Әсмә бинт Әбү Бәкер

Әсмә бинт Әбү Бәкер әл-Ҡорайыш (;
595, Мәккә, хәҙ. Сәғүд Ғәрәбстаны — 692, шунда уҡ) — ислам пәйғәмбәре Мөхәммәттең көрәштәше, тәүге хәлифә Әбү Бәкер ас-Ситдыҡтың ҡыҙы.

 Биографияһы 
Әсмә Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең иң яҡын дуҫы Әбү Бәкер әс-Ситдыҡтың ҡыҙы. Уның әсәһенең исеме Ҡотайла бинт Әбд әл-Үзә. Уның туған ағаһы — Абдуллаһ ибн Әбү Бәкер, апай-һеңлеләре Ғәйшә һәм Өммөгөлсөм, шулай уҡ ата бер инә башҡа Абдрахман һәм Мөхәммәт исемле туғандары була. Уның шулай уҡ Өммөруман бинт Әмир исемле үгәй әсәһе һәм Әт-Туфайл ибн әл-Хариса әл-Азди исемле ата бер инә башҡа энеһе булаMuhammad ibn Saad, Tabaqat, vol. 8. Translated by Bewley, A. (1995). The Women of Madina, p. 193. London: Ta-Ha Publishers..

Әсмәнең ата-әсәһе Мөхәммәттең пәйғәмбәрлек миссияһы башланмаҫ элек айырылған булаBewley/Saad p. 178.. Ата-әсәһе айырылышҡандан һуң, Әсмә атаһы йортонда ҡала.Al-Tabari vol. 39 p. 172..

Әсмә ислам динен тәүгеләрҙән булып ҡабул иткән. Ибн Исхаҡ төҙөгән «Әбү Бәкерҙең саҡырыуы буйынса ислам ҡабул иткәндәр» исемлегендә Әсмә 15-се урында тораGuillaume, A. (1955). A Translation of Ishaq’s Sirat Rasul Allah, p. 116. Oxford: Oxford University Press.. мөхәммәт пәйғәмбәр менән Әбү Бәкерҙең Мәҙинәгә (Ясриб) күсенгән осоронда Әсмә уларға Саур мәмерйәһенә ашарға алып килгән. Пәйғәмбәр һәм Әбү Бәкер мәмерйәнән киткәндә, Әсмә йөктө ике билбауға бәйләгән өсөн, Мөхәммәт пәйғәмбәрҙән «Зату-Нитакайн» (ике билбау эйәһе) тигән титул ала.

Мәҙинәгә күсер алдынан ул әз-Зөбәйер ибн әл-Аввамға кейәүгә сыға, һәм ире күскәндән һуң бер нисә ай үтеүгә уның янына Мәҙинәгә килә. Мәҙинәлә улар бик ярлы йәшәй. Әбү Бәкер уларға ҡол биргәндән һуң, Әсмә «был мине азат итеүгә тиң булды» тиBewley/Saad p. 177..

Бер ваҡыт Мәҙинәгә ҡыҙына ҡунаҡҡа Әсмәнең әсәһе Ҡотайла бинт Әбд әл-Үзә килә. Әсмә, әсәһе Ғәйшә һеңлеһен Мөхәммәткә кәңәшкә ебәргәндән һуң ғына, уны индерә һәм бүләктәрен ҡабул итә. Мөхәммәт пәйғәмбәр, Ҡотайла бер ваҡытта ла мосолмандарға ҡарата дошманлыҡ күрһәтмәгәнлектән, Әсмә әсәһенә ҡунаҡсыллыҡ күрһәтергә тейеш тип кәңәш бирә. Аңлатма биреүселәр Ҡөрьәндең 8-се һәм 9-сы Әл-Мөмтәхән сүрәһен («Һынланыусы») ошо ваҡиға уңайынан ебәрелгән тип иҫәпләйҙәр.

Әсмә менән әз-Зөбәйерҙең 8 балаһы була:
 Абдуллаһ ибн әз-Зөбәйер — һижрәнән һуң Мәҙинәлә тыуған беренсе мосолман,
 Әл-Мүнзир ибн әз-Зөбәйер,
 Әсим,
 Әл-Мөжәһир,
 Хәтижә,
 Өммөлхәсән,
 Ғәйшә,
 Урва ибн әз-ЗөбәйерBewley/Saad p. 176..

Әз-Зөбәйер «көнсөлдәрҙең көнсөлө» булғанлыҡтан, Әсмәнең ғаилә тормошо бәхетһеҙ була. Мәҙинәлә ул тағы өс ҡатынға өйләнә. Бер ваҡыт Әсмә атаһына иренең аяуһыҙлығы тураһында һөйләй, ләкин Әбү Бәкер былай тип кәңәш итә: «Ҡыҙым минең, түҙемле бул. Ҡатындың хаҡ ире булып, ул вафат булған хәлдә лә ҡатыны башҡа иргә сыҡмаһа, улар ожмахта осрашасаҡ»Cited in Dashti, A. Bist O Seh Sal. Translated by Bagley, F. R. C. (1994). Twenty Three Years: A Study of the Prophetic Career of Mohammad, «Women in Islam». Costa Mesa, California: Mazda Publishers  from Tabari’s Tahthib al-Athar and Zamakhshari’s Al-Kashshaaf.. Әз-Зөбәйерҙең Өммөгөлсөм бинт Укба исемле ҡатыны ла. бер нисә ай йәшәгәндән һуң, унан айырыуҙарын үтенгәнBewley/Saad p. 163.. Аз-Зубайр в конечном итоге развелся с АсмойBewley/Saad p. 179..

Әсмә Ярмук алышында ҡатнаша (636)Walton, Mark W (2003), Islam at war, Greenwood Publishing Group, ISBN 0-275-98101-0, pp. 6, 30Islamic Conquest of Syria: A translation of Fatuhusham by al-Imam al-Waqidi Translated by Mawlana Sulayman al-Kindi Pages 325, 331—334, 343—344, 352—353 .

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


Категория:Мөһәжирҙәр
Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр
Категория:Мәккәлә тыуғандар