Талибан

«Талибан», йәки талибтар ( «студенттар, мәҙрәсә шәкерттәре»), — донъяның күп илдәрендә тыйылған исламсылыҡ радикаль дини-сәйәси хәрбиләштерелгән хәрәкәт (шул иҫәптән Рәсәйҙә).

 Тарихы 
Афғанстанда пуштундар араһында 1994 йылда барлыҡҡа килгән террористик ойошма, 1996 йылдан 2001 йылға тиклем Афғанстан менән идара итә һәм 2021 йылда власҡа ҡайта: 2021 йылдың яҙында америка ғәскәрҙәрен тулыһынса сығарыу ниәттәрен раҫланғандан һуң 15 августа илдең баш ҡалаһы Ҡабулды баҫып ала һәм Афғанстанды тулыһынса контролгә алыуын иғлан итә.

«Талибан» Рәсәйҙә (Рәсәй юғары суды), Төркиәлә һәм Канадала террористик ойошма тип таныла. Әммә, шул уҡ ваҡытта, Рәсәйҙә 2022 йылдың мартынан Афғанстан менән аккредитация менән дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырылыуын иҫәпкә алырғаЛавров объявил об аккредитации в России первого дипломата от талибов  // 31.03.2022 г. «Коммерсантъ».Лавров объявил об аккредитации в РФ первого дипломата правительства талибов  // 31.03.2022 г. «Интерфакс»..

2021 йылдың 15 авгусында Ҡабулдың ҡолауынан һуң «Талибан» Афғанстандың бөтә биләмәһен үҙ контроленә ала һәм унда үҙенең власын урынлаштыра. Әлеге ваҡытта талиб власын БМО-ның бер дәүләт-ағзаһы ла танымаған. Халыҡ-ара берләшмә Ҡабул ҡолаған көндө эшләүен туҡтатҡан Афғанстан Ислам Республикаһының власын законлы тип иҫәпләүен дауам итә.

 Кешеләре һаны 
 1995 25 мең
 1998 яҡынса 110 мең
 2006 яҡынса 12 мең
 2010 27 мең
 2014 5260 мең
 2021 яҡынса 70 мең

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 урыҫ телендә

 Белокреницкий В. Я., Сикоев Р. Р. Движение Талибан и перспективы Афганистана и Пакистана. — М.: Институт востоковедения РАН, 2014. — 216 с.

 Коргун В. Г. Афганистан и «воины Аллаха» // Азия и Африка сегодня. — 2008. — № 9
 Марсден П. Талибан: Война и религия в Афганистане. / Пер. с англ. Е. Егоровой, Е. Клиновой. — М.: Городец, 2002. — 173 с. ISBN 5-9258-0043-5
 Никитенко Е. Г. Движение «Талибан»: прошлое или будущее? // Военная мысль. — 2004. — № 4.

 Сикоев Р. Р. Талибы (религиозно-политический портрет). — 2-е изд. — М.: Институт востоковедения РАН: Крафт+, 2004. — 251 с. ISBN 5-93675-064-7

 Умнов А. Ю. «Талибан» в исламском контексте // Ислам на постсоветском пространстве: взгляд изнутри. / Под ред.: А. В. Малашенко, М. Б. Олкотт; Московский центр Карнеги. — М.: Арт-Бизнес-Центр, 2001. —320 с. — 3000 экз.
 Умнов А. Ю. Талибы и террористы — не одно и то же // Мировая экономика и международные отношения. — 2002. — № 3. — C. 53—54
 Шашок Л. А. Эволюция радикального исламского движения «Талибан» от основания до наших дней. — М : Этносоциум, 2020. — 113 с. ISBN 978-5-907021-61-7 500 экз.

 башҡа телдәрҙә

 Afsar Sh, Samples Ch., Wood Th. The Taliban: An Organizational Analysis // . May/Jun2008. — Vol. 88. — № 3. — P. 58-73 (пер. на русс. — «Талибан. Организационный анализ»)
 Goodson L. P. Afghanistan’s endless war: State failure, regional politics, and the rise of the Taliban. — Seattle; London, 2001.


 Һылтанмалар 

 «Голос Джихада», сайт движения Талибан. Доступен на пушту, урду , дари (фарси-кабули), арабском  и английском.

 Асатрян Г. Э. Соглашение США с талибами: признание провала американцев в Афганистане? // ТАСС, 02.03.2020
 Асатрян Г. Э. Талибам помощь России не нужна. Что стоит за скандальной публикацией New York Times // ТАСС, 29.06.2020
 Кривушин И. В. Талибан  // Кругосвет


Категория:Радикаль ойошмалар
Категория:Ислам террористик ойошмалары
Категория:Афғанстан тарихы