Дөйә ҡаяһы

Дөйә () — Рәсәй, Ырымбур өлкәһе Светлый районындағы ҡая. Региональ әһәмиәттәге геологик һәм геоморфологик тәбиғи ҡомартҡыСкала ВерблюдЧибилев А. А., Мусихин Г. Д., Павлейчик В. М., Паршина В. П. «Зеленая книга Оренбургской области: Кадастр объектов Оренбургского природного наследия». Оренбург: Изд.-во «ДиМур», 1996.

 Географияһы 
Дөйә һынын хәтерләткән ҡая Ырымбур өлкәһе Светлый районындағы Восточный ауылынан 8,5 км көньяҡ-көнсығыштараҡ, Әсеһыу (Ащесу) йылғаһының һул ярында, тамағынан 6 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Майҙаны — 3 гектар.

 Статусы 
Дөйә ҡаяһы Ырымбур өлкәһе башлығының 1998 йылдың 21 майында ҡул ҡуйған «Ырымбур өлкәһенең тәбиғәт ҡомартҡылары» тураһындағы бойороғо нигеҙендә региональ әһәмиәттәге геологик һәм геоморфологик тәбиғи ҡомартҡы тип иғлан ителгәнРАСПОРЯЖЕНИЕ ГЛАВЫ АДМИНИСТРАЦИИ ОРЕНБУРГСКОЙ ОБЛАСТИ от 21 мая 1998 года N 505-р О памятниках природы Оренбургской областиСкала Верблюд//ООПТ России Дөйә ҡаяһы һыны Светлый районының флагында һәм гербында һүрәтләнгәнРешение Совета депутатов муниципального образования Светлинский район Оренбургской области от 21.04.2009 № 397 «О гербе и флаге муниципального образования Светлинский район Оренбургской области».

 Тасуирламаһы 
Кварциттан торған ҡая тәбиғи йоғонто һөҙөмтәһендә дөйә һынына инеп үҙгәргән. «Дөйә» ҡатмарлы бүлкәттәрҙән тора, уның уртаһында 14 метр бейеклектә ике кварцит ҡая урынлашҡан. Ҡая тирәләй ҡоралай, мышы, һыуыр (байбаҡ), төлкө осрай. Үҫемлектәрҙән селек, спирея, гөлйемеш, ҡара емешле мүшмел, дал сейәһе, айыу баланы үҫә. Петрофит үләндәр хас. Ҡаяла күк күгәрсен, һөдһөд, дала торомтайы оя ҡора.

 Риүәйәттәр 
Дөйә ҡаяһына бәйле ике риүәйәт бар. Тәүгеһе буйынса, боронғо заманда тәкәббер дөйә Урал тауҙарының данына көнләшеп, уның менән ҡеүәтен үлсәп ҡарарға ҡарар иткән. Әммә ул алыш урынына килеп еткәс, тау менән тау ғына көрәшә ала тип, илаһтар дөйәне ташҡа әйләндергәндәр.

Икенсе риүәйәт уңдырышлы ерҙәр эҙләп далалар буйлап килгән каруан хаҡында һөйләй. Әммә ҡояш эҫеһенән һәм һыуһыҙлыҡтан кешеләр һәм хайуандар һәләк булған. Ахыр сиктә, ҙур карауандан бер генә дөйә тороп ҡалған. Алыҫта ул яр буйын һутлы йәшел менән ҡаплаған йылғаны күрә лә хәл туплар өсөн ергә ятҡан, әммә ҡояш нурҙары аҫтында ташҡа әйләнгән. Ул йылға Әсеһыу (Ащесу) булғандыр, сөнки дөйәнең башы нәҡ уның яғына ҡарап тора.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Скала Верблюд на сайте ООПТ России
 Скала Верблюд на сайте Краевед Оренбуржья

Категория:Ырымбур өлкәһенең тәбиғәт ҡомартҡылары
Категория:Геологик тәбиғәт ҡомартҡылары
Категория:Геоморфологик тәбиғәт ҡомартҡылары
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы