Аракишвили Димитрий Игнатьевич

Категория:Проект:Музыка:Последняя правка в 2022 году
Категория:Проект:Музыка:Последняя правка в текущем месяце
Категория:Персоналии по алфавиту
Категория:Музыканты по алфавиту

Аракишвили Димитрий Игнатевич (Аракчиев) (грузин: დიმიტტეგტ괢괔 ს ძე არრყიშვილი; 23 февраль1873 — 13 август 1953) — совет грузин композиторы, педагог һәм йәмәғәт эшмәкәре. Грузин ССР-ының халыҡ артисы (1926). Беренсе дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1950). Грузин ССР-ы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1950)https://rus-big-biography-enc.slovaronline.com/5161-Аракишвили,%20Димитрий%20Игнатьевич#:~:text=АРАКИШВИЛИ%2C%20Димитрий%20Игнатьевич.%20(Аракчиев%3B%20род.,сов.%20композитор%2C%20педагог%2C%20дирижер%2C%20музыковед-этнограф.

 Биографияһы 
Мәскәү филармонияһының музыка-драма училищеһында (1901) һәм Мәскәү археология институтында (1918) белем алған. 1908 йылда «Музыка һәм тормош» журналына нигеҙ һала. Мәскәү халыҡ консерваторияһын ойоштороуҙа ҡатнаша. Грузин халыҡ музыкаһын йыя һәм пропагандалай. Профессиональ сәхнәлә ҡуйылған тәүге грузин операһын — «Шота Руставели тураһында хикәйәт» (1919), «Тормош-шатлыҡ» операһын («Динара», 1927; ике операһы ла Палиашвили исемендәге Опера һәм балет театрында ҡуйыла), «Джургай ҡалҡаны» кинофильмына һәм һәм башҡа музыкаль әҫәрҙәрҙе яҙа. Музыкаль фольклор буйынса хеҙмәттәр авторы. Педагогик эшен 1902 йылдан алып алып алып бара; 1918 йылдан — Тбилиси консерваторияһы профессоры. Сәнғәт ғилеме докторы (1943). Грузин ССР-ы ФА-ның тулы хоҡуҡлы ағзаһы (1950).

 Опера өлкәһендә ижады 
«Шота Руставели тураһында легенда» операһы — тәүге грузин милли операларының береһе. Был ваҡытта грузин сәхнәһендә итальян операһы өҫтөнлөк иткән була. Милли опера 1918—1919 йылдарҙа сәхнәлә ҙур алға китеш кисерә: 1918 йылда Тифлис театры сәхнәһендә Р. Гогниашвилиҙың «Кристине» операһы, 1919 йылда З. П. Палиашвилиҙың «Абесалом һәм Этери», Аракишвилиҙың «Шота Руставели тураһында легенда» операһы ҡуйыла (беренсе милли камера һәм лирик опера була). Опера режиссер А. Цуцунава тарафынан ҡуйыла, шулай уҡ ул операны 1947 йылда ҡабаттан ҡуя. Премьера спектакленең дирижеры — С. А. Столерман. Тәүге ҡуйыуҙа билдәле грузин йырсылары Сохадзе, Екатерина Тарасовна (Нино), О. Бахуташвили-Шульгина (Гульчина), В. Сараджишвили (Шота), А И. Инашвили (Абдул Ғәрәп) ҡатнаша.

Был операны 1923 йылда З. П. Палиашвили исемендәге Тбилиси опера һәм балет театрында рус һәм грузин сәхнәһенең мәшһүр режиссёры К. А. Марджанишвилиҙың режиссер С. Ахметели менән бергә ҡуйыуы театр тормошонда ҙур ваҡиға булып тора. Был операның артабанғы ҡуйылыштарында балетмейстер һәм бейеүсе И. И. Сухишвили (1930), балерина Н. Ш. Рамишвили, дирижёр Е. С. Микеладзе, йырсылар Е. А. Гостенина (Русудана) һәм Г. И. Венадзе (Абдул Араб) ҡатнаша.

«Динара» («Тормош — шатлыҡ») операһы совет осоронда В. Л. Гунианың либреттоһы буйынса ижад ителә (1924). Опера З. П. Палиашвили исемендәге Опера һәм балет театрында 1927 йылда К. А. Марджанишвили тарафынан дирижер И. П. Палиашвили ҡатнашлығында ҡуйылаhttps://www.belcanto.ru/arakishvili.html.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 Грузин ССР-ының халыҡ артисы (1929)
 Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (08.04.1948 һәм 15.05.1953)
 «Почет Билдәһе» ордены (14.01.1937)
 Беренсе дәрәжә Сталин премияһы (1950) — «Джургай ҡалҡаны» фильмына музыкаһы өсөн (1944)

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Театральная энциклопедия

Категория:СССР Композиторҙар союзы ағзалары
Категория:Сәнғәт ғилеме докторҙары
Категория:Сталин премияһы лауреаттары
Категория:«1941–1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышындағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
Категория:«Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары
Категория:Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
Категория:XX быуат музыка педагогтары
Категория:СССР музыка педагогтары
Категория:Алфавит буйынса педагогтар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:XX быуат кинокомпозиторҙары
Категория:СССР кинокомпозиторҙары
Категория:Алфавит буйынса композиторҙар
Категория:Алфавит буйынса музыканттар
Категория:XX быуат композиторҙары
Категория:СССР композиторҙары
Категория:Тбилисиҙа вафат булғандар
Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр
Категория:1953 йылда вафат булғандар
Категория:13 августа вафат булғандар
Категория:Владикавказда тыуғандар
Категория:1873 йылда тыуғандар
Категория:7 мартта тыуғандар