Ырымбур затлы ҡыҙҙар институты

Ырымбур аҫыл ҡыҙҙар институты — () — Рәсәй империяһының ҡатын-ҡыҙҙар белем биреү учреждениеһы (аҫыл ҡыҙҙар институты)

 Тарихы 
Император Николай Беренсенең Ырымбур аҫыл ҡыҙҙар институты 1832 йылдың 6 декабрендә Ырымбурҙың хәрби губернаторы П. Сухтелен бойороғо менән ойошҡан; хәрби белем биреү учреждениеларына ҡараған һәм "Неплюев хәрби мәктәбенең ҡыҙҙар уҡытыу филиалы " исемен йөрөткән, сөнки ул уҡыусыларҙы офицерҙар, хәрби чиновниктар һәм казак ҡыҙҙарынан алған. 1855 йылдың 13 октябрендә ул Николаев ҡатын-ҡыҙҙар институты тип үҙгәртеләОренбургский институт благородных девиц императора Николая I  Николай Беренсенең ҡатыны Александра Федоровна уҡыу йортон үҙ шефлығына ала.

Был ябыҡ учреждение була, уның уҡыусылары ҡаты контроль аҫтында интернатта йәшәй. Институтта Ырымбур, Һамар һәм Өфө провинциялары, Турғай һәм Яйыҡ өлкәләре, шулай уҡ Төркөстан ҡыҙҙары уҡый.Оренбургский Николаевский женский институт

Николаев ҡатын-ҡыҙҙар институты биналары комплексы, империя сәнғәт академияһы академигы А. Г. Беловтың архитектура проекты буйынса төҙөлгән тип фараз итәләр. Институттың төп йорто йорт яны сиркәүе менәнЫрынбур. Домовая церковь Александры Римской при бывшем Николаевском институте благородных девиц. Неплюев урамында ике ҡатлы бинала урынлашҡан. 1917 йылға Ырымбур Николаев ҡыҙҙар институты милкендә Ырымбур губернаһы Троицк районында 628 дисәтинә ер, бер дача һәм унда һөт фермаһы була.

1917 йылға тиклем, Ырымбур аҫыл ҡыҙҙар институты батшабикә Мария Федоровна институттары бүлегенә инә, һәм Октябрь революцияһынан һуң ул Дәүләт хәйриә министрлығына күсерелә. 1918 йылда ул Халыҡ мәғәрифы комиссариаты контроле аҫтында була, 1919 йылда, Граждандар һуғышы ваҡытында ул ябыла.

Институттың төп йорто бөгөнгө көнгә тиклем һаҡланып ҡалған һәм Ленин урамы, 50-се йорт адресы буйынса урынлашҡан. Был йорт диуарында «тарих һәм мәҙәниәт һәйкәле» тигән мемориаль таҡта ҡуйылған50 жемчужин Ырынбура: Николаевский женский институт  1920—1923 йылдарҙа элекке Ырымбур Николаев ҡатын-ҡыҙҙар институтының төп йортонда рус һәм совет этнографы һәм музыканты Александр Викторович Затаевич йәшәгән һәм эшләгән.

Рәсәй дәүләт тарихи архивында институтты 1898—1914 йылдарҙа тамамлаған уҡыусылар тураһында документтар бар.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Ҡатын-ҡыҙҙар институттары
 Оде де Сион, Ана Васильевна

 Әҙәбиәт 
 Семёнов В. Г. Ещё раз об Оренбургском институте благородных девиц. Оренбург, 1997

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Статусты образование. Чему учились воспитание Николаевское института?
 Про благородных девиц. История здания по ул. Ленинский, 50.
 Оренбургский Николаевский институт благородных девиц (видео)
Категория:Рәсәй мәғарифы