Һомай (аҡыллы колонка)

Һомай (Homai) — башҡорт телендә һөйләшкән аҡыллы колонка һәм виртуаль ассистент. Проект заманса технологиялар ҡулланып телде өйрәнеүҙең интерактив һәм ҡыҙыҡлы ысулын булдырыуҙы маҡсат итеп ҡуя. Колонка кеше һөйләмен аңлай һәм төрлө командаларҙы үтәй ала. Программист Айгиз Кунафин һәм уның командаһының проекты. «Урал батыр» эпосындағы Һомай хөрмәтенә аталғанНе Алиса, а Һомай: уфимец разрабатывает башкироязычный аналог умной колонки.

 Тарихы 
Аҡыллы колонка булдырыу идеяһы программист Айгиз Ҡунафинға 2020 йылда килә, ул тәүҙә өйгә эштәрҙе тикшерер өсөн сайт эшләргә уйлай, әммә һуңыраҡ интерактивыраҡ хәл итеү ысулы – аҡыллы колонка булдырырға ҡарар итә. Артабан уны тормошҡа ашырыу энтузиастар тарафынан алып барылаЯҺАЛМА ИНТЕЛЛЕКТ ҺОМАЙ БАШҠОРТСА ҺӨЙЛӘШӘ.  Ҡулланыусыларға башҡортса ассистент хеҙмәте күрһәтеүсе яһалма интеллектлы беренсе 250 колонканы сығарыу өсөн 2023 йылда проект Башҡортостан Башлығы грантына лайыҡ була, беренсе партияһы 2024 йылдың 12 ғинуарында Өфөнөң башҡорт телле 6 балалар баҡсаһына тапшырыла.

 Технологияһы 
Һомай колонкаһының нигеҙендә яһалма интеллект технологиялары ята . Ул башҡорт теленең үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып эшләнгән телмәрҙе таныу (speech recognition) һәм телмәр синтезы (speech synthesis) системаларын ҡуллана . Был технологиялар колонкаға башҡортса әйтелгән һүҙҙәрҙе аңларға һәм үҙенә яуапты башҡортса формалаштырып әйтергә мөмкинлек бирә. Колонканың белем базаһына телгә һәм мәҙәниәткә хас булған мәғлүмәттәр индерелә.

Һомай аҡыллы колонкаһы төрлө функцияларҙы үтәй ала, шул иҫәптән:

Тел менән эшләү:
Башҡортса (башҡа телдәрҙә, әгәр өҫтәлһә) бирелгән командаларҙы аңлау
Һорауҙарға яуап биреү.
Көндәлек эштәр:
Һауа торошон, ваҡытты әйтеү
Яңылыҡтар менән таныштырыу
Уятҡыс һәм таймер ҡуйыу 
Белем һәм Мәҙәниәт:
Телгә бәйле белем биреү функциялары (мәҫәлән, һүҙҙәрҙең тәржемәһе, грамматик ҡағиҙәләр)
Башҡортса музыка, әкиәттәр, аудиокитаптар ҡуйыу
Мәҙәниәткә бәйле мәғлүмәттәр менән таныштырыу [Homai тасуирламаһынан].

 Күп телле версия 
Мари телендә һөйләшкән виртуаль ярҙамсыны булдырыу буйынса эш алып барыусы лингвист һәм тел активисы Андрей Чемышев белдереүенсә, өлгөләре 2024 йылдың февраль-мартында сығарыласаҡ iВика (ялан мари Айвика) яһалма интеллекты шулай уҡ Һомай эшләгән колонкала йәшәйәсәк:

 Башҡорт теле өсөн әһәмиәте 
Һомай аҡыллы колонкаһы башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереүҙә мөһим роль уйнай:.

 Башҡорт теленең көнкүрештә һәм заманса технологияларҙа ҡулланылыуын киңәйтә.
 Телде өйрәнеүселәр өсөн интерактив ҡорал булып хеҙмәт итә.
 Башҡорт телле контентты таратыуға һәм уға инеүҙе еңелләштереүгә булышлыҡ итә.
 Йәштәр араһында туған телгә ҡыҙыҡһыныуҙы арттырыуға этәргес бирә ала.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Башҡорт теле
Категория:Яһалма интеллект
Категория:Интернет
Категория:Аҡыллы колонка