Званка (усадьба)

Званка — Г.Р. Державиндың усадьбаһы,  уны йыш ҡына үҙенең шиғырҙарында маҡтаған, бында ғүмеренгең  аҙаҡҡы көндәрен үткәрә һәм бында вафат була.  Новгород өлкәһе Чудово районының  Трегубов ауылы биләмәһендә, Волхов йылғаһы яры буйында, Сосницкая пристанынан өҫтәрәк, Дыменка йылғаһы тамағында   урынлаша.  Званка усадьбаһы  — мәҙәни мираҫ объекты .

 Званка һәм Державин 
Званка беренсе Водская пятина китабында  1492—1500  йылдарҙа телгә алына. 1797 йылдан  шағирҙың икенсе ҡатыны Дьякова Дарья Алексеевнаға ҡарай. 1803 йылдан  1816 йылда вафатына тиклем  шағир бөтә йәй Званкала  уҙғараЗванка . Имениела шағир 60 самаһы  шиғыр яҙа, шул иҫәптән, билдәле  «Евгения. Жизнь Званская» идиллияһы ла бар.

Дуҫы Н.А. ЛьвовИсследование архитектурного комплекса усадьбы Г. Р. Державина «Званка»  реконструкциялаған Державин Званкаһы бельведер менән ике ҡатлы бай йортон, йорт алдындағы фонтанды, баҡса һәм сәскә баҡсаһын, хужалыҡ ҡаралтыларын, балаҫ һәм буҫтау фабрикаларын, ҙур булмаған крәҫтиән дауаханаһын  үҙ эсенә алаЖизнь Званская  

Шағир вафат булғандан һуң уның кәүҙәһен яҡындағы Хутынский монастырына ерләү өсөн Волховҡа алып баралар, унда бынан алда уның дуҫы Евгений Болховитинов ерләнә. Биш йылдан һуң Званкала Воскресение Христова Ҡорамы Яңыртылыуы хөрмәтенә усадьба сиркәүе төҙ:өлә, уны архимандрит Фотий изгеләндерә. Званка христос сиркәү храм яңыртыу хаҡына биш йыл аша булһа усадебный йәкшәмбе ойоштороласаҡ, әҙ Фотий архимандрит.

1842 йылда вафат булған шағирҙың тол ҡатыны Дарья Алексеевна Званкала етем ҡыҙҙар өсөн училище менән ҡатын-ҡыҙҙар монастыры  төҙөү өсөн аҡса васыят итеп ҡалдыра.  Васыят  20 йылдан ашыу ваҡыттан һуң үтәлә:  Знаменский монастыры һәм ҡыҙҙар өсөн Державин училищеһы 1869 йылда ғына асыла. Һуңыраҡ Знаменский Званка  монастырында Новгород һәм Санкт-Петербург митрополиты Исидор аҡсаһына өс тәхетле  Знаменский храмы төҙөлә.

 Юҡ ителеүе 

Разрушится сей дом, засохнет бор и сад,
Не воспомянется нигде и имя Званки;
Но сов, сычей из дупл огнезелёный взгляд
И разве дым сверкнёт с землянки. Державин, 1807
Имените  Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ныҡ зыян күрә, шунан һуң бөтә ҡаралтылары  һүтеп алына.  Немец оккупацияһы ваҡытында немец һалдаты Карл Августин имениеның күп фотоһүрәттәрен эшләй, һуңғараҡ ул «Колокола Званки» китабында сығаМ. Л. Гольденберг Тропа к Державину.

1993 йылда Званкала Волхов йылғаһы ярындағы Званка ҡалҡыулығындағы Новогород рәссамы Федот Шишов проекты буйынса эшләгәнгән иҫтәлекле тамғаны Новгород һәм Иҫке Русса архиепископтары изгеләндерә. Шул ваҡыттан алып иҫтәлекле тамға эргәһендә Державин уҡыуҙары  уҙаДержавинские чтения.

Совет осоронда Званкала Державиндың музей-ҡурсаулығын төҙөү тураһында әүҙем тикшереү пландары  була. Был идеяны ҡайнар яҡлап яҙыусы В.А.Солоухин сығыш яһайСолоухин В.А. "Время собирать камни. Посещение Званки". XXI  быуатта усадьбаның тергеҙеү пландары Рәсәй Юстиция министрлығында ла яңғырайОшондай план xxi быуат йортон тергеҙеүҙе Рәсәй юстиция министрлығыныңМинюст планирует восстановить знаменитую усадьбу Державина «Званка»

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

 Karl Augustin Die Glocken von Swanka Karl Augustin Weimarer Schiller-Presse im Frankfurter Literaturverlag GmbH 317 S. ISBN 978-3-8372-0395-0.
 Калинин Н. Н. Здесь Бога жил певец // Державинский сборник. Петрозаводск. Издательство ПетрГУ. 2006, с.31-43.

 Һылтанмалар 

 Гравюра с видом Званки XIX в.
Категория:Новгород өлкәһенең мәҙәни мираҫ объекттары
Категория:Алфавит буйынса Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары
Категория:Новгород өлкәһе тарихы
Категория:Биналар һәм ҡоролмалар