Костомукша ҡурсаулығы

«Костомукша» дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы — Карелия Республикаһының  Муезерский һәм Калевальский райондары сиктәрендә урынлашҡан ҡурсаулыҡ.

 Тарихы 
Костомукша дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы 1983 йылдың 14 декабрендә ойошторолаО заповеднике (недоступная ссылка — история ).. Ҡурсаулыҡ төбәк  комплекстың бер өлөшө булараҡ проектлана, һәм  уның маҡсатына башта тиҙ үҫешкән Костомукша тау-байыҡтырыу комбинаты сәнәғәт эшмәкәрлегенең кире эҙемтәләрен нейтралләштереү инә.

Уның дөйөм майҙаны 49 200  гектар. Был Рәсәйҙең транссикле биш  ҡурсаулыҡтың  береһе булып тора: 1990 йылда  рәсәй-фин ҡурсаулығы «Дуҫлыҡ» ойошторола, беҙҙең яҡтан ул Костомукша тип күрһәтелә, ә фин яғынан   — изоляцияланған  биш тәбиғәт һаҡлау зонаһыООПТ РОССИИ — Костомукшский заповедник

 Географик мәғлүмәт 
Был территория уртаса бүлкәттең   атлантик-арктик климат өлкәһендә урынлашҡан. Уртаса йыллыҡ температура 0,5 һауа°С. Һалҡындарһыҙ осорҙоң оҙонлоғо 183 көн тәшкил итә.

Ҡурсаулыҡ биләмәһе башлыса төньяҡ тайга  урмандары  менән ҡапланған. Күлдәр һәм ағын  һыу ятҡылыҡтары күп, һаҙлы участкалар барДежкин В. В. В мире заповедной природы. — М.: Сов. Россия, 1989. — 256 с.: ил. — С. 184—185..

 Флора һәм фаунаһы 
Ҡурсаулыҡ биләмәһендә 182 төр ҡош теркәлгән. Яҡынса 300-350 төр көпшәле үҫемлек  осрай. Ҡурсаулыҡ фаунаһында 26 төр һөтимәрҙәр  бар. 2 төр тереклек бар. Ҡурсаулыҡ территорияһында даими йәшәүсе 16 балыҡ төрө теркәлгән.

Ҡоштар фаунаһы төбәктең тайга урмандары өсөн ғәҙәти: сел, һуйыр, тейен, һыуһар урман, һоро айыу, мышы — уның хас вәкилдәре. Айырым иғтибар менән төньяҡ боланының урман формаһы популяцияһы файҙалана, ул  Карелияның был районында ғына — ҡурсаулыҡта  һәм унан көньяҡта һаҡланған. Ул миҙгелле күсеүҙәр ваҡытында дәүләт сиге аша үтә; совет һәм фин ғалимдары уны  берлектәге программа буйынса  өйрәнә.  төбәк өсөн типик; ҡурсаулыҡ йылғалары буйлап ныҡ һаҡлауҙы талап иткән көнбайыш  һөмбашы ыуылдырыҡ сәсәДежкин В. В. В мире заповедной природы. — М.: Сов. Россия, 1989. — 256 с.: ил. — С. 184—185..

 Фәнни йүнәлеш 
Карелия территорияһында төньяҡ тайга зонаһы аҫты тәбиғәт комплексында процестарҙың тәбиғи барышын, тау-байыҡтырыу комбинаты производство эшмәкәрлегенең ҡурсаулыҡ биогеоценозына йоғонтоһон өйрәнеү, ҡурсаулыҡ экосистемаларын тергеҙеү һәм һаҡлау ысулдарын эшләүДежкин В. В. В мире заповедной природы. — М.: Сов. Россия, 1989. — 256 с.: ил. — С. 184—185..

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Страница Костомушского заповедника на сайте ООПТ России
 Официальный сайт Костомушского заповедника 
Категория:Рәсәй ҡурсаулыҡтары
Категория:Википедия:Тура мәҡәләлә булған Викиһаҡлағысҡа һылтанма
Категория:Категория МСОП Ia
Категория:Карелияның иҫтәлекле урындары