Кириази Севасти

Севасти Кириази ( йәки Sevasti Qiriazi-Dako; 1871—1949) — албан патриоткаһы, ҡатын-ҡыҙҙар мәғарифының пионеры.

 Биографияһы 
1871 йылда Ғосман империяһының Манастир ҡалаһында, хәҙер Македонияның Битола ҡалаһында, Кириази ғаиләһендә тыуа. Уның ике ағаһы һәм ике апаһы була.

Албан яҙыусыһы һәм публицисы Наим Фрашери Севастиға артабан Албан ҡатын-ҡыҙҙарын уҡытыу һәм тәрбиәләү маҡсатында, Константинополь ҡалаһындағы Robert College уҡырға тәҡдим итә. Ул америка протестант колледжында уҡыған беренсе албан ҡатын-ҡыҙы була, уны 1891 йылдың июнендә тамамлай. Корча ҡалаһына килгәс, 1891 йылдың 15 октябрендә ул бында беренсе албан мәктәбен аса, унда уға ағаһы Герасим һәм һеңлеһе Параскеви ярҙам итә Севасти Манастир конгресында () ҡатнаша, унда албан алфавитын стандартлаштырыу мәсьәләләре тикшерелә. Башланғыс мәктәп өсөн грамматика буйынса дәреслектәр әҙерләүҙә һәм баҫтырыуҙа ярҙам күрһәтә, тарих буйынса дәреслекте мөхәррирләй. Был мәктәп Беренсе донъя һуғышынан һуң байтаҡ ваҡыт үткәндән һуң да, Кириази ғаиләһе исеме менән билдәле була.

Беренсе донъя һуғышы башланыу менән, Кириази ире Кристо Дако — журналист, яҙыусы һәм сәйәсмән, һәм һеңлеһе менән Румынияға күсә, ә унан АҠШҡа эмиграциялай. Бында Параскеви гәзиттә эшләй, ә Кристо Дако Америкала тәүге албан мәктәптәрен аса. 1920-се йылдар башында бөтә ғаилә Албанияға ҡайта, Унда Севасти Тиранала «Kyrias» тип аталған, шулай уҡ Kamëz ҡалаһында (ире һәм һеңлеһе менән бергә) мәктәп аса һәм директоры була. Икенсе донъя һуғышы осоронда антифашистик ҡараштары өсөн Севасти һәм Параскеви ҡулға алына һәм Белград янындағы Баница концлагерына оҙатыла, һуғыштан һуң азат ителәләр һәм Тиранаға ҡайталар. Кристо Даконың Албания короле Зогу менән бәйләнеше арҡаһында, ул һәм уның ғаиләһе, шул иҫәптән улдары һәм килене, репрессияға дусар ителә һәм төрмәгә ябыла. Улының үлеме сәбәпле, ауыр кисерештәр солғанышында, етмәһә, инсульт арҡаһында Севасти Кириази 1949 йылдың 30 авгусында Тиранала вафат була.

 Хәтер 
 Апалы-һеңлеле Кириазиҙар "Албан мәғарифының әсәләре"тип һанала.  Албания тораҡ пункттарында күп кенә уҡыу йорттары уларҙың исемдәрен йөрөтә, атап әйткәндә,Корча ҡалаһындағы мәктәп.Shkolla 9-vjeçare "Sevasti Qiriazi" (Korçë)  
 Нью-Йоркта албан-америка ҡатын-ҡыҙҙар ойошмаһы Апалы-һеңлеле Кириази исемен йөрөтә.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Албанский алфавит

 Һылтанмалар 
 SEVASTI QIRIAZI -PIONERE E ÇLIRIMIT KOMBËTAR
 Familja atdhetare Qiriazi dhe mjeshtri i madh i turpit
 Иҫкәрмәләр 

Категория:Педагогтар
Категория:1949 йылда вафат булғандар
Категория:30 августа вафат булғандар
Категория:1871 йылда тыуғандар