Үмм әл-вәлад

Үмм әл-вәлад () — фиҡһта (ислам хоҡуғында)— хужаһына ул тыуҙырған ҡол ҡатын. Ирекле ҡатын-ҡыҙҙы үмм әл-ибн (. «улымдың әсәһе»).

 Тарихы 
Исламға тиклемге осор, шулай уҡ исламдың таралыуының тәүге йылдарында, үмм әл-вәлад башҡа тотҡондар араһында бер нисек тә айырылмай. Үмм әл-вәлад статусын Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең ҡатыны Мәрйәм әл-Кибтия йөрөтә.

Тарихта ҡолдар үҙҙәренең матурлығын һәм аҡылын абруйлы кешеләрҙең иғтибарын йәлеп итеү өсөн,, ә һуңынан үҙе файҙаһына улдарының донъяға килеүен файҙаланған осраҡтар билдәле. Ҡайһы бер осраҡтарҙа бындай ҡатын-ҡыҙҙар улдары тыуғандан һуң дәүләттә юғары статус ала. Бындай осраҡтар айырыуса Ғәббәсиҙәр һәм ғосман солтандары һасекиҙар. араһында йыш осрай. Умм әл-вәладтан тыуған балалар юридик яҡтан ирекле була һәм законлы сығышлы бөтә хоҡуҡтар, шул иҫәптән атаһының исемен һәм мираҫҡа алыу хоҡуҡтары менән файҙалана алған .

Хәҙерге ваҡытта ислам илдәрендә ҡоллоҡ институты булмау сәбәпле үмм әл-вәлад статусына бәйле бөтә һорауҙар көнүҙәк түгел

 Хоҡуҡи статус 
Үмәр ибн әл-Хаттаб (етәк.. 634—644) тарафынан хәлифә тыйылғанға тиклем үмм әл-вәладты һатырға, алмаштырырға, бүләк итергә мөмкин була. Әгәр ҙә хужа ҡол ҡатындан тыуған балаһын үҙенеке итеп таныһа, ул ҡатын үмм әл-вәладҡа әүерелә, әгәр танымаһа, ҡатын һәм улы ябай тотҡон булып ҡала.

Эш мөнәсәбәттәрендә ул ҡатын юридик мөмкинлектәре сикләнгән тип таныла һәм шартлы рәүештә иреккә сығарылған ҡолдар: мөҡтәб, мөҙәббәр менән тиңләштерелә. . Үмм әл-вәләд әфәнденең вафатынан һуң тулыһынса ирекле була. Бала вафат булған осраҡта бер хоҡуҡи мәктәп (мәҙһәб) буйынса үмм әл-вәлад үҙенең статусын һаҡлап ҡала, сөнки кире көстө азат итеү вәғәҙәһе юҡ, ә башҡалары буйынса ул ҡабат ғәҙәти ҡоллоҡҡа әйләнә, сөнки уны азат итеү шарты булып торған улы вафат ..

Әгәр ҡол ҡатын ауырлы булғандан һуң һатылһа һәм был билдәле бер ваҡыт, ғиҙҙәт мөҙҙәте, эсендә асыҡланһа, килешеү ғәмәлгә яраҡһыҙ тип таныла, һәм тотҡон үҙенең элекке хужаһына әл-вәлад статусы менән кире ҡайтарыла
 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Ислам
 Мәхрәм
 Ислам ғаилә хоҡуғы

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
Боголюбов А. С. Умм ал-валад // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 241. — 315 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2.

 Һылтанмалар 

Категория:Ислам терминдары
Категория:Ҡолдар