Руденко Николай Данилович

Руденко Николай Данилович (19 декабрь 1920 йыл — 1 апрель 2004 йыл ) — украин яҙыусыһы, шағир һәм мөхәррир, кеше хоҡуҡтарын яҡлаусы  һәм Украина Хельсинки төркөмөнә нигеҙ һалыусы.

 Биографияһы 
Николай Данилович Руденко 1920 йылдың 19 декабрендә  Юрьевка ҡасабаһында (хәҙер ҡала тибындағы ҡасаба, Лутугинский районы, Луганск өлкәһе, Украина)  шахтер ғаиләһендә тыуған.  КПСС ағзаһы  (1938 — 1974).

Урта белем алған.  1939 йыл Киев университетының филология факультетына уҡый,  1937 йылда армияға саҡырыла. Ф.Дзержинский исемендәге дивизияның НКВД кавалерия полкында хеҙмәт итә.

1940—1945 йылда —  Бөйөк Ватан һуғышы ҡатнашыусыһы, рота политругы, Ленинград оборонаһы ҡатнашыусыһы,  ҡаты яралана, II төркөм инвалиды, йыл буйы госпиталдә дауалана. Һуғышты Пруссияла капитан  исемендә тамамлай,  1946 йылда демобилизациялана. 

 1947 йылдан —Украина Яҙыусыларының милли союзы ағзаһы, «Советский писатель»  нәшриәтендә шиғриәт мөхәррире.
 1948—1950 йыл — «Дніпро» журналының баш мөхәррире; Украина яҙыусылар союзының  партойошма секретары, Украина Коммунистар партияһының Киев ҡала комитеты ағзаһы.
 1950—1975 йыл — ижад эшендә.
 1963 йылда  марксистик теорияны тәнҡитләп, КДПУ-ның Үҙәк Комитеты Политбюроһына хат яҙа. 
 1974 йылда марксизмға ҡаршы эшмәкәрлеге өсөн КПСС-тан сығарыла. 
 1975 йылда — Халыҡ-ара Амнистия төркөмө советы ағзаһы. Ошо уҡ йылда  Яҙыусылар союзынан сығарыла һәм Киев прокуратураһы тарафынан Халыҡ-ара Амнистияла ҡатнашҡаны өсөн ҡулға алына.
 1977 йылдың  5 февралендә  Украина Хельсинки төркөмөн ойошторған һәм уның эшмәкәрлеге өсөн ҡулға алына, 1977 йылдың  июлендә УССР Енәйәт кодексының 62-се статьяһының 1-се өлөшө буйынса («Совет агитацияһы һәм пропаганда») 7 йылға ҡаты режимлы лагерға һәм 3 йылға һөргөнгә хөкөм ителә.
 1987 йылдың декабрендә  азат ителә һәм Германияла (Мюнхен) сәйәси эмиграцияла була, 1988 йылдың ғинуарынан - АҠШ-та (Нью-Йорк).
 1988 йылда совет гражданлығынан мәхрүм ителә. 1988−1990 йылдарҙа «Азатлыҡ» һәм «Америка тауышы» радиоларында эшләй,  «Свобода» (АҠШ) гәзитендә хеҙмәттәшлек итә, УГС вәкиллегенең сит ил  рәйесе.
 1990 йылда Украинаға Киевҡа ҡайта. Ошо уҡ йылда совет гражданлығы кире ҡайтарыла.
 1991 йылдың апрелендә аҡлана.

2004 йылдың  1 апрелендә вафат була. Киевта  Байково зыяратында ерләнәПам'яті Миколи Руденка  .

 Ғаиләһе 

 атаһы — Данила Захарович (1927 йылда вафат булған).
 әсәһе — Докия Яковлевна (1953 йылда вафат булған).
 балалары — улы Юрий (1945 йылда тыуған), ҡыҙы Алена (1968).
 ҡатыны — Шаповалова Евгения Васильевна (1921).
 балалары — улы Олег (1950), улы Валерий (1957).
 ҡатыны — Раиса Афанасьевна (1939).

 Бүләктәре 

 Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (9.10.1944;  I дәрәжә Ватан һуғышы орденына тәҡдим ителгән)
 I дәрәжә Ватан һуғышы ордены  (23.12.1985)
 алты миҙал
 Украина Геройы  (Держава орденын тапшырып, 19.12. 2000 —бойондороҡһоҙ Украина дәүләтен төҙөү идеяһын әүҙем һәм эҙмә-эҙлекле яҡлағаны, күп йыллыҡ уңышлы хоҡуҡ һаҡлау һәм әҙәби эшмәкәрлеге өсөн).
 ІІІ дәрәжә  «Ҡаҙаныштары өсөн» ордены  (29.11.1996)Указ Президента України №1139/96 від 29 листопада 1996 року «Про нагородження відзнакою Президента України — орденом "За заслуги"».
 Украинаның Тарас Шевченко исемендәге дәүләт премияһы (1993) — «Орлова балка» романы, «Шиғырҙар» йыйынтығы 2с2н 
 В. Винниченко исемендәге премия.

 Хәтер 
справа|мини|250x250пкс|Руденконың тыуыуына 90 йыл тулыуға ҡарата почта конверты.Украина почтаһы, 2010 йыл

 Юрьевкала (хәҙерге Белянка мәктәп-гимназияһы) уның туған мәктәбендә 2011 йылда Руденко исемендәге тыуған яҡты өйрәнеү музейы асыла
 Николай Руденконың тыуыуына 90 йыл тулыу айҡанлы 2010 йылда Украина почтаһы почта конвертын әйләнешкә сығара.Прозрів, повернувшись додому // Урядовий кур'єр, 4.02.2011 

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Микола Руденко Данилович 
 Йырлап, філософ, м. дияч громадський Руденко 
 Руденко Николай Данилович | биографияһы һәм әҫәрҙәре исемлеге (недоступная ссылка)
 М. Д. РУДЕНКО «ФОРМУЛАЛАРҘЫҢ ТОРМОШ» (недоступная ссылка)
Категория:Бөйөк Ватан һуғышы сәйәси эшмәкәрҙәре
Категория:Баш мөхәррирҙәр
Категория:«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
Категория:«Ленинград оборонаһы өсөн» миҙалы менән бүләкләнгәндәр
Категория:Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары
Категория:1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары
Категория:ІІІ дәрәжә "Ҡаҙаныштар өсөн" ордены кавалерҙары
Категория:XX быуат шағирҙары
Категория:Украина шағирҙары
Категория:Алфавит буйынса шағирҙар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:СССР яҙыусылары
Категория:XX быуат яҙыусылары
Категория:Украина яҙыусылары
Категория:Алфавит буйынса яҙыусылар
Категория:Киевта вафат булғандар
Категория:2004 йылда вафат булғандар
Категория:1 апрелдә вафат булғандар
Категория:Екатеринослав губернаһында тыуғандар
Категория:1920 йылда тыуғандар
Категория:19 декабрҙә тыуғандар