Горыня, Дубыня һәм Усыня (рус фольклоры)

Горыня, Дубыня һәм Усыня — рус халыҡ әкиәттәренең өс баһадиры, батырыГорыня, Дубыня и Усыня  // Мифологический словарь/ Гл. ред. Е. М. Мелетинский. — М.:Советская энциклопедия, 1990. — 672 с..

 Сығышы 
Славян мифологияһында баһадирҙарҙың прототибы булып хтоник йән эйәләре тора. Улар һыуҙың, ерҙең, уттың емергес көстәрен кәүҙәләндерә. Был стихиялы көстәр әкиәттәрҙә, ҡағиҙә булараҡ, төп геройға ҡамасаулай, ҡайһы берҙә ярҙам да итә. 

Һуңғараҡ өс эпик батыр образы барлыҡҡа килә — Ильи Муромец, Добрыни Никитич, Алеша Попович. Мифтарҙа ла, әкиәттәрҙә лә улар һәр ваҡыт өсәүләп эш итәләр.

 Исемдәре һәм шөғөлдәре 
Горыня (башҡа варианттарҙа — Горыныч, Вертогор, Вернигора, Горник, Ровнигор — баһадир, Горокáт; поляктарҙа — Waligóra, словактарҙа — Kolovlad)Лызлова А. С. Представления о пути в иное царство и преодолении границы между мирами в севернорусских волшебных сказках о похищении женщины  — С. 151 Соборная И. С., Ворожбитова А. А. Этнокультурные особенности русских, польских и немецких сказок: лингвориторический аспект : монография — 2005 — С. 78. Үҙенең көсө арҡаһында «сәтәкәй бармағы менән тауҙы һелкетә, тауҙарҙы аҡтара».

Дубыня (башҡа варианттарҙа — Дубынеч, Вертодуб, Вернидуб, Великодуб, Валидуб, Дубник, Дубник, Дубиня, Дугиня; словактарҙа Valibuk һәм чехтарҙа Lomidrevo; поляктарҙа — Wyrwidąb ) — ерҙе һәм ер аҫты («пекель») батшалығын кәүҙәләндергән урман гиганты.

Усыня (башҡа варианттарҙа — Усынеч, Усынка, Крутоус, Улыныч, Крутиус; украиндарҙа — ) һыу көсөн кәүҙәләндерә. Ҡеүәтле яурындары менән йылғаны быуа ала, ә мыйыҡтары кисеү булып хеҙмәт итә: «бер мыйыҡ менән йылғаны быуа, һәм мыйыҡ буйлап, күперҙәге һымаҡ, йәйәүлеләр йөрөй, атлылар сабыша, ылауҙар йөрөй».

Әкиәттәрҙә улар үҫемлек (баһадир Ҡарағай , Покатигорошек (Покатигорошек)) йәки хайуандар (Баһадир Айыу (Медведко-богатырь)) донъяһы һыҙаттарына эйә булған төп герой менән бергә сығыш яһай.
 Йәнһүрәттәрҙә 
 «Валидуб» — 1952 йылда «Союзмультфильм» төшөрөлгән совет анимацион фильмы.
 «Катигорошек» — «Киевнаучфильм» киностудияһы 1970 йылда төшөргән совет анимацион фильмы.
 «Волшебный горох» — украин анимацион фильмы, 2008 йылда «Укранимафильм» студияһы сығарған.
 «Приключения Котигорошка и его друзей[ук]» — 2014 йылда Укранимафильм сығарған украин минисериалы.
 «Три богатыря. Ход конём» (2015), режиссёры Константин Феоктистов, Усыняны Михаил Сергеев уҡый. Йәнһүрәттәге пираттың исеме — Усыня.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

 Вернигора  // Исторический словарь
 Верни-Вода и Верни-Гора // Древнерусский словарик. Славянская мифология
 Дубыня // Российский гуманитарный энциклопедический словарь
 Усыня // Российский гуманитарный энциклопедический словарь

 Һылтанмалар 
 Иван-Богатырь. Русская народная сказка 
 Медведко, Усыня, Горыня и Дубыня богатыри. Русская народная сказка в обработке А. Н. Афанасьева (2 варианта)
 Покатигорошек. Русская народная сказка 
 Ведьма и солнцева сестра. Русская народная сказка
 Вернидуб. Словацька казка

Категория:Урыҫ былинаһы персонаждары
Категория:Рус фольклоры
Категория:Славян мифтары геройҙары