Минзәлә (йылға)

Минзәлә () — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан буйлап аға. Элекке — Ыҡ йылғаһы ҡушылдығы, хәҙер Түбәнге Кама һыуһаҡлағысына ҡоя

 Физик-географик ҡылыҡһырлама 
слева|мини|Һыуһаҡлағыстың һыуы баҫҡан йылға тамағы участкаһы.
Йылға оҙонлоғо 123 км, бассейндың һыуйыйғыс майҙаны — 2100 км². Йылғаның башы Сарман районының  Яңы Минзәләбаш ауылында башлана, Минзәлә йылғаһы Кама йылғаһы үҙәненә ҡарата юғары асимметрик ауыш тигеҙлектә аға. Йылға үҙәне йырындар селтәре, рельефының карст формалары менән киң һәм ассиметрикГлавный редактор А. И. Щеповских.Государственный реестр особо охраняемых природных территорий в Республике Татарстан, издание второе (rtf). Кабинет Министров Республики Татарстан. Дата обращения: 9 сентября 2017.

Минзәлә йылғаһына 34 ҡушылдыҡ ҡоя, улар араһында иң эреһе булып тора Ичаня (50,7 км), Ургуда (31 км), Сакловасу (15 км), Ҡамышлы (14,6 км), Ашпалинка (13,2 км), Мәзин, Холодная, Татар Илек һ. б. тора.

Сығанағының бейеклеге — диңгеҙ кимәленән 233 метрҙан юғарыраҡ. Тамағы бейеклеге — диңгеҙ кимәленән 63 м.

 Гидрографияһы 
Йылға аҙ һыулы. Йылғаның туҡланыуы ҡатнаш, башлыса ҡарлы (76 %). Йыл эсендә аҡмаһы тигеҙ түгел. Йыллыҡ аҡманың ҡатламы — 103 мм, шуларҙың 78 мм яҙғы ташҡын осорона тура килә. Февралдә тотороҡло, бик түбән, тамағында 1.8 м³/с. Ер аҫты һыуҙары менән туҡланыуы 0,25—3,0 л/с·км² тәшкил итә.

Һыуҙың сифат составы йылға гидрокарбонат-сульфатлы-калцийлынан алып хлорид-гидрокарбонатлы-кальцийлыға тиклем оҙонлоғо буйынса үҙгәрә, ҡатылығы яҙын  6,5—9.0 ммоль/л алып 9-20 ммоль/л тиклем һайыҡҡанда. Минераллашыу — 400-500 мг/л яҙын 500-1000 мг/л тиклем һайыҡҡанда. Тоноҡлоғо — 1900 г/м³1900 г/м3. 

 Хужалыҡта ҡулланыу 
Йылға төбәк өсөн ҙур хужалыҡ әһәмиәтенә эйә. Бер нисә тораҡ пунктты, ауыл хужалығы предприятиеларын һыу менән тәьмин итеү ҡулланыла.

Татар АССР-ы Министрҙар Советының 1978 йылдың 10 ғинуарындағы 25 -се ҡарары менән Минзәлә йылғаһы төбәк әһәмиәтендәге тәбиғәт ҡомартҡыһы тип танылған. Татарстан Республикаһында айырыуса һаҡланған тәбиғәт территориялары исемлегенә инә.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Камышлы-приток Мензели

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанағы 

 Татарская энциклопедия: В 6 т. / Гл. ред. М. Х. Хасанов, отв. ред. Г. С. Сабирзянов. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ.


Категория:Татарстандың тәбиғәт ҡомартҡылары
Категория:Кама ҡушылдыҡтары
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы
Категория:Татарстан йылғалары