Ҡол Шәриф

Ҡол Шәриф (;  йылда Ҡазан ҡалаһында вафат булған) — имам, XVI быуат дин эшмәкәре, шағир, татарҙарҙың милли ҡаһарманы, 1552 йылдың октябрендә Иван Грозный ғәскәрҙәренә ҡаршы Ҡазандың бер өлөшөн ҡурғау менән етәкселек итә. Штурм ваҡытында үҙенең иптәштәре менән бергә һәләк була. Уның хөрмәтенә 1996-2005 йылдарҙа Ҡазан кремлендә емерелгән иҫке мәсет урынында төҙөлгән Ҡол Шәриф мәсете аталған.

 Әҙәби эшмәкәрлеге 
Әҙәбиәтсе Миңлехан Ғәзиз улы Әхмәтйәнов Ҡол Шәрифтең "Зәфәрнәмә-и виләйәт-и Ҡазан" (1550 йыл) әҫәрҙәре, "Шәриф Хажитархани" һәм "Ҡол Шәриф" шиғырҙары авторы булыуы тураһында гипотеза ҡуя. Әҫәрҙәрҙе һәм шиғырҙарҙы тәхлилләнғәндән һуң, Әхмәтйәнов уларҙың авторы бик белемле, астрономия, тарих һәм башҡа фәндәр буйынса белемле булыуын билдәләй.
ссылка=https://tt.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Firinat_xalikov_war.jpg|слева|мини|300x300пкс|Ҡол Шәриф үҙенең шәкерттәре менән урыҫтарҙан ҡурғана.

 Ҡазандың яулап алыныуы 
Ҡол Шәриф Ҡазан ханлығы үҙенең һәләкәтенә яҡынлашҡан осорҙа йәшәй. Шағир татар халҡының трагедияһын "Зәфәрнәмә-и виләйәт-и Ҡазан" прозаһында тасуирлай. Ҡазан ханлығына бер кемдән дә ярҙам көтөп булманы, шуға күрә 1550 йылда ҡазанлыларға Мәскәү менән үҙ-ара ярҙам һәм аңлашыу тураһында килешеү төҙөргә тура килә.

Киләһе йылда дәүләттәр араһындағы мөнәсәбәттәр тағы ла насарая, шуға урыҫтар тыныслыҡ килешеүен тарҡата. Йәйгеһен урыҫ ғәскәрҙәре Ҡазанды уратып ала, һәм ҡазанлылар урыҫ воеводаларына Ҡол Шәриф мулланы һәм Бейбарс Растовты төмән кенәзде солох тураһында хәбәр менән ебәрә. 1551 йылғы йылъяҙманан билдәле булыуынса, илселәр оҙаҡ ваҡыт бирешергә ризалашмаған; Ҡазанды көс менән баҫып алыу менән янағандан һуң илселәр Мәскәү ҡуйған шарттарҙы ҡабул итә.

 Вафаты 
Ҡол Шәриф 1552 йылда Ҡазанды алған саҡта һәләк була. Тарихсы Шиһабетдин Мәржәни, Ҡол Шәриф һәм уның эйәрсендәре ниндәйҙер хәрби подразделениеға берләшә һәм һуғышта һәләк була, тип яҙа. Ҡол Шәриф үҙе мәсет ҡыйығына менеп, шунда үлтерелә, ә кәүҙәһен аҫҡа ташлайҙар.

 Хәтер 
мини|207x207пкс|Ҡолшәриф хөрмәтенә аталған мәсет, Ҡаҙан.Уның хөрмәтенә Ҡаҙандың йома мәсете аталған.
 Шулай уҡ ҡарағыҙ 

 Ҡолшәриф мәсете
 Мөхәммәдйәр
 Ғазауат

 Әҙәбиәт 

 Иҫкәрмәләр 
Категория:Ҡазанда вафат булғандар
Категория:1552 йылда вафат булғандар
Категория:Татар-урыҫ һуғыштары
Категория:Татар шағирҙары
Категория:Ҡазан ханлығы
Категория:Алфавит буйынса ислам шәхестәре
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:Алфавит буйынса дин белгестәре
Категория:Ислам дине белгестәре
Категория:Татарстан тарихы
Категория:Рәсәйҙә ислам