Дёма Леонид Васильевич

Дёма Леонид Васильевич (18 июнь 1916 йыл — 17 декабрь 2004 йыл) — СССР хәрби летчигы. Бөйөк Ватан һуғышы яугире. Советтар Союзы Геройы. Гвардия майоры.

 Биографияһы 
Леонид Васильевич Дёма 1916 йылда Башҡорт АССР-ы Стәрлетамаҡ районының Михайловка ауылында тыуған. Урыҫ.

Магнитогорск ҡалаһында фабрика-завод уҡыу мәктәбен тамамлай (39-сы ПУ-нан һуң, һуңыраҡ 97-се профессиональ-техник училище). Комбинатта пар энергияһын файҙаланыу цехында слесарь-электрик була. Бер үк ваҡытта Магнитогорск аэроклубын тамамлай, ә 1934 йылда летчик-инструкторҙарҙың Ҡазан мәктәбен тамамлай. Бөйөк Ватан һуғышы башланғанға тиклем Силәбе аэроклубында инструктор булып эшләй.

Армияла — 1941 йылдың июленән. 1942 йылдан КПСС ағзаһы. Капитан, 112-се гвардия истребителдәр авиаполкы 10-сы гвардия истребителдәр авиадивизияһы 10-сы истребитель авиакорпусының һауа-уҡсылар хеҙмәтенең командиры ярҙамсыһы

1941 йылдың октябрендә Л. В. Дема Көнбайыш фронтта һуғыша. Ул төнгө У-2 бомбардировщигы командиры итеп тәғәйенләнә. Был самолетта 95 хәрби осош яһай. Фашист ғәскәрҙәре тылына рейд яһаған Генерал П. А. Беловтың төркөмөнә боеприпастар һәм аҙыҡ-түлек ташый. 38 яралы һалдат һәм командирҙы алып сыға. Дошман ғәскәрҙәрен һәм хәрби техникаһын бомбаға тотоу өсөн осоштар яһай. Әммә ул осоусы-истребитель булғас ҡына уның таланты бөтә ҡеүәтендә күренә.

1944 йылдың 1 июленә 273 хәрби осош яһай, 38 һауа һуғышында шәхсән 17дошман самолетын бәреп төшөрә. Ауыр яранан һуң, У-2 самолетына әйләнеп ҡайта, ә һуғыш аҙағында тағы истребитель була, ләкин хәрби иҫәпте инде арттыра алмай.

Һуғыштан һуң Магнитогорск аэропортында диспетчер булып эшләй. Халактыр авиаотряды командиры була (Петропавловск-Камчатский ҡалаһы).

2004 йылда вафат була. Уң яҡ яр буйы зыяратында ерләнгән.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 Советтар Союзы Геройы (26.10.1944);
 Ленин ордены;
 Ҡыҙыл Байраҡ ордены (06.03.1943);
 Ҡыҙыл Байраҡ ордены (26.06.1944)
 Беренсе дәрәжә Ватан һуғышы ордены (05.06.1943);
 Икенсе дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985);
 Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (11.04.1942).
 Осоу ҡаҙаныштары тәреһе (АҠШ)Советские асы. Дема Леонид ВасильевичГазета «Правда» от 23 августа 1944 года.

 Хәтер 
 Еңеүҙең 55 йыллығын байрам итеү йылында Магнитогорск оборона йортона Советтар Союзы Геройы Л. В. Дема исеме бирелә һәм мемориаль таҡтаташ ҡуйыла.
 2005 йылдың 5 ноябрендә ҡала башлығы Е. Карпов һәм «ММК» асыҡ акионерҙар йәмғиәтенең директорҙар кәңәшмәһе рәйесе урынбаҫары А. Морозов Геройҙың ҡатыны Вера Дмитриевна Демаға РФ-ның юғары йәмәғәт наградаһын — «Рәсәйҙең иң яҡшы кешеләре» энциклопедияһын һәм иҫтәлекле миҙал тапшыра.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

 Выпускники и работники учреждений начального профессионального образования Челябинской области — Герои Советского Союза \\ ГУ ПО адм. Челяб. обл., ЧелИПРО; сост.: Н. И. Голендухин, Ф. М. Крылов, Е. М. Донских — Челябинск, 1998. — 31 с.

 Һылтанмалар 


 Леонид Васильевич.
  Авиаторы всех стран — соединяйтесь!
 Советского Союза Дема Леонид Васильевич.

Категория:Бөйөк Ватан һуғышы осоусылары
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Чехословакия Хәрби тәреһе ордены кавалерҙары 1939
Категория:«Дошман алдындағы ҡаһарманлыҡ өсөн» Чехословакия миҙалы менән наградланыусылар
Категория:Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары
Категория:2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары
Категория:1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары
Категория:Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
Категория:Ленин ордены кавалерҙары
Категория:Советтар Союзы Геройҙары
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:2004 йылда вафат булғандар
Категория:17 декабрҙә вафат булғандар
Категория:Стәрлетамаҡ районында тыуғандар
Категория:1916 йылда тыуғандар
Категория:18 июндә тыуғандар
Категория:Авиация майорҙары (СССР)