Исламда мираҫ хоҡуғы

Исламда мираҫ хоҡуғы ( йәки ; ) — ислам хоҡуғының (Фиҡһ) мираҫ мәсьәләһен өйрәнгән дисциплиналарының береһе. Мираҫ мәсьәләһен өйрәнгән һәм вариҫтары өлөшөн иҫәпләү менән шөғөлләнгән ислам хоҡуғы (фиҡһ) дисциплинаһы ғилм әл-мүвариҫи () тип атала. Нәҫелдән күскән мираҫ хоҡуғын тикшереү кифәйә фарызы булып иҫәпләнә, йәғни әгәр мосолмандарҙың бер өлөшө был мәсьәләлә белемгә эйә булһа, башҡа мосолмандарҙан был дисциплинаны өйрәнеү бурысы алына.

 Нәҫел хоҡуғы сығанаҡтары 
Мираҫ билдәләү тураһындағы ҡағиҙәләрҙең төп сығанағы булып Аллаһтың Ҡөрьәндәге һүҙҙәре һәм Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең аңлатмалары (сөннәт) иҫәпләнә. Шулай уҡ Ижмә — ғөләмәләрҙең бер тауыштан сығарылған ҡарарҙары мираҫ мәсьәләләрендә абруйлы һанала

 Мәрхүмдең мөлкәтен бүлеү тәртибе 
Уның вафатынан һуң мосолмандың мөлкәте тәү сиратта уны ерләүҙе тәьмин итеүгә: тәнен йыуған һәм ҡәбер ҡаҙған кешене бүләкләүгә, кәфен һатып алыуға һ.б. ерләгәндә ҡотолғоһоҙ сығымдарға йүнәлтелергә тейеш. . Шулай уҡ үлгән кешенең бурысы, түләнмәгән зәкәте унын мөлкәтенән түләнелә.Әгәр ҙә мәрхүм мираҫҡа дәғүә итә алмаған кешегә мөлкәтенең бер өлөшөн васыят итһә, васыят үтәлергә тейеш. Ләкин шул рәүешле бөтә мөлкәттең өстән бер өлөшөн генә васыят итеп ҡалдырырға мөмкин , ә туғаны хоҡуғында мираҫҡа дәғүә итеүсегә васыят тҡалдырыу тыйыла (харам). Һәм һуңғы сиратта милек мәрхүмдең законлы вариҫтарына тапшырыла

 Терминдар 
Вариҫтарҙың типтарын һәм башҡа төшөнсәләрҙе билдәләү өсөн, ислам нәҫел хоҡуғындағы махсус терминология ҡулланыла.

 Сәһем () — вариҫҡа ҡала торған өлөш.
 Тәрикә () — мәрхүм бер ниндәй шартһыҙ ҡалдырған мөлкәт.
 Мираҫ () — вариҫтың мираҫ өлөшөнә эйә булыу хоҡуғы.
 Фәр' () — үлгән кешенең туранан-тура вариҫтары (улдары, ҡыҙҙары, ейәндәре һәм башҡалар) . д.).
 Асыл ( ата-әсәһе һәм олатай-өләсәйҙәре
 Аху ( бер туған ағай-энеһе, ата-әсәһенең ағай-энеһе
 Бәнү әл-ғаяни () — бер атанан һәм әсәнән тыуған ағай-эне.
 Бәнү әл-ғилләт () — атай бер, инә башҡа ағай-эне.
 Бәнү әл-әхйәф () — инә бер, атай башҡа ағай-эне.
 Ғәсбә () — мираҫ тейеш булмаған кешеләр.
 Раддә () — артыҡ мираҫты был өлөшкә дәғүә итмәгән вариҫтар араһында бүлешеү.
 Тәнзил () — мөлкәткә эйә булғандар арҡаһында нигеҙҙә өлөштәре булмағандарғамираҫ өлөшө алыу.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Фикх
 Мираҫ хоҡуғы

Категория:Ислам
Категория:Ислам хоҡуғы
Категория:Шәриғәт
Категория:Мосолмандар
Категория:Ғаилә һәм мөнәсәбәттәр
Категория:Ислам ғаилә хоҡуғы