ЛГБТ

ЛГБТ () — инглиз телендә лесбияндар (Lesbians), гейҙар (Gays), бисексуалдар (Bisexuals) һәм трансгендер кешеләр (Transgenders) өсөн барлыҡҡа килгән аббревиатура. Был термин 1990-сы йылдарҙан алып ҡулланыла һәм 1980-се йылдар урталарынан алып аҙағына хәтлем  «гей-берләшмәһе»Acronyms, initialisms & abbreviations dictionary, Volume 1, Part 1. Gale Research Co., 1985, ISBN 978-0-8103-0683-7.Factsheet five, Issues 32-36, Mike Gunderloy, 1989 һүҙен алмаштыра башлаған «ЛГБ» аббревиатураһының адаптацияһы булып тора.

«ЛГБТ» термины «сексуаль мәҙәниәт һәм гендер үҙенсәлеге» төрлөлөгөн күрһәтеү өсөн яһалған һәм  гомосексуал, бисексуал һәм трансгендер кешеләргә ҡарата ҡулланыла. 1996 йылдан ЛГБТК (LGBTQ) аббревиатураһы осрай, унда К (Q) хәрефе «квир» () һүҙен аңлата. Q шулай уҡ «шикләнеүсе» () тип атап була. 1999 йылданWilliam L. Maurice, Marjorie A. Bowman, Sexual medicine in primary care, Mosby Year Book, 1999, ISBN 978-0-8151-2797-0алып интерсекс-кешеләрҙең бер өлөшө ЛГБТИ (LGBTI) аббревиатураһын тәҡдим итә артабан был ЛГБТИК (LGBTIQ) менән берләшә.

Аббревиатура уларҙың сексуаль йүнәлеш һәм гендер берләшеүе нигеҙендә берләшкән кешеләрҙең үҙатамаһы, Ҡушма Штаттарҙа һәм башҡа төрлө инглиз телле илдәрҙә күпселек йәмәғәт ойошмалары һәм киң мәғлүмәт саралары тарафынан ҡабул ителә, ә һуңғараҡ донъяның күпселек илдәрендә.

 Тарих 
1960 йылға тиклем инглиз телендә ориентацияһы гетеросексуальдан айырылып торған һәм шул уҡ ваҡытта кире мәғәнәғә эйә булмаған кешеләрҙе билдәләгән термин юҡ ине. Иң нейтраль термин - өсөнсө енес  () 1960 йылдарҙа тәҡдим ителде, әммә үҙләштерелмәнеKennedy, Hubert C. (1980) The «third sex» theory of Karl Heinrich Ulrichs, Journal of Homosexuality. 1980—1981 Fall-Winter; 6(1-2): pp. 103-1Hirschfeld, Magnus, 1904. Berlins Drittes Geschlecht («Berlin’s Third Sex»)Ellis, Havelock and Symonds, J. A., 1897. Sexual Inversion.Carpenter, Edward, 1908. The Intermediate Sex: A Study of Some Transitional Types of Men and Women .Duc, Aimée, 1901. Sind es Frauen? Roman über das dritte Geschlecht («Are These Women? Novel about the Third Sex»).

Тәүгеләрҙән булып гомосексуал () термины киң ҡулланылған. Әммә ул насар мәғәнә йөрөтә тип һаналған һәм, ҡағиҙә булараҡ, алмаштырылған: 1950-1960 йылдарҙа гомофил (), ә һуңынан 1970 йылдарҙа - гей (). 1970 йылдарҙа күп лесбиянкалар алдында тигеҙлек мәсьәләһе беренсе урында торҙо. Гендер стереотиптарын улар патриархаль кисерештәр тип күрҙеләр. Лесбиян-феминисттар  гей-барҙарҙа киң таралған роль моделдәрҙән ҡастыларFaderman, Lillian (1991). Odd Girls and Twilight Lovers: A History of Lesbian Life in Twentieth Century America, Penguin Books. ISBN 0-14-017122-3, p. 210—211.Faderman (1991), p. 217—218.. Феминистик хәрәкәттең әүҙемлеге артыу менән, "гейҙар һәм лесбияндар" фразаһы йышыраҡ ҡуллана башланы. Һуңыраҡ уларға трансгендер кешеләре һәм бисексуалдар ҡушыла.

1970-се йылдар аҙағында - 1980 йылдар башында, Стоунволл сыуалыштар эйфорияһы үткәндән һуң, ҡабул итеүҙә үҙгәреш үҙгәрҙе. Күп кенә гейҙар һәм лесбияндар ЛГБТ-берләшмәнең тиң ағзалары булараҡ бисексулдарҙы һәм трансгендер кешеләрҙе ҡабул итмәй башланы. 1990-сы йылдарҙа ғына бисексуалдар һәм трансгендер кешеләре, гейҙар һәм лесбияндар менән берҙәм берләшмә булдырҙы. Был осорҙан алып йәмғиәттең аббревиатураһы ЛГБТ тип атала башлан.Research, policy and practice: Annual meeting, American Educational Research Association Verlag AERA, 1988..

 Варианттар 
мини|ЛГБТК — ЛГБТ аббревиатураһы «квир» һүҙе менән киңәйтеү
мини|ЛГБТИК йәки ЛГБТКИ - шулай уҡ интерсекстарҙы үҙ эсенә алып, киңәйтелгән версия

 Иҫкәрмә 

Категория:Аҙсылыҡтар
Категория:ЛГБТ