Уҡлау

Уҡлау — күбеһенсә ҡамыр йәйер өсөн тәғәйенләнгән аш-һыу кәрәк-ярағы предметы. Цилиндр йәки орсоҡ формаһында булаЗначение слова «скалка».

 Тарихы 
Уҡлау бик боронғо замандарҙа барлыҡҡа килгән. Этрусктар яҡынса 3000 йыл элек таш уҡлауҙар менән файҙаланылған. Донъяның башҡа урындарында ҡамырҙы йәйеү өсөн балсыҡтан һәм ағастан яһалған цилиндр киҫәктәрен ҡулланғандар. XIX быуат аҙағында Джон Рид исемле кеше урта өлөшө ағас цилиндрҙан һәм ике яҡтан тотҡалы заманса уҡлау уйлап таба. Ҡамыр аштары әҙерләгәндә ҡамырҙы йәйеү уҡлауҙың төп тәғәйенләнеше булып тора.

 Конструкцияһы 
Ҡағиҙә булараҡ, уҡлау әҙерләү өсөн материал булып үҙағас тора, ҡайһы берҙә металл, быяла йәки таш уҡлауҙар осрай. Ғәҙәттә, уҡлауҙың ике йәки һирәгерәк бер тотҡаһы була. Стандарт булмаған конструкциялы уҡлауҙар бар: мәҫәлән, эсе ҡыуыш пластик уҡлау, файҙаланыр алдынан уға йылы һыу ҡойола.

 Туҡымаларҙы үтекләү уҡлауы 
Кейемде үтекләү өсөн ҡулайламалар күптән уйлап табылған. Б. э. т. IV быуатта Боронғо Грецияла кейемгә уҡлауҙы хәтерләткән ҡыҙған металл сыбыҡ ярҙамында плиссе яһап биҙәү ысулдары ҡулланылған.

Рәсәйҙә уҡлауға (тигеҙләгес, каталка) туҡыма урағандар һәм уны рубель менән үтекләгәндәр
.

Тәбиғи етен туҡыманан тегелгән күлдәктәрҙе һәм порттарҙы йыуып, киптергәндән һуң, йомшаҡлыҡ һәм өбөрөлөк биреү өсөн яҡшылап яҙыу талап ителгән. Был үҙенсәлекле ысул менән тормошҡа ашырылған. Йыуылған әйбер уҡлауға уралған, шунан һуң ул бер нисә тапҡыр «рубель» — аҫҡы яғында һырланған ҡыры һәм осонда һабы булған оҙон ағас ярҡа (плашка) менән ентекләп тәгәрләтеп тигеҙләнгән. Рубель үҙенсәлекле шаҡылдап уҡлауҙы тәгәрләткән был ваҡытта уның ҡырҙары туҡыма сүстәрен яҙылдырған. Был ҡулайлама шулай уҡ «ребрак» (ҡабырға), «раскатка» (тигеҙләгес), «пральник» һәм башҡалар тип аталған. Ул ҡайһы бер төбәктәрҙең урыҫ ауылдарында XX быуат аҙағына тиклем йәшәп килгән Кто, когда и почему придумал утюг: удивительная история одного гаджета.

 Популяр мәҙәниәттә 
Популяр мәҙәниәттә уҡлау — ғаилә конфликттарында хужабикәнең ҡулында һалҡын ҡорал ролен уйнаған предмет. Тормош иптәшен хыянат иткәне, иҫергәнсе эскәне өсөн туҡмаған осраҡтар билдәлеСм., напр., Побила мужа скалкой  (Оренбургская обл., РФ, 2022), Бьёт — значит любит!  (Аксуский р-н, Казахстан, 2017).; һөҙөмтәлә «ҡатындың ҡулында уҡлау була икән, бөйөрөктәр булыуы икеле» тигән әйтем дә барлыҡҡа килгән.

 Галерея 

 Көнкүрештә уҡлауҙы ҡулланыу 
А. П. Евгеньева мөхәррирлеендә 1999 йылда сыҡҡан Рус теле һүҙлегендә уҡлау (скалка) — ҡамыр йәйеү өсөн хеҙмәт иткән ағастан яһалған, шулай уҡ  кейемде тигеҙләү, шымартыу өсөн ҡулланылған шыма валик тигән аңлатма биреләЗначение слова «скалка».

Уҡлау көнкүрештә ҡамыр йәйеү өсөн генә түгел, бәрәңге иҙеү, тоҙ төйөү өсөн ҡулайлама итеп тә файҙаланыла. Уны вертикаль рәүештә тотоп, бер осо менән эш башҡарғандар.

 Әҙәбиәт 

 Һылтанмалар 
Значение слова «скалка»
Побила мужа скалкой  (Оренбургская обл., РФ, 2022), Бьёт — значит любит! 

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Көнкүреш
Категория:Аш-һыу кәрәк-ярағы
Категория:Ҡоралдар
Категория:Кәрәк-яраҡ