Әҙ-Ҙәһәби

Шәмсетдин Әбү Ғабдуллаһ Мөхәммәт ибн Әхмәт әт-Төркмәни, күберәк әҙ-Ҙәһәби тип беләләр (, Кәфр-Бәтна, хәҙерге. Сүриә — , ) — билдәле мосолман ғалимы — фаҡиһ, хәҙис белгесе, тарихсы, биограф, хафиз.

 Биографияһы 

 Сығышы 
Атаһы әҙ-Ҙәһәби, Әхмәт ибн Усман әт-Төркмәни (—) тәҡүә кеше һәм оҫта зәркәр (ювелир) булған: әҙ-Ҙәһәби ҡушаматы ла «алтын» тигәндән килеп сыҡҡан. Әҙ-Ҙәһәби рабиғел ахыр айының 3-өндә Һижрә буйынса 673 йыл (1274) Дамаск янындағы Кәфр-Бәтнә () ауылында тыуған .

 Бала сағы 
Әҙ-Ҙәһәби мосолман фәндәренә иртә йәштән инеп китә. Ун йәшендә «Сәхих Мөслим» йыйынтығын өйрәнә башлай. 18 йәшендә Әҙ-Ҙәһәби шәриғәт дисциплиналарын өйрәнеүгә етди тотона. Тәүҙә атаһы, берҙән-бер бала булғанлыҡтан, уға башҡа ҡалаларға сәйәхәт итергә рөхсәт итмәй, әммә ахырҙа йомшара һәм өйөнән дүрт йылға ғына китергә рөхсәт итә. Әҙ-Ҙәһәби төрлө ҡалаларҙа бик күп шәйехтәрҙә булып сыға, () Ҡаһирә һәм Искәндәриәгә бара,  йылда хаж ҡыла һәм мосолмандар өсөн изге урындарҙы барып күрә.

 Күреү һәләтен юғалтыу һәм вафат булыу 
Әҙ-Ҙәһәби олоғая бара әкренләп күреү һәләте кәмей башлай, уның шәкерте әл-Хөсәйни һүҙҙәре буйынса, -ҙә, үлеренә ете йыл ҡалғас, бөтөнләй һуҡырая. Әммә ҡайһы бер тикшеренеүселәр, Әҙ-Ҙәһәби һуңыраҡ, -тә һуҡырайған тип иҫәпләй.

Әҙ-Ҙәһәби Һижрә буйынса 748 йылда (1348 йыл) Зөлҡәғиҙә айының өсөнсө дүшәмбеһендә Дамаскыла вафат була һәм әл-Баб әс-Сәғир зыяратында ерләнә. Йыназа намаҙы Өмәүиҙәр мәсетендә уҡыла.

 Библиографияһы 
Әҙ-Ҙәһәби хәҙистәр, тарих фәндәре темаһына, мөхәддистәр тураһындағы йөҙгә яҡын китап һәм тикшеренеүҙәр авторы.



 Табакат/Тазкират аль-хуффаз
 Табакат аль-курра
 Мухтасар тахзиб аль-камаль
 аль-Кашиф
 ат-Таджрид фи асма ас-сахаба
 аль-Мизан фи-д-ду’афа
 аль-Мугни фи-д-ду’афа
 Тальхис аль-Мустадрак аль-Хаким
 Мухтасар Сунан аль-Байхаки
 аль-Улувв лиль-Алий ар-Рахман
 аль-Арба’ун фи сифат-Аллах

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Энциклопедия ислама. 3-е издание — Leiden : Koninklijke Brill, 2016. — ISSN 1873-9849.


Категория:Хәҙис белгестәре
Категория:Википедия:Статьи со ссылками на элементы Викиданных без русской подписи
Категория:Дамаскиҙа вафат булғандар
Категория:4 февралдә вафат булғандар
Категория:5 октябрҙә тыуғандар