Юдита Вайчюнайте

Юдита Вайчюнайте (; 12 июль 1937, Каунас — 11 февраль 2001, Вильнюс) — XX быуаттың 2-се яртыһының литва шағиры һәм тәржемәсеһе; балалар өсөн шиғри һәм әкиәти пьесалар авторы. 

 Биографияһы 
1937 йылдың 12 июлендә Литваның Каунас ҡалаһында психиатр һәм невропатолог Викторас Вайчюнас ғаиләһендә тыуған. Литва шағиры Пятрас Вайчюнастың һеңлеһе.

1959 йылда Вильнюс дәүләт университетының тарих-филолгия факультетын тамамлай. Бында литва телен һәм әҙәбиәтен өйрәнә, бер үк ваҡытта музыка мәктәбендә белем ала. Курсташтары Аушра Слуцкайте һәм Томас Венцлова шағирҙың ижади манераһының формалашыуына йоғонто яһайJudita Vaičiūnaitė.

Литва ССР-ы Яҙыусылар союзы сығарған «Литература ир мянас» (; «Әҙәбиәт һәм сәнғәт»; 1962—1966) аҙна һайын баҫылған гәзиттә, «Калба Вильнюс» (; «Вильнюс һөйләй») һәм «Науясис деновидис» () аҙналыҡ журналында эшләй.

 Ижады 
1956 йылдан шиғырҙар баҫтыра башлай. Тәүге китабын цензура үткәрмәй, икенсе китабы —  («Яҙғы акварелдәр») 1960 йылда нәшер ителә.  исемле балалар өсөн пьесаһын 1972 йылда Вильнюс Йәштәр театры сәхнәләштерә,  пьесаһын 1972 йылда Каунас драма театры тарафынан ҡуйыла. Башҡа пьесалары һуңыраҡ Литваның төрлө театрҙарында сәхнәләштерелә.  («Бала саҡ көҙгөһөндә», 1996) тигән балалар иҫтәлеге китабын яҙа.

Переводила на литовский язык стихотворения Анна Әхмәтованың шиғырҙарын литва теленә тәржемә итә. Улар 1964 йылда нәшер ителгән  тигән литва телендәге Әхмәтова шиғриәте йыйынтығында һәм ваҡытлы баҫмаларҙа донъя күрә. Ольга Бергольцтың шиғырҙары ( лирика йыйынтығы, 1979), Семён Кирсанов, Георгий Леонидзе, Франтишек Грубин, Десанка Максимовичтың шиғырҙарын, һәм шулай уҡ Софья Могилевскаяның «Виолончель Санта Тереза» (1973) повесын, Владислав Крапивиндың (, 1976) хикәйәләрен һәм повестарын тәржемә итеп баҫтыра. Юдите Вайчюнайте шулай уҡ Льюис Кэрроллдың «Алиса Көҙгө аръяғында» (, 1965; тәржемәсе Юлия Лапените) әҫәренең шиғри текстарын литва теленә тәржемә итә.

Вайчюнайтеның шиғырҙары тәржемә ителеп, инглиз, латыш, норвег, урыҫ телдәрендә баҫтырылып сығарыла.

 Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре 
 «Шиғриәт яҙы» лауреаты (1978)
  (1985) шиғырҙар китабы өсөн Литва дәүләт премияһы (1986)
  шиғриәт йыйынтығы өсөн Балтика ассамблеяһы премияяһы (1996)
 Литва бөйөк кенәзе Гядиминас офицер тәреһе (1997)
 Литва Яҙыусылар союзы премияһы (2000)

 Хәтер 
 Вильнюстың Паняряй районында Юдита Вайчюнайте исеме менән урам () аталған.  
 2011 йылдың 4 авгусында Вильнюстың Станислав Монюшко скверында Изге Екатерина костёлв эргәһендә мемориаль скульптура композицияһы асыла (скульпторы — Генрикас Оракаускас)  .

 Китаптары 

 Pavasario akvarelės: eilėraščiai. Vilnius: Valstybinė grožinės literatūros leidykla, 1960.
 Kaip žalias vynas: eilėraščiai. Vilnius: Valstybinė grožinės literatūros leidykla, 1962.
 Per saulėtą gaublį: eilėraščiai. Vilnius: Vaga, 1964.
 Vėtrungės: eilėraščiai. Vilnius: Vaga, 1966.
 Po šiaurės herbais: eilėraščiai. Vilnius: Vaga, 1968.
 Spalvoti piešiniai: eilėraštukai. Vilnius: Vaga, 1971.
 Pakartojimai: eilėraščiai. Vilnius: Vaga, 1971.
 Klajoklė saulė: eilėraščiai. Vilnius: Vaga, 1974.
 Balkonas penktame aukšte: eilėraščiai jaunesniam mokykliniam amžiui. Vilnius: Vaga, 1975.
 Neužmirštuolių mėnesį: eilėraščiai. Vilnius: Vaga, 1977.
 Mėnulio gėlė: vienaveiksmės pjesės - pasakos jaunesniam mokykliniam amžiui. Vilnius: Vaga, 1979.
 Šaligatvio pienės: eilėraščiai. Vilnius: Vaga, 1980.
 Pavasario fleita: pjesės. Vilnius: Vaga, 1980.
 Karuselės elnias: eilėraščiai. Vilnius: Vaga, 1981.
 Smuikas: eilėraščiai. Vilnius: Vaga, 1984.
 Nemigos aitvaras: eilėraščiai. Vilnius: Vaga, 1985.
 Žiemos lietus: eilėraščiai. Vilnius: Vaga, 1987.
 Šešėlių laikrodis: eilėraščiai. Vilnius: Vaga, 1990.
 Gatvės laivas: eilėraščiai. Vilnius: Vyturys, 1991.
 Pilkas šiaurės namas: eilėraščiai. Vilnius: Viltis, 1994.
 Žemynos vainikai: eilėraščiai. Vilnius: Lietuvos rašytojų sąjungos leidykla, 1995.
 Vaikystės veidrody: eilėraščiai. Vilnius: Baltos lankos, 1996.
 Kai skleidžiasi papirusas: orientalistiniai eilėraščiai. Kaunas: Orientas, 1997.
 Sus. Vilnius: Vaga, 1998.
 Skersgatvių šešėliais aš ateisiu: eilėraščiai. Vilnius: Žuvėdra, 2000.
 Debesų arka: 1998-2000 metų eilėraščiai. Vilnius, Lietuvos rašytojų sąjungos leidykla, 2000.
 Raštai. Vilnius: Gimtasis žodis, 2005.
 Aitvaras: eilėraščių rinktinė. Vilnius: Alma littera, 2005.



 Лунный цветок: Одноактные пьесы-сказки. Для мл. школ. возраста. 93 с. Вильнюс: Вага, 1979
 Одуванчики на тротуаре: Стихи. Вильнюс: Вага, 1980. 126 с.
 Змей бессонницы: Стихи. Худож. Р. Гибавичюс. Вильнюс: Вага, 1985. 415 с.
 Зимний дождь: Стихи. Худож. Р. Гибавичюс. Вильнюс: Вага, 1987. 148 с.
 В месяц незабудок: Стихи. Пер. с литов. Л. Сушковой; худож. Р. Гибавичюс. Москва: Советский писатель, 1987. 159 с.

 Dikt fra Sųvnlųshetens Drake og andre samlinger. Oslo, 1994

 Fire Put Out by Fire: Selected poems of Judita Vaiciunaite in Lithuanian and English. Lewiston, 1996.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


 Һылтанмалар 




Категория:Литва шағирҙары