Малғабәк

Малғабәк ( — МағалбикеОздоев И. А. Русско-ингушский словарь: 40 000 слов / Под. ред. Ф. Г. Оздоевой, А. С. Куркиева. — М.: Русский язык, 1980. — 832 с. — С. 831.);  — Рәсәй Федерацияһы Ингушетия Республикаһындағы ҡала.

Малғабәк муниципаль районы административ үҙәге, әммә үҙе унда инмәй. Республика әһәмиәтендәге ҡала.

 Этимологияһы 
«Малгобек» топонимы Терек һыртының көнбайыш өлөшө өсөн беренсел һанала һәм бер фараз буйынса ҡабарҙы теленән сығарыла. Үҙенсәлекле ҡабарҙы-черкес лөғәтендә — мэл — «һарыҡ», префикс- каузатив гъэ-(ғә) һәм бэг (үләндән шешенгән, ағыуланған) ҡылымынан торған ҡушма һүҙАпажев М. Л., Коков Дж. Н. Кабардино-черкесско-русский словарь. Около 27 000 слов / Под ред. доктора филологических наук Б. Ч. Бижоева. Нальчик: «Эльбрус», 2008. С. 675.. Икенсе версия буйынса, ҡала исеме Магиал-Бек төбәге исеменән килеп сыҡҡан (уның урынында, йәнәһе лә ҡала барлыҡҡа килгән). Ингуш теленән был топоним «ғәскәрҙең юғары башлығы» тип тәржемә ителә һәм был ерҙәрҙең элекке хужаһы титулына бәйле тип һанала. 1927 йылдағы ингушса-урыҫса һүҙлектә Moghilbike - Моздок янындағы ерУжахов М. Г. Ингушско-русский словарик. Владикавказ: Крайнациздат, 1927. С. 113..

 Тарихы 
1934 йылда Вознесенское ауылы Малғабәк ҡала тибындағы ҡасабаһына үҙгәртеп ҡорола. 1939 йылдан — ҡала.

Бөйөк Ватан һуғышы барышында (1942 йылдың 12 сентябре) ҡала немец-фашист ғәскәрҙәре тарафынан баҫып алына. 1943 йылдың 3 ғинуарында азат ителә

2007 йылда ҡалаға "Хәрби дан ҡалаһы"почетлы исем бирелә8 октября 2007 года № 1344 «О присвоении городу Малгобеку почётного звания Российской Федерации „Город воинской славы“».

 Халҡы 
2002 йылғы һәм 2010 йылғы  Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса:
Халыҡ иҫәбен алыу йылы2002 йыл2010 йылингуштар34 368  (82,07 %)27 829  (89,72 %)чечендар6 044  (14,43 %)2 038  (6,57 %)урыҫтар1 063  (2,54 %)492  (1,59 %)төрөктәр130  (0,31 %)301  (0,97 %)башҡалар254  (0,61 %)144  (0,46 %)күрһәтелмәгән17  (0,04 %)214  (0,69 %)барлығы41 876  (100,0 %)31 018  (100,0 %)

Малгобекта тыуғандар:

 Аушев Мөхәрбәк Измаил улы — икенсе һәм дүртенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты.
 Серебряков Борис Ефимович — совет осоро сериялы маньяк-үлтереүсеһе.
 Шестопалов Владимир Алексеевич — 2004—2006 йылдарҙа Пятигорск ҡалаһы мэры.

 Туғанлашҡан ҡалалары 
 Брест

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


Категория:Ингушетия ҡалалары
Категория:XX быуатта нигеҙләнгән ҡалалар
Категория:Хәрби дан ҡалалары