Ҡыуай (Ырымбур өлкәһе)

Ҡыуай(Ҡыуайыр) — Рәсәйҙәге йылға, Ырымбур өлкәһе Переволоцкий һәм Новосергиевский райондары ерҙәре буйлап аға. Йылғаның оҙонлоғо 64 км. Һыу бассейны майҙаны— 821 км².

Ырымбур өлкәһе Абрамовка ауылынан төньяҡ-көнсығыштараҡ башлана. Асыҡ ерҙән көнбайышҡа табан 3-5 метрға еткән бейек текә ярлы йырын буйлап көнбайышҡа ҡарай аға. Горный, Мерәҫ, Ҡыуай, Васильевка ауылдары аша үтә, шунан көньяҡ-көнбайышҡа табан борола. Уйһыу ерҙәрҙә йылға ярҙарында урмандар осрай. Йылға Новосергиевка ауылы янында Һамар йылғаһының 476-се км уң яҡтан барып ҡушыла .

 Ҡушылдыҡтары 
Йылғалар Ҡыуай тамағынан башына табан тәртиптә бирелгән

 Казачка (уң ҡушылдыҡ)
 16 км: Хуторка (уң ҡушылдыҡ)
 24 км: Солянка (уң ҡушылдыҡ)
 38 км: Западная (һул)
 Ерекле (уң)
 42 км: Адамовка (һул)
 45 км: Моховая (һул)
 Липки (уң)

 Атамаһының килеп сығышы 
XIX быуаттағы сығанаҡта йылғаның атамаһы «Ҡыуайыр» тиелгән, был йылғаның ысын атамаһылыр. Башҡортса «ҡыу» — «ҡороған; кипкән», «айыр» — «ҡушылдыҡ,тармаҡ», йәки «ҡоро ҡушылдыҡ».

Ҡыуайыр йылғаһы буйындағы Мерәҫ ауылы элек Ҡыуайыр тип аталған. Был ауылда Сәғит Мерәҫев, Кәрим Иҙелғужин тыуған. Кинйә Арыҫланов улы Һеләүһен 1773—1775 йылғы ихтилалдан һуң бында төпләнгән.

«Башҡорт иленең сигендә»

Эй, Ҡыуайыр, Ҡыуайыр.

Ҡыуайырға бер дан булып

Ҡалһын ошо ҡобайыр.(Р.Бикбаев. Ҡыуайырға-ҡобайыр)

 Һыу реестры мәғлүмәттәре 
Рәсәй дәүләт һыу реестры буйынса йылға Түбәнге Волга бассейн округына, Сорочинск гидроузелынан Емшанка (Быҙаулыҡ районы) ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем тиклем Һамар һыу хужалығы участкаһына ҡарай. Йылға бассейны — Куйбышев һыуһаҡлағысынан алып Каспийға тиклем Волга йылғаһы бассейны..

Дәүләт һыу реестрында объекттың коды— 11010000912112100006222.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Һамар (Волга ҡушылдығы) ҡушылдыҡтары 
Категория:Переволоцк районы йылғалары
Категория:Новосергиевка районы йылғалары
Категория:Проект:Тарихи Башҡортостан топонимияһы