Башҡорт сәвит музыкаһы тыуҙырыу өсөн көрәш юлында

«Башҡорт сәвит музыкаһы тыуҙырыу өсөн көрәш юлында» — мәшһүр башҡорт йырсыһы, композитор  Ғәзиз  Әлмөхәмәтов Альмухаметов Газиз Салихович. Башкирская энциклопедия 1933 йылда  музыка ғилеме буйынса яҙған хеҙмәт. 1929 йылда Ҡазандан Башҡортостан хөкүмәте саҡырыуы буйынса Өфөгә кире әйләнеп ҡайтҡан Әлмөхәмәтов Башҡортостанда музыка буйынса белем биреү системаһы, опера театры һәм филармония булдырыу эшенә дәртләнеп тотона. Йырсы  музыка-ағартыу эшен киң йәйелдерә. Был хеҙмәтендә ул башҡорт совет музыкаһының  шул йылдарҙағы торошона баһа бирә, уның киләсәк үҫеш  йүнәлештәрен билдәләй. Тарихта музыка ғилеме буйынса башҡорт телендә яҙылған тәүге хеҙмәт.

Очерк 1933 йылда Өфөлә шул уҡ исемле китапта донъя күргән.

Төп өлөш 
Бик күп халыҡтарҙың музыка фольклорын  белһә лә, Ғәзиз Әлмөхәмәтов туған халҡының йырҙарына өҫтөнлөк бирә. Уның репертуарында һәр саҡ  «Урал», «Буранбай», «Сибай», «Таштуғай», «Зөлхизә», «Шәүрә»  кеүек башҡорт халыҡ йырҙары ныҡлы урын биләй. Йырсы башҡорт халыҡ йырҙары,  башҡорт халҡына хас башҡарыу үҙенсәлектәре яңы, совет осоронда ла һаҡланып ҡалырға тейеш тип иҫәпләй. Ә уны иҫкелек ҡалдығы булған халыҡ йырҙарын совет сәхнәһенә алып сығып, боронғолоҡ, артта ҡалғанлыҡты алға һөрә тип ғәйепләйҙәр.
Очерк  Өфөлә  Башҡорт дәүләт нәшриәтендә  «Башҡорт сәвит музыкаһы тыуҙырыу өсөн көрәш юлында»  тигән китапта 1933 йылда башҡорт телендә нәшер ителгән   «Башҡорт сәвит музыкаһы тыуҙырыу өсөн көрәш юлында» .

Йырсылар араһынан тәүге Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы (1929) Ғәзиз Әлмөхәмәтовтың «Башҡорт сәвит музыкаһы тыуҙырыу өсөн көрәш юлында» (1933) очеркы  Башҡортостанда музыка ғилеме буйынса тәүге хеҙмәт була. 1937 йылдың декабрендә йырсы ҡулға алынғандан һуң уның йырҙары яҙылған пластинкалар, уның фотоһүрәттәре юҡ ителә, музыка ғилеме буйынса башҡорт телендә сыҡан тәүге китап та оҙаҡ йылдар уҡыусыларға бирергә ярамаған китаптар исемлегендә була. Ғәзиз Әлмөхәмәтов 1957 йылда үлгәндән һуң (1938) аҡлана, ләкин оҙаҡ йылдар уның исемен иҫкә алмайҙар.

Китап музыка белгестәре, музыка һөйөүселәр, мәҙәниәт тарихын өйрәнеүселәр өсөн әһәмиәтен юғалтмаған.

 Әҙәбиәт 
 Башҡорт сәвит музыкаһы тыуҙырыу өсөн көрәш юлында. Өфө, 1933. (башк.)

 Атанова Л. П. Жизнь как песня. — Уфа, 1973.

 Газиз Альмухаметов и Султан Габяши в Казани: Материалы и документы. — Уфа, 1995.
 Һылтанмалар 
  Музыковедение в Башкортостане

  Башкирская протяжная песня-оҙон көй в системе академического музыкального образвания. Миляуша Идрисова
 Иҫкәрмәләр 

Категория:Фәнни-популяр әҙәбиәт
Категория:Башҡортостан музыкаһы
Категория:Ғәзиз Әлмөхәмәтов