Валя Балканска

Валя Балканска (), ысын исеме Фәһимә Кәстәбәкова () — Родоп төбәгенән болгар халыҡ йырсыһы. 1942 йылдың 8 ғинуар (һыуығай) көнө Арда ауылында, болгар мосолман (помак) ғаиләһендә тыуған . Валя Балканска башҡарыуында «Излел е Делю хайдутин» болгар халыҡ йыры «Вояджерҙың алтын дискыһына» инеп, «Вояджер 1» һәм «Вояджер 2» АҠШ аппараттарында космосҡа ебәрелгән

 "Излел е Делю хайдутин" йырын башҡарыу 
Валя ханымдың иң билдәле аудиояҙмаһы − „Излел е Делю хайдутин“ халыҡ йырының үҙ аллы башҡарыуы − е ХХ быуаттың алтмышынсы йылдарының аҙағында Мартин Кёнинг (Америкала йәшәгән болгар фольклорын тикшеренеүсеһе) тарафынан яһалып, АҠШ-та диск итеп сығарылған. Бер нисә йылдан һуң, был дискының бер нөсхәһе "Алтын дискыға" индереләһе аудиояҙмалар араһына инә. Был диск НАСА-ның "Вояджер" программаһы сиктәрендә Ерҙән Ҡояш системаһының тышына ебәреләсәк бер рисәлә итеп әҙерләнгән. Һөҙөмтәлә, 90 минутлыҡ әҫәрҙәр теҙмәһенә Валя Балкансканың башҡарыуында был йыр ҙа инә. Беренсенән, был диск "Вояджер 2" аппаратында 1977 йылдың 20 август (урағай) көнө космосҡа ебәрелә, ике аҙнанан һуң иһә "Вояджер 1" аппаратында икенсе өлгөһө лә ебәрелә. Һуңғыһы 2012 йылдың 25 август (урағай) көнө Гелиосфераның тышына сығып, әлеге мәлдә Йондоҙ арауығында була.

 Репертуары 
Валя Балкансканың репертуарына түбәндәге болгар халыҡ йырҙары инә:

 А бре, юначе лудо и младо
 А га бех мома лефтера
 Агне, вакло агне
 Ветър дуе мене мрези
 Видем та се вдим познавам
 Вчера се майче отидох
 Гори ми, гори, юначе
 Горо ле, горо зелена
 Дай си ма, майчо
 Девойко, бално ли ти е
 Добре ми дойде, юначе
 Излел е Делю Хайдутин
 Какво е ново станало
 Майчинко стара майчинко
 Марудо, кузум Марудо
 Мома сези на йодриво
 Момиченце, малачичко
 Момнеле мари хубава
 Проводи ма, майчинко
 Пукни са, тресни са юначе
 Развявай Кольо, байрака
 Руса девойка липсала
 Севдитце пиле шарено
 Страхил е страшен войвода
 Събрали са се моми ли млади невести
 Събрали са се събрали
 Сьодните, севдим, сьодните
 Триста са пушки пукнали
 Хайдутине се молеха
 Шар планино
 Яла ми яла девойко.

 Сығанаҡтар 

 Тышҡы һылтанмалар 
 Галерия снимки на Валя Балканска на bulphoto.com
 Откъс за Валя Балканска от книгата «Майстори на народната музика-спомени и размисли» на Тодор Бакалов 
 Валя Балканска изпълнява «Излел е Делю хайдутин» (видео), VBox7
 Цветелина Шенева, «След 43 г. Валя Балканска разбра как песента ѝ е изпратена в Космоса», в-к «24 часа», 2 юли 2011
Категория:«Стара Планина» ордены кавалерҙары
Категория:8 ғинуарҙа тыуғандар
Категория:1942 йылда тыуғандар