Адонис

Адонис (,  «хужам»; шулай уҡ уның менән бәйләнеш ἁδονά «ләззәт алыу», «тойғоло кинәнес») — боронғо грек мифологияһында Мифы народов мира. В 2 т. — М., 1991-92. — Т. 1. — Стр. 46-49;
 Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. В 3 т. — М., 2001. — Т.1. — Стр. 24-26 — иң популяр версия буйынса — Кинирҙың үҙ ҡыҙы Смирнанан улы Диоскорид. Эпиграмма 18 Пейдж; Бион. Плач об Адонисе 91; Овидий. Метаморфозы X 503—524; Гигин. Мифы 58; 251 йәки Кинир һәм Метарманың улы; йә (Гесиод буйынса) — Феникс һәм АлфесибеяныңГесиод. Перечень женщин, фр. 139 М.-У.  йә (Паниасид буйынса) Фиант һәм уның ҡыҙы Смирнаның улыАнтонин Либерал. Метаморфозы 34.

Адонис үҙенең матурлығы менән дан тота: уға мөхәббәт алиһәһе Афродита ғашиҡ була. Уны шулай уҡ Дионистың һөйгәне тип тә атайҙар ДионисФанокл. Любовные страсти = Плутарх. Застольные беседы IV 5, 3. Көтөүсе һәм ҡуяндар һунарсыһы була Феокрит. Идиллии I 109—110; Вергилий. Буколики X 18. Музаларҙың һунарҙы маҡтауы уны һунарсы булырға илһамландыра Ликофрон. Александра 831 и комм..
мини|280x280пкс|Адонис, Купидон һәм Венера,  Помпеиҙан антик фреска
Уға Библ ҡалаһы бағышланғанСтрабон. География XVI 2, 18 (стр. 755).  Берояның атаһы Нонн. Деяния Диониса XLII 344. Митилендан Харетҡа ярашлы, Афродита Һәм Адонис балалары Гистапс Һәм Зариадр була Харет X, фр.17 Мюллер = Афиней. Пир мудрецов XIII 36 // Вестник древней истории. — 1947. — № 3. — С. 252.

 Үлеме 
слева|мини|А. П. Лосенко. "Адонистың үлеме». 1764
Йәш сағында Идалия тауында Проперций. Элегии II 13, 54 һунарҙа Адонисты ҡабан ҡаҙыҡ теше менән ҡабырғаһына Феокрит. Смерть Адониса; Бион. Плач об Адонисе 7-8
 Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 3, 5; III 14, 3-4 сәнсеп үлтерәОвидий. Метаморфозы X 525—559, 708—739, Афродита ҡайғырып, илай. Версия буйынса ҡабан сусҡаһына Арес әйләнә (Афродитаның һөйәре); йәки Адонистан кире ҡағылған Персефона үс алаАвсоний. Распятый Купидон 58, был Артемиданың асыуы һөҙөмтәһе була.

Афродита уның мәйетен латукта йәшерә Евбул, фр. 169 Кок и Каллимах, фр. 478 Пфайфер // Афиней. Пир мудрецов II 80. С. 69. Афродитаның ихтыяры буйынса ул ер аҫты батшалығынан әйләнеп ҡайтаФеокрит. Идиллии XV 102 , аҡ умырзая сәскәһенә әүереләГигин. Мифы 251Гигин. Мифы 251; йәки Адонистың ҡанынан рауза сәскәләре, ә Афродитаның күҙ йәштәренән анемон сәскәһе барлыҡҡа киләБион. Плач об Адонисе. — С. 66.

Афродита сабый Адонисты Персефонаға тәрбиәгә тапшырыуы тураһында хикәйә бар, ул аҙаҡтан уның менән айырылышырға теләмәйТахо-Годи А. А. Комментарий // Античные гимны. — М., 1988. — С. 342. Афродита Һәм Персефона Адонис арҡаһында даулаша. Каллиопа фекеренсә, улар яртышар йыл уға эйә булырға тейешГигин. Астрономия II 7, 3.

 Адонис культы 
Финикийҙарҙа Адонис (Адон финикия мифологияһында) яҙҙың йәш илаһы, тәбиғәттең йыл һайын үлеү һәм терелеүҙең кәүҙәләнеше. Боронғо Грецияла Адонис байрамы йәй уртаһында ике көн үтә: беренсе көндә уның яҙғы сәскә атыу һәм терелеү символы булараҡ Афродита менән берләшмәһе байрам ителә, икенсе көнө тәбиғәттең һулыуын кәүҙәләндергән илаһҡа илау бағышлана. Аргос ҡатын-ҡыҙҙары уға ҡайғырып илайПавсаний. Описание Эллады II 20, 6.

Боронғо кешеләр әйтеүенсә, Адонис арҡаһында яҙғыһын сәскәләр сәскә ата һәм йәйгеһен емештәр өлгөрә, ҡышын иһә тәбиғәт китеп барған илаһҡа ҡайғырып илай. Гүзәллеге менән әсир иткән Адонис культына илаһтың ҡатнашы булыуын белеп, ҡатын-ҡыҙҙар «Адонис баҡсалары» тип йөрөтөлгән балсыҡ көршәктәрҙә сәскәләр үҫтерә башлайПлутарх. Почему божество медлит с воздаянием, 17.

Орфиктар уны Дионис менән  тиңләштерәОрфические гимны LVI.

Көнбайыш семит мифологияһында Таммуз менән тиңләштерелә; ; .

Мифология мәктәбе яҡлылары Адонис тураһында миф образын  Ғайса Мәсих менән тиңләштерәләр

 Әҙәбиәттә һәм сәнғәттә 
Дионисий Сиракузскийҙың «Адонис» трагедияһының төп геройы.
Адонистың яҙмышы — антиклыҡ шиғриәтенең яратҡан темаларының береһе: уға Сапфо дан йырлай Сапфо, фр. 23, 168 Лобель-Пейдж;
 Павсаний. Описание Эллады IX 29, 8, Феокрит (Адонис хөрмәтенә йыр), Бион, Овидий («Метаморфозалар»ҙа Венера һәм Адонистың мөхәббәте); яңы шиғриәттә Шекспирҙа ( «Венера һәм Адонис» поэмаһы); Пушкинда («прелестный баловень Киприды… мой Адонис» һәм «К Юрьеву»); Майковта («Альбом Антиноя») һәм башҡаларҙа осрай.

Адоний шиғыры Антик шиғриәттә, Адонистың үлеменә ҡарата гимндарҙа барлыҡҡа килгән, тип иҫәпләнә.

Дәүләт Эрмитажында «Адонистың үлеме» скульптураһы һаҡлана.

 Астрономияла 
Уның хөрмәтенә Ажонис астероиды (2101) һәм Юпитерҙың Европа юлдашында Адонис һыҙаты атала.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 

 Адонай
 Нәркәс (мифология)

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 


 См. также Орфика, фр.201 Керн; Гигин. Мифы 248.
 Афродита и Адонис 

Категория:Алфавит буйынса илаһтар
Категория:Боронғо грек аллалары
Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр
Категория:Үлеүсе һәм терелеүсе тәңреләр