Дәүләтов Әхмәт Сәғәҙәтгәрәй улы

Дәүләтов Әхмәт Сәғәҙәтгәрәй улы  (1898—1974) — совет хирургы, медицина фәндәре докторы (1965), профессор (1965). БАССР-ҙың  атҡаҙанған фән эшмәкәре,  (1967), РСФСР-ҙың (1958)  һәм БАССР-ҙың (1948) атҡаҙанған табибы.

 Биографияһы 
Дәүләтов Әхмәт Сәғәҙәтгәрәй улы   1898 йылдың  20 авгусында Өфө губернаһының Өфө өйәҙе Сәфәр улусы Яңы Шишмә ауылында  (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Шишмә районы)  тыуған. 1924 йылда  Дәүләтов Әхмәт Томск университетының медицина  факультетын тамамлай һәм Республиканың Белорет районы  тораҡ пункттарында Тирлән, Белорет, Инйәрҙә һәм башҡа урындарҙа участка врачы һәм хирургы булып эшләй.   1932 йылда  Башҡорт медицина институты асылғандан һуң, ул анатомия кафедраһы, ә аҙаҡ дөйөм хирургия кафедраһы ассистенты була.  Әхмәт Сәғәҙәтгәрәй улы  Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында  башта Өфөгә эвакуацияланған госпиталдәрҙә баш хирург булараҡ ҡатнаша, ә  1942  йылда командир, 112-се  Башҡорт  кавалерия дивизияһының медик-санитар эскадронының өлкән хирургы булып тәғәйенләнә.  Ул I  дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1945), II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1944), «Ҡыҙыл Йондоҙ» ордены (1943),  «Сталинградты обороналаған өсөн», «Варшава ҡалаһын азат иткән өсөн», «Берлинды алған өсөн», «Германияны еңгән өсөн», «СССР ҡораллы көстәренә 50 йыл»  миҙалдары менән бүләкләнә.

Һуғыштан һуң Дәүләтов Ә.С. Башҡорт медицина институтында эшләй, ә 1951 йылдан институттың хирургия кафедраһы менән етәкселек итә. Фәнни хеҙмәттәре үт ҡыуығы ауырыуҙары ваҡытында  хирургик ярҙам ысулдарын эшләүгә, йыуан эсәктең онкологик патологияһын өйрәнеүгә арналған, шулай уҡ Дәүләтов хирург ҡулдарын махсус ысул менән эшкәртеүҙе һәм яра инфекцияһын тоҙ кислотаһының йомшаҡ иретмәһен ҡулланып  профилактикалауҙы, паренхиматоз органдарҙың зарарланғанда, елек һөйәге һынғанда ҡан туҡтатыу өсөн плацентар туҡыманың ҡулланыу ысулын тәҡдим итәДавлетов Ахмет-Сагадат Гареевич. Профессор етәкселегендә 5 кандидатлыҡ диссертацияһы,  3 докторлыҡ диссертацияһы яҡлана. Шулай уҡ  Ә. С. Дәүләтов  65  фәнни эш һәм «Профилактика и лечение гнойно-инфицированных ран желудочным соком и соляной кислотой» монографияһы авторы, ул  урыҫса-башҡортса-латинса медицина терминдары һүҙлеген төҙөүселәрҙең береһеДавлетов А.С..

Дәүләтов Әхмәт Сәғәҙәтгәрәй улы 1974 йылдың 2 ноябрендә  вафат була һәм Өфө ҡалаһының мосолман зыяратында ерләнә.

 Хәтер 

 Башҡортостан Республикаһының 1995 йылдың 12 майындағы 172-се ҡарары менән Өфө ҡалаһының  10-сы Профессиональ лицейына данлыҡлы хирург Дәүләтов Әхмәт Сәғәҙәтгәрәй улы исеме биреләИстория лицея.
 Өфөлә Пархоменко, 97 урамы буйынса Дәүләтов йәшәгән йортҡа  уның хөрмәтенә мемориаль таҡтаташ ҡуйыла.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Дәүләтов Әхмәт-Сагадат Гареевич

Категория:Өфө мосолман зыяратында ерләнгән шәхестәр
Категория:Өфө ҡалаһының почётлы граждандары
Категория:СССР хирургтары
Категория:Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусылары
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:«Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
Категория:«Берлинды алған өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
Категория:«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
Категория:Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары
Категория:Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
Категория:1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары
Категория:Медицина фәндәре докторҙары
Категория:Өфөлә вафат булғандар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:1974 йылда вафат булғандар
Категория:8 ноябрҙә вафат булғандар
Категория:Өфө губернаһында тыуғандар
Категория:1898 йылда тыуғандар
Категория:20 августа тыуғандар