Анджела Сидни

Анджела Сидни (, ) — тагиш әкиәтсеһе. Ул традицион тагиш легендалары һәм Көньяк Юкондың тагиш  топонимдары тураһында тарихи документтың ике хикәйәһенең авторҙашы булып тора. Лингвистикаға һәм этнографияға индергән өлөшө өсөн Сидни Канада Орденына лайыҡ булаOrder of Canada citationCh'ooneta Ma Stoow. yukoninfo.com. Дата обращения: 8 июня 2008. Архивировано 13 августа 2007 года.Petten, Cheryl Footprints: Angela Sidney: Preserving the culture, a personal endeavor. ammsa.com. Дата обращения: 8 июня 2008. Архивировано 17 апреля 2008 года. һәм шул хөрмәткә лайыҡ булған Юкондан беренсе аҫаба ҡатын-ҡыҙы булаPetten, Cheryl Footprints: Angela Sidney: Preserving the culture, a personal endeavor. ammsa.com. Дата обращения: 8 июня 2008. Архивировано 17 апреля 2008 года.. 
«Ейәндәремә ҡалдырыр өсөн минең аҡсам юҡ. Минең тарихым — минең байлығым!»

 Биографияһы 

 Иртә йылдары 
Сидни 1902 йылда Каркросстан алыҫ түгел тыуған. Уның тыуғандан ике исеме була:  Ch'óonehte 'Ma (тагишта), Stóow (тлинкит) һәм өсөнсө,  уға ике аҙна булғас уның суҡындырыусы атаһынан Анджела исеме булаCruikshank, J. Life lived like a story: life stories of three Yukon native elders: American Indian lives. — Lincoln : University of Nebraska Press, 1990. — ISBN 0-8032-1447-2..

Әсәһе Мария Джон (йәки Мария Тагиш) (1871 йыл тирәһендә тыуған), сығышы менән  Дейшитаан (Ворона) тлинкит кланынанPetten, Cheryl Footprints: Angela Sidney: Preserving the culture, a personal endeavor.  ammsa.com. Дата обращения: 8 июня 2008. Архивировано 17 апреля 2008 года.Bellefeuille (transcriber), Sandi 1911 Census of Canada. automatedgenealogy.com (1911). Дата обращения: 8 июня 2008.. Атаһы Джон Тагиш (яҡынса 1856 йылда тыуған), Тагиш Дахлауэди булғанCarcross Community School Clan Histories. yk.ca. Дата обращения: 8 июня 2008. Архивировано 29 марта 2008 года.. Ғаиләлә эпидемиянан һуң дүрт бала үлгәндән һуң, Мария ла сибек булып ҡалаCruikshank, J. Life lived like a story: life stories of three Yukon native elders: American Indian lives. — Lincoln : University of Nebraska Press, 1990. — ISBN 0-8032-1447-2..  Ағаһы Джонни һәм һеңлеһе Алиса Дора Сидниға икенсе ғаилә парынан ағай һәм һеңле тура килә. Әсәләре ауырыу булғанға күрә, өлкән ҡыҙ  Сидни әсәһенә ярҙам итеп, уның әкиәттәрен тыңлап ваҡыт үткәрәPetten, Cheryl Footprints: Angela Sidney: Preserving the culture, a personal endeavor. ammsa.com. Дата обращения: 8 июня 2008. Архивировано 17 апреля 2008 года..  Шуға ҡарамаҫтан, Сидни Каркросста англикан миссионер мәктәбендә ун йәшенә тиклем күпмелер белем ала.

Ике туған ағайҙарына һәм атаһының һеңлеһенә, Джим Скукум, Кейт Кармак һәм Чарли Доусонға алтын табыуҙы япһаралар, был 1896 йылда Клондайк алтын биҙгәгенә килтерә.

 Өлкән  йылдары 
Сидни 14 йәшендә Джордж Сидниға кейәүгә сыға  (яҡынса 1888 — 1971)Austin, Alvyn. Canadian Missionaries, Indigenous Peoples: Representing Religion / Alvyn Austin, Scott,J.S. — Toronto : University of Toronto Press, 2005. — P. 59. —  ISBN 0-8020-3784-4 .. Уларҙың ете балаһы була, шуларҙың дүртеһе йәш сағында вафат була. Джордж White Pass and Yukon Railway тимер юлында миҙгелле эшләйCruikshank, J. Life lived like a story: life stories of three Yukon native elders: American Indian lives. — Lincoln : University of Nebraska Press, 1990. —  ISBN 0-8032-1447-2 . һуңынан Каркросста  етәксе булып китәRuppert, J. Our Voices: Native Stories of Alaska and the Yukon / J. Ruppert, Bernet, J.W.. — 0803289847 : U of Nebraska Press, 2001. —  ISBN 0-8032-8984-7 . 

Сидни ата-әсәһенең һәм туғандарының һөйләгәнен тыңларға ярата. Бейеү, тел, тарих һәм ғөрөф-ғәҙәттәрҙең киләсәк быуындар өсөн яҙылыуын гарантиялау өсөн, Сидни уҡыусыларға тагиш йолаларын уҡыта башлай. Ул тел белгестәре Виктор Голле, Джефф Лир һәм Джон Риттерға, шулай уҡ антропологтар Кэтрин Макклеллан һәм Джули Крушенкҡа тагиш теле юҡҡа сыҡмауҙы гарантиялау өсөн уларҙың тел һәм тагиш йолаларын өйрәнеүҙә ярҙам итәRuppert, J. Our Voices: Native Stories of Alaska and the Yukon / J. Ruppert, Bernet, J.W.. — 0803289847 : U of Nebraska Press, 2001. —  ISBN 0-8032-8984-7 .. Туғаны  Луиза Профейт-ЛеБланды тарихтар һөйләү сәнғәтенә өйрәтеп, Сидни аудиториянең ихтыяждарын аңларга, хикәйәне намаҙҙан башларға һәм ғәйеп ташланғанға тиклем  ғәфү үтенергә кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алаProfeit-LeBlanc, Louise. “Stories Have Their Way With Us: Whatever the medium, ancestral voices reach out to the listener”. Horizon. 17. Архивировано из оригинала 2007-10-13. Дата обращения 2008-06-09..  

Сидни 1991 йылда вафат була. Уның ҡыҙы Ида Кальмеган ҡалаRuppert, J. Our Voices: Native Stories of Alaska and the Yukon / J. Ruppert, Bernet, J.W.. — 0803289847 : U of Nebraska Press, 2001. —  ISBN 0-8032-8984-7 ..

 Хөрмәт һәм бүләктәре 

 1986, Канада Ордены ағзаһыAngela Sidney, C.M.. gg.ca (18 марта 2008). Дата обращения: 8 июня 2008.
 Сидни 1988 йылда ойошторолған  Юкон халыҡ-ара әкиәтселәр фестивален үҫтереү өсөн рухландырғыс була, ул саҡта башҡа  әкиәтселәр Сидниҙың 1984 йылда, әкиәтселәр фестивалендә ҡатнашыу өсөн Торонтоға барырға тейешлеген беләләрHistory.  storytelling.yk.net. Дата обращения: 9 июня 2008. Архивировано 5 июля 2008 года..

 Һайланма әкиәттәре 

 Getting married (Тиҙҙән кейәүгә сығам)Ruppert, J. Our Voices: Native Stories of Alaska and the Yukon / J. Ruppert, Bernet, J.W.. — 0803289847 : U of Nebraska Press, 2001. — ISBN 0-8032-8984-7.
 The stolen woman  (Урланған ҡатын-ҡыҙ)Ruppert, J. Our Voices: Native Stories of Alaska and the Yukon / J. Ruppert, Bernet, J.W.. — 0803289847 : U of Nebraska Press, 2001. — ISBN 0-8032-8984-7.
 How people got flint  (Кеше нисек саҡматаш алған)Cruikshank, J. Life lived like a story: life stories of three Yukon native elders: American Indian lives. — Lincoln : University of Nebraska Press, 1990. — ISBN 0-8032-1447-2.
 The old woman under the world (Донъя аҫтында әбей)Cruikshank, J. Life lived like a story: life stories of three Yukon native elders: American Indian lives. — Lincoln : University of Nebraska Press, 1990. — ISBN 0-8032-1447-2..
 Moldy head (Ҡаҡһыған баш)Cruikshank, J. Life lived like a story: life stories of three Yukon native elders: American Indian lives. — Lincoln : University of Nebraska Press, 1990. — ISBN 0-8032-1447-2.
 Fox Helper  (Ярҙамсы төлкө)Cruikshank, J. Life lived like a story: life stories of three Yukon native elders: American Indian lives. — Lincoln : University of Nebraska Press, 1990. — ISBN 0-8032-1447-2.
 Wolf Story (Бүре тарихы)Cruikshank, J. Life lived like a story: life stories of three Yukon native elders: American Indian lives. — Lincoln : University of Nebraska Press, 1990. — ISBN 0-8032-1447-2.
 Story Potlatch (Потлач тарихы)Cruikshank, J. Life lived like a story: life stories of three Yukon native elders: American Indian lives. — Lincoln : University of Nebraska Press, 1990. — ISBN 0-8032-1447-2.

 Өлөшләтә библиография 

 Sydney, Angela. Place-names of the Tagish region, southern Yukon. — Whitehorse : Yukon Native Language Centre, 1980.
 Sydney, Angela. Haa Shagóon = Our family history / Angela Sydney, Cruikshank, J.. — Whitehorse : Yukon Native Languages Project, 1983.
 Sydney, Angela. Tagish tlaagú = Tagish stories / Angela Sydney, Cruikshank, J.. — Whitehorse, Yukon : Council for Yukon Indians and the Gov't. of Yukon, 1982.
 Sydney, Angela. My stories are my wealth / Angela Sydney, Smith, K., Dawson, R. …  и др.]. — Whitehorse : Council for Yukon Indians, 1977.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Канада ордены ағзалары
Категория:1991 йылда вафат булғандар
Категория:17 июлдә вафат булғандар
Категория:1902 йылда тыуғандар
Категория:4 ғинуарҙа тыуғандар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:Әкиәтселәр