Футбол буйынса СССР йыйылма командаһы

Футбол буйынса СССР йыйылма командаһы — футбол буйынса халыҡ-ара турнирҙарҙа һәм осрашыуҙарҙа СССР исеменән сығыш яһаған йыйылма команда. 1923 йылдан алып 1991 йылға тиклем була. Йыйылма команданы контролдә тотоусы һәм уға идара итеүсе ойошма булып СССР футбол федерацияһы тора.

 Ҡаҙаныштары 

 Донъя чемпионаттары 
 1966 йылғы донъя чемпионатында 4-се урын (тренеры — Николай Морозов)

 Европа чемпионаттары 
 1960 йылда Европа чемпионы (тренеры — Гавриил Качалин)
 1964 йылда Европа чемпионатының көмөш призеры (тренеры — Константин Бесков
 1972 йылда Европа чемпионатының көмөш призеры (тренеры — Александр Пономарев)
 1988 йылда Европа чемпионатының көмөш призеры (тренеры — Валерий Лобановский)

 Йәйге Олимпия уйындары 
 1956 йылғы Олимпия уйындарының чемпионы (тренеры — Гавриил Качалин)
 1988 йылғы Олимпия уйындарының чемпионы (тренеры — Анатолий Бышовец)
 1972 йылғы Олимпия уйындарының бронза призеры (тренеры — Александр Пономарев)
 1976 йылғы Олимпия уйындарының бронза призеры (тренеры — Валерий Лобановский)
 1980 йылғы Олимпия уйындарының бронза призеры (тренеры — Константин Бесков)

 Халыҡ-ара турнирҙарҙа сығыш яһау статистикаһы 

 Футбол буйынса донъя чемпионаты 
Финал турнирҙарыҺайлап алыу турнирҙарыЙылҺөҙөмтәУрын       Составтар Урын       1930 йылғы футбол буйынса донъя чемпионатыҠатнашмайҠатнашмай 1934 йылғы футбол буйынса донъя чемпионаты 1938 йылғы футбол буйынса донъя чемпионаты 1950 йылғы футбол буйынса донъя чемпионаты 1954 йылғы футбол буйынса донъя чемпионаты 1958 йылғы футбол буйынса донъя чемпионатыСирек финал7521256Состав1/3*5401183 Футбол буйынса донъя чемпионаты 1958 (һайлап алыу турниры)Сирек финал6421197Состав1/34400113 1966 йылғы футбол буйынса донъя чемпионаты (һайлап алыу турниры)4-се урын464021061/46501196 Футбол буйынса донъя чемпионаты 19701/4 финал5421162Состав1/3431081 1974Квалификацияны үтмәй1/3**531152 19782/3420253 1982Икенсе группа этабы7522174Состав1/58620202 19861/8 финал104211125Состав2/58422138Италия 1990Группf этабы17310244:ru:Чемпионат мира по футболу 1990 (составы)Состав1/58431114БөтәһеИң яҡшыһы: 4-се урынҠатнашыу: 7/143115610533452359811032
 * — өҫтәмә матчта еңә;
 ** — Чили йыйылмаһы менән уйынға килмәгән өсөн техник яҡтан еңелеү иҫәпләнә.

 Футбол буйынса Европа чемпионаты 
Финал турнирҙарыҺайлап алыу турнирҙарыЙылҺөҙөмтәУрын       Составы Урыны       1960Чемпион1220051СоставЯрымфинал220041 19642-се урын2210142СоставЯрымфинал422073 19684-е место4201102СоставПолуфинал8602198 19722-се урын2210113СоставЯрымфинал8530164 1976Квалификациянан үтмәйсирек финал84131210 19804/4613278 19842/46411112 19882-се урын2531174Состав1/58530143 1992БДБ командаһы булараҡ сығыш яһай, 8-се урын, 3 уйын, 0-2-1, 1-4, 2 очко1/58530132Бөтәһе1 ТитулҠатнашыу: 5/8137241712583416810341

 Тәүге аҙымдар 
Беренсе донъя һуғышы, Октябрь революцияһы һәм артабанғы Граждандар һуғышы ваҡиғалары менән бәйле оҙайлы тәнәфестән һуң Рәсәй дәүләте йыйылмаһы 1923 йылда РСФСР йыйылмаһы исеме менән саҡырыла. Ул саҡта команда Европалағы Эстония, Норвегия һәм Швеция йыйылма командаларына ҡаршы өс матчта уйнай, һәр ҡайһыһында еңә (дөйөм иҫәп 9:5). Бөтә Союз күләмендәге йыйылма командаһы тәүге тапҡыр 1924 йылдың аҙағында Төркиә йыйылма командаһына ҡаршы тәүге матч өсөн саҡырыла. Ул 1924 йылдың 16 ноябрендә Мәскәүҙә уйнала һәм совет футболсыларының еңеүе менән тамамлана — 3:0.

Артабанғы 11 йыл эсендә (1925—1935) СССР йыйылма командаһы 40-тан ашыу халыҡ-ара матч үткәрә, шуларҙың 4-е генә өйҙә була.

Үҙ тарихында тәүге тапҡыр СССР йыйылмаһы 1927 йылда Вена эшсе командаһынан Дрезденда 1:3 иҫәбе менән еңелә. Яуап матчында реванш ала.

1928—1929 йылдарҙа СССР йыйылма командаһы саҡырылмай.

 Рәсми сығыштарының башланыуы 
СССР ФИФА-ға икенсе донъя һуғышы тамамланғандан һуң бер йыл үткәс, 1946 йылдың 25 июнендә инә.

Шул уҡ ваҡытта йыйылма командала тәнәфес 17 йыл (1935—1952) тәшкил итә.

Бындай өҙөклөк СССР-ҙың икенсе донъя һуғышында әүҙем ҡатнашыуы ғына түгел, ә 1936 йылда футбол буйынса СССР чемпионаты башланыуы сәбәпсе була: совет футболының көсө илдең иң көслө клубтары матчтарында һынала. «Динамо» (Мәскәү), «Динамо» (Тбилиси), «ЦСКА» һәм «Спартак» (Мәскәү) 1937 йылда басктар командаһы менән осрашыуҙар үткәрә, улар бөтә матчтарҙа ла еңеү яулай, тик "Спартак"тан ғына еңелә. Шулай уҡ һуғыштан һуң Мәскәү "Динамоһы"ның, башҡа совет клубтары уйынсылары менән көсәйтелеп, Бөйөк Британияға сәйәхәте лә киң билдәле, уның барышында футболға нигеҙ һалыусылар менән 4 матч (2 еңеү, 2 тигеҙ иҫәп) уйнала.

 Йыйылма команда рекордсмендары 

 Уйындар һаны буйынса 
220px|thumb|right|Олег Блохин — уйналған матчтар һаны буйынса рекордсмен һәм СССР йыйылма командаһының иң яҡшы бомбардиры
ФутболсыКарьераУйындарТуп 1 Олег Блохин 1972—1988  112  42 2 Ринат Дасаев 1979—1990  91  0 3 Альберт Шестернёв 1961—1971 90  0 4 Анатолий Демьяненко 1981—1990  80  6 5 Владимир Бессонов 1977—1990  79  4 6 Лев Яшин 1954—1967  78  0 7 Сергей Алейников 1984—1991  77  6 8Муртаз Хурцилава 1965—1973  69  6 9 Олег Протасов 1984—1991  68  28 10 Валерий Воронин 1960—1968  66  5

 Иң яҡшы бомбардирҙар 
ФутболсыКарьераУйындарТуптар 1 Олег Блохин 1972—1988  112  42 2 Олег Протасов 1984—1991  68  28 3 Валентин Иванов 1956—1965 59  26 4 Эдуард Стрельцов 1955—1968  38  25 5 Виктор Колотов 1970—1978  55  226—8 Виктор Понедельник 1960—1966  29  20 Игорь Численко 1959—1968  53  20Анатолий Банишевский 1965—1972  50  20 9 Анатолий Ильин 1952—1959  31  16 10 Анатолий Бышовец 1966—1972  39  15

 Экипировка 

 Етештереүселәр 
ЙылдарФорма етештереүселәр1976—1991  Adidas

 Өй уйындарында 

 Ҡунаҡ булараҡ уйындарҙа 

 Сәнғәттә 
 Нәфис фильм Одиннадцать надежд (СССР, 1975 йыл)
 Нәфис фильм Гол в Спасские ворота (СССР, 1990 йыл)

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Футбол буйынса СССР Олимпия йыйылма командаһы
 Футбол буйынса БДБ йыйылма командаһы
 Футбол буйынса Рәсәй йыйылма командаһы
 Список игроков сборной СССР, СНГ, России по футболу

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Великие сборные: СССР. // Приложение к еженедельнику «Футбол». 2009, № 1 (37).
 Аксель Вартанян. Футбол в маскарадных нарядах // Спорт-Экспресс, № 8 (2800), 14 января 2002.
 Кенкишвили Симон Наскидович. «Однажды в Париже, или сборная СССР — первый чемпион Европы», Издательство АПСН СКНЦ ВШ, Ростов-на-Дону, 2011. ISBN 978-5-87872-612-2

 Һылтанмалар 

 Архив РСССФ с 1912 года
 Архив РСССФ о игроках сборной СССР, сыгравших наибольшее количество матчей и забивших наибольшее количество голов
 Все сборные СССР и России по футболу
 Медиа библиотека Сборной СССР по футболу
 Блестит только золото
 Детско-юношеские футбольные соревнования в СССР

Категория:Футбол
Категория:Футбол буйынса Европа чемпиондары
Категория:Футбол буйынса донъя чемпионаттары