Тиреғанаттар

ТиреғанаттарРусско-башкирский и башкирско-русский терминологический словарь по зоологии / Т Г Баишев. — Уфа, 1952. (), йәғни кагуандарСоколов В. Е. Систематика млекопитающих. Том 1 (Отряды: однопроходных, сумчатых, насекомоядных, шерстокрылов, рукокрылых, приматов, неполнозубых, ящеров). — : Высшая школа, 1973. — С. 173. — 432 с.  — Көньяҡ-Көнсығыш Азияла осраған ағас плацентар һөтимәрҙәр отряды. Хәҙерге ваҡытта ни бары ике төр иҫәпләнә: малай тиреғанаты һәм филиппин тиреғанаты. Малаккала, Зонд һәм Филиппин утрауҙарындағы урмандарҙа йәшәй.

Ерҙә тиреғанаттар әкрен хәрәкәт итә. Планер һымаҡ осоуға яраҡлашҡандар, әммә әүҙем оса алмайҙар. Һикергәндә планер һымаҡ осоу алыҫлығы 140 метрға етә. Тиреғанаттар бөтә аяҡ-ҡулдарын, ҡойроғон һәм муйынын тоташтырған тығыҙ һәм йөнтәҫ тиреһе ярҙамында планер һымаҡ оса. Тире ярыһы алғы һәм артҡы аяҡтары араһында муйындан, ҡолаҡ артынан, кәүҙәһенең ян-яҡтарынан башлап ҡойроҡ осонда тамамланғанға тиклем һуҙылған.

Тиреғанаттың кәүҙә оҙонлоғо 36—43 см, ауырлығы 2 килограмға тиклем тәшкил итә. Башы бәләкәй, ҙур күҙле — улар бинокуляр күреү өсөн бик яҡшы яраҡлашҡан. Яланғас табандарында ҡыҫҡыс дискылар барлыҡҡа килтереүсе яҫы майҙансыҡтар бар. Һырҙар яҫы, ситкеләре тараҡ рәүешендә.

Тиреғанаттар ағастарҙың япраҡтары һәм емештәре менән туҡлана.

 Классификацияһы 
Хәҙерге ваҡытта дөйөм ҡабул ителгән классификацияға ярашлы, тиреғанаттар Dermoptera үҙ аллы отрядына инедерелгән, ул приматтар менән бергә Primatomorpha монофилет төркөмөнә инәFlying lemurs are the closest relatives of primates..
 Euarchontoglires
 Кимереүселәр һымаҡтар (Glires)
 Кимереүселәр (Rodentia)
 Ҡуян һымаҡтар (Lagomorpha)
 Эуархонттар (Euarchonta)
 Тупайҙар (Scandentia)
 Приматоморфтар (Primatomorpha)
 Тиреғанаттар (Dermoptera)
 Приматтар (Primates)
 Plesiadapiformes
 Еүешморондар (Strepsirhini)
 Ҡороморондар (Haplorhini)

Тиреғанаттар отрядында 2 хәҙерге заман төрө һәм 5 ҡаҙылма ырыуҙар.:
 Dermoptera отряды — Тиреғанаттар
   ырыуы


   ырыуы


   ырыуы



   ырыуы

   ырыуы

 Cynocephalidae ғаиләһе — Тиреғанаттар
  ырыуы

  ырыуы


 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


 Наумов Н. П., Карташев Н. Н. Зоология позвоночных. — Ч. 2. — Пресмыкающиеся, птицы, млекопитающие: Учебник для биолог. спец. ун-тов. — : Высшая школа, 1979. — 272 с., ил.


Категория:Һөтимәрҙәр отрядтары