Йүрүҙән Ҡырлаһы

Йүрүҙән Ҡырлаһы () — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Урал тауҙарындағы арҡа.

 Географияһы 
Йүрүҙән Ҡырлаһы Силәбе өлкәһенең Европа өлөшөндәА. И. Левит. Южный Урал: география, экология, природопользование. Учебное пособие, 2001, Ҡытау-Ивановск районының төньяҡ биләмәһендә, Ҡатай менән Йүрүҙән йылғалары араһында урынлашҡан. Көньяҡ Урал тимер юлының Ҡытау-Ивановск — Йүрүҙән участкаһы арауығына параллель рәүештә, юл полотноһынан көньяҡҡа табан һуҙыла. Һырттың көньяҡ-көнбайыш өлөшө Ҡытау-Ивановск ҡала биләмәһе менән сиктәш, төньяҡ-көнсығыш өлөшөнә Ҡытау Оролары () тауҙары килеп тоташҡанХребет Юрюзанский Гребень.

Боронғо ҡатай ырыуы ерҙәрендә урынлашҡан, урыҫ теленә Катав булып инеп киткән, яңынан башҡорт теленә Ҡытау булып әйләнеп ҡайтҡан атамалар тап бына ҡатай ырыуы топонимдары менән бәйле. Был хаҡта филология фәндәре докторы, СССР һәм Рәсәй телсе-ғалимы; лексика һәм субстрат топонимика, шулай уҡ этимология, ономастика, фин-уғыр тел ғилеме, телдәр бәйләнеше белгесе Матвеев Александр Константинович та үҙенең «Географические названия Урала: Топонимический словарь» тигән белешмә китабында яҙғанМатвеев А. К. Географические названия Урала: Топонимический словарь. — Екатеринбург: ИД «Сократ», 2008. — 352 с. С. 123.

 Тасуирламаһы 
Тау ҡырлаһының оҙонлоғо 4,5 км, киңлеге 3 км. Биләгән нигеҙенең майҙаны 14 км2. Иң юғары нөктәһе — 644,7 м (БС буйынса) — Йүрүҙән йылғаһының һул яры буйында урынлашҡан. Ҡытау Ороларына тоташҡан яғындағы түбәләренең бейеклеге 573, 612 һәм 636 м.

Һырт өҫкө протерозой тоҡомдарынан: эзбизташтан, балсыҡлы эзбизташтан һәм мергелдән тора. Тупраҡтары: һөлдәле, еңел һәм яңы барлыҡҡа килгән ҡыҙыл балсыҡлы.

 Этимологияһы 
Һырттың атамаһы Йүрүҙән йылғаһы исеменән һәм башҡорт телендәге ҡырла һүҙенән алынған. Ҡырла — ҡырлы тау һыртыБашҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. — Мәскәү, 1993. — 1-се том, 735-се бит

Тау ҡырлаһы — тау һыртының, икенсе төрлө әйткәндә, массивының ҡырҡа беленеп торған өлөшө, урыҫ телендәге гребень төшөнсәһенә тап килә. Ҡырланан таш тәгәрәп төшөүе ихтимал. Ҡар һәм боҙ ҡаплаған һырттарында йыш ҡына ҡар кәрниздәре хасил булаГорный гребень.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Урал тауҙары

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. — Мәскәү, 1993. — 1-се том, 735-се бит
 А. И. Левит. Южный Урал: география, экология, природопользование. Учебное пособие, 2001
 Матвеев А. К. Географические названия Урала: Топонимический словарь. — Екатеринбург: ИД «Сократ», 2008. — 352 с. С. 123.

Категория:Силәбе өлкәһе тауҙары
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы