Йәйге Олимпия уйындары 1980

1980 йылғы XXII Олимпия уйындары (), (рәсми атамаһы — XXII Олимпиада уйындары () булараҡ билдәле) Советтар Союзының баш ҡалаһы Мәскәүҙә 19 июлдән 1980 йылдың 3 авгусына тиклем үтә. Был Көнсығыш Европала, шулай уҡ социалистик илдә үткәрелгән тәүге Олимпия уйындары була.

1980 йылғы Олимпиада ярыштарының бер өлөшө Советтар Союзының башҡа ҡалаларында ла үткәрелә: елкәнле регата Таллинда башлана (Эстония ССР-ы); футбол турнирының алдан үткәрелгән уйындары һәм сирек финалы Киевта (Украина ССР-ы), Ленинградта (РСФСР) һәм Минскиҙа (БССР); пуля менән атыу буйынса ярыштар Мәскәү янындағы Мытищиҙа (РСФСР) «Динамо» атыу полигонында үтә.

Уйындар шулай уҡ 1979 йылда совет ғәскәрҙәренең Афғанстанға инеүе арҡаһында 60-тан ашыу илдең Олимпиадаға бойкот яһауы менән билдәле. Уйындарҙы инҡар иткән илдәрҙең ҡайһы бер спортсылары шулай ҙа Мәскәүгә килә һәм Олимпия флагы аҫтында көс һынаша. Бынан алда Африканың 29 иле 1976 йылда Монреалда үткән Олимпиадаға бойкот яһай, ә артабан 1984 йылда Советтар Союзы һәм тағы 13 ил Лос-Анджелестағы йәйге Олимпия уйындарына бойкот иғлан итә.

 Олимпия уты эстафетаһы 
Һәр Олимпиаданың символы — Олимпия уты. Уйындар башланыуға бер ай ҡалғас, Европаның иң ҙур «Измайлово» ҡунаҡхана комплексы асыла. Унда 4 ҡунаҡхана һәм ауыр атлеттар аренаһы урынлаша. 1980 йылдың 19 июнендә, Уйындар асылыуға теүәл бер ай ҡалғас, Грецияның Олимпияһында олимпия уты тоҡандырыла. Эстафетаның дөйөм оҙонлоғо 5000 км тәшкил итә. Греция территорияһында эстафета этабының оҙонлоғо 1170 км тәшкил итә (Олимпия, Патрас, Коринтф, Афина, Фива, Лариса, Верия, Салоник, Сере аша үтә). Болгария территорияһында ут 935 км (Благоевград, София, Пловдив, Шипка, Велико Тарново, Плевен, Русе) үтә. Румын этабының оҙонлоғо — 593 км (Джурджу, Бухарест, Плоешти, Бузэу, Бакэу, Роман, Яссы).

Олимпия утының СССР территорияһы буйлап юлы — 2302 км. 1980 йылдың 5 июлендә янғын Советтар Союзы сиген үтә. Подольск факел йөрөтөүселәр юлында һуңғы ҡала була — 17 июлдә ҡала урамдары буйлап 500-гә яҡын кеше йүгерә, һәр 2,5 км һайын факел сылбыр буйлап тапшырыла.

Йома, 18 июль — факел эстафетаһының һуңғы этабы. Мәскәүҙә эстафета яҡынса 54 км тәшкил итә.
слева|мини|Олимпия (спорт комплексы, Мәскәү)

Рәсми рәүештә асыу тантанаһы 16:00 сәғәттә башлана. Асылған көндө ут Маркс проспекты, Волхонка урамы, Метростроевская урамы, Комсомол проспекты буйлап үтә, шунан һуң факел йөрөтөүселәр Лужники стадионына 18:45 сәғәттә юллана. Лужникиҙың ҙур аренаһында олимпия утын баскетбол буйынса СССР чемпионы Сергей Белов тоҡандыра. Уйындар теүәл 19:00 сәғәттә башлана.

 Олимпия уты маршруты 
 21 июня —  Афина (Греция)
 26 июня — border|22px София (Болгария)
 1 июля — border|22px Бухарест (Румыния)
 5 июля — border|22px Леушены (Молдавия ССР-ы), ут СССР сиген үтә
 6 июля — border|22px Кишинёв (Молдавия ССР-ы)
 11 июля — border|22px Киев (Украина ССР-ы)
 13 июля — border|22px Харьков (Украина Совет Социалистик Республикаһы)
 16 июля —  Тула (РСФСР)
 17 июля —  Подольск (Мәскәү өлкәһе) (РСФСР)
 18 июля —  Мәскәү (РСФСР)

 Уйындарҙа ҡатнашыусы илдәр 
Олимпия уйындарында үҙ тарихында тәүге тапҡыр Ангола, Ботсвана, Иордания, Лаос, Мозамбик һәм Сейшел Утрауҙары ҡатнаша. Кипр йәйге уйындарҙа тәүге тапҡыр сығыш яһай, ул быға тиклем 1980 йылда Лейк-Плэсидта ҡышҡы Олимпия уйындарында ҡатнашҡан була). Олимпия уйындарында яңы исемдәр аҫтында Шри-Ланка (элек Цейлон), Бенин (элек Дахомея) һәм Зимбабве (элек Родезия) тәүге тапҡыр сығыш яһай.

Мәскәү Олимпиадаһында бөтәһе 80 илдән спортсылар ҡатнаша, ҡатнашыусылар һаны буйынса Мәскәү-1980 алдағы биш Йәйге Олимпия уйындарынан ҡалыша. Уйындарҙа ҡатнашыусылар аҙ булған Олимпиада — Мельбурндағы олимпиада (1956 йыл).

Мәскәүҙә үткән уйындарҙа ҡатнашҡан командаларҙың флагтары күрһәтелә

 22pxАвстралия







 22pxБирма
 22pxБолгария
 22pxБотсвана
 22pxБразилия
 22pxБөйөк Британия
 22pxВенгрия
 22pxВенесуэла
 22pxВьетнам
 22pxГайана
 22pxГватемала
 22pxГвинея
 22pxГДР
 22pxГреция
 22pxДания
 22pxДоминикан Республикаһы
 22pxЗамбия
 22pxЗимбабве
 22pxҺиндостан
 22pxИордания
 22pxИраҡ
 22pxИрландия
 22pxИсландия
 22pxИспания(использовался флаг Испанского ОК)
 22pxИталия
 22pxКамерун
 22pxКипр
 22pxКолумбия
 22pxКонго Республикаһы
 22pxКорея Халыҡ Демократик Республикаһы
 22pxКоста-Рика
 22pxКуба
 22pxКувейт
 22pxЛаос
 22pxЛесото
 22pxЛиберия81-я страна, Либерия, участвовала в церемонии открытия, но спортсмены в соревнованиях участия не принимали
 22pxЛиван
 22pxЛивия
 22pxЛюксембург
 22pxМадагаскар
 22pxМали
 22pxМальта
 22pxМексика
 22pxМозамбик
 22pxМонголия
 22pxНепал
 22pxНигерия
 22pxНидерланд
 22pxНикарагуа
 22pxЯңы Зеландия
 22pxПеру
 22pxПольша
 22pxПортугалия
 22pxПуэрто-Рико
 22pxРумыния
 22pxСан-Марино
 22pxСейшел Утрауҙары
 22pxСирия
 22pxСССР
 22pxСенегал
 22pxСьерра-Леоне
 22pxТанзания
 22pxТринидад һәм Тобаго
 22pxУганда
 22pxФинляндия
 22pxФранция
 22pxЧехословакия
 22pxШвейцария
 22pxШвеция
 22pxШри-Ланка
 22pxЭквадор
 22pxЭфиопия
 22pxЮгославия
 22pxЯмайка

 Уйындар календары 
 ● Асыу церемонияһы   Квалификация  ● Финал  ● Ябыу церемонияһы

ДатаИюльАвгуст19Шб20Йәк21Дш22Шиш23Шар24Кс25Й26Шб27Йәк28Дш29Шиш30Шар31Кс1Й2Шб3Йәк Йәйәнән атыу ● ● Еңел атлетика●● ●●● ●● ●● ● ●● ●● ●● ●● ● ●● ●● ● ●●● ●● ●● ● ● ●● ● ● ● Баскетбол● ● Бокс● ● ●● ● ● ●● ● ● ● Байдаркала һәм каноэла ишеү● ● ●● ● ●● ●● ● ● Велоспорт●●●● ●● Һыуға һикереү●●●● Ат спорты● ●●●●● Фехтование●●●●●●●● Үләндә хоккей●● Футбол● Спорт гимнастикаһы●●● ●● ●● ● ● ●● ● ● ● Гандбол● ● Дзюдо●●●●●●●● Хәҙерге бишалыш● ● Академик ишеү● ● ●● ● ●● ● ● ●● ● ● ● Елкән спорты● ● ●● ● ● Атыу●●●●●●● Йөҙөү● ●● ●● ●●● ●● ●● ●● ●● ●● ●● ●● ●● ● ● Волейбол●● Һыуҙа туп уйыны● Ауыр атлетика●●●●●●●●●● Көрәш●● ●●● ●● ●● ●●● ●●● ●● ●● ● Награда комплекттары иҫәбе   5  7  10  12  19  15  22  22  10  16  14  11  19  20  1 Тантаналар ●              ●Дата19Шб20Йәк21Дүш22Шиш23Шар24Кс25Й26Шб27Йәк28Дүш29Шиш30Шар31Кс1Й2Шб3ЙәкИюльАвгуст

 Наградалар статистикаһы 
Мәскәүҙә 25 Милли олимпия комитеты спортсылары алтын миҙалдар яулай, шулай уҡ 36 Милли олимпия комитеты вәкиле уйындар призеры булаОлимпиада-1980 в Москве на сайте sports-reference.com . Бөтә алтын миҙалдарҙың яртыһынан күберәген СССР (80) һәм ГДР (47) спортсылары яулай.

Польша спортсылары яулаған 32 миҙалдың 3-е генә алтын була. Үҙ тарихында тәүге тапҡыр бразилиялылар ике алтын миҙал яулай (елкәнле спортта). Зимбабве командаһы алтын миҙалды тәүгә яулай.
 Йәйге Олимпия уйындары 1980 50px № МОКАлтынКөмөшБронза Бөтәһе 1  22pxСССР 80  69  46  195 2  22pxГДР 47  37  42  126 3  22pxБолгария 8  16  17  41 4  22pxКуба 8  7  5  20 5  22pxИталия 8  3  4  15 6  22pxВенгрия 7  10  15  32 7  22pxРумыния 6  6  13  25 8  22pxФранция 6  5  3  14 9  22pxБөйөк Британия 5  7  9  21 10  22pxПольша 3  14  15  32 11  22pxШвеция 3  3  6  12 12  22pxФинляндия 3  1  4  8 13  22pxЧехословакия 2  3  9  14 14  22pxЮгославия 2  3  4  9 15  22pxАвстралия 2  2  5  9 16  22pxДания 2  1  2  5 17  22pxБразилия 2  0  2  4 18  22pxЭфиопия 2  0  2  4 19  22pxШвейцария 2  0  0  2 20  22pxИспания 1  3  2  6 21  22pxАвстрия 1  2  1  4 22  22pxГреция 1  0  2  3 23  22pxБельгия 1  0  0  1 24  22pxҺиндостан 1  0  0  1 25  22pxЗимбабве 1  0  0  1 26  22pxКорея Халыҡ Демократик Республикаһы 0  3  2  5 27  22pxМонголия 0  2  2  4 28  22pxТанзания 0  2  0  2 29  22pxМексика 0  1  3  4 30  22pxНидерланд 0  1 2  3 31  22pxИрландия 0  1  1  2 32  22pxУганда 0  1  0  1 33  22pxВенесуэла 0  1  0  1 34  22pxЯмайка 0  0  3  3 35  22pxГайана 0  0  1  1 36  22pxЛиван 0  0  1  1

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

 Бабайцев А. В. Московская олимпиада: торжественный марш архетипов // Человек. — 2005. — № 3. — С. 137—144.



 Олимпийские игры 1980 в Москве, ХХII летние // Иванян Э. А. Энциклопедия российско-американских отношений. XVIII—XX века. — Москва: Международные отношения, 2001. — 696 с. — ISBN 5-7133-1045-0.



  (копия)
 Садовский, В.Олимпиада у порога // Огонёк № 52, 1979. — С. 16, иллюстрации.




Документы




 Һылтанмалар 


 Кинохроника и документальные фильмы о Летних Олимпийских играх // Киноархив Net-Film




Категория:Олимпия уйындары