Марракеш

Марракеш (Марракиш,бербер. ⴰⵎⵓⵔⴰⴽⵓⵛ, марок. диалект.  Марракаш — ) — Марокконың дүрт империя ҡалаларының береһе. Хәҙер  Марракеш — Сафи  өлкәһенең административ үҙәге, уның составында шул уҡ исемле префектура  ойоштора.

Касабланка, Фес һәм Танжерҙан ҡала, ҙурлығы буйына илдең дүртенсе ҡалаһы.

 Этимологияһы 
Марракеш —«Марокко» исемен  испанса  боҙоп әйтелеше (). Элек  Марокко көнсығышта «Марракеш» исеме аҫтында билдәле булған,  һәм ҡайһы бер мосолман илдәрендә әле лә шулай атала.

 Географияһы 
Ҡала  Атлас тауҙары итәгендә, Рабаттан көньяҡ-көнсығышҡа ҡарай  330 км һәм Касабланканан  240 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Ҡала биләмәһендә уртаса бейеклеге диңгеҙ кимәленән яҡынса 450 м тәшкил итә. Ҡала тирә-яғында иң юғары нөктәһе булып Джбель Тишка (3240 м) тауы тора, ул Марракештан көньяҡ-көнсығышҡа ҡарай урынлашҡан һәм түбәһендә йыл әйләнәһендә ҡар ята.

 Климаты 

 Тарихы 
Ҡалаға 1060 йылдар  тирәһендә Әл-Мурабиттар династияһынан  Әбу Бәкер ибн Ғүмәр нигеҙ һалған,  һәм быуаттар дауамында Әл-Мурабиттарға, ә 1147 йылдан  — уларға алмашҡа килгән Әлмөхәдтәргә   баш ҡала булып хеҙмәт иткән. Марракештың алтын быуаты Яҡуп әл-Мансур идара итеүе ваҡытына  тура килә (1184—1199),  ул Кутубия һәм Әл-Мансурия  мәсеттәрен төҙөй. Кутубия мәсетенең 70 метрлыҡ  манараһы  әлегә тиклем  Марракештың  символы булып ҡала.

1269 йыл Марракеш Маринидтар хакимлығы аҫтына күсә, улар баш ҡаланы Фесҡа күсерә. XVI  быуатта  Саадиттар уға баш ҡала функцияларын кире ҡайтара. Ҡалала Әл-Бади һарайының һәм был хакимдарҙың кәшәнәләр комплексы емереклектәре һаҡланып ҡалған.

1912 йылда Марракешты әл-Хиба етәкселегендәге Сахара баш күтәреүселәре баҫып ала, әммә тиҙҙән ҡаланы  француздар яулап ала һәм 1956 йылға тиклем ул Марокконың француз протекторатына инә.   Ғәмәлдә ҡала менән әл -Глауи феодаль ғаиләһе  идара итә, уларҙың  вәкилдәренең береһе (Тәми әл-Глауи)  1953 йылда  солтан Мөхәммәт V ҡолатыуҙы ойоштора.

Үҙенең бөтә тарихы дауамында Марракеш Фес менән Марокконың төп ҡалаһы булыу хоҡуғына  ярыша, ил йыш ҡына үҙенең баш ҡалалары менән  - төньяҡта Фес һәм көньяҡта Марракеш  ике бойондороҡһоҙ өлөшкә бүленә. Рабат  ҡалаһын хәҙерге Марокконың баш ҡалаһы  итеп һайлау был ярышыусы ҡалаларҙың араһындағы компромисс кеүек  тип ҡарарға мөмкин.

 Иҫтәлекле урындары 
1985 йылда Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелгән Марракеш мәҙинәһе балсыҡ биналарҙың һәм нығытмаларҙың ерәнһыу төҫө арҡаһында  «ҡыҙыл ҡала» тип атала. Мәҙинә үҙәгендә  — Джемаа әл-Фна  майҙаны. Бында акробаттар, әкиәтселәр, һыу һатыусылар, бейеүсе, музыкант, йылан арбаусыларҙы күрергә мөмкин. Иҫке ҡала артында пальма сауҡалығы һуҙылған. Марракеш ғөмүмән, үҙенең парк һәм баҡсалары  менән дан тота. Улар араһында 405 га  майҙан менән кәртәләнгән Агдал баҡсаһын, Менар зәйтүн ағасы сауҡалығын, Мажорель паркын  айырып әйтергә була.

 Мәҙәниәте 

 Марракешта  «Человек, который слишком много знал» (1956, реж. Альфред Хичкок) киҫкен сюжетлы фильмының  беренсе өлөшө үтә.
 Немец «Goombay Dance Band» төркөмөнөң репертуарында  «Марракеш»  йыры бар.
 Немец музыканты һәм диджейы Андре Таннебергер (ATB) ижадында шул уҡ  «Marrakesh»  композиция барKontor.TV. ATB - Marrakech (Official Video HD) (4 марта 2009). Дата обращения 18 февраля 2019..

 Марракешта урыҫ общинаһы 
1932 йылдан ҡалала беренсе тулҡын урыҫ эмигранттары  нигеҙ һалған  Сергий Радонежский хөрмәтенә төҙөлгән православие сиркәүе эшләп килә, унда рухани булып Рабаттағы Рус Воскресенский ҡорамынан килгән Варсонофий (Толстухин) һәм Митрофан (Ярославцев) тора.

 Фотоһүрәттәр галереяһы 

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Элекке баш ҡалалар
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Алфавит буйынса Бөтә донъя мираҫы
Категория:Мароккола Бөтә донъя мираҫы
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары
Категория:Марокко ҡалалары