Ҡырғауыл тауы

Ҡырғауыл тауы () — Башҡортостан Республикаһының баш ҡалаһы Өфө янында, Чесноковка ауылы эргәһендәге тау.

 Урынлашыуы 
Тау итәге эргәһенән Ағиҙел йылғаһы аға, уға элек Чесноковка тип йөрөтөлгән Бәрҫеүән килеп ҡушыла, ул Ҡырғауыл тауынан йыраҡ түгел аға. Ҡырғауыл тауының бейеклеге 175,4 метр.

 Тарихы 
1624 йылда уҡ батша Михаил Федоровичҡа поп Антоней менән дин ҡәрҙәштәре«Успенья пречистой Багородицы монастаря и государева ангела Михаила поп Антоней да старцы з братьею» монастырь өсөн ер һораған. Уларҙың һорауы буйынса Ҡырғауыл тауы һәм уның тирәһендә 50 сирек һөрөнтө ер һәм сабынлыҡтар (82 гектар) бүленгән, башҡорттарға үҙ биләмәһендә һунар һәм балыҡ тотоу ҡалған.

Әммә монахтар, башҡорт ерҙәренә инеү тыйылған булһа ла, баҫыша башлаған. Шулай уҡ Чесноковка ауылы кешеләре лә башҡорт биләмәләренә инеп, зыян һала. 1690 йылда Табын улусы башҡорто Өмөтбай Мырҙашевтың батшаға яҙған ялыуы һаҡланған«Уфимского Успенского монастыря деревни Чесноковки крестьяне в речках, озерах и на истоках и по Белой реке рыбу ловят, и в займищах хмель щиплют, и всякое насильство чинят, да у них ж в тех вотчинах пропадает мед со пчелами, а они платят с той вотчины великих государей в казну по 16 куниц на год». Башҡорттар монахтарҙы «ҡаратундар» тип йөрөткән, хатта атышыр урындар әҙерләгән булғандар Чесноковская гора и речка Чесноковка.

Башҡорттарҙың Өфө тирәһенән ҡыҫырыҡлана барыуы тураһында 1886 йылда башҡорт мəғрифəтсе-шағиры, тәржемәсе, филолог, тарихсы, этнограф, йəмəғəт эшмəкəре, публицист Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев та яҙған.
Русские все время старались оттеснить башкир от Уфы. Для этого и попытались было передать земли, что между Агиделью и озером Ювалы-Куль, Успенскому монастырю. С другой же стороны вторгались на башкирские земли чесноковские мужики. «Каратонами» называли их башкиры, то есть «черными кафтанами». По преданиям, башкиры долгое время не давали чесноковским крестьянам поселиться здесь. Даже соорудили на Каратонской горе ложементы для перестрелки. Так пытались они препятствовать расширению городских земельМухаметсалим Уметбаев: Башкиры

Башҡорттар өсөн Ҡырғауыл тауы уның итәгендәге атаҡлы Хажи мәсете менән ҡәҙерле булғанЧесноковская гора и речка Чесноковка.

Ҡырғауыл тауы һәм Бәрҫеүән йылғаһы ҡала сиген генә түгел, ике хакимиәт үҙәге — Рәсәй хакимиәте һәм башҡорт йыйыны осрашҡан сик тә була. XVIII быуаттың 30-сы йылдары аҙағына тиклем бында төбәк яҙмышын билдәләүсе мөһим мәсьәләләр хәл ителә.

Мәктәп дәреслектәре аша Ҡырғауыл тауы 1774 йылда Өфө ҡалаһын яуларға тырышҡан Чика Зарубин етәкселегендәге Пугачев ғәскәре урынлашыуы менән дә билдәле

 Ҡырғауылдың бөгөнгөһө 
Ҡырғауыл тауында хәҙер Өфө ҡалаһының Киров районына ҡараған Чесноковка коттедж ҡаласығы барлыҡҡа килгәнЗАКОН Республики Башкортостан от 15.12.2002 № 386-з «ОБ ОПИСАНИИ ГРАНИЦЫ МУНИЦИПАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ КИРОВСКИЙ РАЙОН ГОРОДА УФЫ РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН»(принят Законодательной Палатой Государственного Собрания РБ 21.11.2002) .

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Өфө тауҙары

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


Категория:Башҡортостан тауҙары
Категория:Өфө географияһы
Категория:Тауҙар
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы