Киңдәлә (Ырымбур өлкәһе)

Киңдәлә  () — Рәсәй Федерацияһы, Ырымбур өлкәһе Ташлы районы Киңдәлә ауыл Советына ҡараған ауыл.

 Географияһы 
Ауыл Киңдәлә йылғаһының уң яҡ ярында район үҙәге Ташлы ауылынан яҡынса 23 километр көньяҡ-көнсығышта, ә Ырымбурҙан 150 км алыҫлыҡта көнбайыштараҡ урынлашҡан.

 Тарихы 
Ауылға 1748 йылда Илек ҡаласығы казактары тарафынан форпост булараҡ нигеҙ һалынған. 1887 йылға бында йәшәүселәр 2082 кеше тәшкил иткән. Совет заманында «Ҡыҙыл армия» колхозы һәм Карл Маркс исемендәге колхоз эшләгән .

 Этимологияһы 
Ауылдың атамаһы Киңдәлә йылғаһынан алып ҡушылған. Гидронимдың килеп сығышы буйынса фекерҙәр төрлөсә, хатта мордва теленән дә эҙләп ҡараусылар бар. Мәгәр йылға тарихи Башҡортостан ерҙәрендә аға, шуға күрә гидронимдың килеп сығышын иң әүәл башҡорт теленән эҙләргә кәрәктер. Мордвалар ул ерҙәргә килеп ултырғанға тиклемге яҙмаларҙа урыҫ телендә Кинзель атамаһы осрай. Ырымбур топонимдар белгесе Б. А. Моисеев бер нисә фараз буйынса ентекле тикшеренеүҙәр үткәргәндән һуң «Местные названия Оренбургской области. Историкотопонимические очерки» тигән китабында атама төрки телдән ингән, "киң" һәм "дала" һүҙҙәренән килеп сыҡҡан тип һанай. Иң элекке архив материалдарында Киндала варианты яҙып алынғанын белдерәМоисеев, Б. А. Местные названия Оренбургской области. Историкотопонимические очерки / Мин-во образования и науки РФ, ФГБОУ ВПО «Оренбург. гос. пед.ун-т». — Оренбург : Изд-во ОГПУ, 2013. — 380 с. ISBN 978-5-85859-528-1.
Мы предлагаем такое объяснение названия реки Кинделя: оно тюркское, в основе его лежит корень кин(башҡ. киң). Этот тюркский корень в переводе на русский язык означает «широкий». Вторая часть названия первоначально звучала как дала́ — «степь». Сначала Киндала́, затем
после фонетических изменений стало Кинделя́ — это река «Широкая степь», то есть река, протекающая по широкой, обширной, необозримой степи. Ранний вариант названия реки Киндала (с гласным [а] после [д]) отмечен в архивных материалах, он входит и в производные образования.
Моисеев, Б. А. Местные названия Оренбургской области. Историкотопонимические очерки / Мин-во образования и науки РФ, ФГБОУ ВПО «Оренбург. гос. пед.ун-т». — Оренбург : Изд-во ОГПУ, 2013. — 380 с. ISBN 978-5-85859-528-1.

Башҡорт телендә сингармонизм нигеҙендә тәүге ижектәге йомшаҡ «И» һуҙынҡыһы икенсе ижекте лә нәҙек һуҙынҡыларға әүерелдергән, шуға күрә аңлатма ышандырырлыҡ.

 Халҡы 
Милли составы (2002 йыл): урыҫтар — 84 %.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Ырымбур өлкәһе географияһы
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы