Саҡматаш

Саҡматаш ( праслав. *kremy, төп килеш kremene; иҫке слав. кремы, төп килеш кремене)Из словаря Шанского — Бобровой: КРЕМЕНЬ. Общеслав. Суф. производное (суф. -men, ср. ка-мень} от той же основы (*ker-), что и кора, корнать. Исходно kermy, кремень в результате метатезы и подравнивания основы им. пад. по косв. падежам. Кремень буквально режущий, рубящий камень (поскольку он был в дометаллическое время самым твердым) — ултырма тау тоҡомдары араһындағы кристалл аморф кремнезёмдан (SiO) торған минерал ҡатлам.  Тимер һәм марганец окисе йоғонтоһонда йыш ҡына төрлө төҫтә була.

 Физик-химик үҙенсәлектәре 
Моос Шкалаһы буйынса минералдың ҡатылығы — 7. Саҡматаш быяланы сыя. Тығыҙлығы — 2,6 г/се3.

 Ҡулланылышы 

 Борон 
Боронғо кеше саҡматашты көнкүреш әйберҙәре һәм ҡорал эшләү өсөн ҡулланған  (уҡ башаҡтары, бысаҡтар һәм  башҡалар). Саҡма сағып ут ҡабыҙғандар.Какими способами древние люди добывали огонь? Һуңғараҡ  саҡматашты ата торған ҡоралдарҙа ҡулланғандар. Ундай таш "саҡма" тип аталған, саҡма мылтыҡтар ҙа булған Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - 1-се том, 161-се бит. - Саҡма. Саҡматаш

 Хәҙерге заманда 
Хәҙерге ваҡытта саҡматашты сағыштырмаса арзан сеймал булараҡ таш биҙәутәр эшләү өсөн ҡулланалар.

Ҡара таш тигән төрө лә бар, ул әҙ генә органик ҡатнашма арҡаһында шул төҫкә инә. Ул һыуҙың  структураһын үҙгәртә һәм зарарһыҙландыра тигән ышаныу ҙа бар Всякий ли кремень очищает воду?. Әммә фәнни рәүештә иҫбатлап ҡарамағандар.

 Мәғәнәүи үҙенсәлеге 
Урыҫ телендә саҡматаш менән кремний оҡшаш яңғырашлығы арҡаһында (кремний һәм кремень) терминдар буталғылай. [http://www.gramota.ru/slovari/dic/?word=кремнёвый&all=x 

Күсмә мәғәнәлә — саҡматаштай ҡаты - көслө рухлы, ғорур, һүҙенән ҡайтмаҫ кешегә ҡарата ла ҡулланыла.  ().

О мөхәббәт!
Күпме йыуаштарҙы 

Батыр яһап солтан ир иттең.

Саҡматаштай ҡаты ҡатындарҙы 
Балауыҙҙан былай иреттең. М. Кәрим.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Описание, генезис и фотографии кремней
 Строение и происхождение конкреций кремнезёма в осадочных породах
 О происхождении природного кремнезёма на примере Подмосковья

Категория:Тау тоҡомдары
Категория:Атыу ҡоралдары