Көньяҡ славян телдәре

Көньяҡ славян телдәре — славян телдәре төркөмө; хәҙерге ваҡытта Көньяҡ-Көнсығыш Европала, Балҡан ярымутрауында таралған.
справа|мини|410x410пкс|Славян телдәр. Рәсәй Фәндәр  Академияһының тел ғилеме институты баҫмаһы буйынса, «Донъя телдәре», «Славян телдәр» томы, М., 2005

 Классификацияһы 

 көнсығыш төркөмсә:
 болгар теле;
 македон теле;
 иҫке славян теле †;
 сиркәү-славян теле;
 көнбайыш төркөмсәһе:
 серб-хорват (хорват-серб) тел континуумы:
 босний теле;
 серб теле;
 славян-серб теле †;
 хорват теле;
 черногор теле.
 словен теле.

Көньяҡ славян телдәренең тел уртаҡлығы көнбайыш славяндарҙың һәм көнсығыш славяндарҙыҡына  ҡарағанда һирәгерәк асыҡ күренә. Хәҙерге көньяҡ славян телдәре ике ныҡ айырылып торған төркөмсәгә: көнбайыш (словен теле, хорват теле, босний теле, черногор һәм серб телдәре) һәм көнсығыш (болгар теле һәм македония теле) бүленә. Улар араһындағы ҡырҡа айырманың ихтимал сәбәптәре:

 Балҡанға славяндар ике ағымда килеп урынлашҡан: көнсығыш һәм көнбайыш;
 болгарҙар һәм македондарҙың теленә күрше  славян булмаған халыҡтар ҙур йоғонто яһай.

 Төп һыҙаттары 
Көньяҡ славян телдәренең көнсығыш- һәм көнбайыш славяндарҙың  күҙгә ташланып торған айырмаһы - күп һанлы үткән заманлы ҡылымдарҙы үҙгәртеү (спряжение) системаһы һаҡланып ҡалған (имперфект, аорист, плюсквамперфект), унда, әммә, инфинитив йә бөтөнләй юҡ (болгар телендә), йә уның ҡулланылышы тарайған. Киләсәк замандың составлы формаларын барлыҡҡа килтереү өсөн ярҙамсы ҡылым сифатында «быть» йәки «иметь» (украин телендәге кеүек) түгел, ә «хотеть»ҡулланыла.

Склонение (килеш менән үҙгәртеү) ябайлаштырылған  (болгар телендә килеш тулыһынса юҡҡа сыҡҡан, уларҙың ҡалдыҡтары алмаштарҙа һәм фразеологизмдарҙа ғына күренә; серб һәм хорват телдәрендә күплектәге дательный, творительный һәм предложный килештәрҙең күплек һаныдарында) тап килә.

Лексикала, словен теленән тыш, көслө көнсығыш йоғонтоһо (күп һүҙҙәр төрөк һәм төрөк теле ярҙамы менән үҙләштерелгән).

Әммә көньяҡ славяндарҙың телдең бөтә элементтарына үтеп ингән рус сиркәү славян китап традицияһына күп быуаттар буйы йоғонто яһауы менән бәйле, рус теле менән: фонетикала, лексикала, һүҙьяһалыш һәм башҡала билдәле бер оҡшашлығы бар .

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 

 Славяндар

 Әҙәбиәт 



 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Лингвистический энциклопедический словарь (1990) / Южнославянские языки
 Южнославянские языки в справочнике Ethnologue.
Категория:Көньяҡ славян телдәре