Мүдәжәрҙәр

Мүдәжәрҙәр (,  [mudaǧǧan]) — эйәләштерелгән, йортлаштырылған ) — Реконкиста ваҡытында испан дәүләттәре мосолмандарҙан тартып алған Пиреней ярымутрауы территорияһында ҡалған мосолман халҡы.

 Мүдәжәрҙәр тарихы 
Реконкиста барышында яңы биләмәләрҙе христиан короллектәре составына индереү үҙенсәлекле феномен — христиандар мөхитендә сағыштырмаса автономиялы йәшәп ҡала алған мосолман общиналары барлыҡҡа килеү. Игенсе мосолмандарҙан торған ауылдар ҙа йәшәп килә.

Башта мүдәжәрҙәрғә үҙ ерҙәрен, закондарын һәм ғөрөф-ғәҙәттәрен һаҡлап ҡалырға, ислам дине тоторға рөхсәт ителә. Әммә ҡайһы бер урындарҙа килешеүҙәрҙе боҙоп, улар эҙәрлекләүҙәргә дусар була (атап әйткәндә, уларҙы башҡа халыҡтан айырып торған махсус кейем кейергә тейеш була). 1492 йылда Гранада әмирлеге ҡолатылғандан һуң мүдәжәрҙәрҙе көсләп христианлыҡҡа индерә башлайҙар. Христиан динен ҡабул иткән мүдәжәрҙәрҙе морискиҙар тип атайҙар.

Мүдәжәрҙәр тарихы буйынса мөһим сығанаҡ — «Маврҙарҙың Сөннәт һәм Шәриғәт китабы», ул, белгестәр фараз итеүенсә, XV быуатта Валенсия территорияһында булдырылған. Был сығанаҡ яңы тарихта Оргас тигән графтар архивында табылып, Кордовала баҫылып сыҡҡан (1989)Книга Суны и Шары мавров / Пер., вступ. ст. и комм. И. И. Варьяш. — М., 1995..
Категория:Википедия:Статьи, требующие конкретизации

 Көнкүреше һәм мәҙәниәте 
Иберия мосолмандары оҙаҡ ваҡыт ике социаль-контрастлы синыфҡа тарҡала бара. Ҡала диуарҙары сиктәрендә тик христиандарға ғына йәшәргә рөхсәт ителә. Шулай итеп, Реконкистала мосолман общинаһы ауылдарҙа ҡалып, күпселек осраҡта ауыл хужалығы менән шөғөлләнергә мәжбүр була, христиан ер хужаларына бүленгән ерҙәрҙә бойондороҡло игенселәргә әйләнә. Ҡайһы бер буйһонмаусылар (монфи) тауҙарҙа йәшеренеп, юлсыларҙы талау менән шөғөлләнә, йәки мәғриб пираттарына китә. Сығарма рәүешендә, буйһонған мосолмандарға ҡалала ҡалырға йәки бер ни тиклем ваҡыт үткәс, христиан диненә күскәне шик аҫтына алынмаҫ булғас, кире ҡайтырға рөхсәт ителә. Мәҫәлән, Испанияның күпселек ҙур ҡалаларында ваҡыт үтеү менән әлхәмдәр йәки морерия тип аталған мосолман кварталдары барлыҡҡа килә .

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Мүдәжәр — XI—XVI быуаттарҙағы испания архитектураһында, һынлы сәнғәтендә һәм биҙәү-ҡулланма сәнғәтендәге стиль.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Варьяш И. И. История мусульманского населения средневековой Испании в исследованиях последних лет // Средние века. Вып. 59. М., 1997.
 Варьяш И. И. Мудехары в Арагоне XIV—XV вв. Некоторые аспекты судебной практики // Средние века. Вып. 60. М., 1997.
 Варьяш И. И. Королевская власть и право иноконфессиональных общин (на примере права мусульман) // Средние века. Вып. 60. М., 1997.
 Варьяш И. И. Опыт пиренейских мусульман: вне закона, но в социуме // Право в средневековом мире. Спб., 2001.
 Варьяш И. И. Правовое пространство ислама в христианской Испании XIII—XV вв. — М.: Эдиториал УРСС, 2001. — 188 с.

Категория:Испания тарихы
Категория:Ислам тарихы
Категория:Кордова әмирлеге