Хвольсон Даниил Авраамович

Даниил Авраамович Хвольсон (тыуғанда — Иосиф; 21 ноябрь (3 декабрь) 1819 йыл — 23 март (5 апрель) 1911 йыл) — Рәсәй шәрҡиәтсеһе (семитолог, гебраист), , тел белгесе, Император Фәндәр академияһының көнсығыш телдәре разряды буйынса мөхбир ағзаһы (1858 йылдың 5 декабрендә һайлана).

Көнсығыш һәм Көнсығыш Европа халыҡтары тарихына, христианлыҡ тарихына, яҙма тарихы буйынса (ғәрәп, иврит), боронғо йәһүд теле, ассириология буйынса хеҙмәттәре бар. Библияны урыҫ теленә фәнни тәржемәһе мөхәррирҙәренең береһе.

 Биографияһы 
Даниил Авраамович Хвольсон 1819 йылда Вильнала ярлы йәһүд ғаиләһендә тыуа. Йәһүд дини белем ала. 18 йәшкә тиклем боронғо йәһүд һәм идиштан башҡа бер генә тел дә белмәй. Һуңынан немец, француз һәм рус телен үҙ аллы өйрәнә.

Белемен артабан дауам итеү маҡсатында йәйәүләп Ригаға юллана, һуңынан, 1841 йылда, унан Бреславлға, ориенталист Авраам Гейгерға бара. Уның ҡурсалауы аҫтына дүрт йыл Бреславльуниверситетына инергә әҙерләнә, һәм ошо уҡыу йортон тамамлай. Беренсе баҫма хеҙмәте — «Materialien zu Biographien jüdischer Gelehrten, die unter den Arabern gelebt» — 1846 йылда Ю. Фюрстың «Der Orient» журналында баҫыла. 1850 йылда Лейпциг университетындла философия докторы дәрәжәһен ала. Рәсәйгә ҡайта. Уның тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһе булып, Генрих Флейшер рецензияһы менән Санкт-Петербургта Император Фәндәр академияһы иҫәбенә 1856 йылда докторлыҡ диссертацияһы хеҙмәте киңәйтелеп һәм байытылып баҫтырыла. 1851 йылда Халыҡ мәғариф министрлығында йәһүд телендә уҡытыу етәкселеген тикшереү комитеты ағзаһы булып эшләй башлай. Православие ҡабул итә. 1855 йылда Санкт-Петербург университетының йәһүд, сүриә һәм халдей теле кафедраһына экстраординар профессор итеп тәғәйенләнә. 1866 йылда экстраординар профессор итеп раҫлана, 1870 йылда — ғәҙәти, 1880 йылда — атҡаҙанған ғәҙәти профессор. Һуңғы йылдарҙа (1886 йылдан) — шул уҡ кафедрала штаттан тыш профессор була.

1858—1884 йылдарҙа — Санкт-Петербург дини академияһының йәһүд теле һәм Библия археологияһы кафедраһының экстраординар профессоры. 1858—1883 йылдарҙа Санкт-Петербург рим-католик академияһында йәһүд телен уҡыта. 1884 йылда Санкт-Петербург дини академияһының почетлы ағзаһы итеп һайлана, 1890 йылдан — Мадридта Real Academia de la Historia хәбәрсеһе, 1896 йылда — Император Рус археология йәмғиәтенең почетлы ағзаһы, 1908 йылда — Император Фәндәр академияһының почетлы ағзаһы.

 Хвольсон хеҙмәтендә башҡорттар темаһы 
Башҡорттар фин‑уғырҙарҙан килеп сыҡҡан тигән теория яҡлы булған. Ибн Рустаның хеҙмәтен урыҫ теленә тәржемә итеп сығарған. Бәлхи, Ибн Фаҙлан, Иҙриси, Мәсүди, Яҡут кеүек ғәрәп сәйәхәтселәренең мәғлүмәттәренә нигеҙләнеп, башҡорт һәм «мадьяр» этнонимдарының «баджгард» этнонимынан килеп сығыуын иҫбатлағанХВОЛЬСОН Даниил Абрамович .

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 



 Семён Резник. Д. А. Хвольсон 
 CHWOLSON, DANIEL ABRAMOVICH The unedited full-text of the 1906 Jewish Encyclopedia


 Әҙәбиәт 
 Fück J. Die arabischen Studien in Europe. — Lpz., 1955. — S. 195.


Категория:Санкт-Петербург ФА мөхбир ағзалары
Категория:Семитологтар
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Санкт-Петербургта вафат булғандар
Категория:1911 йылда вафат булғандар
Категория:5 апрелдә вафат булғандар
Категория:Вильнюста тыуғандар
Категория:1819 йылда тыуғандар
Категория:3 декабрҙә тыуғандар