Халкида (Сүриә)

Халкида (боронғо кириллица: Χαλΰίς, лат. : Chalcis) — Сүриәнең боронғо ҡалаһы, Итуреяның баш ҡалаһы. Бер фараз буйынса, ул хәҙерге Алеппонан көньяҡ-көнбайышҡа табан яҡынса 25 км алыҫлыҡта урынлашҡан булған, хәҙерге Киннасрин ҡалаһы районында, икенсеһе — хәҙерге Анджара ҡалаһы урынында.

 Яҙма сығанаҡтар 
мини|Халкида (Chalkis) Сүриә антик карталарҙа
Халкида Птолемей тарафынан Халкидиканың төп ҡалаһы булараҡ телгә алына (грек. ⒋αΰίΰήή) — СүриәнеңКлавидй Птолемей. География. V. 15. 18. берәмеге.

Страбон Цецилий БассСтрабон. География. XVI. 2. 10.Нуруллаев А. Н. Римская революция (препринт). Т. II. С. 99 — 101. фетнәһен хуплаған Меннейҙың улы Итуреа Птолемейға ҡараған ҡалалар араһында Халкиданы атай.

Өлкән Плинийҙың "Тәбиғи тарих"ында Халкида Сүриә ҡалаһы булараҡ телгә алына, төбәктең үҙәге Халкидена (лат. Calcidene) тип атала, Плиний уны «СүриәнеңПлиний. Естественная история. V. 23. иң уңдырышлы төбәге» тип ҡылыҡһырлай.

Халкида шулай уҡ Пейтингер картаһында Антиохиянан 53 рим миле һәм БероянанJames E.B. Chalcis // Dictionary of Greek and Roman geography / Ed. by W. Smith. Vol. 1. Boston, 1854. P. 598. 29 миль алыҫлыҡта урынлашҡан ҡала булараҡ билдәләнгән.

 Тарих 
Буласаҡ Халкида урынында тораҡ пункты бронза быуатында беҙҙең эраға тиклем III—II мең йыллыҡтар сигендә барлыҡҡа килә, Халкидаға эллин дәүерендәThe Hadir Qinnasrin Project.  селевкидтар нигеҙ һала. Шул ваҡыттан алып Чалчис Сүриәне парфиялыларҙың, ә һуңыраҡ фарсыларҙыңDiscovering a new city in Syria: Hadir Qinnasrin 1998.  баҫып инеүенән һаҡлау өсөн тәғәйенләнгән оборона һыҙығы, терәк пункттарының береһе була. Шулай уҡ ҡала, Антиохиянан ЕвфратҡаWhitcomb D. Hadir Qinnasrin Excavations. 1998—1999 annual report.  тиклем юлда нығытылған нөктә булараҡ та эшләй.

Һуңғы рим осоронда Халкида, күрәһең, сик буйы ҡәлғәһе генә түгел, ә Рим Көнсығышының мәҙәни үҙәктәренең береһе булғандыр. Нәҡ Халкида Сүриә неоплатонизмының иң эре вәкилдәренең береһе булған Ямвлиханың тыуған ере була.

Беҙҙең эраның 540 йылында Халкида Византия биләмәләренәДмитриев В. А. «Всадники в сверкающей броне». Военное дело сасанидского Ирана и история римско-персидских войн. СПб., 2008. С. 239.Прокопий Кесарийский. Война с персами. II. 12. сираттағы баҫып инеүе ваҡытында Хосров Ануширван ғәскәрҙәре тарафынан баҫып алына.

554 йылдың июнендә Халкида янында хассанидтарҙың ғәрәп ғәскәрҙәре менән лахмидтар араһында алыш бара, улар Византияның союздаштары була, һәм һуңғыһы Зассанид Иранды яҡлай; был алышта билдәле ғәрәп хәрби эшмәкәре, Лахмид батшалығы хакимы әл-Мунзир IIIHadir Qinnasrin. Пигулевская Н. В. Арабы у границ Византии и Ирана в IV—VI веках. үлтерелә.

Яҡын Көнсығышты ғәрәптәрҙең баҫып алыуы барышында Халкида 637 йылда византиялылар һәм ғәрәптәр араһында килешеүгә ҡул ҡуйыу урыны була, уға ярашлы византия яғы Сүриәнән халыҡты һәм армияны ҡаршылыҡһыҙ эвакуациялау мөмкинлегенә эйә булаWhitcomb D. Hadir Qinnasrin Excavations. 1998—1999 annual report. .

 Иҫкәрмә 

Категория:Боронғо Сүриәнең ҡалалары һәм батшалыҡтары