Хажы мәмерйәһе

Хажы мәмерйәһе (Тирмән-Таш) — Башҡортостандың  Ишембай районында,  Тирмәнтауҙағы мәмерйә

Хажы ауыл эргәһендә урманда   Хажы тарлауығында урынлашҡан. 

Был исем шулай уҡ  башҡа  мәмерйәгә ҡарата ҡулланыла, уға барырға юлы ҡыйын һәм ҡоҙоҡ рәүешле. Уларҙың дөйөм атамаһы    — Ғүмәр-Хажы мәмерйәләре. Фәнни әҙәбиәттә Хажы мәмерйәһе I һәм Хажы мәмерйәһе  II исемдәре ҡулланыла. Улар янында археология ҡомартҡылары табылған. (Хажы торағы)Археологическая карта Башкирии. // Уфа. — 1976. С. 227.

Ишембай районының халыҡтың иң күп килә торған мәмерйәһе һәм тәбиғәттең  гидрогеологик ҡомартҡыһы булып тора,  фәнни, тарихи һәм ғәмәли әһәмиәткә эйә.

 Тарихы 
1770 йылда урыҫ ғалимы-сәйәхәтсеһе һәм тәбиғәт фәндәре белгесе И. И. Лепехин асҡан, уның тураһында яҙмаларында былай тип яҙа.

Мәмерйә эргәһендә археологик ҡомартҡылар табылғанАрхеологическая карта Башкирии. // Уфа. — 1976. С. 227.

Элек мәмерйәгә  тикшеренеүселәр һәм туристар факел менән йөрөгән, шуның арҡаһында стеналарында ҡором күренәСтраница пещеры на сайте фонда "Наш Урал". nashural.ru. Дата обращения 4 июня 2020.Туризм и Путешествия. Пещера Хазинская.. ant-ufa.com. Дата обращения 4 июня 2020.

1974 йылда мәмерйәлә  яҡынса 15 000 йыл элек юҡҡа сыҡҡан мәмерйә айыуының теше табылған (spelaeus Ursus)Статья в Энциклопедии Башкортостана.. rus.bashenc.ru. Дата обращения 4 июня 2020..

 Географияһы 
Мәмерйә Хажы Шиҙеһе йылғаһы бассейнында  (Һәләүек йылғаһының уң ҡушылдығы) Тирмәнтау битләүенең  көнбайыш һыртында, Хажы ауылынан  1,5 км көнсығыштараҡ урынлашҡан. Ул үҙәндәр, тарлауыҡтар менән йырғысланған тәпәш таулы урман менән уратып алынған. Мәмерйә карбонат, нигеҙҙә, урта таш күмер йәшендәге эзбиз ҡатламдарынан тора. Эзбиз ҡатламдарында барлыҡҡа килгән ярыҡтар тәрән упҡындарҙы һәм мәмерйәләрҙе барлыҡҡа килтергән. Мәмерйә ауыҙы көньяҡта һәм үҙән кимәленән  150 метр бейеклектә урынлашҡан, ә бейеклеге — 1 м, ә киңлеге — 1,5 м. Ингәс тә төньяҡҡа ҡараған коридор саҡ ҡына түбәнгә ауышыраҡ булып 2 метрға һуҙыла, шунан коридор ныҡ тарая, артабан юлды дауам итеү өсөн шыуышып барырға тура килә. Шунан иркен коридор күренеше асылаОвсянникова М. М., Кулясова А. Е./Туристические маршруты Ишимбайского районы/Уфа, ООО "Информреклама"/2012/стр. 80/ISBN 978-5-904555-44-3Географическое описание пещеры на сайте администрации Ишимбайского района. ishimbaimr.ru. Дата обращения 4 июня 2020.. Мәмерйәгә инеү урынының бейек булыуы арҡаһында, уға тар ғына текә һуҡмаҡ буйлап күтәрелергә була.  Унан тарлауыҡҡа күренеш асылаСтраница пещеры на сайте фонда "Наш Урал". nashural.ru. Дата обращения 4 июня 2020..

 Структураһы 
Оҙонлоғо 120 метр, тәрәнлеге 2 метр булған мәмерйә өс ҡаттан тора, һуңғыһы бөгөнгө  көнгә тиклем өйрәнелеп бөтмәгән. Мәмерйә эсендә  эзбизле  Сталактиттар һәм Сталагмиттар, кальцит ванналар, кораллиттар, быуа һәм гурҙар, стеналарында һарҡындылар һәм һарҡынды шарлауыҡ барХазинская пещера.  Мәмерйәгә эләгеү өсөн, инеү урыны ҙур булһа ла, тар урынын шыуышып үтергә тура килә. Артабан, бер-бер артлы өс ҡыуышлыҡ  килә: Көтөү, Төңөлөү һәм Хөжрә. Өсөнсөһөнөң артында  50 метрлыҡ аралыҡ бар, уның  уң яғында һыу һарҡып торған орган торбалары менән  дүртенсе ҡыуышлыҡ бар. Түшәме көмбәҙле, тамыу күҙәтелә,  сталактиттар һәм сталагмиттар һарҡындыһы бар. Иҙән тигеҙ, ваҡ эзбизташлы балсыҡ менән ҡапланған 

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 



  Овсянникова М. М., Кулясова А. Е./Туристические маршруты Ишимбайского районы/Уфа, ООО "Информреклама"/2012/стр. 80/ISBN 978-5-904555-44-3

 Һылтанмалар 

 Хазинская пещера на Викимапии

Категория:Алфавит буйынса мәмерйәләр
Категория:Башҡортостандың тәбиғәт ҡомартҡылары
Категория:Ишембай районы мәмерйәләре
Категория:Эзбизташ мәмерйәләр
Категория:Карст мәмерйәләре
Категория:Ишембай районының иҫтәлекле урындары