Бәб (шиғыйлыҡ)

Бәб ( — «ҡапҡа»; фарсыларға  һәм төркиҙәргә инеп киткән; ) — шиғыйҙарҙа рухи дәрәжә, ғәҙәттән тыш белем эйәһе титулы, «Белем ҡалаһы» хәҙисенә ҡайтып ҡалаBab. // Cyril Glassé, Huston Smith. The New Encyclopedia of Islam. Rowman Altamira, 2003. С. 73. :

 Мәғәнәһе 
Төрлө ваҡытта һәм шиғыйлыҡтың төрлө тармаҡтарында термин яҡын, әммә айырылып торған мәғәнәләргә эйә булған:

 Исмәғилилектә бәб иерархияның дүртенсе кимәлендә тора (Пәйғәмбәрҙән, әсәстән һәм имамдан һуң);
 Фатимиҙар ваҡытында имамдың төп тыңлаусыһы, имам күрһәтмәләре буйынса дини сәйәсәт алып барған, вәғәзселәр башлығы («хужа») булған. Йыш ҡына вәзир вазифаһын алып барған;
 нүсәйриҙәрҙә бәб — мәндән, исмдән һуң иерархияның өсөнсө кимәлендә;
 друздарҙа термин Ғаҡыл терминына ҡарата ҡулланыла, ул иерархияла илаһтан һуң беренсе булған. Хәмзә ибн Али ул үҙен «бәб» тип атаған;
 ун ике имамсы шиғыйҙарҙа — күп варианттарҙа Бәб термины имамға ҡарата ҡулланыла, имам аша белем, бәрәкәт алыу һәм доға ҡылыу өсөн Аллаһҡа үтә алыу мөмкинлеген аңлата;
 имамиҙарҙа термин имам вәкилдәрен билдәләү өсөн ҡулланылаМихаил Сергеевич Иванов. Антифеодальные восстания в Иране в середине XIX в. Наука, 1982. С. 88.;
 XIX быуатта шәйхиҙәрҙең бер өлөшө Әхмәт әл-Әхсәи һәм Ҡәзим Рәштиҙе имамға ҡапҡа рәүешендә ҡарай башлаған, шул рәүешле бәбселек барлыҡҡа килгән.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 BĀB (1) Архивная копия 2016 йылдың 12 февралендә өфөлә Wayback Machine. // Ираника Энциклопедияһы.

Категория:Шиғыйҙар