Ер тишкес һымаҡтар

Ер тишкес һымаҡтарЛопатин А. В.  (, ) — элек айырылып сыҡҡан имеҙеүселәр таксоны, бөжәк ашаусылар отрядының Eulipotyphla, или Lipotyphla), ярым отряды йәки үҙаллы төркөмө булараҡ ҡарала. Ғәҙәттә уға хәҙерге өс ғаилә вәкилдәре инә: ер тишеүселәр, һуҡыр сысҡандар һәм ҡыуыш тешлеләр — P. 212—311.; 2005 йылдағы «Mammal Species of the World» белешмәһенә ярашлы 404 төрө бар — P. xxviii—xxix..

Әммә шуны ла билдәләп китергә кәрәк: бөжәк ашаусылар төркөмөнә ҡарағандарҙың ғаилә бәйләнештәре тураһындағы фекерҙәр әлегә тиклем тотороҡло түгел: молекуляр һәм морфологик һыҙаттарҙың төрлө йыйылмаларына нигеҙләнгән тикшеренеүҙәр ҡапма-ҡаршылыҡлы һөҙөмтәләр бирә. Молекуляр мәғлүмәттәргә ҡарағанда, ер тишкес һымаҡтар терпе һымаҡтарға ҡарата парафилетик төркөм (Erinaceidae) булып тора, уларҙы терпе һымаҡтар ярым отрядына индереләр (Erinaceomorpha) — P. 93—128. — .. Ҡайһы бер зоологтар бөжәк ашаусы һымаҡтарҙы Solenodonota һәм Erinaceota ярым отрядына бүлергә, йәки Soricomorphaға ингән өс хәҙерге ғаиләнең һәр береһен айырым буйһоноусыға айырырға тәҡдим итә — С. 26, 33..

 Өйрәнеү тарихы 


 Таксономия 
Ер тишкес һымаҡтарҙың ярым отрядын классификациялау версияларының береһен киңәйтелгән формала тәҡдим итәйек:

 Ер тишкес һымаҡтарҙың (Soricomorpha) ярым отряды
 Ер ҡаҙыусылар ғаиләһе (Soricidae)
 Аҡ тешлеләр ярым ғаиләһе (Crocidurinae)
 Аҡ тешлеләр ярым ғаиләһе (Soricinae)
 Аҡ тешле сысҡандар ярым ғаиләһе (Myosoricinae)
 һуҡыр сысҡандар ғаиләһе (Talpidae)
 Scalopinae ярым ғаиләһе — Яңы донъя һуҡыр сысҡан һымаҡтары
 Һуҡыр сысҡандар ярым ғаиләһе (Talpinae) — Иҫке донъя һуҡыр сысҡан һымаҡтары
 Ҡытай ер ҡаҙыусы һуҡыр сысҡандары (Uropsilinae) ярым ғаиләһе
 Йофар һымаҡтар ярым ғаиләһе (Desmaninae)
 Ярыҡ тешлеләр ғаиләһе (Solenodontidae)
 Незофонтидтар ғаиләһе (юҡҡа сыҡҡан) ғаиләһе (Nesophontidae) — Һуңғы вәкилдәре XVI быуат тирәһендә юҡҡа сыға, Оло Антил утрауҙарында йәшәй.

Ярым отряд составына шулай уҡ ҡаҙылма ҡалдыҡтарҙан ғына билдәле булған юҡҡа сыҡҡан ғаиләләрҙе лә индерәләр.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 




   — P. S205—S405. — .



Категория:Алфавит буйынса хайуандар
Категория:Бөжәк ашаусылар