Неодим

Неодим (, Nd) — Менделеевтың периодик таблицаһының 6-сы осор химик элементы. Тәртип номеры — 60.

Химик элемент, һирәк осрай торған ер металы, көмөшһыу-аҡ төҫтә, алтынһыу төҫмөрө бар. Лантаноидтар төркөмөнә ҡарай. Һауала еңел окислана. Самолет һәм ракета етештереү сәнәғәтендә алюмин һәм магний менән рәттән иретмә компоненты булараҡ ҡулланылаНеодим // Большой Энциклопедический словарь. 2000..

 Символы 
Неодим элементының символы — Nd (Неодим тип уҡыла).

 Тарихы 
Неодим 1895 йылда Карл Ауэр фон Вельсбах тарафынан асыла.

Ул дидимды — һирәк осрай торған ике ер металының ҡатнашмаһын — неодимға һәм празеодимға бүлә. Дидим шуға тиклем айырым химик элемент булып һаналған һәм ҡатнашмаларының химик үҙенсәлектәренең сиктән тыш яҡынлығы арҡаһында бүлеү бик ауыр бирелгән. Неодимды таҙа килеш, празеодим ҡатнашмаларынан айырып алыу 1925 йылда ғына мөмкин була.

 Исеменең килеп сығышы 
Атамаһы «неодим» ()  — «аҡһыл-йәшел» һәм  — «игеҙәк» тигәнде аңлата. Бындай атама менән ул ҡатнашмаларҙа төҫтәр биреү үҙенсәлегенә һәм элементтың асылыу тарихына бурыслыНеодим // Большой Энциклопедический словарь. 2000..

 Тәбиғәттә 
Ер ҡабығында неодим йөкмәткеһе (төрлө мәғлүмәттәр буйынса) — 25-37 г/т, океан һыуҙарында — 9,2 мг/лJ.P. Riley and Skirrow G. Chemical Oceanography V. I, 1965.

 Ятҡылыҡтары 
Неодим лантаноидтар составына инә, уның ятҡылыҡтары Рәсәй, АҠШ, Ҡаҙағстан, Украина, Австралия, Бразилия, Һиндостан, Скандинавия, Ҡытайҙа урынлашҡан. Һуңғыһы төп етештереүсеһе һәм шулай уҡ неодим экспортёры булып тора.

Һирәк ер элементтарының сеймал базаһы донъя йөҙөндә яҡынса 100 миллион тонна тәшкил итә, шуларҙың 52 миллион тоннаһы Ҡытай өлөшөнә тура килә. Ҡытай һирәк ер элементтары донъя күләменең 92-94%-ын сығара.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Неодим на Webelements
 Неодим в Популярной библиотеке химических элементов 
 [www.xumuk.ru/encyklopedia/2/2833.html Неодим — статья из химической энциклопедии]

Категория:Радиоактив элементтар
Категория:Лантаноидтар
Категория:Химик элементтар
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных