Күй

Күй () йәки күү () традицион ҡаҙаҡ, нуғай, татар, ҡырғыҙ инструменталь музыка ҡоралдары өсөн пьесалар атамаһы. Ҡумыҙ (кобыз), думбыра, һыбыҙғы йәки башҡа халыҡ музыка ҡоралдарында башҡарыла. Күй башҡарыусыларҙы күйселәр тип атайҙар (, ).

 Тасуирлама 
Төрлө эпик риүәйәттәр, әкиәттәр һәм легендалар музыкаль сағылышын күйҙәрҙә таба. Шуға күрә уларҙың күбеһе программалы.

Ҡайһы бер төрки телле халыҡтарҙа күй һүҙе менән инструментты ла, музыканы ла, йырҙы ла атайҙар; шулай уҡ күй һүҙе әҫәрҙәрҙең атамаһына ла инә, мәҫәлән, Адай-күй (ырыу атамаһы); Уран-күй (саҡырыу күйе) һ. б. Риүәйәттәр һәм яҙма ҡомартҡылар боронғо күйҙәрҙе төҙөүсе тип төрки телле халыҡтарҙың музыкаль мәҙәниәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһен - Ҡорҡотты (Ҡорҡот атаны) атайҙар. Традицион инструменталь музыкала иң үҫешкән өлкә тип тикшеренеүселәр Б.&nbsp;В. Асафьев, А. В. Затаевич думбыра  сәнғәтен атайҙар. Уларҙың фекеренсә, ҡаҙаҡтарҙың музыкаль фекерләүе ысын симфонизм юғарылығына еткән. Күйҙең формаһы төрлө (мәҫәлән, бас буын (баш быуын), орта буын (урта быуын), киши саға (кесе саға) һәм өлкән саға). Күй ябай, ҡатнаш һәм үҙгәреүсән метрика һәм төрлө формалар менән тасуирлана: ябай уйнауҙан алып күп йышлыҡлы рондо кеүек төҙөлөшкә тиклем. Күй музыкаһы пентатон тауыш рәттәре өлөшсәләрен үҙ эсенә ала, әммә диатоникаға нигеҙләнә. Күпселек күйҙәр ике тауышлы, әммә бер һәм өс тауышлы күйҙәр ҙә осрай.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

 Ерзакович Б. Г. Кюй // Корто — Октоль. — М. : Советская энциклопедия : Советский композитор, 1976. — (Энциклопедии. Словари. Справочники : Музыкальная энциклопедия : [в 6 т.] / гл. ред. Ю. В. Келдыш ; 1973—1982, т. 3).
 Жубанов А. К. Струны столетий, А. 2001;
 Казахская инструментальная музыка // История казахской музыки, А., 2000;
 Коныратбай Т. А. Древние напевы кобыза. 2003.
Категория:Кешелектең ауыҙ-тел һәм матди булмаған мираҫ ҡомартҡылары