Морат II

Морат II (; ; 1404 йылдың июне — 1451 йылдың 3 феврале) — 1421—1444 һәм 1446—1451 йылдарҙа идара иткән Ғосман империяһы солтаны. Ғосман солтаны Мәхмәт I улы, фаразланыуынса,әсәһе бейлек батшаһы Дулкадир ҡыҙы Әминә ҡатынСфрандзи Г. Хроника // Кавказ и Византия / Перев. и прим. Е. Д. Джагцпанян. — М., 1987. — Т. 5.. Морат Балҡан ярымутрауында ғосмандарҙың йоғонтоһон ярайһы уҡ киңәйтә, Анатолияла власты нығыта һәм империяға 1402 йылда Ангор һуғышында Аҡһаҡ Тимерҙән бик ауыр еңелгәндән һуң аяҡҡа баҫырға ярҙам итә.

 Биографияһы 
Ғосмандар нәҫеленән 6-сы хаким. Идара итеүенең башында уға тәхеткә Мостафа исемле ике дәғүәсе менән эш итергә тура килә — Ялған Мостафа үҙен барлыҡ Румелияны буйһондорған Баязит I улы тип таныта, икенсеһе Кесе Мостафа исемле була. Уларға Византия һәм Венеция ярҙам итә.

1422 йылда Бурса ҡалаһы янындағы хәл иткес алыш ваҡытында дошманын еңә, әсирлеккә алып хөкөм итә һәм язалай. Морат II Йәмғиәт власты ҡулына алып, Анатолия менән Румелияны берләштерә һәм Ғосман империяһының хакимлығын 1402 йылдағы сиктәрендә араһында хакимлыҡ итеүен тергеҙгән.

1422-26 йылдарҙа Азияның бойондороҡһоҙ бейлектәре — Айдын, Мәнтәш, Гермиян, Са­ру­хан, Хәмитте үҙенә буйһондорған.

1430 йылда Фес­са­ло­ни­ки ҡалаһын ала. 1441-42 йылдарҙа Тран­силь­ва­ния воеводаһы Янош Хунь­я­диҙан еңелә , 1444 йылда Венгрия менән Ғосман империяһы өсөн файҙаһыҙ солох төҙөй һәм үҙенең эштәрен 12 йәшлек кенә улы Мәхмәт Икенсегә тапшыра, һәм властан ситләшә.

Әммә 1444 йылдың ноябрендә уға яңынан Ғосман ғәскәре башына торорға тура килә, сөнки империя сиктәрен боҙоп, Варна янына Венгрия ғәскәре килеп инә. Морат II уларҙы тар-мар итәSzalay József[hu], Baróti Lajos. 3. Kormányszünet. — Hunyadi János kormányzósága (1444—1452) // A magyar nemzet története: Magyarország története a vegyes házakból származott királyok korában. — Lampel Róbert (Wodianer F. és fiai), 1895..

1446 йылда Скан­дер­бе­г етәкселегендә албандар баш күтәргәс, һарай кешеләре үтенесе буйынса яңынан тәхеткә ултыра Скандербег и борьба албанцев против османского нашествия в XV в // Краткая история Албании. С древнейших времен до наших дней / Арш Г. Л. (отв. ред.). — М.: Наука, 1992. — С. 38—61. — 510 с..

1447 йылда Морат II Ғосман империяһына Ко­ринфты ҡуша һәм Пе­ло­пон­несты бөлгөнлөккә төшөрәSzalay József[hu], Baróti Lajos. 3. Kormányszünet. — Hunyadi János kormányzósága (1444—1452) // A magyar nemzet története: Magyarország története a vegyes házakból származott királyok korában. — Lampel Róbert (Wodianer F. és fiai), 1895..

1448 йылда Косово Яланында Хунь­я­ди етәкселегендәге тәре йөрөтөүселәрҙе тар-мар итә. Көсөргәнешле өс көнлөк алыш Мораттың тулы еңеүе менән тамамлана һәм Балҡан ярымутрауы халыҡтары яҙмышты хәл ителә — улар бер нисә быуатҡа төрөктәр хакимлығы аҫтында ҡала.

1449 һәм 1450 йылдарҙа Морат Албанияға ҡаршы ҙур уңыштарға өлгәшмәгән ике поход ойоштора 1450—1451 йылдарҙың ҡышында Морат ауырып китә һәм 1451 йылдың 3 февралендә Әдирнәлә вафат була .

Замандаштарының иҫтәлектәре буйынса, ул бик эшлекле, ғәйрәтле һәм ғәҙел хаким булған Encyclopedia of the Ottoman Empire / Ágoston G., Bruce A. M.. — 2009. — P. 364—368, 399—401. — ISSN 0-8160-6259-5..

Ул күп һанлы мәсеттәр, дауаханалар, мәҙрәсәләр һәм башҡа социаль учреждениелар төҙөүгә көс һала, башлыса был эштәр менән Бурсала һәм Әдирнәлә шөғөлләнәEncyclopedia of the Ottoman Empire / Ágoston G., Bruce A. M.. — 2009. — P. 364—368, 399—401. — ISSN 0-8160-6259-5..

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 







 Һылтанмалар 


Категория:Ғосман империяһы солтандары
Категория:Ғосмандар династияһы
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:Википедия:Карточкала даталары ҡулдан викилаштырған мәҡәләләр