Ғилманова Рәйхана Ғарифулла ҡыҙы

Ғилманова Рәйхана Ғарифулла ҡыҙы (; 25 ғинуар 1954 йыл) — журналист, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2001), Рәсәй һәм Башҡортостан Журналистар союзы ағзаһы, бер нисә киң мәғлүмәт сараһы мөхәррире. 1987—1993 йылдарҙа Башҡортостанда экологик йәмәғәт ойошмаһында һәм протест хәрәкәтендә әүҙем ҡатнашыусы.

 Биографияһы 
Рәйхана Ғарифулла ҡыҙы Ғилманова (ҡыҙ фамилияһы Мәсәғүтова) 1954 йылдың 25 ғинуарында Башҡорт АССР-ы Федоровка районының Өсбүләк ауылында тыуа.

1971 йылда Бала-Сытырман урта мәктәбен тамамлай.

1975 йылда Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының филология факультетын тамамлай.

1975—1977 йылдарҙа — Федоровка районының «Еңеүгә» гәзитендә (2007 йылдан — «Ашкаҙар таңдары») бүлек мөдире.

1979 йылда — ВЛКСМ Үҙәк комитетының Юғары комсомол мәктәбенең (хәҙер — Мәскәү гуманитар университеты) журналистика бүлеген тамамлай.

1979—1985 йылдарҙа — Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының рус теле кафедраһы ассистенты.

 Хеҙмәт юлы 
1985—1991 йылдарҙа — «Вечерняя Уфа» гәзите хәбәрсеһе. Август путчы көндәрендә (1991 йылдың 18-21 авгусы) һәм унан һуң бер аҙна Рәйхана Гильманова «Волга — Урал» гәзите базаһында «В последний час» тигән гәзит баҫтырып сығара.«В последний час» Ответственная — Райхана Гильманова. Номер отпечатан на базе малого предприятия «Волга-Урал». Подписан в свет в 12:30 27.08.1991. Тираж 10000 экз. Гәзитте активистар төркөмө ҡала буйлап тарата. 1991 йылда Рәйхана Ғилманова "Уфимская воскресная газета"ны (1992 — йылдан «Воскресная газета») ойоштора һәм уның баш мөхәррире урынбаҫары була. Гәзит тиражы беренсе йылдарҙа 100000 дананан артып китә«Распространяется во всех городах и районах Башкирии. Тираж 110 тыс. экз.» Воскресная газета. Уфа. Отпечатано в типографии издательства «Башкирия». Номер подписан в печать 13.12.1995..

1994 йылда Өфө мэры М. А. Зайцев саҡырыуы буйынса ҡала хакимиәтенең матбуғат үҙәге етәксеһе була. Был вазифаһында ул быға тиклем бер өлөшө коммерция милегенә күскән Өфө сәнғәт галереяһы бинаһының төп өлөшөн һаҡлап алып ҡала«Уроки бати Ялалетдина»//«Советская Башкирия — Известия Башкортостана», 24.11.1999. 1995 йылда ҡабат "Воскресная газета"ның баш мөхәррир урынбаҫары булып ҡайта.
слева|мини|233x233пкс|Рәйхана Гильманова (һул яҡта) һәм Лидия Графова
2002 йылда ул Рәсәйҙең әйҙәүсе журналистары өсөн Халыҡ-ара журналистикаға үҙәге ICFJ (Журналистарҙың халыҡ-ара үҙәге) ойошторған «Яңы офоҡтар: медиа менеджерҙар уңыш өсөн асҡыстары» («Новые горизонты: ключи к успеху для медиаменеджеров») семинарында уҡый, үҙ проектын яҡлап, халыҡ-ара сертификатҡа эйә була. 2000 йылдарҙа «Воскресная газета» Башҡортостанда берҙән-бер бойондороҡһоҙ гәзит була. 2006 йылда редакцияның бер өлөшө гәзитте ООО «Альтернативное подписное агентство по РБ»ға һатырға ҡарар иткәс, быға риза булмаған журналистар, шул иҫәптән Рәйхана Ғилманова, эштән китә. 2008 йылда «Воскресная газета» сығыуҙан туҡтай.Воскресная газета : еженедельник для семейного чтения

2006—2007 йылдарҙа- «Охрана труда и промышленная безопасность» республика гәзитенең баш мөхәррире.

2007—2012 йылдарҙа — «Уфимская неделя» гәзитенең мөхәрриреРадио «Спутник» выбрало людей года-2009.

2013 йылда — «Наша Версия» гәзитенең төбәк ҡушымтаһы баш мөхәррире.

Был осорҙа гәзит эсәр һыу сығанағының санитар һаҡлау зонаһында ағас эшкәртеү заводы төҙөлөшөнә ҡаршы тороусы «Антикроношпан» йәмәғәт ойошмаһы хәрәкәтенә әүҙем ярҙам күрһәтәРядом с нами поселился отравляющий сосед.// «Наша версия РБ», 29.07-04.08.2013Иллюзорная демократия Кроношпана.//«Наша версия РБ», 19-25.08.2013На войне все средства хороши?//«Наша версия РБ», 26.08.-01.09.2013Завод сгорел, да здравствует завод!//«Наша версия РБ», 02-08.09.2013. Башҡортостандың шихандарын яҡлап материалдар баҫтыра«Торатау-2013»: борьба и творчество и творчество с любовью в душе.//«Наша версия РБ», 02-08.09.2013. Гәзит республиканың киҫкен экологик проблемаларын актив тикшерә һәм аса«Акриловое» противостояние в Уфе.//«Наша версия РБ», 20-26.05.2013Власть рубит не деревья, а сук, на котором сидит.//«Наша версия РБ», 29.04-05.05.2013Мертвые воды живых озер.//«Наша версия РБ», 03-09.09.2013. Етемдәргә, инвалидтарға һәм һуғыш ветерандарына торлаҡ бүлеүҙәге хоҡуҡ боҙоуҙар буйынса тикшереүҙәр ҙә алып бара«Дорогой» инвалид!//«Наша версия РБ», 29.04-05.05.2013Фронтовику не привыкать.//«Наша версия РБ», 01-07.04.2013На все четыре стороны. «Наша версия РБ», 08-14.04.2013.
мини|200x200пкс|Рәйхана Ғилманова Михаил Горбачев менән
2014 йылда — «Башмедиа» мәғлүмәт агентлығы мөхәррире.

Рәйхана Гильманова социаль һәм сәйәси, мәҙәниәт, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф темаларын, мигранттар һәм мәжбүри күскенселәр проблемаларын яҡтырта. Ул гәзит уҡыусыларҙан чиновниктарҙың эшлекһеҙлеге, хеҙмәт закондарын, граждандарҙың хоҡуҡтарын боҙоу буйынса килгән мөрәжәғәттәре менән эшләй.

Ғилманова күренекле Рәсәй сәйәсмәндәре һәм популяр мәҙәниәт эшмәкәрҙәре менән осраша, әңгәмәләр эшләй. Уның геройҙары араһында Б. Н. Ельцин, А. М. Оболенский, Валерий Фокин, Алексей Козлов һәм башҡалар бар.

 Журналист тикшереүҙәре 
Рәйхана Ғилманованың бер эш йүнәлеше — тикшеренеү журналистикаһы. Ул Өфөнөң Ленин районында социаль торлаҡ бүлеүҙә оло хоҡуҡ боҙоуҙарҙы асыҡлай.Грустные мысли о бюрократическом механизме, пустующих квартирах и очередях на них.//«Вечерняя Уфа», 7 января 1989Попытка найти ответы на трудные и даже риторические вопросы.//«Вечерняя Уфа», 3 марта 1989. Архитектура һәйкәлдәренең емерелеүенә килтергән эшмәкәрлекте аса. Уның «Дәүләт башҡа һаҡламай» («Государством больше не охраняется») Государством больше не охраняется/Наша Версия РБ. мәҡәләһе һөҙөмтәләре буйынса тикшереү үткәрелә, факттар дөрөҫ тип табыла, ләкин республика прокуратураһы енәйәт эше ҡуҙғатмай.

 Йәмәғәт эшмәкәрлеге 
Рәйхана Ғиоманова — Башҡортостандың экологик ҡаршылыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы. Төбәк-ара атомға ҡаршы хәрәкәттә ҡатнашып ҡына ҡалмай, уның эшмәкәрлеген дә яҡтырта. 1989 йылда Башҡортостан һайлаусылар һәм депутаттар ассоциацияһын (БАИТ) төҙөүселәрҙең береһе. Ассоциацияның уставы һәм программаһы авторҙарының береһе һәм БАИТ идараһы ағзаһы.Прокушев, В. И. Варварин ключ: повествование о времени и о . Красноярск: Издательство «Буква», 2004. — 224 с. БАИТ барлыҡ кимәлдәге депутаттарҙың беренсе демократик һайлауҙарын ойоштороуҙа актив ҡатнаша. Ассоциация — Башҡортостандың йәмәғәт ойошмалары комитетын булдырыу инициаторҙарының береһе һәм уның коллектив ағзаһы. Яңы ойошторолған комитет 3-7 мең кешене йыйған бер нисә митинг үткәрәПроба на искренность.//«Вечерняя Уфа». 21.02.1990«Уфа — второй Чернобыль?» — этот лозунг вобрал в себя тревогу тысяч уфимцев, собравшихся 8 апреля на Советской площади.//«Вечерняя Уфа». 11.04.1990. 1990 йылда «Уфахимпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәте ғәйебе арҡаһында Өфөнәң һыу менән тәьмин итеү системаһына ҙур күләмдә фенол эләккәс, Ижтимағи ойошмалар комитеты «Йәшел сылбыр» («Зеленая цепочка») Перестройка в Башкирии: надежды и фиаско/ Ufa1.ru кампанияһын ойоштора. Халыҡ баҫымы аҫтында техноген авария сығанағы консервацияланаШламонакопители будут гадить еще веками.

1995 йылда Рәйхана Ғилманова бер мандатлы 5-се һайлау округы буйынса РФ Дәүләт Думаһына депутатлыҡҡа кандидат итеп күрһәтелә. 9 кандидат араһынан бизнесмен һәм милләтсел «Русь» йәмәғәт ойошмаһы берләшмәһе лидеры Александр Арининдан ғына ҡалышаЩербаков А. С. Этнонациональное движение русского населения Башкортостана на рубеже ХХ-ХХI веков: основные этапы развития // Научные ведомости Белгородского государственного университета. Серия: История. Политология. 2012. № 7 (126). URL: https://cyberleninka.ru/article/n/etnonatsionalnoe-dvizhenie-russkogo-naseleniya-bashkortostana-na-rubezhe-hh-hhi-vekov-osnovnye-etapy-razvitiya (дата обращения: 17.04.2020).http://iskra-research.org/FI/SR/SR05.shtml .

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 «Асыҡ йәмәғәт институты» (ингл. Open Society Institute, OSI) үткәргән мәҙәни мәсьәләләр тураһында яҙыусы журналистарҙың бөтә Рәсәй конкурсы лауреаты (1997).
 «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре». (2001).
 Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының Ҡасаҡтар буйынса Юғары Комиссары аппараты тарафынан ойошторолған «Бергә» Бөтә Рәсәй конкурсы еңеүсеһе (2002).
 «Алтын гонг» () Бөтә Рәсәй журналистика конкурсы лауреаты (2002).
 «Көс ҡулланыуҙы туҡтатайыҡ» () Беренсе Бөтә Рәсәй милли конкурсы (ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата көс ҡулланыуға ҡаршы йүнәлтелгән) лауреаты (2003).
 «Медицинала йәш ғалим: ҡаҙаныштар һәм проблемалар» («Молодой ученый в медицине: достижения и проблемы») Беренсе Бөтә Рәсәй киң мәғлүмәт саралары конкурсы еңеүсеһе (2012)Подведены итоги I Всероссийского Конкурса журналистских работ «Молодой учёный в медицине».

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Мөхәррирҙәр
Категория:Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтын тамамлаусылар
Категория:Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәрҙәре
Категория:Башҡортостан журналистары
Категория:Фёдоровка районында тыуғандар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:1954 йылда тыуғандар
Категория:25 ғинуарҙа тыуғандар