Алтын тау (Силәбе)

«Алтын тау»Мемориальный комплекс «Золотая гора»  / Страница официального сайта администрации города Челябинска. — Силәбе ҡалаһының көнбайыш ситендәге, Шершни ҡасабаһының төньяҡ ситендәге мемориаль комплекс. Шул уҡ исемле ҡалҡыулыҡтың шахталарында кешеләрҙе күпләп ерләү урыны.

Ғәмәлдә, 2018 йылға ҡарата, был урын 33-сө, 34-се торлаҡ төҙөлөшө (Силәбенең 250 йыллығы урамында 75-се һәм 77-се номерлы йорттар ҡаршыһында), Силәбенең Үҙәк районының 35-се, 39-сы, 42-се биҫтәләре ҡамауында урынлашҡан.

 Этимологияһы 
Комплексҡа исем бында табылған ҡәберҙәр урыны атамаһы буйынса бирелгән. Башта ҡалҡыулыҡ «Яланғас тау» (Лысая гора) тип аталған. «Алтын тау» тип бында алтын сығара башлағандан һуң атала башлай. Бында алтын 1843 йылда Вятка старателдәре тарафынан шахта ысулы менән табыла. Алтын тауҙа алтын сығарыу менән Мария приискыһы шөғөлләнәКраевед Юрий Латышев: «Если проект межевания Золотой горы утвердят, надо обращаться в прокуратуру»  / Статья от 02.07.2017 г. на сайте «Православное молодёжное движение Челябинской епархии». Т. Теточко.. 1935 йылда шахталар ябыла. 50 метрға тиклем тәрәнлектә булалар.

 Тарихы 
слева|мини|Ваҡытлыса иҫтәлекле табличка
1980-се йылдарҙа ҡаланың яңы биҫтәләре төҙөлөшө планы буйынса Алтын тау районында торлаҡ йорттар төҙөлөргә тейеш була (32-се биҫтә)Поливанов С. Н. Челябинск. Градостроительство вчера, сегодня, завтра / Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1986. — 146 с (С. 82-113).Кому нужна Золотая гора? / Статья от 07.10.2009 г. в № 41 газеты «Аргументы и Факты»..

1989 йылда «Челябинский рабочий» төбәк гәзитендә элекке старатель Ю. Герасимовтың мәҡәләһе баҫылып сыҡҡандан һуң, киң йәмәғәтселеккә бында ҡәберҙәр булыуы тураһында билдәле була. Герасимов 1946 йылда уҡ шахтала мәйеттәр табылыуы тураһында хәбәр итә. Был факт тураһында башҡа старателдәр ҙә хәбәр итәРыдали, бились в истерике. Как на Золотой горе нашли массовые захоронения / Статья от 21.07.2017 г. на сайте газеты «Аргументы и Факты». И. Панкова..

Мәҡәлә баҫылып сыҡҡандан һуң, 1989 йылдың яҙында «Мемориал» йәмғиәте ағзалары ҡаҙыу эштәре үткәреү тураһында ҡарар сығартыуға өлгәшәләр. Бының өсөн ҡала башҡарма комитетында махсус комиссия булдырыла. 11 шахтаны быраулау ысулы менән алдан тикшереү ваҡытында (яҡынса 15 гектар майҙанда) биологик ҡалдыҡтар табыла. Шахталарҙың береһен асҡанда, бер метрлыҡ тупраҡ ҡатламы аҫтында 100-ҙән артыҡ кеше мәйете табыла. 1989 йылдың йәйе дауамында бөтәһе 350 кешенең ҡалдыҡтары сығарыла. Экспертиза асыҡлауынса, улар барыһы ла 1936—1939 йылдар осоронда һәләк булғандар. 1989 йылдың 9 сентябрендә мәйеттәр туғандар ҡәберлегенә күсереп ерләнә. Ҡәбер янында траур митингыһы үтә. Был митингта шул иҫәптән А. Д. Сахаров ҡатыны Е. Г. Боннэр менән, Г. В. Старовойтова, Г. Т. Береговой ҡатнашалар.

1990 йылда ҡаҙыу эштәре дауам итә һәм яҡынса 1000 кешенең ҡалдыҡтары эксгумациялана, теүәл генә һаны билдәләнмәй, икенсе туғандар ҡәберлегенә күсереп ерләнә. Артабан ҡаҙыу туҡтатыла, ҡалған шахталар асылмай. Кешеләрҙең ҡалдыҡтары сығарылған шахта урынлашҡан урын Академик Королев урамының һуңыраҡ төҙөлгән районында урынлашҡан(33-сө, 34-се биҫтәләр)Стройка на костях. Еще один земельный участок стал объектом скандала в Челябинске / Статья от 04.07.2017 г. на «ФедералПресс». Е. Мицих..

НКВД мәғлүмәттәре буйынса, Көньяҡ Уралда сәйәси сәбәптәр буйынса 37 041 кеше репрессиялана, шуларҙан 11 592 кеше атыла. Алтын тауҙа ҡалдыҡтары табылғандарҙың исемдәрен асыҡлап булмай. Фаразланыуынса, Алтын тауҙа 12 меңдән артыҡ кешенең ҡалдыҡтары ерләнгән. Репрессияланыусыларҙы күпләп ерләүҙең икенсе стадияһы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарына тура килә. Был осор тураһында ышаныслы статистика юҡ. Көнбайыш киң мәғлүмәт саралары, шул иҫәптән «Таймс» 80 мең репрессияланыусы тураһында яҙа. Ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса Алтын тауҙың 11 шахтаһында ҡат-ҡат итеп 30 меңдән артыҡ Көньяҡ Урал кешеһе ерләнгән.

1992 йылда Алтын тау өлкә әһәмиәтендәге тарихи ҡомартҡы статусы алаСекреты Золотой горы / Статья от 25.05.2012 г. в № 41 (11551) газеты «Вечерний Челябинск». Е. Вериго.. Унда ваҡытлыса монумент ҡуйыла. Артабанғы йылдарҙа властар тарафынан ҡәберлек контролләнмәй һәм ташландыҡ хәлгә килә. Ҡәберлекте тик энтузиастар һәм репрессияланғандарҙың туғандары ғына тәртиптә тотаМемориал жертвам сталинских репрессий «Золотая гора» оказался бесхозным  / Статья от 30.08.2013 г. в электронном периодическом издании «Mediazavod.ru». А. Романенкова.. Мемориал янында СССР-ҙың сәйәси репрессиялар ҡорбандары иҫтәлеге көнөндә митингтар үткәрелә.

2017 йылда Мәскәүҙә «Ҡайғы диуары» төҙөгәндә Алтын тауҙан бер нисә таш ҡулланылаВремя собирать камни / Статья от 24.08.2017 г. на сайте «Коммерсантъ» (Южный-Урал-Online)..

2017 йылда Силәбе властары ҡаланың төньяҡ-көнбайышындағы территорияны планлаштырыу проекты буйынса асыҡ тыңлауҙар үткәрә, был биләмәгә Алтын тау ҙа инәЧелябинцам пообещали Золотую гору / Статья от 30.06.2017 г. в № 116 газеты Коммерсантъ (Челябинск). И. Слободенюк.В Челябинске определили источники финансирования экспертизы «Золотой горы»  / Статья от 20.11.2017 г. на сайте ИА «Znak.com». С. Григорьева.. План буйынса, уның аша яңы күргәҙмә-конгресс үҙәгенә ике магистраль үтергә тейеш була. Урындағы халыҡтың һәм тарихсыларҙың дәррәү реакцияһынан һуң ҡала башлығы Евгений Тефтелев, өлкә губернаторы күрһәтеүе буйынса, Алтын тауҙа дәүләт тарихи-мәҙәни экспертиза үткәреү талабы менән риза булаСкверное будущее Золотой горы / Статья от 06.07.2017 г. в № 120 газеты Коммерсантъ (Челябинск). И. Слободенюк.Строительство жилого микрорайона не коснется мемориала Золотая гора / Статья от 05.07.2017 г. на сайте телеканала «Первый областной». Д. Леонова.. 2017 йыл аҙағына асыҡланған мәҙәни мираҫ объекты — «Алтын тау» мемориаль комплексына тарихи-мәҙәни экспертиза үткәреү өсөн өлкә бюджетынан 3 миллион һум аҡса бүленә«Золотая гора» в Челябинске — общество просит правды / Статья от 10.07.2017 г. на ИА «REGNUM».Историко-культурная экспертиза «Золотой горы» обойдется Челябинской области в 2-3 млн рублей / Статья от 04.09.2017 г. в газете «Коммерсантъ». К. Дюрягина.В Челябинске выделят 3 млн рублей на экспертизу «Золотой горы» / Статья от 20.11.2017 г. в АН «Доступ»..

Мемориаль комплексы 2018 йылдың сентябренә ҡарата «Силәбе өлкәһенең асыҡланған мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә индерелгән, Силәбе ҡала округы территорияһында урынлашҡан, тарихи, сәнғәт йәки башҡа мәҙәни ҡиммәттәргә эйә булған, асыҡланған мәҙәни мираҫ объекттары исемлегендә» иҫәптә тораПеречень выявленных объектов культурного наследия Челябинской области, представляющих историческую, художественную и иную культурную ценность / Челябинский городской округ / 197 — Братская могила жертв сталинских репрессий  // Данные на официальном сайте Государственного комитета охраны объектов культурного наследия Челябинской области..

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Маски скорби: Европа — Азия
 Градский прииск

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


 Һылтанмалар 

Категория:Сталин репрессиялары ҡорбандарына һәйкәлдәр
Категория:Алфавит буйынса Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы
Категория:Силәбе өлкәһенең иҫтәлекле урындары