Ҡытай Олимпия уйындарында

Ҡытай Халыҡ Республикаһы (КХР) беренсе тапҡыр 1952 йылда Хельсинкиҙа йәйге Олимпия уйындарында ҡатнаша. Шул уҡ йылда Халыҡ-ара олимпия комитеты ҠХР-ға ла, Ҡытай Республикаһына ла (Граждандар һуғышында Гоминьдан партияһы еңелгәндән һуң, Тайвань утрауы ғына була) Олимпия уйындарында ҡатнашырға рөхсәт бирә. Тайвандың сәйәси статусы тураһындағы бәхәстәр арҡаһында ҠХР Лейк-Плэсидтағы ҡышҡы Олимпия уйындарына тиклем (1980 йыл) Олимпия уйындарында ҡатнашмай. Ҡытай йыйылма командаһы 1952 йылдан һуң йәйге Олимпия уйындарында тәүге тапҡыр 1984 йылда Лос-Анджелеста сығыш яһай.

Ҡытай милли олимпия комитеты 1979 йылда ойошторола. Граждандар һуғышына тиклем ҡытай спортсылары Ҡытай Республикаһы йыйылмаһы булараҡ сығыш яһай. Һуғыш тамамланғас, Тайвань йыйылма командаһы 1952 йылдан 1976 йылға тиклем Ҡытай йыйылма командаһы составында уйнауын дауам итә. Үҙенең статусын дәғүә иткәнлектән, ҠХР ошо ваҡыт эсендә Олимпия уйындарын инҡар итә. 1979 йылда Халыҡ-ара олимпия комитеты Ҡытай Республикаһы командаһы тураһында резолюция ҡабул итә: ул ошо ваҡыттан тик Тайвань исеменән генә сығыш яһай башлай һәм был ҠХР, ниһайәт, олимпия хәрәкәтенә ҡушыла.

Гонконгтың айырым Милли олимпия комитеты 1950 йылдан бар һәм Олимпиадала 1952 йылдан ҡатнаша. 1997 йылда Гонконг территорияһы ҠХР-ға кире ҡайтарыла һәм махсус административ төбәк статусы ала, әммә олимпия уйындарында айырым команда булараҡ сығыш яһауын дауам итә.

Йәйге Олимпия уйындарында миҙал зачетында XX быуаттың икенсе яртыһында СССР, ә XXI быуатта АҠШ Ҡытайҙың төп дәғүәселәре була.

Ҡытайҙа 2008 йылғы Йәйге Олимпия уйындары һәм 2022 йылғы Ҡышҡы Олимпия уйындары үтә, икеһе лә Пекинда үтә. Пекин тәүҙә йәйге, һуңынан ҡышҡы Олимпия уйындарын ҡабул иткән берҙән-бер ҡала булып тора.

Ҡытайҙар өҫтәл теннисында (улар 37 алтын награданың 32-һен отто), бадминтонда һәм батутта һикереүҙә Олимпия уйындары тарихында миҙал зачетында лидер булып тора. Улар шулай уҡ ауыр атлетикала, художестволы гимнастикала, атыуҙа уңышлы сығыш яһай. Ҡышҡы уйындарҙа шорт-тректа (Корея Республикаһынан һуң икенсе урын) һәм фристайлда ҙур уңыштарға өлгәшә.

 Миҙалдар таблицаһы 

 Йәйге Олимпия уйындары 
УйындарҠатнашыусыларАлтынКөмөшБронзаБөтәһеУрын 1952 Хельсинки  1  0  0  0  0  —1956—1980 ҡатнашмай  1984 Лос-Анджелес  216  15  8  9  32  4  1988 Сеул 273  5  11  12  28  11  1992 Барселона  244  16  22  16  54  4  1996 Атланта  294  16  22  12  50  4  2000 Сидней  271  28  16  14  58 3  2004 Афины  384  32  17  14  63 2  2008 Пекин  639  48  22  30  100 1  2012 Лондон  396  38  31  22  91 2  2016 Рио-де-Жанейро  412  26  18  26  70 3  2020 Токио  406  38  32  18  88 2 Бөтәһе  262  199  173  634 

 Ҡышҡы Олимпия уйындары 
УйындарҠвтнашыусыларАлтынКөмөшБронзаБөтәһеУрын  1980 Лейк-Плэсид  24  0  0  0  0  —  1984 Сараево  37  0  0  0  0  —  1988 Калгари  13  0  0  0  0  —  1992 Альбервиль  32  0  3  0  3  15  1994 Лиллехаммер  24  0  1  2  3  19  1998 Нагано  57  0  6  2  8  16  2002 Солт-Лейк-Сити  66  2  2  4  8  13  2006 Турин  76  2  4  5  11  14  2010 Ванкувер  94  5  2  4  11  7  2014 Сочи  66  3  4  2  9  12  2018 Пхёнчхан  81  1  6  2  9  16  2022 Пекин  176  9  4  2  15 3 бөтәһе  22  32  23  77 

 Спорттың йәйге төрҙәре буйынса миҙалдар 
180px|мини|Өҫтәл теннисы буйынса биш тапҡыр Олимпия чемпионы — Ма Лун
25px Һыуға һикереү  47  24  10  8125px Ауыр атлетика  38  16  8  6225px ГимнастикаВключая прыжки на батуте, спортивную и художественную гимнастику 33  26  25  8425px Өҫтәл теннисы  32  20  8  6025px Атыу  26  16  25  6725px Бадминтон  20  12  15  4725px Йөҙөү  16  21  12  4925px Еңел атлетика  10  12  15  3725px Дзюдо  8  3  11  2225px Тхэквондо  7  1  3  1125px Фехтование  5  7  3  1525px Бокс  3  5  6  1425px Парус спорты  3  3  2  825px Байдарка һәм каноэла ишеү  3  2  0  525px Волейбол  3  1  2  625px Көрәш  2  5  8  1525px Академик ишеү  2  4  6  1225px Велоспорт  2  3  3  825px Уҡтан атыу  1  6  2  925px Теннис  1  0  1  225px Синхронлы йөҙөү  0  5  2  725px Баскетбол  0  1  2  325px Карате  0  1  1  225px Пляж волейболы  0  1  1  225px Үләндә хоккей  0  1  0  125px Футбол  0  1  0  125px Хәҙерге биш алыш  0  1  0  125px Софтбол  0  1  0  125px Гандбол  0  0  1  125px Гольф  0  0  1  1 Бөтәһе  262  199  173  634

 Спорттың ҡышҡы төрҙәре буйынса миҙалдар 
25px Шорт-трек  12  16  9  3725px Фристайл  5  8  4  1725px Конькиҙа йүгереү спорты  2  3  4  925px Фигуралы шыуыу  2  3  4  925px Сноуборд  1  2  0  325px Кёрлинг  0  0  1  125px Скелетон  0  0  1  1 Бөтәһе  22  32  23  77

 4 һәм унан күберәк алтын миҙалға лайыҡ булыусылар 
180px|мини|справа|Һыуға һикереү буйынса 5 тапҡыр олимпия чемпионы — У Минься
 №  Спортсы  Спорт төрө  Уйындар      Бөтәһе  У Минься Һыуға һикереү 2004—2016 5 1 1 7  Цзоу Кай Спорт гимнастикаһы 2004—2012 5 0 1 6  Ма Лун Өҫтәл теннисы 2012—2020 5 0 0 5 Чэнь Жолинь Һыуға һикереү 2008—2016 5 0 0 5  Го Цзинцзин Һыуға һикереү 2000—2008 4 2 0 6  Ван Мэн Шорт-трек 2006—2010 4 1 1 6  Ван Нань Өҫтәл теннисы 2000—2008 4 1 0 5 Фу Минся Һыуға һикереү 1992—2000 4 1 0 5  Ли Сяопэн Спорт гимнастикаһы 2000—2008 4 0 1 5  Дэн Япин Өҫтәл теннисы 1992—1996 4 0 0 4 Чжан Инин Өҫтәл теннисы 2004—2008 4 0 0 4 Ши Тинмао Һыуға һикереү 2016—2020 4 0 0 4

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Статистика на sports-reference.com
 КНР на сайте Международного олимпийского комитета
 Олимпийский комитет КНР

Категория:Ҡытай Олимпия уйындарында