Фемида

Фемида, шулай уҡ Темида, Темис (, ) — боронғо грек мифологияһында ғәҙел хөкөм алиһәһе, титанида, Зевстың икенсе ҡатыны. Гомер «Одиссея»һында телгә алына (II 68). Римлеләрҙә — Юстиция.

Күҙҙәрендә бәйләмес менән, ҡулдарында үлсәү һәм ҡылыс менән һүрәтләнә.

Ситләтеп әйтелгән рәүештә Фемида — ғәҙел хөкөм, закон; Фемида үлсәүе — ғәҙел хөкөм символы; Фемиданың хеҙмәт итеүселәре (хеҙмәтселәре, ҡанбабалары)  — закон хеҙмәтселәре, судьялар.

 Мифологияһы 
Фемида — Уран һәм Геяның ҡыҙыГесиод. Теогония 135, титанида. Зирәклек алиһәһе Метиданан  (Метис) һуң, Зевстың икенсе ҡатыны.

Зевс менән союздан ул өс Орҙы («ваҡыт», йәки боронғо грек мифологияһында йыл миҙгелдәре алиһәләрен) табаГесиод. Теогония 901—906; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 1, 3; 3, 1: Эвномия («алла ҡануны»), Дике («ғәҙеллек») Эйренаны («Тыныслыҡ»); һәм, мифтың бер варианты буйынса, өс Мойраны (боронғо грек мифологияһында яҙмыш алиһәләрен) Клото («Еп иләүсе»), Лахесис («Яҙмыш»), Атропосты («Ҡотолғоһоҙ») тыуҙыра.

Эсхилға ярашлы, Фемида — Прометейҙың әсәһеФемида.Дата обращения: 23 марта 2014. Архивировано 23 марта 2014 года., шул уҡ ваҡытта уның образы Гея ер менән яҡынлаша һәм уға тап киләВведенский Б. А. Большая советская энциклопедия Том 44 — Большая Советская Энциклопедия Второе издание. Дата обращения: 23 марта 2014. Архивировано из оригинала 23 марта 2014 года..
Күрәҙәлек һәләтенә эйә булған Фемида Прометейға сер аса: Зевстың Фетидаға өйләнеүе Зевсты ҡолатасаҡ улын тыуыуға килтерәПиндар. Истмийские песни VIII 32. Миф версияһы буйынса, Геянан ул Дельфий оракулы ала, унда күрәҙәлек ҡыла, һәм уны үҙенең һеңлеһе Фебаға тапшыра, ә тегенеһе уны үҙенең ейәне Аполлонға бүләк итәОрфические гимны LXXIX 4; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 4, 1; Страбон. География IX 3, 11 (стр.422); Овидий. Метаморфозы I 321.

Фемида Зевсҡа Троя һуғышын башларға ярҙам итәСтасин. Киприи, синопсис.

Гомер буйынса, ул Зевстың Олимпта ихтыярын иғлан итә, тәңреләрҙе кәңәшкә саҡыраГомер. Илиада XX 4. Юғары тәңренең әмерҙәрен кешеләргә еткерә.

Фемида беренсе булып күрәҙәселәргә, ҡорбан килтереүҙәргә һәм дини йолаларға өйрәтәДиодор Сицилийский. Историческая библиотека V 67, 4. Ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса, героик гексаметр уйлап табаКлимент. Строматы I 80, 3. Ул һиндтарҙа диндарлыҡ тәрбиәләйНонн. Деяния Диониса XXXI 93.

Олимпия мифологияһы алиһәһе булараҡ, Фемида инде ер менән тиңләштерелмәй (Гея менән), ә уның тыумышы була, Зевс ҡатыны булараҡ, хоҡуҡ тәртибенең нигеҙе булып тора.

Олимпияла Стомион янында (Ауыҙ, Тишек) Геяның миһрабы янында  уның оракулы менән һәм Зевс миһрабы янында Фемиданың ҡорбан килтереү урыны булаПавсаний. Описание Эллады V 14, 10.

Фемида бөйөк алиһә була, ул ике миҙгелгә бүленгән йәйге һәм ҡышҡы ҡояш торошо менән 13 айлыҡ йыл менән идара итә. Афинала был замандарҙың кәүҙәләнеше булып Талло менән Карпо тора, был «сәскә атыу» һәм «өлгөргән емеш» илаһтарын аңлата.

Микен дәүерендә «фемис» һүҙе  ауыл исемдәрендә осрай: ti-mi-to a-ke-e (Фемисто Агее?), te-mi-ti-ja (Фемистия?)Предметно-понятийный словарь греческого языка. Микенский период. Л., 1986. С.132.

Уға LXXIX орфик гимн бағышлана

Алиһә исеме менән 1853 йылда асылған Фемида астероиды (24) аталған. Юстиция хөрмәтенә 1887 йылда асылған Юстиция астероиды (269) аталған.

 Һүрәте һәм атрибуттары 
Фемиданы күҙҙәрендә бәйләмес менән һүрәтләйҙәр, был ғәҙел ҡарашты символлаштыра бер ҡулында үлсәү, икенсеһендә ҡылыс менән — бындай киң таралған һүрәтте ул гректарҙан образын Юстиция рәүешендә үҙләштергән  римлеләрҙән ала. Римлеләр уның ҡулына ҡылыс урынына муллыҡ мөгөҙө һала, башта уның бер ниндәй ҙә бәйләмесе булмайФемида и атрибуты правосудия. Дата обращения: 23 марта 2014.Архивировано из оригинала 23 марта 2014 года., ғөмүмән, ул үлсәүҙәр һәм муллыҡ мөгөҙө менән һүрәтләнәФемида — Энциклопедия мифологии — Энциклопедии & Словари.Дата обращения: 23 марта 2014.Архивировано 23 марта 2014 года.

Үлсәү — үлсәмдең һәм ғәҙеллектең боронғо символы. Ғәҙел хөкөм үлсәүҙәрендә изгелек һәм яуызлыҡ, тере саҡта башҡарылған эштәр үлсәнә. Үлгәндән һуң кешеләрҙең яҙмышы ниндәй туҫтаҡтың өҫтөнөрәк булыуына бәйле. Фемида ҡулындағы муллыҡ мөгөҙө — хөкөм алдына баҫҡан кешегә түләнеү йәки түләнмәү символыФемида и атрибуты правосудия.Дата обращения: 23 марта 2014.Архивировано из оригинала 23 марта 2014 года..

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 






 Һылтанмалар 

 Фемида  // Энциклопедия античной мифологии

Категория:Зевс
Категория:Алфавит буйынса илаһтар
Категория:Титандар
Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр
Категория:Ғәҙеллек алиһәләре