Сэки Такакадзу

Сэки Такакадзу (яп. 関孝和, 1642  йыл (?) — 5 декабрь 1708 йыл), шулай уҡ Сэки Кова (яп. 関 孝和 сэки ко: ва булараҡ билдәле) — Эдо периоды Япония математигы. Япон математика мәктәбенә нигеҙ һалыусы. Готфрид Лейбниц һәм Исаак Ньютон замандашы. Көнбайышта билдәле булған теоремалар һәм төшөнсәләр индерә: Бернулли Һандары (1712), результант, детерминант (1683). Байтаҡ математик хеҙмәттәр һәм ҡатмарлы мәсьәләләр авторы. Уның эйәрсәндәре тарафынан «иң аҡыллы математик» () ҡушаматы бирелә. Псевдонимы — Дзиютэй ().

 Биографияһы 
слева|мини|263x263пкс|Сэки Такакадзуның Бернулли һандары эшенең биттәре (1712)
Сэки Такакадзу 1642 йылда самурай ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы Утима Нагааки Император советнигы Токугава Таданагиҙа офицер һәм 3-сө сегун Токугава Иэмицу булып хеҙмәт иткән. Утиям ғаиләһе Кодзукэ префектураһы Фудзиока ҡасабаһында, Гумманың заманса префектураһы территорияһында йәшәй. Йәш саҡта Тәкәдзәне аҫрауға алынған улы менән Сэки тип аталған самурай ырыуына бирәләр, шуға фамилияһын алмаштыра.

20 йәшендә Такакадза Каи провинцияһында бухгалтерия инспекторы итеп Токугава Цунасигэға һәм уның улы Цунатояға эшкә инә. Ул һуңыраҡ Токугава Иэнобуҙың 6-сы сегуны булып китә.

1704 йылда, Цунатоёны 5-се сегун Токугава Цунаёсиның вариҫы итеп тәғәйенләгәндән һуң, Такакадзу сегунаттың тура вассалы була һәм үҙенең сюзерены менән Эдо һарайына күсә.

Элекке инспекторҙы сегун һаҡлағыстарының кесе башлығы вазифаһына тәғәйенләйҙәр һәм йыллыҡ килем 250 тоҡ дөгө 10 хеҙмәтсе бирәләр.. Ләкин 1706 йылда Такакадзу ауырыуы сәбәпле вазифаһын ҡалдырырға мәжбүр була, 1708 йылдың 5 декабрендә вафат була. Уны Утияма ырыуы кәшәнәһендә, Дзерин-дзи монастырында, Токиолағы Синдзюку районының хәҙерге Бэнтэн кварталы биләмәһендә ерләнә.

Сэк Такакадзуҙың математика буйынса уҡыуы тураһында аныҡ мәғлүмәттәр юҡ. Риүәйәт буйынса ул аныҡ фәндәрҙе  1627 йылғы Еида Мицуеси авторлығындағы математика дәреслеге буйынса үҙе өйрәнгән. 30 йәшенә Такакадза бер-бер артлы математика буйынса сифатлы әсбаптар баҫтырып сығара:  йәки  ул "Яҙмаларға " йыш мөрәжәғәт итеүен дәлилләй.

Такакадза, моғайын, Японияла булған арифметика буйынса иҫке Ҡытай эштәрен дә өйрәнгәндер, тигән фаразлау бар. Математика аренаһына уның тәүге сығыуЫ — 1674 йылда  монографияһы. Унда «Древние и современные способы вычисления» () Савагути Кадзуюки эшендә ҡуйылған бурысҡа яуап бирә.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


 Һылтанмалар 


Категория:XVII быуат математиктары
Категория:Алфавит буйынса математиктар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:1708 йылда вафат булғандар
Категория:5 декабрҙә вафат булғандар
Категория:1642 йылда тыуғандар