Рдея ҡурсаулығы

Рдея ҡурсаулығы ()В официальных документах: Государственный природный заповедник «Рдейский». — Рәсәйҙең Новгород өлкәһендәге дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы.

1994 йылдың 25 майында барлыҡҡа килә.

 Географияһы 
305x305px|left|thumb|Рдей ҡурсаулығы һәм йәнәшәһендәге махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре
Рдея ҡурсаулығы Новгород өлкәһе Поддор һәм Холмск райондары территорияһында урынлашҡан. Уның дөйөм майҙаны — 369,22 км² (буфер зонаһы 48,44 км²).

 Климаты 
Ҡурсаулыҡ климаты уртаса континенталь, диңгеҙгә хас. Һауаның уртаса йыллыҡ температураһы — +4,9 °C. Һыуыҡ булмаған осорҙоң уртаса оҙайлығы — 143 көн. Вегетация осороноң дауамлылығы - 175 көн. Ҡурсаулыҡ территорияһында  — Чуд (Поддор районы), Домшин (Холм районы) һәм Островисто (Холм районы).

 Тарихы һәм маҡсаттары 
1994 йылда Полисть һәм Ловать йылғалары һыу айырғысында көньяҡ тайганың сфагнум һаҙлығы массивын һаҡлау һәм өйрәнеү маҡсатында Рдея һәм Полисть ҡурсаулыҡтары (Псков өлкәһендә) булдырыла.

Рдей ҡурсаулығының маҡсаттарыПриказ МПР РФ от 17.02.2004 N 153 Об утверждении Положения о федеральном государственном учреждении "Государственный природный заповедник «Рдейский»:
 биологик төрлөлөктө һаҡлау һәм һаҡланыусы тәбиғи комплекстарҙы һәм объекттарҙы тәбиғи хәлдә тотоу маҡсатында тәбиғәт биләмәләрен һаҡлау;
 ғилми тикшеренеүҙәрҙе ойоштороу һәм үткәреү, шул иҫәптән тәбиғәт йылъяҙмаһын алып барыу;
 тирә-яҡ мөхитте күҙәтеү;
 экологик белем биреү;
 иҡтисади һәм башҡа объекттарҙың урынлашыу схемалары һәм проекттарының дәүләт экологик экспертизаһында ҡатнашыу;
 тирә-яҡ мөхитте һаҡлау өлкәһендә ғилми кадрҙар һәм белгестәр әҙерләүҙә ярҙам;
 ҡурсаулыҡ биосфера полигоны территорияһында тирә-яҡ мөхитте юҡҡа сығармаған һәм биологик ресурстарға зыян килтермәгән рациональ идара итеү ысулдарын тикшереү һәм индереү.

 Флораһы һәм фаунаһы 
Ҡурсаулыҡ биләмәһендә ҡоштарҙың 122 төрө теркәлгәнЗуева Н. В. 2013. Птицы Рдейского заповедника (аннотированный список) // Труды государственного природного заповедника «Рдейский». — Великий Новгород, — Вып. 2. — С. 46-68.. Улар араһында Ҡыҙыл китапҡа индерелгән һирәк төрҙәрҙән кәлмәргән, бөркөт, диңгеҙ бөркөтө, ҡара ҡауҙы, Европа ҡағарағы бар.

Ҡурсаулыҡ фаунаһында һөтимәрҙәрҙең 38 төрө йәшәйЗавьялова Л. Ф., Завьялов Н. А. 2013. Фауна млекопитающих Рдейского заповедника и его охранной зоны // Труды государственного природного заповедника «Рдейский». — Великий Новгород, — Вып. 2. — С.18-45.. Мәҫәлән, үрғуян, ҡондоҙ, һыу көшөлө, ерән көшөл, туғырлама.

Һөйрәлеүселәрҙең һәм ер-һыу хайуандарының 6, балыҡтарҙың 9 төрө бар.

Уның территорияһында юғары ҡан тамырҙары үҫемлектәренең 370-кә яҡын төрө осрай.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


 Һылтанмалар 




Категория:Рәсәй ҡурсаулыҡтары
Категория:Рәсәй заказниктары
Категория:Рәсәйҙә 1994 йылда барлыҡҡа килгән һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре
Категория:Новгород өлкәһенең һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре