Синара (күл)

Синара — Силәбе өлкәһенең Кәҫле районына һәм Снежинск ҡала округына  ҡараған күл.

 Атама 
Фараздарҙың береһе буйынса күлдең атамаһы көнсығышта киң таралған  Чинара исеме менән бәйле. Атаманы биргән һәм ошо урында йәшәгән башҡорттар Чинара тигәнде «Синара» тип үҙгәртеп әйтәләрҙер тип һанайҙар.

«Сеньора» тигән һүҙҙән аталған тигән риүәйәт тә бар. Элек был урындарҙың хужаһы Никита Никитич Демидов Европа буйлап сәфәренән сит ил ҡыҙын алып ҡайта. Уны урындағы халыҡ «сеньора» тип атай. Демидов үҙе бында йәшәмәгән, ә үҙенең заводтарына килгән саҡта ғыа ҡыҙ янында булып киткән. Бер мәл, тыуған яғын һәм һөйгәнен һағыныуҙан түҙә алмай ҡыҙ ҡаянан күлгә ташланған һәм таштарға бәрелеп үлгән. Шул ваҡыттан алып урындағы халыҡ сеньора ташланған күлде Синара тип атай башлаған.

 Тасуирлама 
Күл төньяҡ-көнбайыштан көньяҡ -көнсығыш йүнәлештә 8 км-ға һуҙылған, дөрөҫ булмаған формала, Киңлеге 1 - 5,5 км араһында тирбәлә. Көньяҡта күл киңерәк йәйелеп ята. Төньяҡҡа ҡарай әкренләп тарая бара.

Синара — тектоник сығышлы күл. Синар төркөменә ингән ҙур һыу ятҡылығы. Ул төркөмгә шулай уҡ, Иткүл (Этҡол, урыҫса. И́ткуль) һәм Оҡонкүл ( урыҫса. Окункуль) күлдәре инә. Һыу күләме — 0,2 км³.

]Иң тулы мәлендә ҙурлығы 6 х 9 км тирәһенә етә. Уртаса киңлеге — 4 км, өҫкө йөҙ майҙаны — 24,4 км².

Күбеһенсә тәрәнлек 7-9 метр тәшкил итә, иң тулы сағында тәрәннлеге 14,2 метрға етә. Һыуы сөсө, үтә күренеүсәнлеге 3 метр тирәһе.

Күлгә һыуҙарын ҡойоусы йылғалар күп. Шумиха, Раскуриха, Ольховка, Исток йылғалары , шулай уҡ Оҡонкүлдән, Чаган, Багаряй күлдәренән ағып сыҡҡан исемһеҙ шишмәләр барып ҡушыла..
Синара менән Оҡонкүл күлдәрен тоташтырып торған йылға Оҡонкүл тип, ә Иткүл (Эткүл) менән тоташтырғаны Исток тип атала.

Синара күленән  Синара йылғаһы башланғыс ала. Шулай итеп, күл Ка́ра (.Карское море) диңгеҙе бассейнына ҡарай.

Яҙғыһын ташҡын көслө булмай. Күл нигеҙҙә, ер аҫты һыуҙары иҫәбенә тулылана.

Диңгеҙ кимәленән бейеклеге — 244 м.

Элекке заманда бында ҡыҫалалар күп булған, хәҙер улар һирәк осрай.

Күлдә сабаҡ, суртан, алабуға, ҡорман балыҡ, табан балык, ҡарабалыҡ, шырт балыҡ, чуд алабалығы(сөгә)тереклек итә.

Синара күленең яр буйҙары ҡатнаш урмандар менән уратып алынған. Күбеһенсә урмандарҙа ҡарағайҙар, уҫаҡлыҡтар, ҡайындар өҫтөнлөк итә. Емеш-еләк ҡыуаҡтары һәм төрлө бәшмәктәр үҫә

 Иҫтәлекле урындары 
Воздвиженка ауыл уникаль сәнәғәт төньяҡ ярында ҡушылып, уларҙың бер нисә завод эшләй.

Күрше Воскресенское ауылында  Божья Матерь иконаһы хөрмәтенә төҙөлгән «Знамение» сиркәүе бар. (1819 йылда төҙөлгән, 1828 йылда тигән дә мәғлүмәттәр бар ), архитекторы. М. П. Малахов.

 Техноген йоғонто 
Күл ярында ябыҡ Снежинск ҡалаһы һәм Воздвиженка ҡасабаһы урынлашҡан. Ҡаланы проектлағанда ҡала урамдарынан күлгә ағып төшкән ямғыр һыуҙарын таҙартыу ҡаралмаған..

Тикшереүҙәргә ярашлы, 1957 йылда Маяк предприятиеһындан ташланған  радиоактив саң күлгә эләкмәгән

Күл акваторияһы буйлап ЗАТО Снежинск һаҡ зонаһы сиге үтә. Йылдың йылы ваҡытында ул буяуҙар менән билдәләнә, ә һыуыҡ осорҙа сик бағаналары менән.

Күл акваторияһы Рәсәй милли гвардияһының 32-се диңгеҙ отрядының дивизион моряктары тарафынан һаҡлана. .

Синара 25 йылдан ашыу Снежинск ҡалаһының халҡы һәм сәнәғәт предприятиелары өсөн үҙәкләштерелгән эсәр һыу менән тәьмин итеү сығанағы булып хеҙмәт итә.. Шулай уҡ күл балыҡсылыҡ өсөн ҡулланыла. Балыҡ хужалығы өсөн 1 категорияға ҡараған һыу ятҡылыҡтарына инә.

 Әҙәбиәттә күл тураһында 
Яҙыусы П. П. Бажов был урындарҙы күреп белгән. Күлгә  бағышланған айырым хикәйәһе лә бар— «Таштағы яҙыу» («Надпись на камне»).

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
ОЗЁРА ЧЕЛЯБИНСКОЙ ОБЛАСТИ РЫБАЛКА НА ЮЖНОМ УРАЛЕ 



Категория:Википедия:Статьи, требующие конкретизации
Категория:Кәҫле районы
Категория:Снежинск
Категория:Силәбе өлкәһе күлдәре
Категория:Иҫәт бассейны
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы