Трувор ҡаласығы

Трувор (Иҫке Изборск) ҡаласығы — Изборск янында (Псков өлкәһе)  VII—XVIII быуаттың археологик ҡомартҡыһы  

Бейеклеге 48 метрға тиклем  күтәрелгән — Городище күле өҫтөндәге Жеравий тауының осло өс мөйөшлө яйлаһын биләй . Ҡаласыҡ майҙансығы күләме 1 гектар самаһы булған өс мөйөшлө һыҙаттан ғибәрәт һәм ялан яғынан 6 метрға тиклем бейеклектәге вал һәм тәрәнлеге өс метр тирәһе соҡор менән уратып алынғанТруворово городище . 

Ауылға VII—VIII быуат сиктәрендә  кривичтар нигеҙ һала, тәүге тапҡыр 862 йылғы  яҙмаларҙа  телгә алына. Биләмә майҙаны  — 7000 м².   Ағас иҙәнле һәм бер мөйөшөндә балсыҡ мейесле славян ер өҫтө бура ҡаралтылары менән бер рәттән ҡаласыҡта балсыҡ иҙән һәм усаҡтар менән славян булмаған ҡаралтылар ҙа булғанСагайдак М. А. (при участии В. В. Мурашевой, В. Я. Петрухина). К истории градообразования на территории древней Руси, VI – первая половина XI века // История русского искусства : в 22 т.; отв. ред. А. И. Комеч. – М. : Сев. паломник, 2007. – Т. 1: Искусство Киевской Руси . – С. 81-108.. Изборск керамикаһының  унынсы өлөшө Балтик буйы-фин Рыуге  тибындаСедов В. В. Начало городов на Руси // Древнерусское государство и славяне: Материалы симпозиума, посвященные 1500-летию Киева. — Мн.: Наука и техника, 1983. — С. 51—54.. 

Изборск (Труворов) ҡаласығында, Рустең башҡа  төньяҡ-көнбайыш урынында  (Псков, Камно, Рыуге, Ладога),  VI—VII  быуаттар сигендә иртә славяндарҙың Прага мәҙәниәтендә эшләнгән бындай биҙәүестәргә мода тыуыу һөҙөмтәһендә,  VIII—IX быуаттарҙа эзбизташтан ҡойолған формалар киң таралаЛопатин Н. В. О феномене древнейшего летописного упоминания Белоозера и Изборска (Из сборника материалов Международной научной конференции «Северная Русь и проблемы формирования Древнерусского государства», состоявшейся в городах Вологда, Кириллов и Белозерск 6—8 июня 2012 г.).
слева|мини|Ҡаласыҡта Чудотворец Николай сиркәүе (XVII быуат)
Көслө янғындан һуң Изборск X быуаттың беренсе яртыһында ҡәбилә үҙәгенән ике өлөшлө структура менән  иртә быуат ҡалаһы була — ҡаласыҡтың морон өлөшө периметры  буйлап ҡапҡаһы һәм  имән бүрәнәләрҙән торған ҡеүәтле диуарҙар менән уратып алған   өлөшө кенәз-дружина кремле була,  унда тик көнкүреш әйберҙәре,  ҡорал һәм биҙәүестәр табыла. Һөнәрселәр  ялан яғынан дуға рәүешле балсыҡтан  вал, уның һыртында таш стеналар һәм соҡорҙар менән  һаҡланған  посадтарҙа йәшәгән.

Ҡаласыҡ территорияһында XVII быуаттың Николай Чудотворец сиркәүе урынлашҡан. Ҡаласыҡ менән йәнәш XV быуаттың таш  тәреләре һаҡланып ҡалған боронғо  зыяратурынлаша. Кеше ҙурлығындай тәреләрҙең береһе Трувор тәреһе  (Трувор  ҡәберлеге)  булараҡ билдәле. Халыҡ риүәйәттәре уны  легендар варяг  Трувор  менән бәйләй. Был легендаға ышанған  Екатерина II, Трувор хөрмәтенә миҙал эшләргә бойора, уның йөҙ өлөшөндә Рюриктың уйҙырма портреты урынлаша, ә  артҡы яғында  Труворҙый өйөм ҡурғаны  һәм яҙыу: «До днесь памятен», унан аҫтараҡ: «Трувор Изборск 864 йылда вафат була».

1971 йылда Изборск ҡаласығында  В. В. Седов етәкселегендә археология экспедицияһы  эшләй башлай. 1972 йылда  кириллица яҙыуы менән XIV быуаттағы  сик ташы табыла, уның күләме яҡынса 30×22 см һәм ҡалынлығы 15 см була. Яҙыу ике өлөштән тора: «мєзѧ» («межа») һәм «насѧ чсть воротькова» («беҙҙең Воротьково өлөшө»)Межевой камень XIV в. из Изборска .

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Музей «Изборск»: Труворово городище
 А. Михайлов «Тропою викингов»
 Князь Трувор
 Труворов Крест. Вести 
Категория:Федераль әһәмиәттәге Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары
Категория:Алфавит буйынса Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары
Категория:Псков тарихы