССР1954—1961, 1963—1979, 1981—1983, 1985—1987, 1989—2019, 20215522pxШвейцария1920, 1924, 1928, 1930, 1933—1939, 1947—1956, 1959, 1962, 1964, 1972, 1987, 1991—1993, 1995, 1998—2019, 2021—20233822pxНорвегия1937, 1938, 1949—1952, 1954, 1958, 1959, 1962, 1965, 1990, 1992—1997, 1999—2001, 2006—2019, 2021—20233422pxФранция1920, 1924, 1928, 1930, 1931, 1934—1937, 1950, 1992—2000, 2004, 2008—2019, 2022, 20233422pxАвстрия1928, 1930, 1931, 1933—1936, 1938, 1947—1949, 1956, 1957, 1993—1996, 1998—2005, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2018—2019, 2022, 20233222pxИталия1930, 1933—1936, 1939, 1948, 1956, 1959, 1982—1983, 1992—2002, 2006—2008, 2010, 2012, 2014, 2017, 2019, 2021, 20223122pxЛатвия1933, 1935, 1936, 1938, 1939, 1997—2019, 2021—20232922pxПольша1928, 1930—1933, 1935—1939, 1947, 1948, 1952, 1955—1959, 1966, 1970, 1973—1976, 1979, 1986, 1989, 1992, 20022722pxСловакия1996—2019, 2021—20232122pxДания1949, 2003—2019, 2021—20232022pxБеларусь1998—2001, 2003, 2005—2018, 20211822pxБөйөк Британия1924, 1928, 1930, 1931, 1934—1939, 1948, 1950, 1951, 1962, 1994, 2019, 2021, 20221422pxГДР1957, 1959, 1961, 1963, 1965—1968, 1970, 1974, 1976, 1978, 1983, 19851322pxВенгрия1928, 1930, 1931, 1933—1939, 2009, 2016, 20231222pxБельгия1920, 1924, 1928, 1930, 1933—1936, 1939, 1947, 1949, 19501122pxЯпония1930, 1936, 1957, 1960, 1998—20041122pxҠаҙағстан1998, 2004—2006, 2010, 2012, 2014, 2016, 2021—20231022pxСловения2002, 2003, 2005, 2006, 2008, 2011, 2013, 2015, 2017, 2023922pxУкраина1999—2007822pxРумыния1931, 1933—1935, 1937, 1938, 1947, 1977422pxНидерланд1935, 1939, 1950, 1981122pxЛитва1938122pxЮгославия1939122pxАвстралия1960122pxКорея Республикаһы2018

 Илдәр буйынса миҙалдар һаны 
Шайбалы хоккей буйынса донъя чемпионаты тарихында бары тик 8 ил генә алтын миҙал яулай. Көмөш миҙалдарҙы Швейцария йыйылма командаһы (3 тапҡыр) һәм Көнбайыш Германия/Германия йыйылма командаһы (3 тапҡыр) яулай. Бронза миҙалдарҙы Швейцария йыйылма командаһы (8 тапҡыр), Көнбайыш Германия/Германия йыйылма командаһы (2 тапҡыр), Австрия йыйылма командаһы (2 тапҡыр) һәм Латвия йыйылма командаһы (1 тапҡыр) яулай.

Иң күп алтын миҙал — Канада йыйылма командаһында (28). Иң күп көмөш миҙалды Швеция йыйылма командаһы яулай (19). Чехословакия/Чехия иң күп бронза миҙалға лайыҡ була (22). Миҙалдарҙың иң күп һаны Канада командаһында (53).

УрынИл20px|Золото20px|Серебро20px|Бронза40px|Всего128169532 СССР Рәсәй22573553413Бөтәһе271010473661211663413Бөтәһе12132247411191747549316629920722pxБөйөк Британия1225812149038111000120214Бөтәһе03251122pxАвстрия00221222pxЛатвия0011

Иҫкәрмәләр

 Халыҡ-ара хоккей федерацияһында СССР-ҙың ағзалығын Рәсәй мираҫ итеп ала, шуға күрә был илдәрҙең рәсми статистикаһы уртаҡ.
 Халыҡ-ара хоккей федерацияһында Чехославакияның ағзалығын Чехия мираҫ итеп ала, шуға күрә был илдәрҙең рәсми статистикаһы уртаҡ.
 Халыҡ-ара хоккей федерацияһында Германия Федератив Республикаһының ағзалығын Германия мираҫ итеп ала, шуға күрә был илдәрҙең рәсми статистикаһы уртаҡ.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Шайбалы хоккей буйынса Европа чемпионаты
 Олимпия уйындарында шайбалы хоккей

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Официальный сайт Международной федерации по хоккею с шайбой
 История чемпионатов мира по хоккею с шайбой
 Интересные факты и моменты из истории чемпионата мира по хоккею

Категория:Хоккей