Кәйсәниҙәр

Кәйсәниҙәр (; ) — шиғый мәҙһәбтәренең береһе, ул Али ибн Әбү Талиптың хәнәфиә ҡатынынан тыуған улы Мөхәммәт Ибн Әл-Хәнәфиәнең имамлығын таныған мәҙһәб.

 Тарихы 
Мөхәммәт ибн Әл-Хәнәфиә Фатиманың улы булмағанлыҡтан, шиғыйҙарҙың күпселеге уның имамлыҡҡа дәғүәһен кире ҡаға. Кәйсәниҙәр тәғлимәте шиғый догматикаһына (бигерәк тә фарсы имамиҙарына) көслө йоғонто яһай. Сектаға нигеҙ һалыусы — әл-Мөхтәр ибн әбү Ғөбәйд әҫ-Ҫәҡәфи. IX быуат уртаһына кәйсәни йәмәғәттәре йәшәүҙән туҡтай.

 Этимологияһы 
Кайсаниттар атамаһының килеп сығышы тураһында бер нисә версия бар. Бер версия буйынса, сектаның исеме әл-Мөхтәр ибн әбү Ғөбәйд әҫ-Ҫәҡәфи ҡушаматынан килеп сыҡҡан, уны, ихтимал, Кәйсән тип атағандарҙыр. Икенсе версия буйынса Мөхәммәт ибн әл-Хәнәфиәнең шәкерттәренең береһе шулай тип аталған. Йәнә бер версия буйынса, улар ғәскәр башлығы әл-Мөхтәр, был ихтилалда мәүәли етәксеһе Әбү Ғәмер Кәйсән исеме менән аталған.

 Мәҙһәбтәре 
Кәйсәнилектең үҙендә берҙәмлек булмай, һәм улар бер нисә мәҙһәбкә тарҡала.

Әбүл-Хәсән әл-Ғәшәри кәйсәниҙрҙе ун бер сектаға бүлә, мәгәр уларҙың барлыҡҡа килеү эҙмә-эҙлелеген һәм генетик туғанлығын билдәләмәй.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Ғәләт
 Хөррәмиҙәр

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


 Аl-Qadi Wadad. The development of the term ghulat in muslim literature with special reference to the Kaysaniyya. — Akten des VII. Kongresses fuer Arabistik und Islamwissenschaft. Goettingen, 1976, 295—319.

 Һылтанмалар 



Категория:Шиғыйҙар
Категория:Ислам терминдары