Силәбе-Үҙәк

Силәбе-Үҙәк () (ғәҙәттә, «Силәбе») — Силәбе өлкәһенең административ үҙәге Силәбе ҡалаһындағы Көньяҡ Урал тимер юлының Силәбе төбәге терәк тимер юл станцияһы һәм үҙәк тимер юл вокзалы. Станция Силәбе тимер юлының нигеҙе булып тора һәм уға үҙ-ара бәйле башҡа үҙәк станциялар ҙа инә.

Мәскәүгә тиклем араһы — 2101 км ( Һамар аша), 1984 км ( Ульяновск аша) .

Станция пассажирҙар һәм йөк ташыу хеҙмәте күрһәтә. Станцияның оҙонлоғо 11 км самаһы, 70-тән ашыу юл (шуларҙың 13-ө - пассажир, 3-ө - фәҡәт ҡала янын хеҙмәтләндереү паркы), 7 йөк ташыу паркы бар. Тепловоздар һәм электровоздар өсөн - локомотив депоһы, йөк һәм пассажир вагондары депоһы, ҡунаҡхана, Көньяҡ Урал тимер юлының күсмә составы тарихы музейы бар.

слева|мини|Станция юлдары күренеше «яңы» йәйәүлеләр күперенән
мини|Беренсе юл перроны һәм станцияның икенсе ҡатынан платформаға үтеү юлы

 Тарихы 
Көньяҡ Уралда тимер юлдар төҙөй башлау Урал менән Себерҙең ғәйәт ҙур тәбиғәт байлыҡтарын үҙләштереү ихтыяжы тыуыу менән бәйле.

1891 йылда Бөйөк Себер юлы төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителә.

1888 йылда - Мәскәүҙән Өфөгә тиклем, 1890 йылдың 20 (8) сентябрендә - Златоусҡа, ә 1892 йылдың 25 октябрендә Силәбегә беренсе поезд килә Казаков А. Л. и др. Уральский исток Транссиба: история Южно-Уральской железной дороги // Челябинск: Авто Граф. — 2004. — 408 с. С. 42. ISBN 5-98518-004-2. Ул ваҡытта Ырымбур губернаһының Силәбе өйәҙе административ үҙәге станциянан 4 верста (4,2 км самаһы) алыҫлыҡта була.

Тәүге, бер ҡатлы вокзал бинаһы 1892 йылда асыла .

1892 йылдың июлендә Силәбенән Себер тимер юлының тәү сиратта торған көнбайыш участкаһы төҙөлә башлай (тәү сираттағы), ул Көнбайыш Себер юлының ете участкаһының береһе була.

Тимер юлы төҙөлөшө ҡала үҫеше өсөн ҙур этәргес була. Силәбе үҙенсәлекле «Себер ҡапҡа»һына әйләнә.

1918 йылдың 14 майында Силәбе тимер юл станцияһында булған ваҡиғаларҙан һуң Чехословакия корпусының баш күтәреүе һәм 1918 йылдың 26 майынан 27 майына ҡаршы төндә ҡаланы яулап алыу элегрәк нейтралитет һаҡлап ҡалған күп меңле корпустың граждандар һуғышында Аҡ хәрәкәттә ҡатнашыуына килтергән

1930 йылдың 1 майынан станция бер юлға - Пермь тимер юлы идаралығына, уның 7-се эксплуатация районы составына күсә. 1934 йылда Көньяҡ Урал тимер юлын ойошторғанда станция уның составына күсә, юл идаралығы Силәбелә урынлаша.

Бөйөк ватан һуғышы йылдарында станция Силәбе ҡалаһында эвакуацияланған сәнәғәт предприятиелары һәм халҡы, шулай уҡ ҡалала етештерелгән хәрби техника, боеприпастар, шәхси составтар һанын иҫәпкә алып, мөһим роль уйнай. Станцияла фронттан килгән хәрби-санитар поездарҙы бушатыу пункты ла йыһазландырыла, ауыр яралылар ҡалалағы һәм өлкәләге эвакуация госпиталдәренә ебәреп торола. Дөйөм алғанда, 1941-1943 йылдарҙа ғына ла станцияларға 483 хәрби-санитар поезд бушатылған, һуғыш ваҡытында 220 000 самаһы яралы һалдат килтерелгән. Станцияның пар һәм йөк вагондары депоһында 5 бронепоезд әҙерләп оҙатылған Коломиец М. В. Бронепоезда в бою 1941—1945. «Стальные крепости» Красной Армии // М.: Стратегия КМ, Яуза, Эксмо, 2010 — 160 с.: ил. (С. 77-82, 89, 90, 92, 93, 94, 96). ISBN 978-5-699-41952-4..

Станция 1945 йылдың аҙағынанО дороге / История / Развитие в военные годы , Статья о истории ЮУЖД на сайте ОАО «РЖД». 3 кВ ҡеүәтле даими электр тогы менән тәьмин ителгән. 

 Станция вокзалдары 

Вокзалда пассажирҙар өсөн бер нисә көтөү залы бар, шулай уҡ юғары уңайлылыҡ тыуҙырылған һәм балалы пассажирҙар өсөн көтөү залы йыһазландырылған. 1892 йылда төҙөлгән иҫке вокзал бинаһы шулай уҡ реставрацияланған, хәҙер унда административ бүлектәр урынлашҡан.

 Ҡала яны вокзалы 

слева|мини|Ҡышын вокзал янында. 2011

 Пассажир поездары 
слева|мини|200x200пкс|Ретро-поезд, 2017 йыл
мини|Станция вокзалы

 Ҡала яны хәрәкәте 
№ поездХәрәкәт маршрутын№ поездХәрәкәт маршрутынҠала янындаАрғаяш — Силәбе (туҡтатылған)Ҡала янындаСиләбе — Арғаяш (туҡтатылған)Ҡала янындаҮрге Өпәле — СиләбеҠала янындаСиләбе — Үрге ӨпәлеҠала янындаКаменск-Уральский — СиләбеҠала янындаСиләбе — Каменск-УральскийҠала янындаНижняя — СиләбеҠала янындаСиләбе — Каменск-УральскийҠала янындаКаясан — СиләбеҠала янындаСиләбе — КаясанЭкспрессҠурған — СиләбеЭкспрессСиләбе — КурганҠала янындаСиләбе — ЕманжелинскҠала янындаЯманъйылға — СиләбеҠала янындаСиләбе — ЗлатоустҠала янындаЗлатоуст — СиләбеҠала янындаСиләбе — КарталыҠала янындаКәртәле — СиләбеЭкспрессСиләбе — КарталыЭкспрессКәртәле — СиләбеҠала янындаСиләбе — КисегачҠала янындаКиҫегәс — СиләбеҠала янындаСиләбе — МейәсҠала янындаМейәс — СиләбеЭкспрессСиләбе — МейәсЭкспрессМейәс — СиләбеҠала янындаСиләбе — Полетаево (туҡтатылған)Ҡала янындаПолетаево — Силәбе (туҡтатылған)Ҡала янындаСиләбе — Троицк (туҡтатылған)Ҡала янындаТроицк — Силәбе (туҡтатылған)Ҡала янындаСиләбе — Южноуральск (туҡтатылған)Ҡала янындаЮжноуральск — Силәбе (туҡтатылған)Ҡала янындаШумиха — СиләбеҠала янындаСиләбе — Шумиха

 Алыҫ юл поездары 
2020 йылғы график буйынса станция аша йөрөгән алыҫ юл пассажир поездары:
Йыл әйләнәһенә йөрөгән поездар№ поездаМаршрут движения№ поездаМаршрут движения11Владивосток — Һамар12Һамар — Владивосток13 «Южный Урал»Силәбе — Мәскәү14 «Южный Урал»Мәскәү — Силәбе 39Силәбе — Астана40Астана — Силәбе 59Новокузнецк — Кисловодск60Кисловодск — Новокузнецк83Караганда — Мәскәү84Мәскәү — Караганда87Нижневартовск — Һамар88Һамар — Нижневартовск97Тында — Кисловодск98Кисловодск — Тында101Нижневартовск — Пенза102Пенза — Нижневартовск121Екатеринбург — Ырымбур122Ырымбур — Екатеринбург127Красноярск — Адлер128Адлер — Красноярск129Красноярск — Анапа130Анапа — Красноярск133Томск — Анапа134Анапа — Томск141Екатеринбург — Симферополь142Симферополь — Екатеринбург143Нижневартовск — Өфө144Өфө — Нижневартовск145Санкт-Петербург — Силәбе 146Силәбе — Санкт-Петербург147Нижневартовск — Әстрхан148 Әстрхан — Нижневартовск191Силәбе — Санкт-Петербург192Санкт-Петербург — Силәбе 318/317Ҡарағанды — Барановичи318/317Барановичи — Ҡарағанды331Яңы Уренгой — Өфө332Өфө — Яңы Уренгой342/341Нижневартовск — Ырымбур342/341Ырымбур — Нижневартовск343Силәбе — Адлер344Адлер — Силәбе 345Нижневартовск — Адлер346Адлер — Нижневартовск352/351Приобье — Өфө352/351Өфө — Приобье365Силәбе — Ташкент366Ташкент — Силәбе 373Төмән — Махачкала374Махачкала — Төмән380/379Ырымбур — Новый Уренгой380/379Новый Уренгой — Ырымбур391Силәбе — Мәскәү392Мәскәү — Силәбе 689Силәбе — Екатеринбург690Екатеринбург — Силәбе 

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

 Һылтанмалар 

 Железнодорожный вокзал г. Челябинска
 Фотоблог об истории железнодорожного вокзала станции Челябинск (Челябинск-Главный)
 Фотоблог об истории паровозного (ныне локомотивный и пассажирский вагоноремонтный) депо станции Челябинск (Челябинск-Главный)
 Фотографии станции Челябинск-Главный на «Сайте о железной дороге» Сергея Болашенко

Категория:Алфавит буйынса тимер юл станциялары
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы