Мерниси Фатима

Фатима Мерниси (, , 1940, Фәс — 30 ноябрь 2015, Рабат) — Марокко яҙыусыһы, социолог, публицист, ислам феминизмы вәкиле. Ғәрәп, инглиз һәм француз телдәрендә яҙа. Мернисиҙың хеҙмәттәре донъяның күп телдәренә тәржемә ителгән. Ул Принц Астурийск (Принц Асту́рии) премияһы (2003), Эразм Премияһы (2004) лауреаты.

Бер нисә социологик ялан тикшеренеүҙәрен, шул иҫәптән ЮНЕСКО һәм Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһы эгидаһы аҫтындағы тикшеренеүҙәрҙе ойоштороусы һәм ҡатнашыусы булып тора. Мосолман мәҙәниәтенең патриархаль нигеҙҙәренә ҡаршы сығыш яһаусы.

 Биографияһы 
Фатима Мерниси Марокконың Фәс ҡалаһында 1940 йылда тыуған. Атаһы яғынан өләсәһенең һәрәмендә (гарем) үҫә. Бала сағында уны тик ҡатын-ҡыҙҙар һәм хеҙмәтселәр генә уратып алған. Башланғыс белемде милләтселәр нигеҙ һалған мәктәптә ала. Һуңынан француз протектораты аҡсаһына булдырылған ҡыҙҙар мәктәбендә уҡый. Бынан һуң Сорбоннала һәм Брандейск университетында уҡый, унда докторлыҡ дәрәжәһен яҡлай.

Университетты тамамлағандан һуң Мароккоға ҡайта. Мөхәммәт V университетында уҡыта. Ислам феминизмы вәкиле булараҡ халыҡ-ара билдәлелек ала. 2015 йылдың 30 ноябрендә Рабат ҡалаһында вафат була.

 Тикшеренеүҙәре 
Ислам феминизмы вәкиле булараҡ, Мернисси исламдың ҡатын-ҡыҙҙарға биргән роле менән нығыраҡ ҡыҙыҡһына. Бының өсөн ул ислам фәлсәфәһе үҫешен анализлай. Мернисси Мөхәммәт пәйғәмбәргә ҡараған бер нисә хәҙисте, шулай уҡ уларҙан килеп сыҡҡан ҡатын-ҡыҙҙың буйһоноусанлығы тураһындағы раҫлауҙарҙы шик аҫтына ала.. Мернисси фекеренсә, Ҡөрьәндә ҡатын-ҡыҙҙың буйһоноусанлығын дәлилләүсе раҫлауҙар юҡ. Мерниссиҙың күп кенә эштәре һәрәмдәге тормошҡа, гендер мөнәсәбәттәренә, шулай уҡ шәхси һәм йәмәғәт тормошона арнала.

Шулай уҡ Мернисси Мароккола бер нисә социологик тикшеренеүҙәр үткәрә. 1970-80 йылдарҙа үткәрелгән тикшеренеүҙәре ҡатын-ҡыҙҙарҙың эште ҡабул итеүенә арналған. ЮНЕСКО, халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһы, шулай уҡ Марокко хөкүмәте өсөн бер нисә эш башҡара.

 «Һәрәмдә тыуған бала» китабы 
«Һәрәмдә тыуған бала» («Рождённая в гареме») китабында Фатима бала сағы хаҡында һөйләй. Был бер ирҙең бер нисә ҡатыны йәшәгән һәрәм түгел, ә бер нисә быуын ғаилә, өләсәй-олатайҙар, уларҙың ҡатындары һәм балалары менән улдары, тол ҡатындар — ошо мәлгә ғәҙәти патриархаль ғаилә йәшәгән ҙур йорт.1940-се йылдарҙа йәмғиәт үҙгәрә башлай, бер нисә пар ғына айырым, бәләкәй булһа ла, айырым йортта йәшәргә ҡарар итә. Фатиманың ғаиләһе иһә традицион ҡарашта була.. Ҡатын-ҡыҙҙар ирҙәр һәм ҡәйнәләр ҡарамағында була, уларға ҡапҡанан яңғыҙ сығырға ла, эшләргә лә рөхсәт ителмәй.
Ләкин Фатиманың әсәһе ҡыҙының киләсәген яҡшыраҡ булыуын теләй һәм бәләкәй саҡтан уҡ ҡыҙға уҡыуҙа тырыш булырға, маҡсатына ирешеүҙе теләй. Атаһы ла, күп һанлы туғандары алдында үҙ фекерен асыҡтан-асыҡ әйтергә ҡыйыулыҡ күрһәтмәһә лә, ҡатынының ҡыҙҙы динде өйрәнеүгә баҫым яһалған традицион мәктәптән ғәҙәти мәктәпкә күсереү тураһындағы тәҡдимен хуплай. Китапта һәрәмдең ишектәрен асып, ошо ҙур һәм ябыҡ йорттарҙа тормоштоң ниндәй булғанын, кешеләрҙең нисек уйлағанын, тормоштан нимә теләгәнен, нимә тураһында хыялланғанын белергә мөмкинлек биргән ҡыҙыҡлы мәлдәр күп.

 Һайланма хеҙмәттәре 
 Япма аҫтында: мосолман йәмғиәтендә ир-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар динамикаһы/ Beyond the Veil: Male-Female Dynamics in a Muslim Society, Cambridge (Mass.), Schenkman Publishing Co, 1975
 As-Suluk Al-Jinsiy Fi Mujtama’in Islamiyin Taba’iy, Beirut, Dar Al Hadatha, 1982
 Al Hubb fi hadaratina al-Islamiya, Beirut, Ad-Dar Al Alamiya, 1983
 Енес, идеология, ислам/ Sexe, Idéologie, Islam, Éditions Maghrébines, 1985 Le Fennec
 Мосолман илдәрендә мөхәббәт/ Lamour dans les pays musulman, Editions Maghrébines, Casablanca, 1986 (ҡабат баҫтырылған. 2007)
 Al Jins Ka Handasa Ijtima’iya, Éditions Le Fennec, Casablanca 1987
 Le monde n’est pas un harem, édition révisée, Albin Michel, 1991
 Онотолған солтандар: ислам дәүләттәре башында торған ҡатын-ҡыҙҙар/ Sultanes oubliées : femmes chefs d'État en Islam, Albin Michel / Éditions Le Fennec, 1990
 Сәйәси гарем: Пәйғәмбәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар/ Le harem politique : le Prophète et les femmes, Albin Michel, 1987, Paperback 1992
 Хәҙерге замандан ҡурҡыу: ислам менән демократия араһындағы конфликт/ La Peur-Modernité : conflit islam démocratie, Albin Michel / Éditions Le Fennec, 1992
 Nissa' 'Ala Ajnihati al-Hulmt, Éditions Le Fennec, Casablanca, 1998
 Ҡатын-ҡыҙ хыялдары: гаремда бала саҡ/ Rêves de femmes : une enfance au harem, Éditions Le Fennec, Casablanca 1997 — Éd. Albin Michel Nov. 1998
 Les Aït-Débrouille, Éditions Le Fennec, Casablanca, 1997, 2e édition, Édition de poche, Marsam, Rabat, 2003
 Êtes-vous vacciné contre le harem?, Texte-Test pour les messieurs qui adorent les dames, Éditions Le Fennec, Casablanca, 1998
 Гарем һәм Көнбайыш/ Le Harem et l’Occident, Albin Michel, 2001
 Шехерезада Көнбайышҡа юллана/ Scheherazade goes West: Different Cultures, Different Harems, Éditions Le Fennec, Casablanca, 2001
 Марокко Синдбадтар/ Les Sindbads marocains, Voyage dans le Maroc civique, Éditions Marsam, Rabat, 2004

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


 Һылтанмалар 
 Шәхси сайт

Категория:Алфавит буйынса социологтар
Категория:Ислам феминизмы эшмәкәрҙәре
Категория:Эразм премияһы лауреаттары
Категория:2015 йылда вафат булғандар
Категория:30 ноябрҙә вафат булғандар
Категория:1940 йылда тыуғандар
Категория:27 сентябрҙә тыуғандар
Категория:Гендер социологтары
Категория:Проект:Халыҡ мәҙәниәте һәм ҡатын-ҡыҙ 2024