Кәләм

Кәләм ( — һүҙ, телмәр; ) — урта быуат мосолман әҙәбиәтендә: дини-фәлсәфәүи темаға һәр төрлө фекерләү, шулай уҡ махсус мәғәнәлә — ислам догматтарына дини абруйға таянып түгел, ә аҡылға нигеҙләнгән аңлатма биреүсе секулятив дисциплина. Кәләмде рационалистик теология һәм ғәрәп-мосолман фәлсәфәһенең төп йүнәлештәренең береһе тип тә атайҙар, шул уҡ ваҡытта кәләмде мосолман ортодоксияһы тип иҫәпләргә ярамай, тип билдәләйҙәр .

 Тарихы 
Юғары инстанция булараҡ аҡылға мөрәжәғәт итеү — ул, бер яҡтан, кәләм менән фәлсәфәне берләштереп, уларҙың вәкилдәрен (мөтәкәллимдәр менән фәйләсуфтар) сәләфиҙәрҙән, икенсе яҡтан, мистик-суфыйҙарҙан айырып тора. Мөтәкәллимдәр менән фәлсәфә вәкилдәре араһындағы айырма шунда: тәүгеләренең фекер йөрөтөү башланғысы өсөн — исламдың норматив принциптары һәм был дингә хас проблемалар булһа, ә икенселәре өсөн аҡылдың норматив принциптары һәм философияның антик моделдәре тора. VIII быуатта формалаша.

XIII быуаттан кәләмдең фәлсәфә менән яҡынайыуы башлана . Мөтәкәллимдәр яғынан был яҡынайыу әш-Шәһрәстани һәм әр-Рази ижады менән, ә фәйәлсуфтар яғынан — Насир әд-Дин Туси ижады менән әҙерләнә .

 Төп мәсьәләләр 
 Аллаһтың берлеге һәм Уның асылы, атрибуттары тураһында.
 Ҡөрьәндең яралтылыпмы, әллә яралтылмай барлыҡҡа килгәнмелеге тураһында.
 Ихтыяр азатлығы һәм тәҡдир.

 Кәләм мәктәптәре 
 Мөғтәзилиҙәр
 Әшғәриҙәр
 Матуриҙар

 Башҡорт телендә 
Башҡорт телендә - кәләм һүҙенә тамырҙаш кәлимә тигән һүҙ бар. Ул шулай уҡ һүҙ тигән мәғәнәлә йөрөйБашҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. — Мәскәү, 1993. — 1-се том, 861 бит; 591-се бит

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 















 Һылтанмалар 


Категория:Ислам философияһы
Категория:Ислам терминдары