Ибн ән-Нәдим

Әбү-л-Фәраж Мөхәммәт ибн Әбү Яҡуп ибн Исхаҡ ән-Нәдим әл-Үәрраҡ әл-Бағдади (), күберәк Ибн ән-Нәдим булараҡ билдәле () — X быуат ғәрәп әҙибе, Бағдад.

987—988 йылдарға ғәрәп телендә мосолман донъяһының һәм уны уратып алған илдәрҙең мәҙәниәте буйынса иң әһәмиәтле энциклопедик һүҙлектәрҙең береһе «Китаб әл-Фәһрисәт» тигән һүҙлеген төҙөй, был үҙ йүнәлешендә беренсе булып фәһрисәт () жанрына башланғыс бирә. Каталогта ғәрәп әҙәбиәте тарихы өсөн мөһим булған «Һәзар Афсане» (фарс. هزارافسان‎) йыйынтығын фарсысанан ғәрәпсәгә тәржемәләү тасуирламаһы бирелгән. Ихтимал, ул «Мең дә бер кисә» йыйынтығына ингән булғандыр. Әл-Мәғсүдтең шаһитлығы менән бер рәттән, «Һәзар Афсане» йыйынтығы күрһәткесендәге тасуирлама «Мең дә бер кисә» текстуаль тарихы буйынса тәүге документтарҙың береһе булып тора.

Был культурологик мәғлүмәттәрҙең айырым бүлектәрендә мосолман илдәре әҙәбиәте һүрәтләнә, яҙыусылар һәм шағирҙар тормошо факттары хәбәр ителә, 1-се мең йыллыҡтың 2-се яртыһындағы дини ағымдар һәм йолалар тураһында мәғлүмәттәр килтерелә. Бынан тыш, автор география буйынса Левант (Шам), Кавказ аръяғы, Ираҡ, Иран һәм башҡа мосолман илдәренә ҡағылышлы бик күп мәғлүмәттәр индергән. Үҙенең автор ҡулъяҙмаһында төрлө халыҡтарҙың яҙма өлгөләре ярайһы уҡ теүәл күсереп яҙылған.

Ошо хеҙмәте арҡаһында ғәрәп теленә фәһрисәт («исемлек»,"теҙмә") тигән фарсы теле һүҙе килеп ингән.

 Баҫмалары 
 Әл-Фәһрисәт. Бәйрүт, 1970 (ғәр. теле.).
 Китаб әл-фәһрисәт. Тәһран, 1972 (фарс. теле.).
 The Fihrist of al-Nadim, a tenth century survey of Muslim culture. Ed. B. Dodge. Vols. 1-2. N.-Y. — L., 1970.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Полосин В. В. «Фихрист» Ибн ан-Надим. М., 1989.
 The Encyclopaedia of Islam. New Edition. Leiden: Brill. Vol. 3, p. 895.
 Fück J. Neue Materialien zum Fihrist // Johann Fück / Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. Bd. 90, 1936, S. 298—321.
 Goldziher I. Beiträge zur Erklärung des Kitāb al-Fihrist // Ignaz Goldziher / Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft. Bd. 36, 1882, S. 278—284.

 Fuat Sezgin. Geschichte des arabischen Schrifttums. Leiden: Brill. 1967. Bd. 1, S. 385—388.

Категория:Яҙыусы-сәйәхәтселәр
Категория:X быуат яҙыусылары
Категория:Ғәрәп яҙыусылары
Категория:12 ноябрҙә вафат булғандар
Категория:Бағдадта тыуғандар
Категория:X быуатта тыуғандар