Яманғаҙы

Яманғаҙы () — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһендәге баҡыр мәғдәне ятҡылығы.

 Географияһы 
Яманғаҙы Ырымбур өлкәһе Медногорск ҡалаһы ҡала округындағы Үҫәргән ҡасабаһынан 6 км көнсығыштараҡ урынлашҡан. Беләү йылғаһының уң ярында табылған. Беләү ятҡылығы карьеры ла йыраҡ түгел, бер нисә км көньяҡтараҡ ята.

Координаттары: 51°24’26"N 57°41’35"EКарьер Яман-Касы

 Тарихы 
Уны Бөйөк Ватан һуғышына тиклем асҡан булғандар, 1980-се йылдар уртаһында мәғдән сығара башлайҙар.
Карьер төҙөү 1985 йылда башлана. 1990 йылдан 2003-кә тиклем бөтә эшләгән осоронда яҡынса 1500 мең тонна руда сығарылғанРекультивация карьера медно-колчеданного месторождения Яман-Касы.

Яманғаҙы ятҡылығында эштәр 1999 йылда туҡтатылған. Асыҡ ысул менән ятҡылыҡты файҙаланғандан һуң барлыҡҡа килгән карьер күлдәре ҙур майҙандарҙы биләй һәм барлыҡҡа килгән тау-сәнәғәт ландшафттары тирә-яҡ мөхит өсөн етди проблема булып тора. Яманғаҙы һәм Беләү карьер күлдәре ультраәселекле, ә уларҙағы һыуҙа ауыр металдар күп. Карьер төбөнөң төп ултырмалары фаза составын тикшергән ваҡытта уларҙың мәғдән ашалыуҙан һәм һәм улар урынына барлыҡҡа килгән продукттар (пирит, кварц, ялан шпаттары, серицит, хлорит) һәм яңы барлыҡҡа килгән фазалар (ферригидрит, швертманнит, гипс) ярҙамында барлыҡҡа килеүе асыҡланғанЯман-Касы месторождение, Кувандыкский район, Оренбургская область, Урал Южный, РоссияГидрохимия карьерных озер Яман-Касы и Блява

 Этимологияһы 
Ырымбурҙың төбәкте өйрәнгән яҙыусыһы, журналист, Ҡыуандыҡ ҡала округының әҙәби тормошон ойоштороусы Сергей Михайлович Стрельников үҙенең «Географические названия Кувандыкского района» тигән китабында атаманың башҡорт теленән - яман һәм ғаҙы тигән һүҙҙәрҙән ингәнлеген белдерә 
.
Именовано по ручью, текущем у среди крутых гор по заболоченной долине, заросшей кустами можжевельника. Башкирское
яман — «плохой», «дурной», древнебашкирское газы — «речка». «Дурная речка»..

Ял итергә килеп, сәйәхәт итеүселәр атаманы Яман-Каса — плохая чаша тип тә яҙып ҡуяларЯман-Каса. Легендарное туристическое место. Ғәмәлдә, был башҡорт гидронимдарында ярайһы йыш осраған ғаҙы — йылға

 Риүәйәттәр 
Яманғаҙы күренештәре араһында иң билдәлеһе — ҡыҙ һыны күренеү. Төрлө йәштәге һәм төрлө ваҡытта бер нисә турист күргән, имеш, ти. Төндә ҡаяның иң текә киртләсендә башҡорт милли кейемендә бер ҡыҙ һыны пәйҙә була (кемдер ҡаҙаҡ кейемендә тип һөйләй). Һағыштарға батып уйланып бер ни тиклем баҫып тора ла, кәүҙәләнеш ҡаянан аҫҡа ырғый. Шулай уҡ был ҡыҙ шәүләһе тураһында легенда ла бар. Йәнәһе лә батша ваҡытында әле бер ҡыҙ ысынлап та ошо урында ҡайғыһын күтәрә алмай һыуға батҡан. Ә бына фажиғәнең сәбәптәре тураһында риүәйәттәр бер-береһенән ныҡ айырылаАлександр Тремаз. Яман-Каса. Легендарное туристическое место.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
Гидрохимия карьерных озер Яман-Касы и Блява

 Әҙәбиәт 

Категория:Ырымбур өлкәһе предприятиелары
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы