Стәрле (Ыҡ ҡушылдығы)

Стәрле (иҫкесә.  Эстәрле, иҫкесә.  Стәрле-Баш) () — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Ыҡ йылғаһының һул ҡушылдығы, был йылғаның һул ярына тамағынан 311 км өҫтәрәк ҡушыла.

 Географияһы 
Йылға оҙонлоғо 53,3 км, бассейн майҙаны 650 км². Оҙонлоғо 10 км-ҙан әҙерәк булған ҡушылдыҡтарының һаны — 21, уларҙың дөйөм оҙонлоғо — 54 км. Бассейнда күлдәр һаны — 3, уларҙың дөйөм майҙаны — 0,03 км². Йылғаның башы Балтас ауылынан 7 км көньяҡ-көнбайыштараҡ, тамағы Татарстандың Аҙнаҡай районы Түбәнге Стәрле ауылынан 1,5 км төньяҡ-көнсығышта. Йылға ҡалҡыу тигеҙлек буйлап аға, бассейндың иң юғары нөктәһе Уразай ауылынан 321,7 м төньяҡ-көнсығыштараҡ. Йылға үҙәне тар, тәрән (4-5 м) һәм оҙон (5 км-ға тиклем) йырындар һәм үҙәндәр менән киҫкеләнгән. Үҙәне боролмалы, тармаҡлы түгел. Йылғаға 16 ҡушылдыҡ йылға ҡоя.

 Гидрологияһы 
— Әҙ һыулы йылға. Туҡланыуы ҡатнаш, күбеһенсә ҡар менән (60 %-ҡа етә). Йыл эсендә аҡма бүленеше тигеҙ түгел. Йыллыҡ аҡма ҡатламы 90-110 мм, шуларҙың 66 мм-ы яҙғы ташҡын осорона тура килә. Ер аҫты туҡланыуы модуле 3,0-тән 0,1 л/сек км²-ға тиклем тирбәлә.

— Һыуҙың сифат составы йылға оҙонлоғо буйынса үрге ағымында гидрокарбонатлы-сульфат-магнийлынан түбәнге ағымында хлоридлы-гидрокарбонат-натрийлыға тиклем үҙгәрә. Ҡатылығы яҙ 6-9 мг-экв/л-ҙан алып һыу кимәле кәмегән осорҙа 9,0 −12,0 мг-экв/л-ға тиклем тирбәлә. Минераллашыу яҙ 100—200 мг/л-ҙан алып һыу кимәле кәмегән осорҙа 500—1000 мг/л-ға тиклем була.

 Хужалыҡта ҡулланыу 
— Йылға был төбәк өсөн оло хужалыҡ әһәмиәтенә эйә, Аҙнаҡай ҡалаһы сәнәғәт предприятиелары, шулай уҡ ауыл хужалығы профиле предприятиелары ҡуллана.

— Татар Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы Министрҙар Советының 1978 йылдың 10 ғинуарындағы № 25 һәм Татарстан Республикаһы Министрҙар Кабинетының 2005 йылдың 29 декабрендәге № 644ҡарары менән төбәк әһәмиәтендәге тәбиғәт һәйкәле тип танылған.

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Татарская энциклопедия: В 6 т /Гл. ред. М. Х. Хасанов, отв. ред. Г. С. Сабирзянов. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ.


Категория:Татарстандың тәбиғәт ҡомартҡылары
Категория:Ыҡ ҡушылдыҡтары
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы
Категория:Татарстан йылғалары