Ҡытау-Ивановск ҡала биләмәһе

Ҡытау-Ивановск ҡала биләмәһе () — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡытау-Ивановск районына ҡараған муниципаль берәмек.

Административ үҙәге — Ҡытау-Ивановск ҡалаһы. Был ҡала бер үк ваҡытта Ҡытау-Ивановск районының да үҙәге булып тора.

 Тарихы 
Ҡала биләмәһе статусы 2003 йылдың 6 октябренда ҡабул ителгән «Рәсәй Федерацияһында урындағы үҙидараны ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһында» Федераль законы нигеҙендә барлыҡҡа киләФедеральный закон № 131-ФЗ от 6 октября 2003 года «Об общих принципах организации местного самоуправления в Российской Федерации» .

Ҡытау-Ивановск ҡала биләмәһе статусы һәм уның сиктәре Силәбе өлкәһенең 2004 йылдың 9 июлендәге 241-ЗО һанлы «Ҡытау-Ивановск муниципаль районы, уның составындағы ҡала һәм ауыл биләмәләре статусы тураһында» Законында билдәләнгәнЗакон Челябинской области от 9 июля 2004 года № 241-ЗО «О статусе и границах Катав-Ивановского муниципального района, городских и сельских поселений в его составе».

Биләмә үҙәгенең ҙур тарихы бар — 1775 йылда ул Йүрүҙән ҡушылдығы Ҡатай йылғаһы буйында төҙөлә башлаған. Продукция сифаты һәм етештереүсәнлеге буйынса ул хатта Швецияның һәм инглиз етештереүселәрен уҙып китеп, илдә алдынғы предприятие булған. XIX быуаттың 80-се йылдарында Ҡытау-Ивановск заводында рельс етештереү асыла. 1881 йылда уҡ Рәсәйҙә тәүгеләрҙән телефон бәйләнеше булдырыла, Ҡытаутамаҡ, Йүрүҙән-Ивановск завод ҡасабаларына линия үткәрелә.

1914 йылда бай мергель ятҡылыҡтары нигеҙендә Уралда тәүгеләрҙән булып цемент етештереү ойошторолған, Ҡытау-Ивановск цементында тәүге совет биш йыллығы гиганттары, шул иҫәптән Магнитогорск металлургия комбинаты төҙөлгәнКатав-Ивановский муниципальный район .

 Халҡы 

 Составы 

 Этимологияһы 
Ҡала биләмәһенә исем биргән Ҡытау-Ивановск ҡалаһы тарихи ҡатай ырыуы ерҙәрендә урынлашҡан. Был ерҙәр менән бәйле атамалар урыҫ теленә Катав булып инеп киткән, яңынан башҡорт теленә Ҡытау булып әйләнеп ҡайтҡан. Совет һәм Рәсәй телсе-ғалимы; лексика һәм субстрат топонимика, шулай уҡ этимология, ономастика, фин-уғыр тел ғилеме, телдәр бәйләнеше белгесе, филология фәндәре докторы Матвеев Александр Константинович үҙенең «Географические названия Урала: Топонимический словарь» тигән белешмә китабында «Катав» тип башланған исемдәр «ҡатай» этнонимынан алынған тип яҙған.

Иваново тигән өлөшө ҡаланы барлыҡҡа килтергән ике Иван — сауҙәгәр һәм сәнәғәтсе Иван Твердышев һәм уның кейәүе Иван Мясников хөрмәтенә бирелгәнМатвеев А. К. Географические названия Урала: Топонимический словарь. — Екатеринбург: ИД «Сократ», 2008. — 352 с. С. 123..

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Ҡатай
 Ҡатай (ҡала)
 Кесе Ҡатай
 Ҡытаутамаҡ
 Ҡытау-Ивановск районы

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Силәбе өлкәһе ҡала биләмәләре
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы