Чечня дәүләт университеты

Чечня дәүләт университеты () — Грозныйҙағы классик университет. 1938 йылда нигеҙ һалына, .
мини|Чечня дәүләт университеты

 Тарихы 
Университеттың тарихы 1938 йылдың 7 февраленән, Чечен-Ингуш АССР-ының Халыҡ Комиссарҙары Советы һәм партия өлкә комитеты инициативаһы буйынса Грозныйҙа асылған ике йыллыҡ уҡытыусылар институты асылғандан башлана. Уҡыуға 120 кеше инә. 1938 йылдың 1 сентябренән уҡытыусылар институты дүрт йыллыҡ уҡыутыу ваҡыты менән Чечен-Ингуш дәүләт педагогия институты тип үҙгәртелә. Уның филология, тарих һәм физика-математика факультеттары була.

Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, институт ҡорамалдары эвакуациялана, әммә 1943 йыл уртаһында уҡыу йорто тергеҙелә башлай.

1955 йылда — институттың ҙур уҡыу корпусы, ә 1957 йылдан физика-математика факультеты өсөн оҫтаханалар төҙөлә. 1956 йылда институтта физик тәрбиә факультеты асыла, 1958 йылда — педагогика һәм башланғыс белем биреү методикаһы факультеты, 1960 йылда — тәбиғи-география факультеты, 1962 йылда — сит телдәр факультеты. Бер нисә йыл дауамында тарих һәм филология факультеттары тарих-филология факультетына берләштелергән була.

1960 йылда институттың исеме — Чечено-Ингуш дәүләт педагогия институты тип үҙгәртелә.

1960 йылдарҙа уҡыу йортоноң матди-техник базаһы нығытыла: 632 урынға иҫәпләнгән ятаҡ төҙөлә, яңы кабинеттар һәм лабораториялар булдырыла, фәнни ҡорамалдар күпкә яҡшыртыла һәм арттырылаМагомадов С. С., Хулаев И. М. и др. Чеченский государственный университет. Грозный, 2011.

1971 йылдың 9 мартында институт итеп Чечен-Ингуш дәүләт университеты тип үҙгәртеләПостановлением Совета Министров СССР от 9 марта 1971 года № 156. Уҡыу йортона Лев Николаевич Толстой исеме бирелә. 1980 йылдар уртаһында университетта 8 — тарих, филология, роман-герман филологияһы, иҡтисад, физика, математика, география, биология-химия — факультет иҫәпләнә. 1990 йылда — медицина, 1993 йылда — юридик һәм финанс-иҡтисад факультеттары асыла.

1995 йылдың ғинуарында хәрби хәрәкәттәр барышында университет корпусы һиҙелерлек емерелеүгә дусар була. Уҡыу корпустары емереклектәргә әйләнә, китапхана, ботаника баҡсаһын, уникаль ғилми лаборатория, уҡыу-производство базаһы, хисаплау үҙәге, типография юҡ ителә. Шуға ҡарамаҫтан, уҡыу иҫән ҡалған бер нисә бинала дауам ителәМагомадов С. С., Хулаев И. М. и др. Чеченский государственный университет. Грозный, 2011.

1995 йылдың 28 февралендә Лев Николаевич Толстой исемендәге Чечен-Ингуш дәүләт университеты Чечня дәүләт университеты итеп үҙгәртелә[Постановление Госкомвуза РФ № 4745 от 28 февраля 1995 года].

Беренсе чечен һуғышы тамамланғандан һуң Чечня бойондороҡһоҙлоҡ иғлан итә, университет яңы власҡа буйһона, ғәмәлдә Рәсәй мәғариф киңлегенән сығарыла, финанс ярҙамынан мәхрүм ителә. Шуға ҡарамаҫтан, емертелгән һәм таланған биналарҙа уҡытыу алып барыла.

1997 йылда агротехнологик факультет асылаМагомадов С. С., Хулаев И. М. и др. Чеченский государственный университет. Грозный, 2011. 1997 йылдың ноябрендә Урус-Мартанда Чечня дәүләт университетының ситтән тороп уҡыу факультеты асыла. Шундай уҡ факультеттарҙы республиканың Шалой районы һәм Шелковской райондарында асыу күҙалланаГазета «Ичкерия», № 81, 20 ноября 1997 года.

1997 йылда университетта тергеҙеү эштәре башлана. 1998 йыл башына ятаҡта һәм ике уҡыу корпусында дәрестәр өсөн биналар ремонтлана. 1998 йыл дауамында өсөнсө корпусты, шулай уҡ университетҡа бирелгән элекке мәктәп-интернат бинаһын тергеҙеү эштәре алып барылаГазета «Грозненский рабочий», № 1, 4 января 1998 года.

1998 йылдың июлендә Чечня Республикаһы Ичкерияның Минитсрҙар кабинеты университет эшмәкәрлеген ҡабатлаған Чечня педагогия институтын ябыу тураһында ҡарарҡабул итә. Уның бөтә штаты һәм матди базаһы дәүләт педагогия университетына тапшырыла. Биш факультет һәм 36 кафедра ҡыҫҡартылаГазета «Ичкерия», № 14, июль 1998 года. Шуға ҡарамаҫтан, пединститут педагогтары үҙ учреждениеларын яҡлап сыға һәм институт ябылмайГазета «Грозненский рабочий», № 36, 3 сентября 1998 года..

1999 йылда сираттағы хәрби хәрәкәттәр барышында университет ҡабат емерелеүгә дусар була. 2000 йылдың апрелендә, ҡалала Рәсәй хакимиәте булдырылғас, университет эшен тергеҙә. 2003 йылдың 6 майында университет юридик шәхестәрҙең берҙәм дәүләт реестрына «Чечня дәүләт университеты» юғары профессиональ белем биреү дәүләт мәғариф учреждениеһы булып инә.
слева|мини|300x300пкс|Чечня дәүләт университетының Шерипов урамындағы (32-се йорт) төп корпусы Грозный ҡалаһы (2012 йылда файҙаланыуға тапшырыла)
2000 йылдар башында уҡыу йртоноң матди-техник базаһы тергеҙелә башлай. 2003 йылда 2500 квадрат метрҙа уҡыу майҙаны тергеҙелә, 2004 йылда ашхана, уҡыу оҫтаханаһы, ике спорт залы сафҡа индерелә. 2005 йылдың мартында иҡтисад факультетының һәм ректорат корпусы файҙаланыуға тапшырыла, 2006 йылда тағы ла 6 уҡыу корпусы ремонтлана. 2006 йылдың октябрендә Медицина факультетының уҡыу корпусы асыла.

2008-2009 йылдарҙа 3-сө уҡыу корпусында, Киев урамында урынлашҡан уҡыу корпустарында капиталь ремонт үткәрелә.

2007-2012 йылдарҙа 1-се һәм 2-се уҡыу корпустары төҙөлә. 2011 йылда «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының «500 бассейн» программаһы буйынса бассейн төҙөлә. 2016 йылда 350 студентҡа иҫәпләнгән ятаҡтар һәм тағы бер бассейн сафҡа индерелә.

2000 йыл башында университет структураһына 13 — тарих, математика һәм компьютер технологияһы, физика һәм мәғлүмәт-коммуникация технологиялары, биология-химия, медицина, юридик, иҡтисад, финанс-иҡтисад, география һәм геоэкология, агротехнологик, сит ил телдәре, филология (2007 йылда Дөйөм чечен һәм дөйөм филология институты итеп үҙгәртелә), дәүләт идара итеүе (2005 йылдан) — факультет инә. 2003 йылда профессиональ белгестәр әҙерләү маҡсатында өҫтәмә һөнәри белем биреү үҙәге булдырыла. 2006 йылда ул өҫтәмә һөнәри белем биреү һәм квалификацияны күтәреү факультеты итеп үҙгәртелә.

Университетта коллектив файҙаланыу, технологиялар һәм инновацияларға ярҙам, ғилми-техник мәғлүмәт һәм фаразлау үҙәктәре, ботаника баҡсаһы, зоология, тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейҙары, нәшриәт, 5 хеҙмәтләндереү бүлеге, абонементтар һәм уҡыу залдары булған китапхана, йәмәғәт туҡланыу комбинаты эшләй.

Университетта өс докторлыҡ һәм кандидатлыҡ диссертациялары яҡлау советы эшләй:

2011 йылдың 25 июленән университет «Чечня дәүләт университеты» юғары профессиональ белем биреү федераль дәүләт бюджет мәғариф учреждениеһы итеп үҙгәртеләЕГРЮЛ, ОГРН 1032001202903.

 Структураһы 
«Чечня дәүләт университеты» юғары профессиональ белем биреү федераль дәүләт бюджет мәғариф учреждениеһында штатта 500 уҡытыусы эшләй, шул иҫәптән 66 фән докторы, уларҙың 27-һе профессор дәрәжәһенә эйә, 270 фән кандидаты, шул иҫәптән 102-һе доцент дәрәжәһенә эйә.

Ике урында эшләгән 168 уҡытыусының 27-һе — фән докторы (5-һе — профессор) , 76-һы — фән кандидаты (39-ы доцент).

Вузда 72 кафедра эшләй. Көндөҙгө һәм ситтән тороп уҡыу бүлектәрендә дөйөм студенттар һаны — 15458.

10 факультет һәм 4 институт белем биреүҙең барлыҡ кимәле буйынса белгестәр әҙерләп сығара.

Урта һөнәри белем биреү программаһы 
Квалификациялы хеҙмәткәрҙәр, эшселәр әҙерләү программалары (ППКРС)Урта звено хеҙмәткәрҙәрен әҙерләү программалары (ППССЗ)09.01.03 Цифрлы мәғлүмәт эшкәртеү оҫтаһы09.02.05 Ғәмәли информатика  (тармаҡтар буйынса)18.01.02 Лаборант-эколог38.02.01 Иҡтисад һәм бухгалтер иҫәбе (тармаҡтар буйынса)19.01.02 Лаборант-аналитик38.02.07 Банк эше 39.02.01 Социаль хеҙмәт40.02.01 Социаль тәьминәт хоҡуғы һәм ойоштмаһы44.02.01 Мәктәпкәсә белем биреү 44.02.05 Мәктәпкәсә белем биреүҙә коррекцион педагогика 
Бакалавриат
35.03.04Агрономия38.03.05Бизнес-информатика06.03.01Биология05.03.02География38.03.04Дәүләт һәм муниципаль идара итеү 42.03.02Журналистика41.03.01Сит ил төбәктәрҙе өйрәнеү 36.03.02Зоотехния11.03.02Мәғлүмәт-коммуникация технологиялары һәм элемтә системалары46.03.01тарих51.03.01Культурология45.03.02Лингвистика01.03.01Математика38.03.02Менеджмент51.03.04Музейҙарҙы өйрәнеү һәм мәҙәни, тәбиғәт сираҫын һаҡлау01.03.02Ғәмәли математика һәм информатика09.03.04Программалы инженерия44.03.02Психолого-педагогик белем 03.03.03Радиофизика35.03.05Баҡсасылыҡ43.03.01Сервис39.03.02Социаль хеҙмәт35.03.07ауыл хужалығы продукцияһын етештереү һәм эшкәртеү технологияһы 38.03.06Сауҙа эше43.03.02Туризм03.03.02Физика45.03.01Филология04.03.01Химия05.03.06Экология һәм тәбиғәтте файҙаланыу38.03.01Иҡтисад40.03.01Юриспруденция
Специалитет
52.05.01Актер оҫталығы36.05.01Ветеринария31.05.01Дауалау эше31.05.02Педиатрия31.05.03Стоматология
Магистратура
35.04.04Агрономия06.04.01Биология05.04.02География38.04.04Дәүләт һәм муниципаль идара итеү 36.04.02Зоотехния09.04.01Информатика һәм иҫәпләү техникаһы 46.04.01тарих45.04.02Лингвистика01.04.01Математика38.04.02Менеджмент44.04.02Психолого-педагогик белем 03.04.03Радиофизика39.04.02Социаль хеҙмәт38.04.06Сауҙа эше43.04.02Туризм03.04.02Физика45.04.01Филология38.04.08Финанстар һәм кредит04.04.01Химия05.04.06Экология һәм тәбиғәтте файҙаланыу38.04.01Иҡтисада40.04.01Юриспруденция
Юғары квалификациялы кадрҙар әҙерләү (аспирантура)
06.06.01Биология фәндәре46.06.01Тарихи фәндәр һәм археология01.06.01Математика һәм механика32.06.01Медико-профилактик эш 05.06.01Ер тураһында фән 44.06.01Мәғариф һәм педагогик фәндәр37.06.01Психологик фәндәр35.06.01ауыл хужалығы03.06.01Физика һәм астрономия47.06.01Философия, этика һәм динде өйрәнеү 30.06.01Фундаменталь медицина04.06.01Химия фәндәре 38.06.01Иҡтисад40.06.01Юриспруденция45.06.01Телде  һәм әҙәбиәтте өйрәнеү
Юғары квалификациялы кадрҙар әҙерләү  (ординатура)
31.08.01Акушерлыҡ һәм гинекология31.08.32Дерматовенерология31.08.16Балалар хирургияһы31.08.35Йоғошло сирҙәр 31.08.37Клиник фармакология31.08.42Неврология31.08.18Неонатология31.08.57Онкология31.08.19Педиатрия31.08.20Психиатрия31.08.21Психиатрия-наркология31.08.49Терапия31.08.67Хирургия

 Факультеттар, институттар һәм башҡа белем биреү бүлексәләре 
 Өҫтәмә профессиональ белем биреү һәм квалификация күтәреү факультеты
 География һәм геоэкология факультеты
 Математика һәм компьютер технологиялары факультеты
 Физикаһәм мәғлүмәт-коммуникация технологиялары факультеты
 Агротехнологик институт
 Биология-химия факультеты
 Сит ил телдәре факультеты
 Дәүләт идаралығы факультеты
 Финанс һәм иҡтисад институты
 Мәғлүмәт технологиялары факультеты
 Юридик факультет
 Медицина институты
 Тарих факультеты
 Филология факультеты
 Колледж
 Лицей

Структура подразделениелары һәм студенттар һаны
_Бүлексә исемеСтуденттар һаны1Финанс һәм иҡтисад институты2796 21 %2Медицина институты1273 9 %3Агротехнология институты785 6 %4Өҫтәмә һөнәри белем биреү институты ____5Юридик факультет2991 22 %6Филология факультеты1531 11 %7Тарих факультеты651 5 %8География һәм геоэкология факультеты800 6 %9Сит ил телдәре факультеты274 2 %10Биология-химия факультеты1275 10 %11Мәғлүмәт технологиялары факультеты216 2 %12Математика һәм компьютер технологиялары факультеты459 3 %13Физика һәм мәғлүмәт-коммуникация технологиялары факультеты423 3 %

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 



Категория:Алфавит буйынса университеттар
Категория:Рәсәй мәғарифы
Категория:Рәсәй университеттары