Дубна

Дубна — () — Рәсәй Федерацияһының Мәскәү өлкәһендә урынлашҡан ҡала. Халҡы — 74 985 кеше ().

Мәскәү өлкәһенең Волга буйында урынлашҡан берҙән-бер тораҡ пункты.

Өлкә буйһоноуындағы ҡалаc точки зрения административно-территориального устройства, шул уҡ исемле ҡала округыc точки зрения муниципального устройствабарлыҡҡа килтерә, унда башҡа тораҡ пункттар инмәй. Биләмәһе — 6336 га. Территорияһында Иваньковск ГЭС-ы урынлашҡан. Бынан тыш, ҡала составына Ратмино, Юркино һәм Козлак ауылдары, шулай уҡ, Александровка ҡасабаһы инән.

 Этимологияһы 
Дубна гидронимы балт сығышлы тип фаразлана. Ул славян «имән урманы йылғаһы» тигәнде лә, балт лөғәтендәге dubus (тәрән) тигәнде лә аңлатыуы ихтимал .

Баш ҡала исем сифат итеп яҙылғанда, урындағы традицияларға һәм ҡала советының 04.04.2002 өсөн № РС-4(36)-27/15 ҡарарына ярашлы рәүештә «е» аша — ДубнЕнский тип яҙыла" Анна Соколова. Ударный вопрос: какие названия городов Подмосковья произносят неправильно?. Подмосковье сегодня. 02 августа 2018..

 Иң яңы тарих 

XX быуаттың 30-сы йылдарында Волгала беренсе заманса ГЭС-тар төҙөлә башланы.

Ҡалала 1994 йылда Волга юғары хәрби училищеһы базаһында «Дубна» Халыҡ-ара тәбиғәт, йәмғиәт һәм кеше университеты асыла.

2001 йылда Рәсәй Федерацияһы президентының № 1472 указы менән Дубнаға фән ҡалаһы () статусы бирелә .

РФ Хөкүмәтенең декабрҙәге № 781 21 ҡарары нигеҙендә 2005 йылда Дубна ҡалаһында «махсус иҡтисад зонаһы» булдырыла.

Ҡаланы барлыҡҡа килтергән төп предприятие — Берләштерелгән ядро тикшеренеүҙәре институты. БЯТИ СССР һәм Рәсәйҙең иң эре ғилми үҙәге.

 Халҡы 

 Туғанлашҡан ҡалалар 
  Ла-Кросс (штат Висконсин, АҠШ)
  Гиват-Шмуэль (Округы Гуш, Израиль)
  Алушта (Ҡырым, Рәсәй)
  Голдап (Варминский-Мазурский воеводство, Польша)
  Курчатов (Көнсығыш-Ҡаҙағстан өлкәһе, Ҡаҙағстан)
  Линьцан (Юньнань, Ҡытай)
  Яңы-Горица (Словения) 
  Яңы-Дубница (Словакия)

 Климаты 

Метеокүҙәтеү тарихында Дубнала иң түбән һауа температураһы −47 °C, иң юғары температура +38 °C.булған.

Ҙур һыу ятҡылыҡтары булыу тирә-яҡ мөхиткә ҙур йоғонто яһай (һауа дымлылығы, температура һәм ел режимы) .

 Иҫкәрмәләр 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Шар около Дубны
 Дубна (центр космической связи)
 Дубна 48К
 Баковский исправительно-трудовой лагерь — промышленное строительство в 1955—1956 годах

 Әҙәбиәт 
 Дубна// Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. 8-й т. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
 Города Подмосковья. Кн. 2. — М.: Московский рабочий, 1980. — 608 с., ил. — 35 000 экз.
 Крымов Е. Ю., Строковская Т. Е. От первобытной стоянки до наукограда: из истории Дубны. Дубна: Международный университет природы, общества и человека «Дубна», 1997. — 36 с.
 Викторова Н. П. и др. Очерк истории Дубны в её топонимии. Дубна, 1993.
 А. Беляев, А. Расторгуев. История Дубны. Учебное пособие по истории Дубны, рекомендованное его авторами. Издание 5-е, несильно переработанное и в меру дополненное. Изд-во «Интернет», 2006.
 Л. И. Крючкова. Иваньково: город моего детства / Сост. Ф. Н. Петров. М.: Московский областной общественный фонд «Наследие», 2016. — 96 с.
 Даченков И. Б., Петров Ф. Н., Пантелеева Л. В., Алексеева И. А. Дубна: родное Подмосковье. Учебное пособие по краеведению для учащихся 7-9-х классов общеобразовательных учреждений города Дубны Московской области. М.: Московский областной общественный фонд «Наследие», 2017. — 168 с.
 Dieter Scheller. Abenteuer Podberesje. Als Sohn eines Flugzeugkontrukteurs in Russland, 2016.
 Klaus H. A. Jacob. Bevor ich’s vergessen könnte: Ein Bericht aus meiner Zeit, 2016.
 Renate Clausnitzer. Reiseziel unbekannt: Zeitzeugenbericht über das Leben deutscher Flugzeugbauer, die nach dem Zweiten Weltkrieg in die Sowjetunion deportiert wurden, 2017.
 Протоиерей Виталий Шумилов. Возрождение прихода. История храма Смоленской иконы Божией Матери. М.: Изд-во «Перо», 2018. — 131 с.
 Л. Г. Четвериков. Подготовлена к взрыву…: Хроника боевых действий осенью-зимой 1941 года в районе Иваньково (современная Дубна).- Дубна : Московский обл. общественный фонд «Наследие», 2019.
 Протоиерей Виталий Шумилов. РАТМИНО: ИСТОРИЯ ВОЗРОЖДЕНИЯ ХРАМА. М.: Изд-во «Перо», 2019. — 64 с.

 Һылтанмалар 
 Дубна//Большая российская энциклопедия

 Официальный портал городского округа Дубна 
 Интернет-газета «Открытая Дубна»
 Сообщество ВКонтакте г. Дубна
 Новостной канал в телегам  (все законы соблюдены)
 «Дубна Inform» — информационно-аналитический портал города Дубна. 
 «Люди Дубны» — известные люди города 

 История древнерусской Дубны на сайте Московского областного общественного фонда историко-краеведческих исследований и гуманитарных инициатив «Наследие» 
 Старая Дубна на фотосайте Алексея Пескина
 Фильм «Знакомьтесь наш друг — мирный атом» (1958), посвящённый ОИЯИ. Режиссёры: Д. К. Антонов, Д. А. Боголепов

Категория:Боронғо Урыҫ ҡалалары
Категория:Мәскәү өлкәһе тораҡ пункттары
Категория:Волга буйындағы ҡалалар