Изге Һомай

мини|Үзбәкстан ҡалаһы Бохарала Нодир-Диван мәҙрәсәһе порталында Һомай мифик ҡош һүрәте төшөрөлгән мозаика 
слева|мини|Үзбәкстан гербында  Һомай ҡош һүрәте
мини| Персеполь, Иран. Был колонналарҙағы һындар ғәҙәттә Һомай ҡоштоң һүрәте тип һанала.

Изге Һомай (перс. هما‎ ’huma’, murg-i-humay’un-bal - «бәхетте алдан иҫкәртеүсе ҡош») — иран һәм ғәрәп мифологияһында, шулай уҡ Урта Азияның  ғәрәпләштерелгән халыҡтары мифологияһында - тылсымлы ҡош. Бер үк ваҡытта хума/һомай термины емтек менән туҡланыусы ҡоштар — сиптар йәки грифтар тип билдәләнгән ҡоштарҙың төрөн аңлата.

 Тылсымлы ҡош 
Иран һәм ғәрәп текстарына ярашлы, Һомай ҡош — тылсымлы феникс ҡош, мәңге тере ҡош. Һомай үҙенең күләгәһе менән ҡаплаған кеше батша була, тип иҫәпләнгән. Фарсы телендәге Хумаюн йәки Хумоюн/Хумаюн исемдәре «бәхетле, хөрмәт ителгән (августейший)» тигәнде аңлатаЕлисеева Л. А. Хумай.

Урта Азияның ғәрәпләштерелгән мифологияһында Һомай «ҡояш һомайы», «бәхет һомайы» тип иҫәпләнә. Һомайғошто үлтергән кеше ҡырҡ көн эсендә үлә тигән риүәйәт булған.

Саул Менделевич Абрамзон гипотезаһына ярашлы, әкиәти Һомайғош генетик яҡтан Умай образы - төрки халыҡтарҙың боронғо ҡатын-ҡыҙҙар илаһы менән бәйле.

Башҡорт халҡының «Урал батыр» һәм «Аҡбуҙат» эпостарында Һомай аҡҡош ҡыҙ, күк йөҙөнөң - ҡоштар батшаһы Самрауҙың һәм күк һылыуҡайы Ҡояштың ҡыҙы булараҡ һүрәтләнәШакурова Ш. Р. Хумай.

Изге ҡош атамаһының варианттары: Һомайя, Һомай, Һума, ҺомоХумайя, bestiary.us.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Үзбәкстан Гербы
 Гамаюн
 Феникс
 Һомай
 Снежный гриф (Кумай)
 Сәмреғош

 Әҙәбиәт 


 Һылтанмалар 
 Хумай — статья в Башкирской энциклопедии
 Хумай-птица. Башкирская сказка (mirckazok.ru)

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Фольклор
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:Алфавит буйынса мифологик персонаждар
Категория:Иран мифологияһында мифик заттар
Категория:Төрки мифологияһында мифик заттар