Европа иҡтисади берләшмәһе

Европа иҡтисади берләшмәһе (ҡыҫҡаса ЕЭС) — 1957 йылдан 1993 йылға тиклем ғәмәлдә булған ун ике Европа дәүләтенең төбәк интеграция берекмәһе. Төп маҡсаты булып иҡтисади интеграция, дөйөм баҙар ойоштороуҙы ла индереп, булдырыу тора.

 Тарихы 
Европа интеграцияһын үҫтереүҙең төп стадиялары: Ирекле сауҙа зонаһы (1958—1968); Таможня союзы (1968—1986); Дөйөм баҙар (1986—1992); Иҡтисади һәм валюта союзы (1992—хәҙерге ваҡыт).

 1957 йыл. Европа иҡтисади берләшмәһенең (ЕЭС) Европа күмер һәм ҡорос берләшмәһе ағзалары булған илдәр тарафынан ойошторола.
 Рим килешеүенә ярашлы, ЕЭС-тың маҡсаты таможня союзын булдырыу (үҙ-ара сауҙала таможня пошлиналарын һәм һан сикләүен эҙмә-эҙ бөтөрөү), берҙәм ауыл хужалығы сәйәсәте, ЕЭС ағзаһы илдәре араһында капиталдың, эшсе көстәрҙең һәм хеҙмәттәрҙең ирекле хәрәкәте ине. Европа иҡтисади берләшмәһенә алты дәүләт инә: Франция, Германия Федератив Республикаһы, Италия, Бельгия, Нидерланд, Люксембург. Берләшмәгә инмәгән илдәргә ҡарата берҙәм таможня тарифтары билдәләнә.
 1958 йыл берләшмәнең беренсе комиссияһы эшләй башлай.
 1961 йылда Греция Европа иҡтисади берләшмәһенә ассоциацияланған ағза сифатында ҡушылған тәүге ил була, әммә уның ағзалығы 1967 йылда полковниктарҙың дәүләт түңкәрелешенән һуң туҡтатыла.
 1964 йыл. Дөйөм ауыл хужалығы баҙары ойошторола һәм хаҡтарҙың бер төрлөлөгө индерелә. 1969 йыл. Гаагала берләшмәне киңәйтеү һәм интеграцияны тәрәнәйтеү тураһында ҡарар ҡабул итеү (Тиндеманстың планы).
 1972 йыл. Валюта курстарының берлеге тураһында Европа килешеүе әҙерләнә (European Joint Float Agreement). Ҡатнашыусы илдәрҙең валюталарына яҡынса 2,25 процент диапазонда бер-береһенә үҙгәрергә мөмкинлек бирә.
 1973 йыл. Бөйөк Британияның, Данияның, Ирландияның ЕЭС-ҡа ҡушылыуы.
 1979 йыл. Европа валюта системаһын индереү .
 1981 йыл. Грецияның ЕЭС-ҡа ҡушылыуы.
 1986 йыл. Испанияның һәм Португалияның ЕЭС-ҡа ҡушылыуыThe Accession Treaties with Spain and Portugal  on CVCE website.
 1991 йыл. ЕЭС һәм Европа ирекле сауҙа ассоциацияһы араһында Европа иҡтисади киңлеге булдырыу тураһында килешеү.
 1993 йыл. ЕЭС союзы ойошторолғандан һуң, Европа берләшмәһенә үҙгәртелә, ул Евросоюздың өс таяуының төп берләшмәһе булып тораСтруктура трёх опор была упразднена в 2009 году, когда опоры были заменены единым правосубъектным Европейским союзом, ә берекмә институттары Союз институттары булып китә.

 Дәүләт-ағзалар 
ФлагДәүләтДата вступленияТелдәрВалютаХалҡы(1990)Бельгиянидерланд, француз, немецбельгия франкыВеликобританияинглизфунт стерлинговГрециягрекгрек драхмаһыДаниядатдат кронаһыКөнбайыш Германиянемецнемец маркаһыИрландияинглиз
һәм ирландирланд фунтыИспанияиспаниспан пасетаһыИталияитальянитальян лираһыЛюксембургфранцуз, немец, люксембурглюксембург франыНидерландынидерланднидерланд гульденыПортугалияпортугалпортугал эскудоһыФранцияфранцузфранцуз франкы

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Евразия иҡтисади берләшмәһе

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


Категория:Европа берләшмәһе тарихы
Категория:1958 йылда барлыҡҡа килгән ойошмалар