Коложе

Коложе йәки Коложа — ҡаласыҡ, XIV —  XV быуат  башында Псков еренең оборона ҡоролмалары өлөшө сифатындағы боронғо ҡала-ҡәлғә,  Кудка йылғаһы буйында урынлашҡан.  Опоческий районының Пригородный улусында хәҙерге Литвиново ауылынан  көнсығышҡа табан 1,5 км ҡалҡыулыҡта, Рәсәйҙең Псков өлкәһе Опочка ҡалаһынан  көнсығышҡа ҡарай 11 км алыҫлыҡта һаҡланып ҡалған ҡаласыҡ.  Ҡаласыҡтан көнсығышҡа ҡарай  5 км алыҫлыҡта Коложо күле ята, унан Коложо йылғаһы  —  Изгожка ҡушылдығы ағып сыға.

 Тарихы 
мини|288x288пкс|Ҡәлғәнең емереклектәре («Коложе» мәҡәләһенән һүрәт«Сытиндың хәрби энциклопедияһынан»)
Ҡала-ҡәлғәгә нигеҙ һалыныу ваҡыты теүәл билдәле түгел. Ҡаласыҡ  XIV — XV быуаттарға ҡарай. Ғалимдар фекеренсә, Коложе XIV быуатта Псковтың башҡа ҡала яны -нығытмалары менән бер рәттән төҙөлгән: төньяҡта — Гдов, көнбайышта — Изборск, көньяҡта — Утрау, Врев, Воронич, Велье, Ҡыҙыл Городец, улар араһында Коложе иң көньяғы булып ҡала.

Коложе беренсе тапҡыр  1406 йылда  «Псков йылъяҙмаһында»  телгә алына: Литва кенәзе Витовт Псков ерҙәренә һөжүм итә .Литва ғәскәрҙәре ҡаланы талай һәм  ағас ҡәлғәне емерә, 11 мең  Коложе халҡын әсирлеккә алып Литваға алып китәКоложе // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907., уларҙы Гродно ҡалаһы лрайонында  — хәҙерге Белоруссияла урынлаштыра,  унда урындағы Борисоглебский сиркәүе яңы килеүселәр арҡаһында Коложский сиркәүе тип атала. Псков,  Велье, Изборск, Воронич  һәм Утрау халҡы  көстәрҙе берләштереп, Витовт ғәскәрен Великие Луки эргәһендә ҡыуып етә, уны ҡыйрата һәм Коложе байрағын кире ҡайтараII. Коложе // Софийский Л. И. Город Опочка и его уезд в прошлом и настоящем (1414-1914 гг.) Печатается по: Софийский Л. И. Город Опочка и его уезд в прошлом и настоящем (1414-1914 гг.). - Псков: Электрич. типо-лит. Губ. Зем., 1912. © ГУП «Псковская областная типография», переиздание, 2004 © Н.Ф. Левин, вступительная статья, 2004Полное собрание русскихъ летописей, заданное Археографическою комиссиею. Т. 4. (IV. V. Новгородския и Псковския летописи) С. Петербург. 1848. Стр. 196-197. Әммә Коложе үҙе инде тергеҙелмәйПсковский край. Верхнее Повеличье и Пушкиногорье: бында уның хөрмәтенә  Коложе ауылы атала, уның  янында Изге Илия хөрмәтенә сиркәү төҙөлгәнКоложе Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.).— СПб., 1890—1907.. Ауыл артында  (һуңынан, ауыл) ҡәлғәнең уба ҡалдыҡтары буйынса һуңынан Ҡаласыҡ исеме нығына, ләкин бөгөн ауылдан тик Ҡаласыҡ тәбиғи сиге генә һаҡланғансм.: Карта O-35-118-D  1:50000 (в 1 см = 500 м) .

Емерелгән  ҡәлғә урынына Псков халҡы   «Яңы Коложе» төҙөй, башҡа урында: «Псковичи поставиша градъ Коложе на новомъ месте на Опочке, а сделаша весь у две недели въ осень по Покрове»Новости краеведения Пскова. Средневековый Псков. Часть 1. (недоступная ссылка — история ).III. Опочка // Софийский Л. И. Город Опочка и его уезд в прошлом и настоящем (1414-1914 гг.) Печатается по: Софийский Л. И. Город Опочка и его уезд в прошлом и настоящем (1414-1914 гг.). - Псков: Электрич. типо-лит. Губ. Зем., 1912. © ГУП «Псковская областная типография», переиздание, 2004 © Н.Ф. Левин, вступительная статья, 2004Полное собрание русскихъ летописей, заданное Археографическою комиссиею. Т. 5. Стр. 82. С. Петербург. 1848.. Бер версия буйынса, ҡәлғә төньяҡтараҡ, Изгожка йылғаһы бөгөлөндә төҙөлгән (хәҙерге Опочканан көнсығышҡа табан 20 км алыҫлыҡта): хәҙерге ИзгожаПсковский край. Верхнее Повеличье и Пушкиногорье йәки УдрихВасильев М.Е. Городище Удриха ҡаласыҡтары урынына, ә һуңынан инде  «Яңы Коложены»  Опочка  ҡәлғәһе алмаштыра. Икенсе киң таралған версия буйынса,  1414 йылдапо другим данным  — в 1413 году  иҫке Коложе урынына Великая йылғаһы буйында Опочка ҡалаһы тип аталған ҡәлғә төҙөлә: тап был урында Опочка ҡалаһының  беренсе тапҡыр телгә алыныуының дөйөм ҡабул ителгән датаһы нигеҙләнәВасильев М.Е. Городище Удриха.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

Категория:Федераль әһәмиәттәге Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары
Категория:Алфавит буйынса Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары
Категория:Алфавит буйынса ҡәлғәләр