Индуизмда вегетарианлыҡ

Индуизмда вегетарианлыҡ
Вегетарианлыҡ Индуизмдың интеграль өлөшө булып, ваҡыт уҙыу менән төрлө практикалар һәм ышаныуҙар бар. Индуизм диненең ҡайһы бер секталарҙа вегетарианлыҡ үтәлмәй, шул уҡ ваҡытта күп Индуизм тотоусылар вегетариан булып торалар.
Аяуһыҙ көс ҡулланмау принцибы

Хайуандарға ҡарата көс ҡулланмау ("аһимса") принцибы аяуһыҙ көс ҡулланыуҙан килеп сыҡҡан кире кармик йоғонтоларҙан арыныу маҡсаты менән ҡулланыла. Барлыҡ мәхлүктарҙың ғазапланыуы нәфестән килеп сыға тип ышаныла. Хайуандарҙы ризыҡ өсөн юҡ итеү ит ашауҙы кешеләр үҙен ғазаплауға ҡол була торған йәшәү рәүешен асыҡлай.Walters, Kerry S. and Portmess, Lisa. "Religious Vegetarianism: From Hesiod to the Dalai Lama". State University of New York Press. New York, 2001. pp. 41, 42, 61, 62, 187, 191. . Индуизмда бындай йоғонтолар хайуанды үлтерергә рөхсәт биргән кеше, һуя торған кеше, итте һатып ала йәки һата торған кеше, уны әҙерләүсе кеше, уны тәҡдим итә торған кеше һәм уны ашаусы кешегә ҡарай. Улар бөтәһе лә хайуанды үлтереүселәр тип һанала. Хайуанға аяуһыҙ көс ҡулланыуҙан ("һимса") кире карма һорауы тәфсилләп Индуизм яҙмаларында һәм дини закон китаптарында аңлатыла.
Ведик осор Индуизм яҙмалары тарихсылар хронологик бүленеше буйынса беҙҙең эраға тиклем 500 йылға тиклем дауам иткән. Индуизмдың алдан килеүсеһе тарихи Ведик динҙә ит ашау принцип буйынса тыйылмаған булған, ләкин айырым ҡағиҙәләр менән сикләнгән булған. Бер нисә юғары дәрәжәле яҙмалар ритуаль ҡорбан салыуҙан башҡа йорт хайуандарға ҡарата аяуһыҙ көс ҡулланыуҙы тыя. Был фекер асыҡтан-асыҡ рәүештә Маһабһаратамда (3.199.11–12;Mahabharata 3.199 is 3.207 according to another count. 13.115; 13.116.26; 13.148.17), Шримад Бхагавадамда (11.5.13–14), һәм Чандогья Упанишадала (8.15.1) сағыла. Мәҫьәлән, күп Индуизм тарафдарлары вегетариан диетаны һаҡлау өсөн Маһабһаратамдың "Аяуһыҙ көс ҡулланмау иң оло бурыс һәм иң оло тәғлимәт" тигән принципҡа ишара яһайMahabharata 13.116.37–41. Маһабһаратам шулай уҡ "адһарма" (гөнаһ) мәхлүкаттар бер-берһен аҙыҡ-түлек өсөн ашар өсөн башлағас тыуған тип һәм "адһарма" һәр ваҡыт мәхлуҡты емерә тип әйтелә. "Mahabharata section LXVI" ул Шулай уҡ традицион Индуизм закон тупланмаһы Ману Смритила (5.27–44), традицион Индуизм закон китабы (Дхармашастра)ла сағылған. Был текстарҙа хайуандарҙы юҡ итеү һәм ит ашау ҡәтғи тыйылған.
Маһамбһаратамда 12.260 йә башҡа раҫлама буйынса 12.26. 13.115–116; 14.28) һәм Ману Смритила (5.27–55) ритуаль ҡорбан салыу һәм шунан һуң ит ашау законлығы тураһында оҙаҡ бәхәстәр алып барыла. Маһабһаратамда ит ашаусылар ла, вегетариандар ла ҡараштарын тәьмин итер өсөн төрлө аргументтарҙы килтерәләр. Йорт хайуандары үлтереү тураһында бәхәстәрҙән тыш һунарсының һунар ит һәм ашауҙы яҡлау оҙон һөйләүе бар. Башҡа раҫлама буйынса Маһабһартам 3.199 3.207. Был текстарҙа күрһәтелгәнсә ритуаль ҡорбан салыуға ла, һунарға ла универсаль аяуһыҙ көс ҡулланмау яҡлаусылары тарафынан саҡырыу яһалған булған.Alsdorf pp. 572-577 (for the Manu Smriti) and pp. 585-597 (for the Mahabharata).

Хәҙерге заманда
Хәҙерге Һиндостанда Һиндуларҙың ашау ғәдәттәре йәмәғәткә һәм кастаға, район һәм традицияһына ҡарап ярашлы рәүештә асыҡ айырылып тора. Һинду вегетариандар ғәҙәттә йомортҡа ашамайҙар, әммә һөт һәм һөттән яһалған ашамлыҡтарҙы ашайҙар, шулай итеп улар лакто-вегетариандар булып тора.
2006 йыл өйрәнеүе буйынса вегетарианлыҡ диңгеҙгә сығыуы булмаған төньяҡ һәм көнбайыш штаттарында һәм ғөмүмән браминдар араһында көслө була. 
Халыҡара Кришна Аңы Йәмғиәтендә
Халыҡара Кришна Аңы Йәмғиәтенең бер принцибында ит ашамау тейешле тип әйтелә.

Шулай уҡ ҡарарға мөмкин
 Прасад
 Йәшелсәләр һәм һөт нигеҙендә хәләвә
 Ладду
 Иҫкәрмәләр 

Төркөм:Индуизм