Ягеллон университеты

Ягеллон университеты (, ) йәғни Краков университеты — Краковтағы юғары уҡыу йорто — Польшала иң боронғо һәм иң ҙурҙарҙың береһе, Европала иң боронғоларҙың береһе.

 Тарихы 
Университетҡа нигеҙ һалыу тураһында грамота 1364 йылдың 12 майында Бөйөк Казимир III тарафынан сығарыла. 11 кафедра булдырыла: һигеҙ хоҡуҡ белеме, ике медицина һәм берәүһе — ирекле сәнғәт кафедралары. Дини тәғлимәт кафедраһын булдырыуға ул саҡта Рим папаһынан рөхсәт килмәгән. Польша короллеге канцлеры университеттың башлығы була, уның эшмәкәрлеге һәм артабанғы үҫеше тураһында хәстәрлек күрергә тейеш була. Ойоштороу һәм төҙөлөш эштәре башлана. Әммә улар король үлгәндән һуң туҡтап ҡала, ә Людовик Венгерский идара иткән осор университетты үҫтереү өсөн бик үк уңайлы булмай.

1400 йылдың 26 июлендә Польша короле һәм бөйөк Литва кенәзе Владислав Ягелло (Ягайло), королева Ядвиганың аҡсалары иҫәбенә университет эшмәкәрлеген тергеҙә (уның исеме шуның менән аңлатыла ла инде — Ягеллон университеты), был Речь Пополитая өсөн генә түгел, Бөйөк Литва кенәзлеге өсөн дә айырыуса әһәмиәтле була. Сөнки әле Кёнигсберг (1544) һәм Вильно (1579) университеттары әле нигеҙләнмәгән була. Краков университеты кенәзлек йәштәре өсөн төп юғары мәктәп була. Ягелло университетта белем алған литваларға ярҙам иткән: 1409 йылда ул ярлы студенттарҙы, айырыуса «Литванан һәм Рустән килгәндәрҙе» урынлаштырыу өсөн йорт бүлергә бойора. XV быуат уртаһына тиклем Краков университетында Литванан 70 самаһы егет белем алған.

Башта университет Studium Generale тип аталған,
артабан Краков академияһы (),
аҙаҡ Төп таж мәктәбе ().
XIX быуатта хәҙерге Ягеллон атамаһын ала, ул Ягеллондар династияһы менән бәйләнеште белдерә.

1977 йылда студент-оппозиционер Станислав Пыяс һәләк булғандан һуң, Ягеллон университеты Студенттарҙың теләктәшлек комитеттарыCecylia Kuta: Studencka solidarność odpowiedzią na zamordowanie Stanisława Pyjasa, 1980 йылда — Студенттарҙың бойондороҡһоҙ союзы хәрәкәттәренең үҙәге була.

 Хәҙерге заман
Университет Утрехт селтәре Европа университеттарының ассоциацияһына инә.

 Факультеттар 
Әлеге ваҡытта Ягеллон университетында (шул иҫәптән Collegium Medicum UJ) 15 факультет иҫәпләнә:

 юриспруденция һәм хакимиәт факультеты ()
 фәлсәфә факультеты ()
 физика, астррономия һәм ярҙамсы информатика факультеты ()
 тарих факультеты ()
 филология факультеты ()
 полонистика факультеты ()
 математика һәм информатика факультеты ()
 химия факультеты ()
 биология һәм Ер тураһында фән факультеты ()
 идаралыҡ һәм социаль коммуникациялар факультеты ()
 халыҡ-ара һәм сәйәси тикшеренеүҙәр факультеты ()
 биохимия, биофизика һәм биотехнологиялар факультеты ()
 Collegium Medicum
 дауалау факультеты ()
 фармацевтика факультеты ()
 һаулыҡ тураһында фән факультеты ()

Университет 46 йүнәлеш һәм 127 һөнәр буйынса әҙерлек алып бара. 2010 йылда Ягеллон университетында 49379 студент белем алған.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 



 Гайдукевич Лешек, Карась Мечислав. Ягеллонский университет. Исторические традиции — настоящее — будущее. Перевод с польского. — Краков, 1975. — 110 с.


 Fijalek J. «Uchryescijanienia Litwy przez Polske». «Polska i Litwa w Dziejowym Stosunku» (Krakow, 1914).

 Һылтанмалар 
 Сайт Ягеллонского университета.



Категория:1364 йыл Европала
Категория:Польша университеттары
Категория:Краков