Әхмәт Шаһ

Әхмәт Шаһ Дуррани (Әхмәт хан Абдали; 1720–1722 – 1772) — Дуррани империяһының нигеҙ һалыусыһы һәм беренсе шаһы. Ул йыш ҡына хәҙерге Афғанстан дәүләтенең нигеҙ һалыусыһы тип иҫәпләнә.

1747 йылда Нәҙер Шаһ үлтерелгәндән һуң, Әхмәт хан Ҡандағарҙа хәрби шура тарафынан шаһ итеп күтәрелә. Ул «Дурр-и Дурран» («Ынйыларҙың ынйыһы») титулын ҡабул итә һәм Абдали ҡәбиләһенең исемен Дуррани тип үҙгәртә.

Уның хакимлығы осоронда империяһы Афғанстанды, хәҙерге Пакистандың ҙур өлөшөн, Хорасанды һәм Төньяҡ Һиндостандың ҡайһы бер төбәктәрен үҙ эсенә алған.

 Иртә тормошо 
Әхмәт хан 1720–1722 йылдар араһында тыуған. Сығанаҡтар уның тыуған урыны итеп Һератты йәки Мултанды күрһәтә. Ул йәш сағында Нәҙер Шаһ хеҙмәтенә инә һәм уның Һиндостанға походында ҡатнаша. 1747 йылда Нәҙер Шаһ үлтерелгәс, Әхмәт хан ғәскәре менән Ҡандағарға ҡайта.

 Хакимлығы 
Әхмәт Шаһ үҙ идараһын могол һәм сәфәүи традицияларына таянып ойоштора, әммә дәүләттең төп көсө хәрби походтарға нигеҙләнгән була.
мини|Әхмәт шаһтың портреты
Уның сәйәсәте байлыҡты күбеһенсә Һиндостан походтары аша тулыландырыуға йүнәлтелгән булған.

 Һиндостан походтары 

 Беренсе баҫып инеү (1747–1748) 
1748 йылда ул Лахорҙы яулай, ләкин һуңынан кире сигенә.

 Икенсе баҫып инеү (1748) 
Панджабтың ҡайһы бер өлөштәре уның власына күсә.

 Өсөнсө баҫып инеү (1751–1752) 
килешеү буйынса тейешле яһаҡты түләмәй. Был Әхмәт Шаһты 1751 йылдың ноябрендә тағы ла Һиндостанға баҫып инергә этәрә. 1752 йылда Лахор уның контроленә күсә.

 Дүртенсе баҫып инеү (1757) 
1757 йылда ул Делиҙе баҫып ала һәм ҡала талауға дусар ителә.

 Бишенсе баҫып инеү һәм Панипат һуғышы (1761) 
Өсөнсө Панипат һуғышында ул Маратха империяһы ғәскәрҙәрен еңә. Был һуғыш XVIII быуаттағы иң ҙур алыштарҙың береһе булған.

 Башҡа походтар 
Ул шулай уҡ Хорасанда һәм Афған-Төркөстанда хәрби кампаниялар алып бара. Һуңғы йылдарында Сикх конфедерацияһына ҡаршы көрәшә.

 Үлеме 
Әхмәт Шаһ 1772 йылда вафат була һәм Ҡандағарҙа ерләнә.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар