Термез

Термез (, ; бор. фарс. tara-maiθa - аша сығыу урыны) — Үзбәкстандың Сурхандарья өлкәһендә (вилайәтендә) урынлашҡан иң көньяҡ ҡала, Сурхандарья вилайәтенең административ үҙәге һәм иң ҙур ҡалаһы.

 Тарихы 
Урта Азия һәм Үзбәкстандың иң боронғо ҡалаларының береһе — уға 2500 йылдан ашыу. 2014 йылда Термез Әмир Тимер ордены менән бүләкләнә.

Термезда һәм уның тирә-яғында бер нисә боронғо археологик һәм архитектура ҡомартҡылары, зороастрий, несториан осоро һәм буддистарҙың боронғо емереклектәре, ҡәлғәләре һәм ҡаласыҡтары, шулай уҡ ислам архитектураһы ҡомартҡылары һаҡланған.

 Галереяһы 

 Климаты 
Термез климаты — йомшаҡ, әммә бындай киңлек өсөн сағыштырмаса һалҡын ҡышлы эҫе сүллек, ә йәйҙәре үтә эҫе.
Максималь һәм минималь уртаса айлыҡ температураАйҒинуарФевМарАпраМайИюньИюльАвгСенаОктНухДекИң йылыһы, °C8,2
(1914)10,9
(1999)17,5
(2008)22,4
(2000)30,0
(2008)33,9
(2008)34,3
(2008)31,1
(1916)25,7
(1915)20,3
(2006)14,6
(1994)8,7
(1969)Иң һыуыҡ, °C−5,8
(2008)−5,0
(1972)5,2
(1903)14,8
(1939)20,3
(1934)26,4
(1916)27,2
(1972)24,7
(1972)20,0
(1962)11,7
(1964)4,4
(1958)−2,8
(1932)

 Халҡы 
2019 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ҡала халҡының һаны 140 000-дән ашыу кеше тәшкил итә (илдә 15-се). 2014 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 136 200 кеше.

Халыҡтың төп өлөшөн үзбәктәр тәшкил итә, шулай уҡ ҡалала тажиктар, урыҫтар, татарҙар, төркмәндәр һәм башҡа милләт вәкилдәре йәшәй. Ҙур булмаған афған диаспораһы бар.

Дини планда күпселекте мосолман-сөнниҙәр, шулай уҡ христиандар (башлыса — православие динендәгеләр), шиғыйҙар, бахаиҙар һәм башҡалар бар.

 Иҫтәлекле урындары 
ФотоһыИсемеТасуирламаһы150x150пксТермез дәүләт археология музейыҮзбәкстандың иң ҙур археологик музейҙарының береһе. Боронғо тарихҡа — Мәүәрәннәһер, Сөғд батшалығы, Бактрия, Парфия, Әһәмәниҙәр дәүләте осорҙарына, зороастризмға, несторианлыҡҡа һәм буддизмға, шулай уҡ исламға ҡараған бай экспонаттар коллекцияһы бар.150x150пксӘл-Хәким әт-Термези кәшәнәһеБында элек билдәле суфый дин белгесе Әл-Хәким әт-Термези ерләнгән, ул суфыйлыҡтың һәм хәнәфилектең иң билдәле вәкилдәренең береһе тип һанала. 910 йылда вафат була. Мавзолей IX—XV быуаттарҙа төҙөлгән.150x150пкс Солтан Сәғәҙәт Мавзолейҙар ансамблеАнсамбль 20-гә яҡын мавзолейҙы үҙ эсенә ала. Бында бер нисә кеше сәйет, йәғни Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең тоҡомдары ерләнгән, улар Урта Азияла ислам динен таратҡан булған. Ансамбль VII быуатҡа ҡарай. Ансамбль биналарының төп өлөшө XV—XVII быуаттарҙа төҙөлгән.150x150пксҠырҡ-Ҡыҙ ҡәлғәһе емереклектәреIX быуатта зороастрийсылар төҙөгән. Бер нисә тиҫтә йылдан һуң Урта Азия халҡы араһында ислам динен урынлаштырыу ваҡытында ғәрәптәр тарафынан емерелә.Урыҫ ҡәлғәһеXIX быуат аҙағында төҙөлгән. 2015 йылда һүтелгән.

 Наградалары 
 Әмир Тимер ОрденыИслам Каримов посетил Термез и вручил городу орден Амира Темура (29 ноябрь 2014 йыл).

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 



 Һылтанмалар 
 Термез ҡалаһы сайты 
 Термез археология музейы: Термез тарихы
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары
Категория:Үзбәкстан ҡалалары
Категория:Үзбәкстан мәҙәниәте
Категория:Термез
Категория:Искәндәр Зөлҡәрнәй нигеҙ һалған ҡалалар
Категория:Ебәк юлы ҡалалары
Категория:Үзбәкстандың боронғо ҡалалары