Түмәрүткәүел ауыл советы

Түмәрүткәүел ауыл Советы  () — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Соль-илецк районы ауыл биләмәһе.

Административ үҙәге — Түмәрүткәүел ауылы.

 Тарихы 
2004 йылдың 2 сентябрендә Түмәрүткәүел ауылының яңы статусы барлыҡҡа килә — ул ауыл Советы биләмәһенең административ үҙәге итеп раҫлана. Ауыл биләмәһенең статусы һәм сиктәре Ырымбур өлкәһенең 2004 йылдың 2 сентябрендәге 1424/211-III-ОЗ номерлы «Ырымбур өлкәһе муниципаль берәмектәренә муниципаль район, ҡала округы, ҡала биләмәһе статусы биреү, муниципаль берәмектәрҙең сиктәрен билдәләү һәм үҙгәртеү тураһында» Закон менән билдәләнгәнЗакон Оренбургской области от 2 сентября 2004 года № 1424/211-III-ОЗ «О наделении муниципальных образований Оренбургской области статусом муниципального района, городского округа, городского поселения, установлении и изменении границ муниципальных образований»

 Климаты 
Түмәрүткәүел ауыл биләмәһенең климаты Соль-Илецкиҙыҡына ярашлы - ҡырҡа-континенталь, һалҡын ҡырыҫ ҡышлы, йәйен эҫе, ҡыштан йәйгә күсеү осоро ҡыҫҡа, атмосфера яуым-төшөмө әҙ. Ҡышын территория материктан килгән һыуыҡ һауа йоғонтоһонда була, ә йәйгеһен Ҡаҙағстандың ярымсүл яҡтарынан континенталь «эҫе» һауа килә, һөҙөмтәлә йыл һайын тиерлек ҡоролоҡ булып ала. Уртаса йыллыҡ һауа температураһы +5,0°С. Иң һалҡын айҙарҙың уртаса айлыҡ һауа температураһы: −13,0оС (ғинуар, февраль). Иң эҫе уртаса айлыҡ һауа температураһы: +22,6 оС (июль). Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм күләме 339 мм. Иң күп яуым-төшөм йылы осорҙа (апрель-октябрь) — дөйөм алғанда168 мм тәшкил итә. һалҡын осорҙа (ноябрь-март) яуым-төшөм 153 мм самаһы була.

 Халҡы 

 Ауыл биләмәһе составы 

 Этимологияһы 
Ауыл биләмәһенең үҙәге булып торған Түмәрүткәүел атамаһы башҡорт телендәге ике һүҙҙән - түмәр һәм үткәүел һүҙҙәренән хасил булған.Ырымбур топонимдар белгесе Б. А. Моисеев «Местные названия Оренбургской области. Историко-топонимические очерки» тигән китабында бәйән итеүенсә, борон Илек йылғаһы буйлап ҡырғыҙ-ҡайсаҡтар менән сик уҙған була, Илек аша күперҙәр булмай, әгәр ҡаршы яҡтан кемдер һалһа, сик һаҡлаған казактар юҡ итеп тора. Ҡырғыҙ-ҡайсаҡтар яғынан ҡуйы урман эсенән йәшенеп кенә килгән юлбаҫарҙар күренеп торһон өсөн казактар кисеү янындағы ағастарҙы яндырып бөткәндәр. Янған урындарҙа төпһәләр (түмәрҙәр) ҡала. Бына шул түмәрле кисеү айҡанлы Түмәрүткәүел атамаһы килеп сыҡҡан да инде, йәғни, үтеп йөрөй торған түмәрле ер. 1918 йылда ваҡ-ваҡ ҡаҙаҡ ауылдары берләшеп ауыл барлыҡҡа килтергәс, уға ошо атаманы биргәндәрВ прошлом по реке Илек проходила граница с киргиз-кайсаками, никаких мостов через Илек не было, а если они появлялись, то уничтожались казаками, охранявшими границу. Здесь, в долине реки Илек, преимущественно на правой стороне, напротив брода произрастали дремучие, труднопроходимые леса, состоявшие из огромных многовековых деревьев. Разбойничьи шайки киргиз-кайсаков, переправившись через Илек по указанному броду, под прикрытием леса подкрадывались к Илецкой Защите, нападали на соляной промысел, на обозы с солью, грабили их, угоняли скот, захватывали в плен людей. Поэтому казаки постоянно выжигали лес около брода, чтобы на открытой местности быстрее обнаружить врага и дать ему отпор. Недалеко от с. Тамаруткуль находится озеро Погорелое; вокруг него тоже рос густой лес, казаки выжгли и его, с тех пор озеро стало называться Погорелым. После лесных пожаров оставались пеньки, обычно высокие; если точнее говорить, это были ко́мли (ко́мели). Комель — это часть дерева, прилегающая к корню. Территория на правобережье Илека, примыкавшая к броду и покрытая высокими пеньками (комлями) от сожжённых деревьев, стала называться урочище Комели (Комли) — «высокие пеньки». По этому урочищу брод получил название Томаруткуль — брод (переправа) Комели («высокие пеньки»). И поселение, возникшее позднее около брода, названо было по этому броду — Томаруткуль — Моисеев Б. А. Местные названия Оренбургской области. Историко-топонимические очерки / Б. А. Моисеев; Мин-во образования и науки РФ, ФГБОУ ВПО «Оренбург. гос. пед.ун-т». — Оренбург : Изд-во ОГПУ, 2013. — 380 с. ISBN 978-5-85859-528-1

Башҡорт теленең 2 томлыҡ һүҙлегендә «Үткәүел» һүҙенә ошондай аңлатма бирелә: Тау, урман һыу, һаҙҙан аша үтә торған тар ер. Ошо үк мәғәнәлә диалект үткел тигән һүҙ ҙә барБашҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. — Мәскәү, 1993. — 1-се том, 505-се бит бит

Ошо уҡ һүҙлектә Түмәр һүҙенең аңлатмаһы: Йыуан ағастың ҡыҫҡа ҡырҡындыһы; төпһәБашҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. — Мәскәү, 1993. — 2-се том, 421-се бит бит

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Моисеев Б. А. Местные названия Оренбургской области. Историко-топонимические очерки / Б. А. Моисеев; Мин-во образования и науки РФ, ФГБОУ ВПО «Оренбург. гос. пед.ун-т». — Оренбург : Изд-во ОГПУ, 2013. — 380 с. ISBN 978-5-85859-528-1
 Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. — Мәскәү, 1993. — 1-се том, 861 бит

Категория:Ырымбур өлкәһе ауыл биләмәләре
Категория:Соль-Илецк районы тораҡ пункттары
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы