Вамош Миклош

Ми́клош Ва́мош (, тыуғанда Тибор Вамош; , ) — венгр яҙыусыһы, сценарист, драматург, нәшриәт директоры, телепрограммалар алып барыусыһы.

 Ғаиләһе 
Уның атаһы Тибор Вамош (1911—1969) юрист, полиция хеҙмәткәре, һуғыштан һуң Ласло Райканың секретары була. Һуңыраҡ фрезерлаусы, Уйпешст күн заводында юрист булып эшләй. Уның әсәһе Ержебет Рибарски (1917—1986) ғүмер буйы референт булып эшләй. Миклош Вамош Тибор исемен 19 йәшкә тиклем ҡуллана, ул саҡта Уй ираш (Új Írás) баш мөхәррире Миклош Йованович кәңәше буйынса исемен Миклошҡа алмаштыра. Вамоштың Ева исемле һеңлеһе бар. Шулай уҡ уның 1977 йылда Юдит Патаки менән беренсе никахынан тыуған ҡыҙы Анна Бар. Дора Эсе (2000—2009) менән икенсе никахынан 2003 йылда игеҙәктәр Петер һәм Хенрик тыуа.

 Карьераһы 
Вамош 1968 йылда Ференц Келчеи исемендәге гимназияны тамамлай. 1966—1971 йылдарҙа. ул Герилла ансамбле ағзаһы була, уның менән хатта сит илдәрҙә лә сығыш яһай. ELTE университеттың юридик факультетына сәйәси сәбәптәр арҡаһында уны 1970 йылда ғына ҡабул итәләр. 1972 йылдан студенттарҙың Еленлет (Аралет) (Jelenlét) әҙәби журналы мөхәррире булып эшләй. 1975 йылда уҡыуын тамамлай һәм Объектив киностудияһына драматург булып урынлаша, унда 1992 йылға тиклем эшләй. 1988—1990 йылдарҙа Фулбрайт стипендияһы буйынса АҠШ-та йәшәй. Шулай уҡ төрлө университеттарҙың (Yale School of Drama, City University of New York) һәм театр сәнғәте факультеттарында уҡыта. 1990 йылдан Нейшен (The Nation) журналының көнсығыш европа корреспонденты. Артабан өс йыл дауамында Ab Ovo нәшриәте директоры була.1995—2003 йылдарҙа телепрограммаларҙы алып барыусы булып эшләй. Уның уңышлы тапшырыуҙары: Сейчас приду! (Rögtön jövök!), Невозможно (Lehetetlen) һәм 2 человека (2 ember). 1997—2003 йылдарҙа Вамош International Buda Stage театрының художество етәксеһе була. 2005 йылдан «Александр» китап йортонда]] Вамош клубы сиктәрендә ул билдәле яҙыусылар һәм шағирҙар менән әңгәмәләр алып бара. Был әңгәмәләр Венгрия Pax һәм Duna 2 Autonómia телевизион каналдары аша тапшырыла. Ул The Washington Post гәзитенең венгр корреспонденты була. Вамош, венгр теленән тыш, немец, инглиз һәм француз телдәрен белә, шулай уҡ испан, рус һәм латин текстарын уҡый. Уның яҙыусы псевдонимдары: VT, Vámos Tibor, MT, Miklós Tibor, ZJ, Zakariás Jeromos. 2009 йылдың февралендә ул Ab Ovo нәшриәтенән китә һәм Европа нәшриәтенә (Európa Könyvkiadó) эшкә урынлаша.

 Компьютерҙар менән ҡыҙыҡһыныуы 
Вамош ИКТ-ның әһәмиәтен аңлаған тәүге венгр яҙыусыларының береһе. АҠШ-та үҙенең беренсе Commodore компьютерын һатып ала. Уның беренсе сайты 2000 йылдың 20 декабрендә асыла. Вамош тураһында төп мәғлүмәттәрҙән тыш унда килеүселәр Rögtön jövök! телевидение тапшырыуының нескәлектәре тураһында, ә форумда уның авторынан сериалдың нисек барлыҡҡа килеүе тураһында мәғлүмәт алырға мөмкин.

 Әҫәрҙәре 
Вамоштың — романдары, театраль пьесалары, повестары, киносценарийҙары — 35 китабы нәшер ителгән. Улар араһында иң билдәлеләре: Zenga zének (Звучит музыка), A New York-Budapest metró (Метро Нью-Йорк-Будапешт), Anya csak egy van (Мать только одна), Apák könyve (Книга отцов). Венгр театрҙарында дүрт пьесаһы күрһәтелә, улар араһында Asztalosinduló (Марш столяров) һәм Világszezon (Мировой сезон). Әҫәрҙәрендә ул тәү сиратта ғаилә һәм тарих араһындағы мөнәсәбәттәрҙе өйрәнеү менән шөғөлләнә. Уның китаптары инглиз, дат, испан, итальян, француз, голланд, немец, поляк, серб, словак, чех һәм швед телдәрендә баҫылған.

 Романдары 
 Borgisz, издательство Kozmosz, Будапешт, 1976
 Én és én, издательство Magvető, Будапешт, 1979
 Háromszoros vivát, издательство Szépirodalmi, Будапешт, 1981
 Hanyatt-homlok és Emily néni szakálla, издательство Magvető, Будапешт, 1983 Zenga zének, издательство Szépirodalmi, Будапешт, 1983
 Félnóta, издательство Magvető, Будапешт, 1986
 Jaj, издательство Szépirodalmi, Будапешт, 1988
 A New York-Budapest metró, издательство Ab Ovo, Будапешт, 1993
 Anya csak egy van, издательство Ab Ovo, Будапешт, 1995
 135 lehetetlen történet, издательство Ab Ovo, Будапешт, 1997
 Apák könyve, издательство Ab Ovo, Будапешт, 2000
 Öt Kis Regény, издательство Ab Ovo, Будапешт, 2002
 Sánta kutya, издательство Ab Ovo, Будапешт, 2003
 Márkez meg én, издательство Ab Ovo, Будапешт, 2004
 Utazások Erotikába (Ki a franc az a Goethe?), издательство Ab Ovo, Будапешт, 2007
 Tiszta tűz, издательство Európa, Будапешт, 2009
 Kedves kollégák, 1-2. издательство Európa, Будапешт, 2010
 A csillagok világa, издательство Európa, Будапешт, 2010

 Сит илдәрҙә баҫылған китаптар Apák könyve Buch der Väter, издательство Random House btb Verlag, Германия, Берлин, 2004, переводчик: Ernő Zeltner
 Il Libro dei Padri, издательство Einaudi, Италия, 2006, переводчик: Bruno Ventavoli
 The Book of Fathers, издательство Little Brown, Великобритания, 2006, переводчик: Peter Sherwood
 Knjiga očeva, издательство Laguna, Сербия, 2006, переводчик: Mária Tóth Ignjatović
 Le Livre Des Peres, издательство Denoël, Франция, 2007, переводчик: Joëlle Dufeuilly.
 Księga ojców, издательство Albatros, Польша, Варшава, 2008, переводчик: Elżbieta Sobolewska
 Het Boek der vaders, издательство Contact, Голландия, 2008, переводчик: Frans van Nes
 Book of Father, издательство Other Press, США, 2009, переводчик: Peter Sherwood
 El libro de los padres, издательство Lumen, Иснания, 2010Anya csak egy van Vom Lieben und Hassen, издательство Random House, Германия, Берлин, 2006, переводчик: Ernő Zeltner
 Majka je samo jedna, издательство Laguna, Сербия, (2008), переводчик: Mária Tóth IgnjatovićBár La Neige Chinoise, Kínai hó L’Harmattan, Франция, Париж, 2003, переводчик: Clara TessierBorgisz Borgis, издательство Smena, Словакия, 1980, переводчик: Katarina Králová-Ordodyová.
 Borgis, издательство Iskry, Польша, Варшава, 1980, переводчик: Krystyna Pisarska.
 Borgis, издательство Mlada Fronta, Чехия, Прага, 1989, переводчик: Milan Navratil.Jaj Ak og ve, издательство Gyldendal, Дания, Копенгаген, 1991, переводчик: Péter EszterhásUtazások Erotikában (Ki a franc az a Goethe?) Meine zehn Frauen, издательство btb, Германия, 2010, переводчик: Andrea IkkerZenga zének Kamrat Stalins glorie, издательство Cappelen, Норвегия, 1986, переводчик: Terézia Schandl
 Sangen har vinger, издательство Gyldendal, Дания, Копенгаген, 1987, переводчик: Péter Eszterhás
 Kamrat Stalins gloria, издательство Albert Bonniers, Швеция, Стокгольм, 1988, переводчик: Robert Mashult

 Повестары 
 Szenvedélyes emberek, издательство Szépirodalmi, Будапешт, 1985
 Bár, издательство Ab Ovo, Будапешт, 1998, на основе повести A Bárkapcsolat Dávid Spáh написал киносценарий, по которому в 2005 году сняли короткий фильм под заглавием Aqua Hogy volt, издательство Ab Ovo, Будапешт, 2005
 Kedves kollégák 1-2., издательство Európa, Будапешт, 2010

 Хикәйәләре 
 Előszó az ábécéhez, издательство Magvető, Будапешт, 1972
 Jelenleg tizenharmadik a listán, издательство Magvető, Будапешт, 1973
 Váltás, издательство, Magvető, Будапешт, 1977
 Valaki más, издательство Magvető, Будапешт, 1981

 Башҡалары 
 Dr. Orángutay Tivadar, издательство Ab Ovo, Будапешт, 1980, сказки
 Háromszoros vivát, издательство Szépirodalmi, Будапешт, 1981, театральные пьесы и радиопьесы
 Ki nem küldött tudósítónk jelenti, издательство Magvető, Будапешт, 1985, публицистика
 Teniszezz velem!, издательство Magvető, Будапешт, 1988, эссе
 Ha én Bródy volnék, издательство Ab Ovo, Будапешт, 1994
 Zwack, így tovább!,[30] издательство Ab Ovo, Будапешт, 1995
 Szamba, издательство Ab Ovo, Будапешт, 1996
 The Xenophobe’s Guide to the Hungarians, подзаголовок: Idegengyűlölők kalauza a magyarokhoz, издательство Oval Books, 1999, соавтор Mátyás Sárközy
 NAGY EGÉRKÉZIQÖNYV, издательство Ab Ovo, Будапешт, 1998, соавтор Judit Pataki

 Публицистикаһы Уй ираш (Új Írás, 1969) тип аталған тәүге мәҡәләһе Kisfiúk és nagyfiúk журналында Тибор Вамош исеме аҫтында баҫылып сыға. Шул ваҡыттан алып гәзит һәм аҙналыҡтар өсөн даими яҙып тора. Уның повестары (The New York Times, The Nation, The Harpers Magazine, The Atlantic Monthly һәм The New Haven Register) Францияла, Германияла, Скандинавия илдәрендә, элекке социалистик илдәрҙә, абруйлы сит ил журналдарында һәм 1986 йылдан алып Америка Ҡушма Штаттарында баҫыла. 1990—2005 йылдарҙа Вамош Американың The Nation журналының хәбәрсеһе була. Уның мәҡәләләре 1993 йылдан Элет еш иродалом (Élet és Irodalom) венгр аҙналығында сыға. Ул даими рәүештә Népszabadság венгр гәзите өсөн яҙа, сәхифәләрен тыңларға ашыҡмай. The Washington Post европа хәбәрсеһе булараҡ, был гәзиткә лә ай һайын мәҡәләләр яҙа. журналы ай һайын уның репортаждарын баҫтырып сығара. ELLE Magazin журналы ай һайын уның репортаждарын баҫтыра.

 Театр пьесалары 
 Égszakadás-földindulás (Веспремдағы Петефи исемендәге театрҙа премьераһы), 1975
 Asztalosinduló˙(Сольнокта Сиглигети исемендәге театрҙа премьераһы), 1976
 Háromszoros vivát (Эгерҙағы Варсинхаз театрында прнемьераһы), 1979
 Világszezon (Сегедтағы милли театрҙа премьераһы), 1981
 Valaki más — Vegyes páros (ике бер актлы пьесалар) (Ятексин театрында премьераһы) 1982

 Киносценарийҙар, адаптациялар, ролдәр 
 Boldog születésnapot, Marylin!, 1980, автор
 Стремглав / Hanyatt-homlok, 1983, автор
 Boszorkányszombat, 1983, драматург
 Villanyvonat, 1984, автор
 Vigyázat mélyföld!, 1986, соавтор
 Csók, Anyu, 1987, автор
 Szamba, 1995, автор, соавтор Роберт Кольтаи.
 Ámbár tanár úr, 1998, автор
 A döntés, Киностудия DEGA, очерк об истории эпохи, 1998, актёр
 Aqua, адаптация повести Миклоша Вамоша Bárkapcsolat, 2006
 Vallomás, 2008, драматург
 SZÓSZ?!:) языковая телевикторина, M2, 2009.03.15., участник

 Тәржемәләре 
 A. R. Gurney, Love Letters, (Szerelmes levelek), драма в письме, премьера 14 ноября 1992
 Elliot Aronson и Anthony Pratkanis: Age of Propaganda — The Everyday Use and Abuse of Persuasion (Rábeszélőgép), издательство Ab Ovo, Будапешт, 1992
 C. M. Schulz: Snoopy világhírű író lesz!, издательство Ab Ovo, Будапешт, 1994, вместе с Анной Вамош. Серия комиксов на английском и венгерском языках.

 Аудиокитаптары 
 Hogy volt, 2006
 Írók egymás közt, Alexandra нәшриәте, Будапешт, 2008, вамоша клубынан һайлана.

 Телевизион тапшырыуҙар 
 Lehetetlen, (1995—1998), Венгерское Телевидение Rögtön, (1999—2000), Венгерское Телевидение
 Rögtön jövök, (2001)
 Kész regény, (2001—2002), сцена ИБС
 2 ember, (2002—2003), Венгерское Телевидение, десять парных фильмпортретов
 Vámos Klub, (2005-, книжный магазин «Александра»)
 SZÓSZ?!:'', языковая телевикторина, участник, 2009

 Йәмәғәт эшмәкәрлеге 
 Лига противников воинской обязанности, администратор, 1993
 Фонд Прима Примиссима Юниор (Prima Primissima Junior), член попечительского совета
 Национальный культурный фонд, член постоянной профессиональной коллегии по литературе, 2007
 Юбилейная комиссия Джозефа Пулитцера, член

 Премиялары 
 Тәнҡитселәр премияһы, 1977
 Йәш Коммунистар Союзы премияһы, 1983
 Аттила Йожеф премияһы, 1984
 Европа конкурсы премияһы 1968 (EURÓPA 1968), 1993
 Венгрия Профсоюздары Ассоциацияһы премияһы, 1996
 «Шел-Вашингтон» (Schell-Washington) премияһы, 1997
 Хунгариа камераһы (Kamera Hungaria),˙2000
 Йожеф Фиц иемендәге китапханасылар премияһы, 2001
 Урбис мәҙәниәте (Pro Cultura Urbis) тураһында, 2002
 Ҡиммәттәр өсөн Колумб премияһы, венгр премияһы, 2003
 Венгрия Республикаһының офицер тәреһе, 2004
 Барк театры премияһы, 2005
 Будапешттың 13-сө районының почётлы гражданы, 1 июнь 2010 й.

 Һылтанмалар 
 Миклош Вамош на вебстранице издательства Аб Ово
 вебстраница Миклоша Вамоша
 Hunlit 
 Современный Литературный Архив
 Миклош Вамош на вебстранице The Washington PostGlobal
 Фильмадаптации после 1945 г.
Категория:Венгрия тержемәселәре
Категория:Венгрия журналистары
Категория:Венгрия яҙыусылары
Категория:Алфавит буйынса сценаристар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:Будапештта тыуғандар
Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы
Категория:1950 йылда тыуғандар
Категория:29 ғинуарҙа тыуғандар