Казенный (Әлмән районы)

Казенный () — Рәсәй Федерацияһы Ҡурған өлкәһе Әлмән районындағы ауыл. Казенный ауыл советының административ үҙәге.

 Тарихы 
Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе Ичкин улусы Казенный ауылы 1880 йылда барлыҡҡа килгән. Казенный статьяһы тип аталған хужалыҡ участкаһы 20 ихата, 70 кешенән торған. Бында урыҫ халҡы йәшәгән.

Совет власы урынлашҡан йылдарҙа, 1919 йылда ауыл Башҡорт АССР-ының Ялан кантонына инә. Казенный ауылында кантондың Һаулыҡ Һаҡлау бүлеге урынлашҡан, бында дауахана һәм эпидемик барак (инфекция бүлеге) булған, уларға эпидемияларға ҡаршы көрәш буйынса саралар ойоштороу һәм ҡабул итеү функциялары йөкмәтелгән.

1921 йылда аҡ гвардиясылар Казенный ауылына бәреп инә һәм урындағы кулактар ярҙамында коммунистарҙы (шулар иҫәбендә Килмәтов, милицинерҙар Подкорытов, Бунин, Гладких, Ғәтиәтуллин). Подкорытов, Бунин, Гладкихтың ҡәберҙәре әлеге ваҡытта Казенный ауылы паркында урынлашҡан.

1928 йылда ерҙе бергәләп эшкәртеү буйынса ширҡәттәре (ТОЗ) ойошторола башлай, 1930 йылда улар Казенный ауылы барлыҡҡа килгән «Победа» колхозына инә. Колхоздың беренсе рәйесе Толмачев була. Ауыл советының беренсе рәйесе итеп Хуртин Федор Степанович тәғәйенләнә.

1940 йылда Казенный ауылында 30 йортта 141 кеше йәшәгән.

Бөйөк Ватан һуғышы башланғандан һуң бөтә ир-егеттәр фронтҡа китә, тракторҙарҙа ҡатын-ҡыҙҙар эшләй.

1950 йылда «Победа» колхозына тағы ла 4 күрше хужалыҡ ҡушыла: Зәйнәкәй ауылынан — «Ҡыҙыл партизан» () колхозы, Яңы Әмин ауылынан — «Икенсе ҡыҙыл игенсе» () колхозы, Киләй-Ҡаҙаҡҡол ауылынан — «Ирекле хеҙмәт» () колхозы һәм Тимәк ауылынан «Ҡыҙыл байраҡ» колхозы.

1953 йылдан 1957 йылға тиклем хужалыҡ Хрущев исемен йөрөтә.

1958-1964 йылдарҙа ҡабаттан «Победа» колхозы, 1964 йылдан колхоз Фрунзе исеме менән атала башлай. 2001 йылда үҙгәртеп ҡороу арҡаһында Казенный яуаплығы сикләнгән йәмғиәте ойошторола, 2007 йылда был ойошма банкрот була һәм эшләүҙән туҡтай. Мөлкәт һатыла, халыҡ әлеге ваҡытта шәхси ярҙамсы хужалыҡ менән шөғөлләнә.

 Географияһы 
Ауыл Ҡурған өлкәһенең көньяҡ-көнбайышында, Көнбайыш Себер тигеҙлегенең көньяҡ өлөшөндә, урман-дала зонаһында, Бүрекескем күленең төньяҡ ярында, райондың административ үҙәге Әлмән ауылынан көньяҡ-көнбайышҡа табан яҡынса 25 километр алыҫлыҡта (тура юлдан) урынлашҡан. Диңгеҙ кимәленән абсолют бейеклеге — 170 метр.

Климаты
Климаты континенталь, дымлылығы етерлек түгел, ҡышы ҡарһыҙ, йылы һәм ҡоро йәй. Иң һыуыҡ айҙың күп йыллыҡ уртаса температураһы (ғинуар) -17,7°с, иң йылы айҙың (июль) температураһы +25,2°с. Яуым-төшөмдөң уртаса йыллыҡ миҡдары 370-380 мм. Ҡар япмаһы йылына 150-160 көн һаҡлана.
Сәғәт бүлкәте

 Халҡы 

 Гендер составы
2010 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, халыҡтың гендер структураһында ир-егеттәр — 50,5%, ҡатын-ҡыҙҙар 49,5% тәшкил итә.

 Милли составы
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләренә ярашлы, халыҡтың милли структураһында урыҫтар — 48%, башҡорттар 47% тәшкил итә.

 Урамдары 
Ауылда өс урам һәм ете тыҡрыҡ бар.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Әлмән районы тораҡ пункттары