Погодин Радий Петрович

Ра́дий Петро́вич Пого́дин (16.08.1925 — 30.03.1993) — рус совет яҙыусыһы, сценарист һәм шағир, рәссам, күренекле балалар яҙыусыһы.

 Биографияһы 
Радий Петрович Погодин 1925 йылдың 16 авгусында Новгород губернаһының Валдай өйәҙе (хәҙерге Тверь өлкәһе) Дуплёво ауылында(ныне — в Бологовском районе, Тверская область) тыуған.

1927 йылда ғаиләһе Ленинградҡа күсеп килә. Һуңынан атаһы менән әсәһе айырыла.

1941 йылдың 16 сентябренән 6 ноябргә тиклем Радий Төньяҡ-Көнбайыш фронтының авторемонт оҫтаханаһында слесарь булып эшләй.

1942 йылда, бер йыл блокада ҡышын үткәргәндән һуң, Ленинградтан Пермь өлкәһенә эвакуациялана. Балалар йортонда монтёр һәм кочегар булып эшләй.

Пехота училищеһын тамамлағандан һуң, Погодин хәрәкәт итеүсе армияға ебәрелә. Украина ССР-ының һул яҡ ярын азат итеүҙә ҡатнаша, Днепрҙы кисеп сығыу һуғыштарында яралана. Госпиталдән һуң 2-се гвардия танк армияһының 9-сы корпусы составындағы 33-сө бригадаға разведкаға эләгә. Яссы эргәһендәге һуғыштарҙа, Люблин, Варшава ҡалаларын азат итеүҙә, Берлинды алыуҙа ҡатнаша. Ике Ҡыҙыл Йондоҙ, II һәм III дәрәжә Дан ордендары менән бүләкләнәПамять народа

1945 йылда сержант дәрәжәһендә запасҡа сыға. Армиянан ҡайтҡас Г. В. Плеханов исемендәге Мәскәү дәүләт тау институтында әҙерлек курстарында уҡый. 1946 йылда Мәскәүҙә янғын һағында эшләй башлай. Әҫәрҙәре ведомство күп тиражлы «Хәрби сигнал» гәзитендә баҫыла башлай. ВКП(б) Үҙәк Комитеты Ойоштороу бюроһының «О журналах „Звезда“ и „Ленинград“» Ҡарарын редакцияла тикшергәндә, М. М. Зощенко һәм А. Ахматованы яҡлап сығыш яһағандан һуң, 1946—1947 йылдарҙа ҡулға алыныу ҡурҡынысы арҡаһында, йәшеренеп йәшәргә мәжбүр була, һуңынан Ленинградҡа атаһына ҡайта. Эшкә урынлаша, «советҡа ҡаршы пропаганда» 58-10-сы статьяһы буйынса ҡулға алына һәм хөкөм ителә. Тотҡонлоҡтан сыҡҡандан һуң (1948—1950), Ленинградҡа ҡайта, 1953 йылда Йошкар-Олаға күсеп китә һәм радиола эшләй башлай.

1954 йылда Погодин яңынан Ленинградҡа ҡайта. «Дуҫлыҡ» альманахында уның «Мороз» исемле тәүге хикәйәһе, ә 1957 йылда яҙыусының «Ҡырмыҫҡа майы» тигән тәүге китабы баҫылып сыға. 1959 йылда Радий Петрович Погодин СССР Яҙыусылар союзына ҡабул ителә.

Уның балалары өсөн хикәйәләре баҫылған халыҡ-ара редакция коллегияһы әҙерләгән төрлө илдәр яҙыусылары әҫәрҙәре тупланған «Дети мира» «Донъя балалары» (1962) йыйынтығы (В. К. Железников, Олесь Донченко, Маквала Мревлишвили, Яан Раннап, Хәким Нәзир хикәйәләре менән бер рәттән) киң танылыу яулай.

Радий Петрович Погодин 1993 йылдың 30 мартында вафат булды. Санкт-Петербургта Волков зыяратында ерләнгән.

 Ижады 
Погодиндың ижадына тема, форма, уҡыусылар йүнәлешенең киң диапазоны хас: уның мәктәпкәсә йәштәге балалар өсөн китаптары, һуғыш тураһында «Йәшә, һалдат» повесы һәм тыныс тормош тураһында бик күп әҫәрҙәре бар.

Тәнҡит уның үҫмерҙәрҙең «әүрелер алдынан күңел торошо, хистәренең ныҡлы шытымы, күңел ҡанаттары үҫешен тойоуын» — эске донъяһын һүрәтләү һәләтен билдәләнеКузьмина Э. Порывы юных лет // Семья и школа. — 1965. — № 9. — С. 33-35..

Әҙәби тәнҡитсе һәм яҙыусы В. М. Воскобойников Погодин тураһындағы мәҡәләһендә «күп кенә ижади идеалдар буйынса» уның Андрей Платоновҡа яҡынлығы хаҡында яҙа.

 Наградалары 
 II дәрәжә Дан ордены (10.5.1945)
 III дәрәжә Дан ордены (26.2.1945; II дәрәжә Ватан һуғышы орденына тәҡдим ителгән)
 ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (15.6.1944, II дәрәжә Ватан һуғышы орденына тәҡдим ителгән; 13.5.1945)
 II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (6.4.1985)
 «Почёт Билдәһе» ордены (1975)
 1976 — ҡулға алынған осоронда тартып алынған хәрби наградалары ҡабат тапшырыла
 Халыҡтар Дуҫлығы ордены (16.11.1984)
 миҙалдары

 Маҡтаулы исемдәре һәм әҙәби премиялары 
 РСФСР-ҙың Н. К. Крупская исемендәге дәүләт премияһы (1985) — «Лазоревый петух моего детства» «Бала сағымдың алһыу күк төҫтәге әтәсе» китабы өсөн
 1982 — РСФСР Яҙыусылар союзы премияһы. Ганс Христиан Андерсен исемендәге Халыҡ-ара балалар һәм үҫмерҙәр әҙәбиәте советының Почётлы дипломы — «Перейти речку вброд» китабы өсөн.
 1984 — Көнбайыш Берлинда Бөтә донъя кинофестивалендә «Что у Сеньки было» фильмы өсөн ЮНИСЕФ премияһы.
 1987 — Иң яҡшы балалар китабына Бөтә Союз конкурсының Почётлы дипломы — балалар өсөн заманса әҙәби әкиәт әҙерләгәне өсөн.
 1989 — «Книжка про Гришку» китабы өсөн Максим Горький исемендәге халыҡ-ара премия. «Земля имеет форму репы» «Ер шалҡан һымаҡ» китабы өсөн «Китап сәнғәте» «Искусство книги» XXX Бөтә Рәсәй конкурсының беренсе дәрәжә дипломы.
 1998 — Рәсәй әҙәбиәтенә, балалар һәм үҫмерҙәр китабы мәҙәниәтенә ҙур өлөш индергәне өсөн Почётлы диплом. Халыҡ-ара балалар китабы буйынса советтың Милли секцияһы. Рәсәйҙең Балалар китабы буйынса советы.

 Библиографияһы 

 Муравьиное масло. Л., Детгиз, 1957
 Кирпичные острова. Л., Детгиз, 1958
 Кирпичные острова. Л., Детгиз, 1960
 Рассказы о веселых людях и хорошей погоде. Л., 1960
 Ожидание. Л., 1963
 Утренний берег. Л., 1964
 Рассказы о веселых людях и хорошей погоде. Л., 1965
 Трень-брень. Ожидание. Л., 1966
 Шаг с крыши. Л., 1968
 Кирпичные острова. Л., Дет. литература, 1969
 Муравьиное масло. М., Дет. литература, 1968
 Муравьиное масло. М., Дет. литература, 1969
 Рассказы о веселых людях и хорошей погоде. Л., 1971
 Ожидание. Л., 1971
 Откуда идут тучи. Л., 1971
 Рассказы о веселых людях и хорошей погоде. Л., 1971
 Включите северное сияние. Л., Дет. литература, 1972
 Осенние перелеты. Л., 1972
 Откуда идут тучи. Л., 1973
 Повести и рассказы. Л., 1974
 Повести и рассказы. Л., 1975
 Рассказы. Л., 1976
 Книжка про Гришку. Л., Дет. литература, 1977
 Перейти речку вброд. М., 1979
 Кирпичные острова. Л., Дет. литература, 1980
 О веселых людях и хорошей погоде. М., Дет. литература, 1982
 Лазоревый петух моего детства. М., Дет. литература, 1983
 Где ты, Гдетыгдеты? М., Дет. литература, 1985
 Живи, солдат. Л., Сов. писатель, 1985
 Рассказы. Л., 1985
 Красные лошади. М., Дет. литература, 1986
 Мост. Боль. Дверь. Л., Лениздат, 1986
 Книжка про Гришку. М., Малыш, 1987
 Рассказы о веселых людях и хорошей погоде. Л., 1987
 Лазоревый петух моего детства. М., Сов. Россия,1988
 Земля имеет форму репы. Л., Дет. литература, 1989
 Где леший живёт? Л., Дет. литература, 1990
 Я догоню вас на небесах. Л., 1990
 Книжка про Гришку. Воронеж, 1991
 Зелёный попугай. СПб., Лениздат, 1992
 Где ты, Гдетыгдеты? М., 1995
 Я догоню вас на небесах. СПб., 1998
 Что у Сеньки было.
 Река. СПб., 2002

 Фильмографияһы 
Сценарист:

  — Ребята с Канонерского
  — Павлуха
  — Полустанок
  — Дубравка
  — Шаг с крыши
  — Валерка, Рэмка +...
  — Шутите? (киноальманах, сюжеты «Вандербуль бежит за горизонт» и «Шутите?»)
  — Включите северное сияние
  — Рассказы о Кешке и его друзьях
  — Цветы для Оли
  — Ожидание
  — Что у Сеньки было
  — Рок-н-ролл для принцесс
  — Трень-брень

 Иҫкәрмәләр 

 Р. П. Погодин тураһында 

 Сценаристы советского художественного кино. — М., 1972. — С. 280.
 Литературный энциклопедический словарь. — М., 1987. — С. 678.


 Һылтанмалар 
 Радий Погодин — художник, писатель, поэт…

  Русская литература ХХ века. Прозаики, поэты, драматурги. Биобиблиографический словарь: в 3 томах. М.: ОЛМА-ПРЕСС Инвест, 2005. 

Категория:РСФСР-ҙың Н. К. Крупская исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты
Категория:Шәхестәр:Ленинград блокадаһы
Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары
Категория:СССР-ҙа репрессияланғандар
Категория:СССР-ҙың балалар яҙыусылары
Категория:Алфавит буйынса балалар яҙыусылары
Категория:XX быуат рус яҙыусылары
Категория:Алфавит буйынса рус яҙыусылары
Категория:Санкт-Петербургта вафат булғандар
Категория:1993 йылда вафат булғандар
Категория:30 мартта вафат булғандар
Категория:1925 йылда тыуғандар
Категория:16 августа тыуғандар
Категория:«Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
Категория:«Берлинды алған өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
Категория:«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
Категория:III дәрәжә Дан ордены кавалерҙары
Категория:«Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары
Категория:Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары
Категория:Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалерҙары
Категория:2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары
Категория:XX быуат сценаристары
Категория:Рәсәй сценаристары
Категория:СССР сценаристары
Категория:Алфавит буйынса сценаристар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:XX быуат шағирҙары
Категория:Рәсәй шағирҙары
Категория:СССР шағирҙары
Категория:Алфавит буйынса шағирҙар
Категория:XX быуат Рәсәй яҙыусылары
Категория:Алфавит буйынса Рәсәй яҙыусылары
Категория:СССР яҙыусылары
Категория:Алфавит буйынса яҙыусылар