Мөхәммәт Ибн Түмәрт

Әбү Ғабдуллаһ Мөхәммәт ибн Түмәрт (;;  — , ) — мосолман дин белгесе, Әлмөхәдтәр хәрәкәтенә нигеҙ һалыусы. Бербер телендә бер нисә әҫәр авторы.

 Биографияһы 
Мөхәммәт Ибн Түмәрт йәш сағынан дингә мөкиббәнлеге менән айырылып тора. Тәүҙә ул тыуған яғында, һуңынан Кордовала белем ала. 1107 йылда Ибн Түмәрт Мәккәгә хаж ҡыла, шулай уҡ Ҡаһирәлә һәм Искәндәриәлә йәшәп ала. Бағдадта Низамия мәҙрәсәһенә барып йөрөгән, ихтимал, Әбү Хәмит Әл-Ғазали менән осрашҡандыр.

 Дини ҡараштары 
Мөхәммәт Ибн Түмәрт Тәүхид (Бер аллаһлыҡ) тезисына тоғро ҡала. Уның эйәрсендәре әл-мүәһһидүн («бер аллаһлылар») йәки әлмөхәдтәр тип атала. 1116 йылда Ибн Түмәрт Мәғрибкә кире ҡайта. Үҙенең вәғәздәрендә, уның фекеренсә, исламды боҙған кешеләр тип  әл-Мурабит-хакимдарға ҡаршы сыға. 1120 йылда  Марракешта халыҡ алдында сығышынан һуң тауҙарға ҡаса һәм ихтилал күтәрә. Уны ултыраҡ мәсмүттәр — бербер игенсе ҡәбиләләре хуплай. Уның шәкерттәре ибн Түмәртте мессия-мәхди тип иғлан итә

 Әлмөхәдтәр дәүләте 
Марракештан 75 км алыҫлыҡтағы Тинмәл резиденцияһы әлмөхәдтәрҙең баш ҡалаһы булып китә (1123). Мөхәммәт Ибн Түмәрт төҙөгән теократик дәүләт Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең Мәҙинә йәмәғәте өлгөһө буйынса төҙөлә. Ул үҙе дини һәм донъяуи дәүләт башлығы, ҡануниәтсе һәм ғәскәр командующийы булараҡ сығыш яһай. Уның идараһы ваҡытында диндән баш тартыусыларҙы күпләп язалау башҡарыла. Мөхәммәт Ибн Түмәрт Марракешты  уңышһыҙ ҡамауҙа һәләк була. Уның үлемен өс йыл дауамында сер итеп тоталар.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Громыко А. А. Африка. — Мәскәү, Совет энциклопедияһы, 1986

 Һылтанмалар 


Категория:Википедия:Статьи со ссылками на элементы Викиданных без русской подписи
Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр
Категория:20 августа вафат булғандар
Категория:Мароккола тыуғандар
Категория:XI быуатта тыуғандар
Категория:Ислам дине белгестәре