Көнбайыш Урал тимер юлы

Көнбайыш Урал тимер юлы () — Рәсәй империяһының, һуңынан РСФСР-ҙың тимер юлы. Пермь тимер юлының Лысьва станцияһын һәм Һамар-Златоуст тимер юлының Бирҙәүеш станцияһын тоташтыраИстория строительства Свердловской железной дороги, РЖД (Российские железные дороги)/Свердловская железная дорога..

 Тарихы 
Юлды проектлау һәм төҙөү 1911—1916 йылдарҙа бара. 1913 йылда «Көнбайыш Урал тимер юлдары акционерҙар йәмғиәте» тарафынан төҙөлә башлағанКазаков А. Л. и др. Уральский исток Транссиба: история Южно-Уральской железной дороги // Челябинск: Авто Граф. — 2004. — 408 с. С. 78. ISBN 5-98518-004-2.. Юл Урал тауҙарының көнбайыш битләүе буйлап Урта һәм Көньяҡ Уралдабара (атап әйткәндә, Барҙы һыртынан), оҙонлоғо 490 саҡрым самаһына етә. Төбәк тау тармаҡтары һәм сағылдарына бай булғанға, төҙөүселәрҙең эше күпкә ҡатмарлаша. Макушин мороно аша тоннель төҙөлә, күперҙәр (30 тимер, 127 — тимер-бетон тороҡло), һыу ағымдары аша 340 таш торба һәм юлды күтәртеп күп һанлы өйөмдәр һалына.

Юл 1916 йылдың 16 октябрендә асылған. 1919 йылдың сентябрендә Пермь тимер юлы составына инә . 1934 йылдан Свердловск тимер юлы (Лысьва — Михайловский Завод) һәм Көньяҡ Урал тимер юлы (Сказ — Бирҙәүеш участкалары) составында.

Рәсәйҙә Граждандар һуғышы барғанда юл буйлап ҡаршы яҡтар араһында яуҙар үтә, улар тимер юлды хәрәкәт итеү өсөн файҙаланаБыл страшный бой , Статья в газете «Нязепетровские вести», № 61 (214), 07.08.2015 г., с. 4..

1991 йылға тиклем элекке Көнбайыш Урал тимер юлдары участкалары ярайһы уҡ әүҙем файҙаланыла. Бер остан икенсеһенә тиклем Чусыу (Чусовская станция) — Баҡал пассажир поезы йөрөй, Силәбе-Үҙәк һәм Өфө станцияларына тиклем хәрәкәт бара. Тәүлегенә 11-13 пар йөк поезы үтә. Локомотив депоһы Наҙы-Петровск, Кузино станцияларында булған. Һуңынан Наҙы-Петровскиҙағы 6 локомотив депо нигеҙендә Силәбе заводы филиалы булдырыла. Кузино депоһы бөтөрөлә.

 Әһәмиәте 
Юл Урал төбәктәрендәге суйын иретеү һәм тимер етештереү заводтарының, атап әйткәндә: Михайловск, Шәмәхә, Наҙы-Петровск, Ҡуҫы заводтарының эшмәкәрлеген тәьмин итеү, әҙер продукцияны сығарыу өсөн төҙөлә. Быға тиклем продукция Ҡариҙел йылғаһы буйлап һыу транспорты менән ташылған. Бынан тыш, юл Пермдән Өфө, Һамар, Ырымбурға һәм кирегә арауыҡты ярайһы уҡ кәметә, шуғаса поездар ул ҡалаларға Екатеринбург һәм Силәбе ҡалалары аша йөрөгән.

Артабан, СССР осоронда ла, тимер юл буйында урынлашҡан ауыл хужалығы һәм урман сәнәғәте предприятиеларын тәьмин итеү өсөн файҙаланыла.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Уральская горнозаводская железная дорога
 Северо-Восточная Уральская железная дорога
 Көньяҡ Урал тимер юлы

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 «История строительства Свердловской железной дороги» на сайте РЖД 


 «Южно-Уральская железная дорога» на сайте «Рустрана» 
 [chel-portal.ru/?site=encyclopedia&t=zapadnouralskaya-zheleznaya-doroga&id=4120 «Западно-Уральская железная дорога» на портале Челябинской области]
 Фотоблог на участке Бердяуш — Нязепетровская. 25.03.2012 г.

 Һылтанмалар 
 «История строительства Свердловской железной дороги» на сайте РЖД 


 «Южно-Уральская железная дорога» на сайте «Рустрана» 
 [chel-portal.ru/?site=encyclopedia&t=zapadnouralskaya-zheleznaya-doroga&id=4120 «Западно-Уральская железная дорога» на портале Челябинской области]
 Фотоблог на участке Бердяуш — Нязепетровская. 25.03.2012 г.

Категория:Рәсәй тимер юлдары
Категория:Көньяҡ Урал тимер юлы
Категория:Пермь крайы тарихы
Категория:Урал тарихы
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы