Пышма буйы ҡарағайлығы

Пышма буйы ҡарағайлығы () — Рәсәйҙең Свердловск өлкәһе Тугулым һәм Талицкий райондары территорияһындағы милли парк.

 Ойошторолоу тарихы 
Милли парк 1993 йылдың 20 июнендә ҡарағай һәм ҡайын урмандарының уникаль тәбиғи комплексын һаҡлау маҡсатында ойошторола. Парктың дөйөм майҙаны 49 050 гектар тәшкил итә. Күпселек территорияны урман ерҙәре биләй (яҡынса 90 %). Ҡалған өлөшөндә һаҙлыҡ, һыуһаҡлағыстар урынлашҡан, майҙандың бик аҙ өлөшөн бесәнлек, һөрөнтө ерҙәр һәм көтөүлектәр биләй.

 Географияһы 
Пышма буйы ҡарағайлығы Көнбайыш Себер тигеҙлегенең көнбайыш ситендә урынлашҡан. Климаты — континенталь. Яҙ аҙағында һәм көҙ башында ҡырау төшә. Ҡар япмаһы ноябрҙән апрелгә тиклем ята, уның ҡалынлығы ҡайһы берҙә 80 см-ға етә.

 Флора һәм фаунаһы 
мини|слева|Ҡарағай урманының түбәнге ҡаты
Парк территорияһында башлыса тайга үҫемлектәре үҫә. Ҡарағай, шыршы, аҡ шыршы һәм ҡарағастан торған ылыҫлы төрҙәр өҫтөнлөк итә (майҙандың 60 проценттан ашыуы). Ҡарағай урмандары япмаһы аҫтында боҙлоҡтан һуңғы дәүер реликты — киң ябай арса үҫә. Япраҡлы төрҙәрҙән уҫаҡ, ерек, йүкә һәм ҡайын өҫтөнлөк итә. Пышма йылғаһының һыубаҫар туғайҙарында төрлө үләнле, екәнле туғайҙар һаҡланған. Шулай уҡ һирәк осрай торған үҫемлек төрҙәре бар, мәҫәлән, һарына, себер ирис, кәкүк ситеге.

Пышма буйы ҡарағайлығы милли паркы фаунаһының типик вәкилдәре: тейен, аҡҡуян, ондатра, һыуһар, һеләүһен, аҫ, бурһыҡ, бүре, төлкө, енот эте, һоро айыу, ҡоралай, мышы, ҡабан, йылға ҡондоҙо. Ҡоштарҙан ҡор, ҡурпысыҡ, сел, һуйыр күп.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


Категория:Рәсәйҙең милли парктары
Категория:Свердловск өлкәһенең һаҡланыулы тәбиғәт биләмәләре