Адыл батыр

Адыл батыр (Иҙел батыр,  — «Волга (Иҙел) баһадиры, батыры») — сыуаш фольклорының персонажы. Риүәйәт буйынса сыуаштарҙың ҡыйыу батшаһы ()Димитриев В. Д. А́дыл Ба́тыр . // Краткая чувашская энциклопедия. / Чуваш. гос. ин-т гуманитар. наук; гл. ред. А. А. Трофимов. — Чебоксары: Чувашское книжное издательство, 2001. — С. 51. — 525 с.. Ул халыҡты дошмандарҙан ҡурсалаған.

«Адыл Батыр» әкиәте Кашкар Мигулиҙан И. С. Тукташ тарафынан яҙып алынғанВ. И. Ленин и чувашский народ. // Ученые записки ЧНИИ. — 1969. — Вып. 44. — С. 178 ff.. Әкиәттә Волгала (Иҙелдә) тыуған ҡаһарман Ҡояшты ике башлы бөркөттөң тотҡононан азат итеп, кешеләрҙең ғүмерен ҡотҡарыуы бәйән ителәПетрухин А. И. Рост национальной культуры и устно-поэтическое творчество чуваш. — Чебоксары: Чувашское книжное издательство, 1965. — C. 110.. Һуңғы ҡаты алышта ул аҡ атҡа атланып дошман ғәскәренә бәреп инеп, уларҙы осло ҡылыс менән сабып килә. Дошмандар уның ҡалҡанына йөҙәрләгән уҡ һалған. Яугирҙар ете тапҡыр батырҙың ҡалҡанын алмаштырған, ә ҡалҡанды һәр саҡ ете яугир көс-хәл менән күтәргән. Һигеҙенсе тапҡыр алыштырғанда, батырҙың йөрәге уҡ менән яраланып, ул һәләк була. Риүәйәт буйынса, сыуаш халҡы уның хөрмәтенә йылғаға Атӑл () тип исем биргән.

 Әҙәбиәттә 
Адыл батырҙың образы Мишши Сеспелдең «Урман балалары» (, 1918) хикәйәһендә һүрәтләнгән. Унда сыуаштар боронғо замандарҙа уларҙың Атл исемле ҡыйыу батыры булыуы, уның яуҙа һәләк булыуы һәм «алтын табутта, диңгеҙ төбөндә» ерләнеүе хаҡында йырлай. 

 Иҫкәрмәләр 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Улып

 Әҙәбиәт 
 Димитриев В. Д. АДЫЛ БАТЫР . // Краткая чувашская энциклопедия. / Чуваш. гос. ин-т гуманитар. наук; гл. ред. А. А. Трофимов. — Чебоксары: Чувашское книжное издательство, 2001. — С. 51. — 525 с.

Категория:Сыуаш мифологияһы