Прометий

Прометий (, Pm) — Менделеевтың периодик таблицаһының 6-сы осор элементы. Тәртип номеры - 61.Лантаноид. Тәбиғәттә осрамай тиерлек, сөнки  ундағы барлыҡ изотоптар радиоактивлы. Тәүге тапҡыр яһалма рәүештә  1945 йылда алынған. Иң оҙаҡ тора торған изотобы — прометий-145, ярым тарҡалыш осоро 18 йыл  була.

 Символы 
Прометий элементының символы - Pm (Прометий тип уҡыла).

 Тарихы 
Прометий,  ҡыҫҡа ваҡытлы радиоактив элемент булараҡ, тәбиғәттә бик аҙ күләмдә осрай (баһалауҙар буйынса, ул Ер ҡабығында бер нисә йөҙ грамм) һәм күп тикшеренеүселәрҙең тырышлығына ла ҡарамаҫтан, аналитик рәүештә табыла алмай.

Прометий 1945 йылда америка химигы Д. Маринский, Л. Гленденин һәм Ч. Кориэлл прометийҙы урандан ион алмашлы ыҫмала ярҙамында бүлеп сығарған

1947 йылда, прометийҙың химик үҙенсәлектәрен тикшереү үткәргәс, яңы элемент барлығы иҫбатлана.

 Исеменең килеп сығышы 
Мифик герой -  ут урлап, уны кешеләргә тапшырған титан Прометей исеменән алып ҡушылған.

1950 йылда  IUPAC  Атом үлсәүе буйынса комиссия 61-се элементҡа прометий исеме бирә, бөтә иҫке — иллиний, флоренций, прометей һәм циклоний — кире ҡағыла.

 Сығарып алыу 
Металлик  прометийҙы  PmF3 металлотермия ысулы менән алалар.147Pm атом реакторҙарында барлыҡҡа килә торған төрлө  радиоактив изотоп элементтар  ҡатнашмаһынан айырып алына.

 Ҡулланылышы 
Радиолюминофорҙарға өҫтәмә булараҡ ҡулланыла, прометий уларҙы β-нурланыштан яҡтыртырға мәжбүр итә. Шул уҡ ваҡытта, α-нурланышҡа нигеҙләнгән матдәләрҙән айырмалы булараҡ, ул радиолюминофорҙарҙың тиҙ туҙыуына килтермәйЛаврухина А. К., Поздняков А. А. Аналитическая химия технеция, прометия, астатина и франция. — Наука, 1966. — С. 308. стр.118.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

Прометий// Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. 21-й т. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

 Һылтанмалар 

Прометий//Большая российская энциклопедия
 Прометий на Webelements
 Прометий в Популярной библиотеке химических элементов 

Категория:Радиоактив элементтар
Категория:Лантаноидтар
Категория:Химик элементтар
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных