1-се Башҡорт кантоны (1798 - 1855)

1-се Башҡорт кантоны (10 апрель, 1798 йыл) — Пермь губернаһының Пермь һәм Уҫы өйәҙҙәрендә ойошторолған идаралыҡБашкиры 1-го и 2-го кантонов в Отечественной войне 1812 года .

 Тарихы 
Кантон системаһы тотош мәсьәләләр комплексын хәл итеү, шул иҫәптән башҡорт ихтилалдарын иҫкәртеү, ил сиген нығытыу, крайҙы колониялаштырыу һ.б. маҡсаттарынан 1798 йылдың 10 апрелендә Указ нигеҙендә индерелә.
Кантон идаралығы осоронда 1795—1855 йылдарҙа 1-се Башҡорт кантоны составына Пермь губернаһы башҡорттары инә. 1855—1863 йылда улар — 12-се, 1863—1865 йылдарҙа 5-се кантон составында була.
1-се башҡорт кантоны 9 йортҡа (команда) бүленә.
1-се йортҡа Елпачиха, Уймыж, Федорково, Үрге Искилде ауылдары керә. 
2-се йортҡа Тонтортамаҡ, Канюково, Ишмән, Искер, Зирмия, Кувья ауылдары ҡарай. 
3-сө йортта Күҙемйәр, Сыуашай, Аҡбаш, Ҡудаш, Ишем, Салҡа ауылдары була. 
4-се йорт Барҙа, Яңы Бисер, Бәрҙебаш, Мостово, Ҡайынлы (Березниково) ауылдарын үҙ эсенә ала. 
5-се йортта Барҙа, Ҡыҙылъяр, Чат, Аҡтыбай ауылдары була. 
6-сы йортта — Аҡлыш, Ҡыҙылъяр, Төнгүк, Иҫке Ашап, Шлык, Яңы Чат ауылдары. 
7-се йортҡа Солтанай, Сөжән, Батырбай, Искильза ауылдары керә. 
8-се йортта — Һарыш, Танып, Шлыково, Яңы Башап, Юғары Башап ауылдары.
9-сы йортта Ҡуян, Ҡолтай ауылдары була.
1-се һәм 2-се Башҡорт кантондарында 20-се Башҡорт полкы төҙөлә. 1812 йылдың 30 октябрендә полк Пермь губернаһы Пермь өйәҙенең Ҡуян ауылында йыйылып, Полтава губернаһының Галяч ҡалаһына, граф, генерал-лейтенант П. А. Толстойҙың ополчение корпусы менән ҡушылыу өсөн юлға сыға.
Полк Пенза ополчениеһына командировкалана һәм уның составында 1813 йылдың майында Варшава кенәзлегенә килеп, кенәз, генерал Д. И. Лобанов-Ростовский етәкселегендәге Резерв армияһы составына индерелә. Полктың бер өлөшө әсирҙәрҙе һаҡлай, транспортты оҙатып йөрөй, икенсе өлөшө Резерв армияһының 3-4-се корпустары араһында бәйләнеш булдыра.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Башҡортостанда идара итеүҙең кантон системаһы
 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Башкиры 1-го и 2-го кантонов в Отечественной войне 1812 года 

Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы
Категория:Башҡортостан тарихы
Категория:Рәсәй империяһының дәүләт ҡоролошо
Категория:Башҡортостанда идара итеүҙең кантон системаһы