Банандар

Категория:Растения по алфавиту

Банандар () —  Бер өлөшлөләр класына ҡараған   үҫемлектәр ғәиләһе. Тыуған иле  —Африка һәм Азияның тропик  региондары.

Ғаилә вәкилдәре — эре үлән үҫемлектәр. Япраҡтарыеңсәле (влагалищные). Еңсәләре  бер-береһенә ятып тора һәм  ялған һабаҡ барлыҡҡа килтерә.Шуға был  үҫемлектәр ағас кеүек күренә .

Сәскә формулаһы: 

 Ырыуҙары 
Энсета ырыуы( Ensete) тропик Африкала һәм Азияла үҫкән 7 төрҙән тора. Камерундан Эфиопияға тиклем һәм көньяҡтан Трансваалға тиклем абиссин бананы» киң таралған (лат. Е. вентрикозум, русса энсета вздутая). Мадагаскарҙа бары тик 1 төр генә бар — Энсета Перрье (Е. perrieri). Азияла ареалдары Төньяҡ-Көнсығыш Һиндостандан, Бирманан һәм Таиландтан көньяҡ Ҡытайға, Филиппинға, Яңы Гвинеяға һәм Яваға тиклем һуҙыла. Бында иң таралған төр — энсета сизая (Е. glaucum). 

Банан ырыуы ( Musa) үҫемлектәре  Тропик Көньяҡ Азияла, Малай архипелагы утрауҙарында, Яңы Гвинеяла, Төньяҡ-Көнсығыш Австралияла һәм Тымыҡ океан утрауҙарында таралған. 40-тан ашыу төрҙө берләштерә. Барыһынан да көнбайышта  иң алыҫҡа: Яңы Гвинеяла, Таитила, Яңы Каледонияла һәм Фиджила таралғаны — Маклай бананы. Унан был төр Гавай утрауҙарына барып сыҡҡандыр  тип фараз итәләр.  

Банандың көньяҡ сиге Квинслендта  көньяҡ киңлектең 16° -ан үтә. Банан төрҙәренең иң күбеһе һәм уның культуралы  формаларының  барлыҡҡа килеү үҙәге  булып  Һиндостан, Һинд -Ҡытай ярымутрауы (унда банандың 20-гә яҡын төрө үҫә) һәм  Малай архипелагы утрауҙары (унда төрҙәр һаны әҙерәк булһа ла) тора. Банандың ҡайһы бер төрҙәре тропиктарҙан тыш йылы субтропик райондарға тиклем таралған. 

Һиндостанда, Ассамда һәм Көньяҡ-Көнбайыш Ҡытайҙа банан  төньяҡ киңлектең 27°-на тиклем  осрай. Рюкю утрауҙарындағы япон бананы ла шундай уҡ киңлеккә тиклем  барып етә.

 Иҫкәрмә 

 Әҙәбиәт 

 Морщихина С. С. Семейство банановые (Musaceae) // Жизнь растений: в 6 тт. Т. 6. Цветковые растения / под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.: Просвещение, 1982. — С. 381—385.
 Һылтанмалар 
 Биологическая энциклопедия
Категория:Африка флораһы
Категория:Үҫемлектәр ғаиләләре
Категория:Имбир сәскәлеләр