Йәнбикә (йылға)

Йәнбикә () — Белорет районынан аҡҡан Оло Инйәрҙең һул ҡушылдығыРека Большой Инзер.

 Атама тарихы 
«Урал батыр» эпосында ул Урал менән Шүлгәндең әсәһе. Эпостан мәғлүм булыуынса, Башҡортостандағы бик күп топонимика, бигерәк тә йылғалар, эпос геройҙары хөрмәтенә аталған. Шуға ла Учалы халҡы «Урал батыр» эпосының район территорияһында барлыҡҡа килеүе тураһында үҙ версияһын тап бында Йәнбикә йылғаһы булыуы, Йәнбирҙин фамилияһының киң таралыуы, һәм Ағиҙел, Яйыҡ, Уй, Әй, Мейәс йылғаларына ҡылысы менән сабып юл ярыу өсөн Урал батыр тап ошо ерҙә торорға тейеш булыуына бәйләйИстория Учалинского района.
Фәтих Фазылов үҙенең «Индоиранцы в составе древних башкир» китабында: «Бик күп Европа халыҡтарында Яна (Йәнбикә) — ҡатын-ҡыҙ, ә Ян (Йәнбирҙе) ир-ат исеме. Ерҙәге тәүге ҡоро урында ошо исемле тәүге кешеләр тураһында «Урал батыр» халыҡ эпосында ла яҙылған. Йәнбирҙе — ир-ат йәне, изгелек, яҡтылыҡ, әүҙемлек, ыңғайлыҡ билдәһе. Йәнбикә — ҡатын-ҡыҙ башланғысы, яуызлыҡ, ҡараңғылыҡ, кирелек һәм пассивлыҡ билдәһе. «Ян» һәм «Инь» философик мәғәнәләренең Ҡытайҙан түгел, Уралдан сығыуы «Без истории нет будущего…» китабында раҫлана»Аль-Фатих Фазылов. Индоиранцы в составе древних башкир, — тип яҙа.
Тарихсы Әнүәр Әсфәндийәров «» китабында «1859 һәм 1865 йылдар араһында Йәнбикә йылғаһында 16 хужалыҡтан торған, 78 кеше йәшәгән Кесе Балбуҡ ауылы» барлыҡҡа килеүе тураһында яҙа.

 Этимологияһы 
Йәнбикә — фарсы теленән ингән «йән» һүҙенә башҡорт телендәге «бикә» һүҙе ҡушылып яһалған. «Бикә» — хужа, ханым тигәнде аңлата, борон юғары ҡатлам ҡатын-ҡыҙ исеменә ҡушылып, уның дәрәжәһен күрһәткән, аҙаҡтан ҡатын-ҡыҙ исемдәренә ҡушыла башлағанИсемдәр донъяһында. Т. Күсимова . Шулай уҡ башҡорт телендә «йән» тигән һүҙҙәр менән яһалған кеше исемдәренә ғаиләләге бәхетте, уңышты бәйләү күренә: Йәнгилде, Йәнгил, Йәнбирҙе, Йәнсура, Йәнбикә, Йәнһылыу һ. б..

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Аль-Фатих Фазылов. Индоиранцы в составе древних башкир
 Река Большой Инзер
 История Учалинского района

 Исемдәр донъяһында. Т. Күсимова 

Категория:Белорет районы йылғалары
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы
Категория:Башҡорт мифологияһы персонаждары