Дубний

Дубний (, Db) — Менделеевтың периодик таблицаһының 7-се осор,  5-се төркөм элементы. Тәртип номеры - 105.

СССР-ҙа һәм Рәсәйҙә 1997 йылға тиклем  — 105-й Менделеевтың элементтар таблицаһында 105-се элемент нильсборий(Ns) исеме менән билдәле булған.

 Символы 
Дубний элементының символы - Db (Дубний тип уҡыла).

 Тарихы 

105-се элемент  беренсе тапҡыр  Дубна ҡалаһында 1970 йылда Г.Н.Флёров  төркөмө тарафынан  243</nowiki>Am ядроларын  22</nowiki>Ne иондары менән бомбаға тотоу юлы менән алынған.

Берклиҙа (АҠШ) 249</nowiki>Cf+15Н→260Db+4n реакциялары шулай уҡ үҙ аллы үткәрелеп, асыш яһалған булған. ИЮПАК-тың эшсе төркөмө 1993 йылда, 105 -се элементты асыу хөрмәте  Дубна менән Беркли төркөмдәре араһында бүленергә тейеш, тигән һығымтаға килгән.

 Исеменең килеп сығышы 
Совет тикшеренеүселәре яңы элементты Нильс Бор хөрмәтенә нильсборий (Ns) тип атарға тәҡдим иткән   См., например, , американдар — урандың үҙлегенән бүленеүен () асҡан авторҙарҙың береһе Отто Һан хөрмәтенә һаний (Ha)., ИЮПАК комиссияһы 1994 йылда Жолио-Кюри хөрмәтенә жолиотий (Jl) тигән исем тәҡдим  иткән булған ; быға тиклем элемент рәсми рәүештә  грекса һандар исеменән — уннилпентиум (Unp) тип аталған, йәғни ябай 105 һаны.  Төрлө йылдарҙа баҫтырып сығарылған таблицаларҙа элементтың Ns, На, Jl символдарын  күрергә була. ИЮПАК-тың 1997 йылдағы йомғаҡлаусы ҡарарына ярашлы, Дубна ҡалаһындағы Рәсәй буйынсаБерләштерелгән ядро тикшеренеүҙәре институты хөрмәтенә был элемент   дубний исемен алған.

 Билдәле изотоптары 
 Изотоп Масса Ярым тарҡалыу осороNudat 2.3 Тарҡалыу тибы 255Db 255  с α-тарҡалыу в 251Lr (80 %);үҙлегенән бүленеү 256Db 256  с α-тарҡалыу в 252Lr (64 %);β-тарҡалыу в 256Rf (36 %);үҙлегенән бүленеү (0,02 %) 257Db 257  с α-тарҡалыу в 253Lr 258Db 258 4,0 ± 1,0 с α-тарҡалыу в 254Lr (67 %);β-тарҡалыу в 258Rf 259Db 259 0,51 ± 0,16 с α-тарҡалыу в 255Lr 260Db 260 1,52 ± 0,13 с α-тарҡалыу в 256Lr 261Db 261 1,8 ± 0,4 с α-тарҡалыу в 257Lr 262Db 262 35 ± 5 с α-тарҡалыу в 258Lr (67 %);үҙлегенән бүленеү 263Db 263  с үҙлегенән бүленеү (55 %);α-тарҡалыу в 259Lr (41 %);β-тарҡалыу в 263Rf (3 %) 267Db 267  мин. үҙлегенән бүленеү 268Db 268  ч. үҙлегенән бүленеү

 Иҫкәрмәләр 


Категория:Күсеүсе металдар
Категория:Радиоактив элементтар
Категория:Металдар
Категория:Химик элементтар