Сәхил

Сәхил (, сәхил, «яр», «яр буйы» йәки «сик» тип тәржемә ителә) — Африканың төньяҡта Сахара сүле һәм көньяҡта Судан саванналары менән сикләнгән биогеографик зона. Атлантик океандан Ҡыҙыл диңгеҙгә тиклем һуҙылған һәм Африка Төбәге Судан (дәүләт менән бутамаҫҡа Судан) тигән атама менән билдәле. Ун ике илде һәм 300 млн халыҡты (2018) үҙ эсенә ала. «Был Атлантик океандан Ҡыҙыл диңгеҙгә тиклем һуҙылған меңәрләгән саҡрым саванна һәм ярым ҡоролоҡло яландар».

2014 йылдан Сәхил дәүләттәренең эшмәкәрлеген координациялау өсөн халыҡ-ара «Сәхил бишлеге» төбәк берекмәһе эшләй, уға Буркина-Фасо, Мавритания, Мали, Нигер һәм Чад инә.

 Географияһы 
Сәхил Атлантик океандан көнбайышта 3900 км, көнсығышта Ҡыҙыл диңгеҙгә тиклем һуҙылған,3 053 200 км² тигеҙ майҙанды ҡаплай. Ул — ярым ҡоролоҡло баҫыуҙар, саванналар экотөбәге. Бөгөн Сәхил зонаһында Сенегал, Мавритания, Мали, Алжир, Буркина-Фасо, Нигер, Нигерия, Камерун, Чад, Судан и Эритрея кеүек дәүләттәрҙең биләмәләре урынлашҡан.

Тарихи яҡтан Сәхил сүл аша сауҙанан табыш алған һәм «Сәхәл короллектәре» булараҡ билдәле короллектәрҙең тыуған иле булған.

 Климаты 
Сәхил тропик һәм эҫе климатлы, яуым-төшөм һәм температура көслө миҙгелле үҙгәрештәр кисерә. Сәхилдә йылына яҡынса 200—600 мм, майҙан сентябргә тиклем (муссондар сезоны), башлыса көслө, әммә ҡыҫҡа ямғырҙар рәүешендә яуым-төшөм була.

Был төбәк планетаның иң эҫе майҙаны булараҡ билдәле. Уртаса айлыҡ йәйгеһен температура 33—36 °C , 18—21 °C араһында тирбәлә. Ҡыш буйына Сахаранан эҫе ҡоро ел иҫә һәм ҡом дауылдарына килтергеләй .

 Галерея 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Бөйөк йәшел стена

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 



 Moseley, W.G. 2008. «Strengthening Livelihoods in Sahelian West Africa: The Geography of Development and Underdevelopment in a Peripheral Region.» Geographische Rundschau International Edition, 4(4): 44-50. http://works.bepress.com/cgi/viewcontent.cgi?article=1069&context=william_moseley 
 Simon, L., A. Mattelaer and A. Hadfield (2012) . Brussels: European Parliament (DG for External Policies).

Категория:Көньяҡ Судан географияһы
Категория:Эфиопия географияһы
Категория:Эритрея географияһы
Категория:Судан географияһы
Категория:Камерун географияһы
Категория:Нигерия географияһы
Категория:Чад географияһы
Категория:Нигер географияһы
Категория:Буркина-Фасо географияһы
Категория:Сенегал географияһы
Категория:Мали географияһы
Категория:Мавритания географияһы
Категория:Африка географияһы