Бесәнсе (Ырымбур өлкәһе)

Бесәнсе (Ҡаратун, 4-се Йомағужа; ) — Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районы составында булған юҡҡа сыҡҡан ауыл.

 Географик урынлашыуы 
Ҡороған йылғаһы буйында, Беренсе Май ауылынан 16 км алыҫлыҡта урынлашҡан булған.

 Этимологияһы 

Ауылдың халыҡ атамаһы — Ҡаратун. Был ҡыпсаҡ ҡәбиләһе башҡорттарының ырыу атамаһы.

Ауыл янында урынлашҡан күл Эйәле күл тип атала. Легенда буйынса, бында ҡасандыр күлдең «хужаһы» — йөҙ йәшлек йылан-аждаһа йәшәгәнИлимбетова А. Ф. Змея — владычица мировых вод в народном творчестве башкир. // Этногенез. История. Культура. III Юсуповские чтения. Мат.конф. – Уфа, 2018. – 326 с. — С.78..

 Тарихы 
Аҡъюл ауылынан (хәҙерге Башҡортостандың Хәйбулла районы) Йомағужа торамаһы барлыҡҡа килә. Артабан Йомағужанан биш ауыл барлыҡҡа килә — Үҙәмбай, 1-се Йомағужа, 2-се Йомағужа, 3-сө Йомағужа һәм 4-се Йомағужа (Бесәнсе, Ҡаратун) ауылдары барлыҡҡа килгән.

1834 йылғы ревизияға ярашлы, ауыл Үҫәргән улусының 3-сө йортона Ҡара-Ҡыпсаҡ түбәһенә ҡараған.

1917 йылдан Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Үҫәргән кантоны составында була. 1922 йылдың 5 октябренән Йылайыр кантоны составына индерелә. 1934 йылда яңы ойошторолған Ырымбур өлкәһенең составына бирелә. 1937–1959 йылдарҙа Ҡыуандыҡ районы Иҙелбай ауыл советына ҡараған. Аҙаҡ Медногорск ҡала советы составында.

1970-се йылдарҙа юҡҡа сыҡҡан.

 Халҡы 
+ Халыҡ иҫәбе 1816  1834  1859  1866  1889  1892  1901  1917  1920  1926 42  98  117  179  83  104  89  122  146  128

 Билдәле шәхестәре 
 Иштемәс Йәноҙаҡов (1782—?) — хәрби эшмәкәр. 1807 йылғы Рус-прусс-француз һуғышында ҡатнашыусы.
 Әпсәләм Түләков (1787—?) — хәрби эшмәкәр. 1807 йылғы Рус-прусс-француз һуғышында ҡатнашыусы.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Башкирский осенне-зимний трудовой обряд помочи деревни Псянчино Кувандыкского района Оренбургской области — башкирское название Каратун // РЕГИОНАЛЬНЫЙ ЦЕНТР РАЗВИТИЯ КУЛЬТУРЫ ОРЕНБУРГСКОЙ ОБЛАСТИ.

Категория:Ҡыуандыҡ составына ингән тораҡ пункттар
Категория:Ырымбур өлкәһенең башҡорт ауылдары
Категория:Ырымбур өлкәһенең бөткән ауылдары