Эмайыги

Эмайыги (, нем. Embach, урыҫ. Омовжа; ) — Эстониялағы йылға. Нарва йылғаһы бассейнында урынлашҡан. Эмайыги атамаһының эстон теленән тәржемәһе Әсә-йылға була. Түбәнге ағымында суднолар йөрөй. Йылға буйында Тарту ҡалаһы урынлашҡан.

 Дөйөм мәғлүмәттәр 
слева|мини|Тарту янында Эмайыги йылғаһы
слева|мини|Нарва йылғаһы бассейны картаһы
Оҙонлоғо — 99,3 км, бассейны майҙаны — 9628,1 кв. км. Тамағында һыуҙың уртаса ағымы секундына 70,1 м³.

Выртсъярв күленән башлана. Пюхаярв күленән Выртсъярв күленә тиклемге 82 км оҙонлоғондағы участка Вяйке-Эмайыги (Кесе Эмайыги) тип атала, был күлдән йылғаның түбәнге ағымы (101 км) — Суур-Эмайыги (Оло Эмайыги) тип атала. Йылға Чуд күленә ҡоя. Йылға тамағының бейеклеге — диңгеҙ кимәленән 30,1 м . Декабрҙән март аҙағына тиклем йылға боҙ менән ҡапланған була. Тарту ҡалаһынан һуң йылғала суднолар йөрөй башлай.

Куремаа күленән башланған Амме йылғаһы Эмайыги йылғаһына барып ҡушыла.

 Йылға тарихы 
1030 йылда Ярослав Мудрый отряды Омовжа йылғаһы ярында Юрьев (хәҙерге Тарту) ҡалаһына нигеҙ һала.

1234 йылда Омовжалағы алышта кенәз Ярослав Всеволодович етәкселегендә
Новгород-Владимир ғәскәре Меченосецтар ордены ғәскәрен ҡыйрата.

1341 йылда Ливон немецтары Лотыголала Псков илселәрен үлтергәндән һуң, Псков посаднигы Илия Борисович, Новгородтан да, Ольгердтан да ярҙам килеүен көтмәй, ғәскәре менән Омовжаға йүнәлә һәм 2 майҙа йылғаның ике яры буйлап ултырған немец ауылдарын ҡыйрата.

1472 йылда православие руханийы Исидор һәм уның менән килгән 72 кеше йылғаға батырыла.
мини| 1704 йылдың 3 майындәғы һуғыш.
1704 йылдың 3 майында генерал-майор фон Верден командалыҡ иткән урыҫ карбастары отряды Амовжа (Эмайыги) йылғаһының тамағында Карл Лёшерн етәкселегендәге шведтарҙың күл флотилияһына һөжүм итә. Һуғышта шведтарҙың 13 судноһы баҫып алына, бер судно шартлатыла, ә береһе ҡасып китеп өлгөрә. Баҫып алынған судноларҙан 86 орудие һәм 138 әсир алына.Летопись Российского флота. От зарождения мореходства в древнерусском государстве до начала XXI века. В 3-х т. Т. 1. 860—1900 гг. — Санкт-Петербург: Наука, 2012. — 656 с.

 Иҫтәлекле урындары 
слева|мини|Скульптурная композиция «Стотысячный житель Тарту»
Йылға ярында Тарту ҡалаһы һыҙатында скульптура композицияһы ҡуйыла «Тартуҙа йәшәгән 100 меңенсе кеше» скульптура композияцияһы (1977, скульпторы Маре Микофф) 

 Шулай уҡ ҡара 
 Акали — поселение эпохи неолита, бронзы и раннего железа (3—1-е тыс. до н. э.) в приустье реки.
 Сражение на Омовже

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 




Категория:Эстония йылғалары
Категория:Чуд күленә ҡойған йылғалар