Измит

Измит (төр. Izmit) — Төркиә, Мәрмәр диңгеҙе төбәгендәге Чаталджа-Ҡожаэли () Ҡожаэли провинцияһының административ үҙәге (мәркәзе). Мәрмәр диңгеҙенең тар ғына төньяҡ яр буйында һәм бейеклеге 200 метрға тиклем еткән ҡалҡыулыҡтарҙа урынлашҡан.

 Тарихы 
1337 йылға тиклем ҡала Никомедия ()тип аталған һәм Рим империяһына, һуңғараҡ Византияға ҡараған. 1337 йылда, төрөктәр баҫып алғанда бөтә диуарҙары емерелгән, грек халҡы тотош тиерлек ҡырылған. Ҡала үҙенең әһәмиәтен юғалтҡан һәм өсөнсө дәрәжәләге булып ҡалған. Әлеге ваҡытта Измит Төркиәнең мөһим сәнәғәт райондарының береһе булып тора.

Измит урынында даими халыҡ биләмәһе булыуҙың тәүге шаһитлыҡтары беҙҙең эраға тиклем XII быуатҡа ҡарай. Был ваҡытта территория фригиялылар ҡулы аҫтында булған һәм һуңыраҡ бында йәшәргә Мегара ҡалаһынан яңы урындар эҙләп килгән халыҡҡа күскән. Улар әлеге Башискеле районында урынлашҡан, унда порт Астакос ҡаласығы төҙөлгәнKocaeli’nin tarihçesi   (История Ҡожаэли на официальном сайте).

 Ғосманлылар һәм сәлжүктәр осоро 
1078 йылда ҡала төрөк-сәлжүктәр ҡулына күскән. Тәре яуҙары осоронда төрөктәр ҡаланы (1083) юғалтҡан.

Төрөктәр идаралығына тулыһынса күсеү Орхан I Гази идараһы осоронда 1337 йылда була. Никомедия Изникмидҡа () әйләнгән , Баязит I идара иткән осорҙа — Измид () тип атала башлаған (шуны билдәләп үтергә кәрәк: Никомедия һәм Измит — ул төрлө тарихи осорҙарҙан алынған бер үк һүҙ). Византия империяһының Никомедияны кире ҡайтарырға ниәттәре булһа ла, хыялдары тормошҡа ашмай ҡалғанЭнциклопедия Meydan Larousse, том 6-й, стр. 635.

Санджак Измит (1912 й.)
СанджаҡҠалаларТөрөктәрГректарӘрмәндәрЙәһүдтәрДөйөм һаныИзмитИзмит223 18603 3550 18500 2876 42Карамурсал5 000732 19875 2 -27 607Ялово5 000894 141 000 -894 20Адапазары374 32333 14220 14 -934 61Хандра452 37689 75 101 -242 50Гейв18 900883 12889 6 -780 38Йәмғеһе:949 116134 73635 48500 2333 242
Сығанағы: George Sotiriadis: An Ethnological Map Illustrating Hellenism in the and, 1918

Беренсе донъя һуғышы осоронда элекке әһәмиәтенән мәхрүм ҡала. 1920 йылдың 6 июлендә ҡаланы инглиздәр баҫып алған, 1921 йылдың 28 апрелендә - гректар. 28 июлдә ҡала ҡабат төрөктәр ҡулына күскәнЭнциклопедия Meydan Larousse, том 6-й, стр. 635.

 Халҡы 
Измит — Төркиәнең иң мөһим сәнәғәт һәм сауҙа үҙәктәренең береһе — 643 766 кеше, шуның 200 003-ө ҡалала һәм 441 763-ө — ауыл райондарында һәм ҡала янында йәшәй. 1999 йылдың 17 авгусында ер тетрәү халыҡ һанының һиҙелерлек үҙгәреүенә сәбәпсе була.

 Туғанлашҡан ҡалалар 
Илдәр, төбәктәрТуғанлашҡан ҡалаларЭлемтә урынлаштырылған йылКассель1989Ульсан -Цзинань -Секешфехервар -Чадыр- -Эль-Байда2013

 Иҫкәрмә 

 Һылтанмалар 
 Официальный сайт Измита
 Информационный сайт

Категория:Төркиә ҡалалары