Уржум минераль һыу сығанаҡтары

Уржум минераль һыу сығанаҡтары () — төбәк әһәмиәтендәге гидрология тәбиғәт ҡомартҡыһы (1965)

Тасуирламаһы 
Бөрө районы Бәләкәй Соҡаяҙ ауылынан көнсығышҡа табан 4 саҡрым алыҫлыҡта Сөгәҙе йылғаһыБөрө йылғаһының уң ҡушылдығы үҙәнендә урынлашҡан. 2 тоҙло сығанаҡ тураһында мәғлүмәт әҙәбиәттә XIX быуаттан уҡ билдәле була. Беренсе шишмә Сөғәҙенең уң ярында, уның тамағы менән Уржумовкахәҙер бөткән ауыл ауылы араһында урынлашҡан. Икенсе сығанаҡ беренсеһенән 0,5 км түбәнерәк булған Сөғәҙе йылғаһының икенсе, һул яҡ ярында, урынлашҡан. Сығанаҡтар аҫҡы пермдең көңгөр ярусының гипс-доломит тоҡомдары үҫешендә барлыҡҡа килә. Ошонда уҡ, төп битләү итәгендә, бер нисә гипс ҡатламдарынан сыҡҡан тағы бер нисә ҙур булмаған сығанаҡ билдәләнә, улар бер-береһенән 0,3 км аралыҡта ята. Шишмәләр ул ваҡытта булмаған аш тоҙо сығанағы булараҡ иғтибарҙы йәлеп итә.
Шишмә дебиты (күләме) һәр төркөмдә яҡынса 300 л/с, минераллашыу — 11,9 г/л. Температураһы йыл әйләнәһенә яҡынса +6 °C тәшкил итә.

Тәүге тапҡыр 1919 йылда уҡ уларҙан аш тоҙо алыу өсөн файҙаланыу мөмкинлеге тикшерелә. Һыуҙы парға әйләндергәндә тоҙҙоң сығышы 80 %-ҡа тиклем тәшкил итә. Бынан тыш, сығанаҡта кальций һәм магний тоҙҙары билдәләнә, уларҙың һуңғыһы һыуға әсе тәм бирә. Сығанаҡтарҙы болондар һәм һыубаҫар талдар, киң япраҡлы урмандар уратып алғанЭ. Г. Гареев. Геологические памятники природы РБ стр.138 Башҡорт энциклопедияһы /Уржум минераль һыу сығанаҡтары.

Һыу сығанаҡтары  фәнни, ғәмәли һәм һауыҡтырыу әһәмиәтенә эйә.

Тәғәйенләнеше: химик составы буйынса уникаль минераль һыу сығанаҡтарын һаҡлау.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 




Категория:Бөрө районы географияһы
Категория:Башҡортостандың һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре
Категория:1965 йылда барлыҡҡа килгән махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре