Рәсәй Федерацияһында телдәр таралышы

2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, Рәсәй халҡы 150-нән ашыу телдә һөйләшә.

Был телдәрҙең күпселеген 10 меңдән кәмерәк кеше һөйләшә, уларҙың күбеһе тиҙҙән бөтөнләй юҡҡа сығасаҡ.

 Телдәр исемлеге (2002-2010) 
Тотош сорттарға бүлеү исемлеге 2002 һәм 2010 йылдарҙағы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу материалдары буйынса төҙөлгән. Һәр тел өсөн халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында был телде белеүен күрһәткән кешеләрҙең һаны, шулай уҡ халыҡ иҫәбен алыуҙар араһындағы 2002-2010 йылдарҙағы абсолют һәм процент үҫеше/кәмеүе күрһәтелгән.

Әлбиттә, 8 йәштә һорау алыусыларҙың тел белеме үҙгәрергә мөмкин. Мәҫәлән, ҡайһы бер телдәрҙең юҡҡа сығыуы ихтимал. Йәки, ике халыҡ иҫәбен алыуҙа ла ҡатнашҡан осраҡта, шәхестең бер йәки бер нисә телдә белемле булыуы өҫтәлеүе мөмкин (мәҫәлән, өйҙә, балалар баҡсаһында, мәктәптә, түңәрәктәрҙә, колледждарҙа, юғары уҡыу йорттарында, курстарҙа һ.б. өйрәнеп). Шулай уҡ яңы телдәрҙең эшләнеү, барлыҡҡа килеү йәки файҙа булыу ихтималлығы ла бар.

Кеше үҙенең телде ни тиклем яҡшы белеүен мәктәп имтихандарында йәки халыҡ-ара имтихандарҙа һынап ҡарай ала. Ҡайһы бер телдәр өсөн билдәле белеү кимәле эшләнгән, мәҫәлән, инглиз теле өсөн: Beginner (башланғыс), Intermediate (уртаса), Advanced (алдынғы) һәм Native Speaker (телдә һөйләшеүсе), шулай уҡ япон теле, ҡытай теле өсөн дә шундай уҡ белеү кимәле бар. Русия телдәренең ҡайһы берҙәре яҙмалы тел булып тора, ә ҡайһы берҙәре яҙылмаһыҙ тел булып тора. Шул уҡ ваҡытта тел яҙыуы булмаған булһа ла, башҡа телдәрҙә лә сағылыш табырға мөмкин, йәки, электрон ҡоролмалар ярҙамында һөйләшкәндә өндәрҙе тапшырыу йәки хәтерҙә һаҡлау өсөн ҡулланылған цифрлы кодификация системалары яҙма тип тә ҡаралырға мөмкин. Әлбиттә, ҡайһы берҙә (бигерәк тә әлегә булмаған осраҡта) ишаралар системаһын яҙыу сифатында күрһәтеү йәки тел булараҡ теркәгәндә лә ниндәйҙер кимәлдә ҡулланыу мөмкинлеге барҙыр, моғайын. Шулай уҡ байраҡтар менән күрһәтелгән йәки ракетница һ. б. менән бирелгән (халыҡ-ара йәки локаль ҡулланылған) сигналдарҙы ҡулланған осраҡта яҙма юрама булараҡ иҫәпләү бер ни тиклем мөмкин. Шулай уҡ русия телдәре араһында пиктографик яҙма телдәре барлығын, тамғалар, орнаменттар системаһы булған телдәре барлығын да иҫтә тоторға кәрәктер, моғайын. Рәсәй телдәренең ҡайһы берҙәре телдәр ғаиләһен тәшкил иткән телдәргә ҡарай, ә ҡайһы берҙәре үҙе бер тел ғаиләһенә тиң булған изолят телдәр булып тора.

Донъяла технология үҫеше менән электрон, һ.б. ҡоролмаларҙа интерфейс, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һәр ваҡыт ҡулланыусыларҙың һөйләшкән телдәренә яраҡлаштырылмауы ла мөмкин, был шул иҫәптән рус, татар һәм башҡа ҡайһы бер киң таралған Рәсәй телдәре өсөн дә проблема булырға мөмкин. Шулай уҡ программала текст йыйыу ваҡытында әҙер шрифттар йыйылмаһы тар булыуы мөмкин. Шулай уҡ стандарт булмаған пиктографик һ.б. яҙмалар өсөн был күберәк ваҡыт талап иткән мәсьәлә булыуы ихтимал. Был ҡайһы берҙә ҡулланыусыларҙы йә икенсе телгә күсергә, йә фонетикаһы оҡшаш булһа, һөйләшеүҙә икенсе шрифтҡа күсергә, йә ҡайһы берҙә рөхсәт ителгән осраҡта, программаның сығанаҡ кодын асып, һ.б. башҡа телдең аңлашылмаған һүҙҙәренә үҙ теленең һүҙҙәрен ҡуйырға тырышырға этәрә, әммә ул ҡайһы бер сәбәптәр арҡаһында уңышһыҙ ҙа булыуы мөмкин. Йәиһә, башҡа ысулдар (үҙ ҡулдарың менән эшләп ҡарау, һ.б.) да булырға мөмкин.

Әгәр ҙә гипотетик күп яңы әйберҙәр, күренештәр барлыҡҡа килеүҙең һиҙелерлек артыуын һәм рус телдәрендә уларға эквивалент табылмауын ҡараһаҡ, уларҙы башҡа телдәге һүҙҙәр менән алмаштырып һүҙлек составы һиҙелерлек үҙгәргән, был грамматикаһы шул уҡ, әммә һүҙлек составы һиҙелерлек үҙгәргән тел булып яңы тел булараҡ теркәлеү мөмкинлеген дә уйларға кәрәктер, моғайын. Шулай ҙа, улар башҡа климат, урын, кеше өсөн эшләнгән әйберҙәр булғанлыҡтан, шулай уҡ кәрәкһеҙ һәм актуаль булмағандыр.

Шуныһын да әйтеп үтергә кәрәк, Рәсәй телдәре араһында Еуропа Берлегендә булған тамғалы тел теркәлмәгән, шулай ҙа Рәсәй телдәре араһында тональ телдәре, һыҙғыртҡыс өндәр, аңҡау өндәр һәм эмфатик өндәр булған телдәр бар.

 Телдәрҙе белгән кешеләр һаны буйынса телдәр исемлеге (2002) 
Исемлек 2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу материалдары буйынса төҙөлгән. Һәр тел өсөн халыҡ иҫәбен алыуҙа ошо телде белеүен күрһәткән кешеләрҙең һаны күрһәтелгән. Телде белеү дәрәжәһе, уға ҡарата мөнәсәбәт (был тел туған телме, йәки өҫтәмә өйрәнелгәнме, йәки кеше уны үҙенең "этник" теле тип һанаймы) асылмай.

 №  Исеме  Был телде белеүселәр һаны, 
2002  Тел белемен күрһәткәндәр араһындағы өлөшө,
%  Барлы-
ғыннан
өлөшө,
%  Был телде 
белеүселәр
һаны
2010  Тел белеү
мәғлүмә- 
тте күрһәт-
кәндәр
өлөшө, %  Барлы-
ғыннан
өлөшө,
%  2002-10 
үҫеше/кәмеүе, 
%  2002-10 
үҫеше/кәмеүе, 
кеше 0  барлығы 145166731   100,00  142856536   100,00  −1,59  −2310195 0  телдәрҙе белеүен күрһәтмәгәндәр 143746187  100,00  99,02  138312535  100,00  96,82  −3,78  −5433652 1  рус теле 142573285  99,18  98,21  137494893  99,41  96,25  −3,56  −5078392 2  инглиз теле  6955315  4,84  4,79  7574303  5,48  5,30  8,90  618988 3  татар теле  5347706  3,72  3,68  4280718  3,10  3,00  −19,95  −1066988 4  алман теле  2895147  2,01  1,99  2069949  1,50  1,45  −28,50  −825198 5  чечен теле  1331844  0,93  0,92  1354705  0,98  0,95  1,72  22861 6  башҡорт теле  1379727  0,96  0,95  1152404  0,83  0,81  −16,48  −227323 7  украин теле  1815210  1,26  1,25  1129838  0,82  0,79  −37,76  −685372 8  чуваш теле  1325382  0,92  0,91  1042989  0,75  0,73  −21,31  −282393 9  авар теле  784840  0,55  0,54  715297  0,52  0,50  −8,86  −69543 10  әрмән теле  904892  0,63  0,62  660935  0,48  0,46  −26,96  −243957 11  француз теле  705217  0,49  0,49  616394  0,45  0,43  −12,60  −88823 12  ҡабарҙа-черкес теле  587547  0,41  0,41  515672  0,37  0,36  −12,23  −71875 13  даргин теле  503523  0,35  0,35  485705  0,35  0,34  −3,54  −17818 14  әзербайжан теле  669757  0,47  0,46  473044  0,34  0,33  −29,37  −196713 15  осетин теле  493610  0,34  0,34  451431  0,33  0,32  −8,55  −42179 16  якут теле  456288  0,32  0,31  450140  0,33  0,32  −1,35  −6148 17  ҡумыҡ теле  458121  0,32  0,32  426212  0,31  0,30  −6,97  −31909 18  лезгин теле  397310  0,28  0,27  402173  0,29  0,28  1,22  4863 19  ҡаҙаҡ теле  563749  0,39  0,39  401455  0,29  0,28  −28,79  −162294 20  мордва теле2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса — мордва, муҡшы-мордва һәм эрзә-мордва телдәрен индереп, 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса — телдәрҙе белеүгә яуаптың өс категорияһы буйынса айырым.  614260  0,43  0,42  392941  0,28  0,28  −36,03  −221319 21  мари теле2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса — үҙендә мари һәм болон-көнсығыш мари телдәрен индереп, 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса — ике тел белеменә яуап категорияһы буйынса айырым. 2002 һәм 2010 йылғы ике халыҡ иҫәбен алыу буйынса таулы мари теле айырым  451033  0,31  0,31  365127  0,26  0,26  −19,05  −85906 22  удмурт теле  463837  0,32  0,32  324338  0,23  0,23  −30,08  −139499 23  ингуш теле  405343  0,28  0,28  305868  0,22  0,21  −24,54  −99475 24  ҡарасай-балҡар теле  302748  0,21  0,21  305364  0,22  0,21  0,86  2616 25  үзбәк теле 238831  0,17  0,17  273451  0,20  0,19  14,50  34620 26  тыва теле  242754  0,17  0,17  253673  0,18  0,18  4,50  10919 27  бүрәт теле  368807  0,26  0,25  218557  0,16  0,15  −40,74  −150250 28  беларус теле  316890  0,22  0,22  173980  0,13  0,12  −45,10  −142910 29  грузин теле  286285  0,20  0,20  170659  0,12  0,12  −40,39  −115626 30  коми теле  217316  0,15  0,15  156099  0,11  0,11  −28,17  −61217 31  испан теле  111900  0,08  0,08  152147  0,11  0,11  35,97  40247 32  төрөк теле  161319  0,11  0,11  146363  0,11  0,10  −9,27  −14956 33  лаҡ теле  153373  0,11  0,11  145895  0,11  0,10  −4,88  −7478 34  тажик теле  131530  0,09  0,09  141938  0,10  0,10  7,91  10408 35  сиған теле  166514  0,12  0,12  128197  0,09  0,09  −23,01  −38317 36  табасаран теле  128391  0,09  0,09  126136  0,09  0,09  −1,76  −2255 37  рус ым-ишара теле  0,00  0,00  120528  0,09  0,08  120528 38  адыгэ теле  129419  0,09  0,09  117489  0,09  0,08  −9,22  −11930 39  молдав теле  147035  0,10  0,10  96061  0,07  0,07  −34,67  −50974 40  нугай теле  90020  0,06  0,06  87119  0,06  0,06  −3,22  −2901 41  итальян теле  54172  0,04  0,04  83202  0,06  0,06  53,59  29030 42  калмык теле  153602  0,11  0,11  80546  0,06  0,06  −47,56  −73056 43  ҡырғыҙ теле 46319  0,03  0,03  80306  0,06  0,06  73,38  33987 44  ҡытай теле  59235  0,04  0,04  70722  0,05  0,05  19,39  11487 45  поляк теле 94038  0,07  0,07  67446  0,05  0,05  −28,28  −26592 46  коми-пермь теле  94328  0,07  0,07  63106  0,05  0,04  −33,10  −31222 47  алтай теле  65534  0,05  0,05  55720  0,04  0,04  −14,98  −9814 48  ғәрәп теле  50140  0,04  0,04  46750  0,03  0,03  −6,76  −3390 49  хакас теле  52217  0,04  0,04  42604  0,03  0,03  −18,41  −9613 50  грек теле  56473  0,04  0,04  42518  0,03  0,03  −24,71  −13955 51  корей теле  60088  0,04  0,04  42384  0,03  0,03  −29,46  −17704 52  латин теле 0,00  0,00  40200  0,03  0,03  40200 53  фин теле  51891  0,04  0,04  38873  0,03  0,03  −25,09  −13018 54  абазин теле  38247  0,03  0,03  37831  0,03  0,03  −1,09  −416 55  эрзә теле  0,00  0,00  36726  0,03  0,03  36726 56  көрд теле  36609  0,03  0,03  34699  0,03  0,02  −5,22  −1910 57  япон теле  24787  0,02  0,02  33855  0,02  0,02  36,58  9068 58  литва теле  49020  0,03  0,03  31295  0,02  0,02  −36,16  −17725 59  төркмән теле  38533  0,03  0,03  30767  0,02  0,02  −20,15  −7766 60  рутул теле  29383  0,02  0,02  30360  0,02  0,02  3,33  977 61  агул теле  29399  0,02  0,02  29287  0,02  0,02  −0,38  −112 62  карел теле  52880  0,04  0,04  25605  0,02  0,02  −51,58  −27275 63  таулы мари теле  36822  0,03  0,03  23062  0,02  0,02  −37,37  −13760 64  болгар теле  30894  0,02  0,02  22906  0,02  0,02  −25,86  −7988 65  латыш теле  34759  0,02  0,02  22079  0,02  0,02  −36,48  −12680 66  ненец теле  31311  0,02  0,02  21926  0,02  0,02  −29,97  −9385 67  румын теле  22663  0,02  0,02  21201  0,02  0,02  −6,45  −1462 68  ивритПо переписи 2002 года — обобщённо еврейские языки, включая собственно иврит и идиш, по переписи 2010 года — отдельно по трём категориям ответа на владение языками (иврит, идиш и обобщённое еврейский язык).  30019  0,02  0,02  18822  0,01  0,01  −37,30  −11197 69  эстон теле  26645  0,02  0,02  15583  0,01  0,01  −41,52  −11062 70  чех теле  13242  0,01  0,01  13074  0,01  0,01  −1,27  −168 71  фарсы теле  9568  0,01  0,01  13073  0,01  0,01  36,63  3505 72  цез теле  15356  0,01  0,01  12467  0,01  0,01  −18,81  −2889 73  португал теле  9531  0,01  0,01  11207  0,01  0,01  17,58  1676 74  сербохорват теле  9674  0,01  0,01  11043  0,01  0,01  14,15  1369 75  цахур теле  9771  0,01  0,01  10596  0,01  0,01  8,44  825 76  дағстан теле 0,00  0,00  10228  0,01  0,01  10228 77  вьетнам теле  26197  0,02  0,02  10148  0,01  0,01  −61,26  −16049 78  хант теле  13568  0,01  0,01  9584  0,01  0,01  −29,36  −3984 79  монгол теле  11498  0,01  0,01  8829  0,01  0,01  −23,21  −2669 80  швед теле  7113  0,01  0,01  7395  0,01  0,01  3,96  282 81  маҗар теле  9712  0,01  0,01  6888  0,01  0,01  −29,08  −2824 82  абхаз теле  9447  0,01  0,01  6786  0,01  0,01  −28,17  −2661 83  һинд теле  5853  0,00  0,00  6331  0,01  0,00  8,17  478 84  бежтин теле  6461  0,00  0,00  6072  0,00  0,00  −6,02  −389 85  гагауз теле  7597  0,01  0,01  5917  0,00  0,00  −22,11  −1680 86  йәһүд теле  0,00  0,00  5820  0,00  0,00  5820 87  анди теле  23729  0,02  0,02  5800  0,00  0,00  −75,56  −17929 88  эвен теле  7168  0,01  0,01  5656  0,00  0,00  −21,09  −1512 89  чукот теле  7742  0,01  0,01  5095  0,00  0,00  −34,19  −2647 90  норвег теле  0,00  0,00  4928  0,00  0,00  4928 91  эвенк теле  7584  0,01  0,01  4802  0,00  0,00  −36,68  −2782 92  пушту  8580  0,01  0,01  4649  0,00  0,00  −45,82  −3931 93  ассирий теле  7762  0,01  0,01  4466  0,00  0,00  −42,46  −3296 94  вепс теле  5753  0,00  0,00  3613  0,00  0,00  −37,20  −2140 95  талыш теле  5310  0,00  0,00  3402  0,00  0,00  −35,93  −1908 96  нидерланд теле  2599  0,00  0,00  3356  0,00  0,00  29,13  757 97  шор теле  6210  0,00  0,00  2839  0,00  0,00  −54,28  −3371 98  удин теле  2960  0,00  0,00  2266  0,00  0,00  −23,45  −694 99  тиндал теле  616  0,00  0,00  2152  0,00  0,00  249,35  1536 100  мукшы теле  0,00  0,00  2025  0,00  0,00  2025 101  төрки телеОбобщённая категория языков  0,00  0,00  2025  0,00  0,00  2025 102  словен теле  0,00  0,00  2023  0,00  0,00  2023 103  тат теле  3016  0,00  0,00  2012  0,00  0,00  −33,29  −1004 104  чиркәс теле  0,00  0,00  1974  0,00  0,00  1974 105  хваршин теле  1872  0,00  0,00  1737  0,00  0,00  −7,21  −135 106  идиш  0,00  0,00  1683  0,00  0,00  1683 107  коряк теле  3019  0,00  0,00  1665  0,00  0,00  −44,85  −1354 108  мегрел теле  2590  0,00  0,00  1529  0,00  0,00  −40,97  −1061 109  багвал теле  57  0,00  0,00  1447  0,00  0,00  2438,60  1390 110  словак теле  2169  0,00  0,00  1445  0,00  0,00  −33,38  −724 111  дания теле  0,00  0,00  1419  0,00  0,00  1419 112  нанай теле  3886  0,00  0,00  1347  0,00  0,00  −65,34  −2539 113  малай теле 0,00  0,00  1221  0,00  0,00  1221 114  албан теле  3220  0,00  0,00  1209  0,00  0,00  −62,45  −2011 115  алабугат татар теле  10  0,00  0,00  1144  0,00  0,00  11340,00  1134 116  долган теле  4865  0,00  0,00  1054  0,00  0,00  −78,34  −3811 117  уйғур теле  1932  0,00  0,00  1049  0,00  0,00  −45,70  −883 118  селькуп теле  1641  0,00  0,00  1023  0,00  0,00  −37,66  −618 119  гунзиб теле  1839  0,00  0,00  1012  0,00  0,00  −44,97  −827 120  эсперанто  0,00  0,00  992  0,00  0,00  992 121  телеут теле  1892  0,00  0,00  975  0,00  0,00  −48,47  −917 122  арчи теле  524  0,00  0,00  970  0,00  0,00  85,11  446 123  дари  0,00  0,00  952  0,00  0,00  952 124  манси теле  2746  0,00  0,00  938  0,00  0,00  −65,84  −1808 125  каракалпак теле  1561  0,00  0,00  867  0,00  0,00  −44,46  −694 126  суахили  0,00  0,00  739  0,00  0,00  739 127  кумандин теле  1044  0,00  0,00  738  0,00  0,00  −29,31  −306 128  таи теле  0,00  0,00  588  0,00  0,00  588 129  памир теле  0,00  0,00  559  0,00  0,00  559 130  урду  0,00  0,00  522  0,00  0,00  522 131  индонезия теле  0,00  0,00  515  0,00  0,00  515 132  тибет теле  0,00  0,00  513  0,00  0,00  513 133  эскимос теле  410  0,00  0,00  508  0,00  0,00  23,90  98 134  македон теле  0,00  0,00  507  0,00  0,00  507 135  дуңган теле  1088  0,00  0,00  502  0,00  0,00  −53,86  −586 136  чамалин теле  2355  0,00  0,00  500  0,00  0,00  −78,77  −1855 137  бәңгәл теле  696  0,00  0,00  393  0,00  0,00  −43,53  −303 138  тамил теле  0,00  0,00  388  0,00  0,00  388 139  юкагир теле  604  0,00  0,00  370  0,00  0,00  −38,74  −234 140  саам теле  787  0,00  0,00  353  0,00  0,00  −55,15  −434 141  бирман теле  0,00  0,00  338  0,00  0,00  338 142  амхар теле  0,00  0,00  311  0,00  0,00  311 143  челкан теле  539  0,00  0,00  310  0,00  0,00  −42,49  −229 144  кырымтатар теле  1069  0,00  0,00  308  0,00  0,00  −71,19  −761 145  каратин теле  6574  0,01  0,01  255  0,00  0,00  −96,12  −6319 146  кистин теле  0,00  0,00  244  0,00  0,00  244 147  исланд теле 0,00  0,00  233  0,00  0,00  233 148  тубалар теле  436  0,00  0,00  229  0,00  0,00  −47,48  −207 149  кет теле  485  0,00  0,00  213  0,00  0,00  −56,08  −272 150  ахвах теле  5793  0,00  0,00  210  0,00  0,00  −96,37  −5583 151  ирланд теле  0,00  0,00  208  0,00  0,00  208 152  ботлих теле  90  0,00  0,00  206  0,00  0,00  128,89  116 153  нивх теле  688  0,00  0,00  198  0,00  0,00  −71,22  −490 154  африкаанс  0,00  0,00  192  0,00  0,00  192 155  көнчыгыш болын мариләр теле  0,00  0,00  189  0,00  0,00  189 156  пакъстан теле   0,00  0,00  187  0,00  0,00  187 157  сингал теле  0,00  0,00  157  0,00  0,00  157 158  ульчи теле  732  0,00  0,00  154  0,00  0,00  −78,96  −578 159  бельгия теле  0,00  0,00  144  0,00  0,00  144 160  кхмер теле  0,00  0,00  141  0,00  0,00  141 161  годоберин теле  103  0,00  0,00  128  0,00  0,00  24,27  25 162  лао теле  0,00  0,00  125  0,00  0,00  125 163  нганасан теле  505  0,00  0,00  125  0,00  0,00  −75,25  −380 164  ижора теле  362  0,00  0,00  123  0,00  0,00  −66,02  −239 165  тагал теле  0,00  0,00  123  0,00  0,00  123 166  непали  0,00  0,00  122  0,00  0,00  122 167  русин теле  0,00  0,00  121  0,00  0,00  121 168  ангола теле   0,00  0,00  104  0,00  0,00  104 169  удэгей теле  227  0,00  0,00  103  0,00  0,00  −54,63  −124 170  тофалар теле  378  0,00  0,00  93  0,00  0,00  −75,40  −285 171  нигерия теле  0,00  0,00  89  0,00  0,00  89 172  ительмен теле  385  0,00  0,00  82  0,00  0,00  −78,70  −303 173  негидал теле  147  0,00  0,00  74  0,00  0,00  −49,66  −73 174  сван теле  153  0,00  0,00  71  0,00  0,00  −53,59  −82 175  креол телеВ том числе: криольским, креоль, криолу и собственно креольским.  0,00  0,00  71  0,00  0,00  71 176  вод теле  774  0,00  0,00  68  0,00  0,00  −91,21  −706 177  бербер теле  0,00  0,00  63  0,00  0,00  63 178  панджаби  0,00  0,00  50  0,00  0,00  50 179  уйльта  64  0,00  0,00  47  0,00  0,00  −26,56  −17 180  алеут теле  175  0,00  0,00  45  0,00  0,00  −74,29  −130 181  сомали теле  0,00  0,00  44  0,00  0,00  44 182  чулым теле270  0,00  0,00  44  0,00  0,00  −83,70  −226 183  энец теле  119  0,00  0,00  43  0,00  0,00  −63,87  −76 184  бемба  0,00  0,00  42  0,00  0,00  42 185  лингала  0,00  0,00  38  0,00  0,00  38 186  айн теле  0,00  0,00  35  0,00  0,00  35 187  мальдив теле  0,00  0,00  34  0,00  0,00  34 188  ҡарағаш теле 55  0,00  0,00  34  0,00  0,00  −38,18  −21 189  шугнан теле  52  0,00  0,00  34  0,00  0,00  −34,62  −18 190  юрт нуғай теле  22  0,00  0,00  31  0,00  0,00  40,91  9 191  хауса  0,00  0,00  29  0,00  0,00  29 192  ланка теле  0,00  0,00  27  0,00  0,00  27 193  белудж теле  345  0,00  0,00  26  0,00  0,00  −92,46  −319 194  малагаси теле  0,00  0,00  26  0,00  0,00  26 195  алютор теле  40  0,00  0,00  25  0,00  0,00  −37,50  −15 196  зулу  0,00  0,00  25  0,00  0,00  25 197  лаз теле  62  0,00  0,00  25  0,00  0,00  −59,68  −37 198  йоруба  0,00  0,00  24  0,00  0,00  24 199  бамана  0,00  0,00  18  0,00  0,00  18 200  велс теле  0,00  0,00  16  0,00  0,00  16 201  кашмири  0,00  0,00  15  0,00  0,00  15 202  фанг  0,00  0,00  15  0,00  0,00  15 203  конго теле (кара)  0,00  0,00  14  0,00  0,00  14 204  ньянджа  0,00  0,00  14  0,00  0,00  14 205  гавайи теле  0,00  0,00  12  0,00  0,00  12 206  харари  0,00  0,00  12  0,00  0,00  12 207  маньчжур теле  0,00  0,00  11  0,00  0,00  11 208  руанда теле  11  0,00  0,00  11 209  керек теле  15  0,00  0,00  10  0,00  0,00  −33,33  −5 210  баск теле  0,00  0,00  9  0,00  0,00  9 211  идо  0,00  0,00  9  0,00  0,00  9 212  тигринья  0,00  0,00  9  0,00  0,00  9 213  фон  0,00  0,00  9  0,00  0,00  9 214  эве  0,00  0,00  9  0,00  0,00  9 215  вахи теле  0,00  0,00  8  0,00  0,00  8 216  кантон теле (юэ)  0,00  0,00  8  0,00  0,00  8 217  крыз теле  0,00  0,00  8  0,00  0,00  8 218  люксембург теле  0,00  0,00  8  0,00  0,00  8 219  ороч теле  257  0,00  0,00  8  0,00  0,00  −96,89  −249 220  бретон теле  0,00  0,00  7  0,00  0,00  7 221  синдхи  0,00  0,00  7  0,00  0,00  7 222  язгулами теле  0,00  0,00  7  0,00  0,00  7 223  тонга теле  0,00  0,00  6  0,00  0,00  6 224  ассам теле  0,00  0,00  5  0,00  0,00  5 225  банту  0,00  0,00  5  0,00  0,00  5 226  волоф  0,00  0,00  5  0,00  0,00  5 227  гинух теле  548  0,00  0,00  5  0,00  0,00  −99,09  −543 228  даур теле  0,00  0,00  5  0,00  0,00  5 229  кикуйю  0,00  0,00  5  0,00  0,00  5 230  нама  0,00  0,00  5  0,00  0,00  5 231  ретороман теле  0,00  0,00  5  0,00  0,00  5 232  самоа теле  0,00  0,00  5  0,00  0,00  5 233  сиреник телеПо переписи 2002 года — включая собственно эскимосский (инуитский), сиреникский, юитский языки, по переписи 2010 года — отдельно по трём категориям ответа на владение языками (эскимосский (инуитский), сиреникский и юитский).  0,00  0,00  5  0,00  0,00  5 234  фиджи теле  0,00  0,00  5  0,00  0,00  5 235  баланте теле0,00  0,00  4  0,00  0,00  4 236  бали теле  0,00  0,00  4  0,00  0,00  4 237  бенин теле  0,00  0,00  4  0,00  0,00  4 238  гаити теле  0,00  0,00  4  0,00  0,00  4 239  гуарани  0,00  0,00  4  0,00  0,00  4 240  кечуа  0,00  0,00  4  0,00  0,00  4 241  оромо  0,00  0,00  4  0,00  0,00  4 242  сетсвана  0,00  0,00  4  0,00  0,00  4 243  юит теле  0,00  0,00  4  0,00  0,00  4 244  чви теле0,00  0,00  3  0,00  0,00  3 245  караим теле  88  0,00  0,00  3  0,00  0,00  −96,59  −85 246  малинке теле 0,00  0,00  3  0,00  0,00  3 247  маори теле  0,00  0,00  3  0,00  0,00  3 248  масаи теле  0,00  0,00  3  0,00  0,00  3 249  санго  0,00  0,00  3  0,00  0,00  3 250  фриз теле  0,00  0,00  3  0,00  0,00  3 251  фула теле  0,00  0,00  3  0,00  0,00  3 252  шона теле  0,00  0,00  3  0,00  0,00  3 253  бартанг теле  0,00  0,00  2  0,00  0,00  2 254  диула теле  0,00  0,00  2  0,00  0,00  2 255  кырымчак теле  29  0,00  0,00  2  0,00  0,00  −93,10  −27 256  монегаск теле  0,00  0,00  2  0,00  0,00  2 257  нубия теле  0,00  0,00  2  0,00  0,00  2 258  рушан теле  441  0,00  0,00  2  0,00  0,00  −99,55  −439 259  сара теле  0,00  0,00  2  0,00  0,00  2 260  бакве теле  0,00  0,00  1  0,00  0,00  1 261  бауле теле  0,00  0,00  1  0,00  0,00  1 262  бихар теле  0,00  0,00  1  0,00  0,00  1 263  ваи теле  0,00  0,00  1  0,00  0,00  1 264  ниас теле  0,00  0,00  1  0,00  0,00  1 265  нуристани  0,00  0,00  1  0,00  0,00  1 266  сесото  0,00  0,00  1  0,00  0,00  1 267  сималур теле  0,00  0,00  1  0,00  0,00  1 268  суринам теле  0,00  0,00  1  0,00  0,00  1 269  темне теле  0,00  0,00  1  0,00  0,00  1 270  тигре теле 0,00  0,00  1  0,00  0,00  1 271  хири-моту  0,00  0,00  1  0,00  0,00  1 272  эдо теле  0,00  0,00  1  0,00  0,00  1 273  юг теле  131  0,00  0,00  1  0,00  0,00  −99,24  −130 274  ягноб теле  0,00  0,00  1  0,00  0,00  1 275  бараба диалекты  8  0,00  0,00  0  0,00  0,00  −100,00  −8 үрҙә күрһәтелмәгән башҡа телдәр 107715  0,08  0,07  17168  0,01  0,01  −84,06  −90547 Тел белеме тураһында мәғлүмәт бирмәгәндәр (мәғлүмәттәре административ сығанаҡтарҙан алынғандарҙы ла индереп) 1420544  0,98  4544001  3,18  219,88  3123457

 Миллиондан ашыу кеше һөйләшкән тел 

 урыҫ теле — 142 573 285
 инглиз теле (сит ил) — 6 955 315
 татар теле — 5 347 706
 немец теле (сит ил, туған) — 2 895 147
 украин теле — 1 815 210
 башҡорт теле — 1 379 727
 чечен теле — 1 331 844
 сыуаш теле — 1 325 382

 100 меңдән алып миллионға тиклем телдә һөйләшеүселәр 

 әрмән теле — 904 892
 авар теле — 784 840
 француз теле (сит ил) — 705 217
 әзербайжан теле — 669 757
 мордва телдәре: моҡшан, эрзя теле — 614 260
 ҡабарҙы-черкес теле — 587 547
 ҡаҙаҡ теле — 563 749
 даргин теле — 503 523
 осетин теле — 493 610
 удмурт теле — 463 837
 ҡумыҡ теле — 458 121
 яҡут теле — 456 288
 мари теле — 451 033
 ингуш теле — 405 343
 лезгин теле — 397 310
 бүрәт теле — 368 807
 белорус теле — 316 890
 ҡарасәй-балҡар теле — 302 748
 грузин теле — 286 285
 тыва теле — 242 754
 үзбәк теле — 238 831
 коми теле — 217 316
 сиған теле — 166 514
 төрөк теле — 161 319
 ҡалмыҡ теле — 153 602
 лаҡ теле — 153 373
 молдаван теле — 147 035
 тажик теле — 131 530
 адыгей теле — 129 419
 табасаран теле — 128 391
 испан теле (сит ил) — 111 900

 10 меңдән 100 меңгә тиклем тел белеүселәр 

 коми-пермяк теле — 94 328
 поляк теле — 94 038
 нуғай теле — 90 020
 алтай теле — 65 534
 корей теле — 60 088
 ҡытай теле — 59 235
 грек теле — 56 473
 итальян теле — 54 172
 карел теле — 52 880
 хакас теле — 52 217
 фин теле — 51 891
 ғәрәп теле — 50 140
 литва теле — 49 020
 ҡырғыҙ теле — 46 319
 төркмән теле — 38 533
 абазин теле — 38 247
 тау мари теле — 36 822
 курд теле — 36 609
 латыш теле — 34 759
 ненец теле — 31 311
 болгар теле — 30 894
 йәһүд теле, идиш — 30 019
 ағул теле — 29 399
 рутул теле — 29 383
 эстон теле — 26 645
 вьетнам теле — 26 197
 япон теле — 24 787
 анд теле — 23 729
 румын теле — 22 663
 цез теле — 15 356
 ханты теле — 13 568
 чех теле — 13 242
 монгол теле — 11 498

 Шулай уҡ ҡара 

 Рәсәй телдәре исемлеге
 Рәсәй дәүләт телдәре исемлеге
 Рәсәй телдәрендә белем алыу
 Дөйөм белем биреүҙең дәүләт стандартының милли-төбәк компоненты
 Рәсәй Федерацияһында ике теллелек

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтары 

 2002 йылғы бөтә рәсәй халыҡ иҫәбен алыу
 2010 йылғы бөтә рәсәй халыҡ иҫәбен алыу 
 Рәсәй Дәүләт Статистика Комитеты сайтында 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙың һуңғы йомғаҡтары тураһында мәғлүмәт материалдары
Категория:Рәсәй телдәре
Категория:Тел исемлектәре