Гагаринский Юрий Владимирович

Гагаринский Юрий Владимирович (16 февраль 1915 йыл, Полтава губернаһы Гадячский өйәҙенең Петровка ауылы — 22 ғинуар 1976 йыл, Владивосток) — СССР-ҙың ғалим-химигы. Химия фәндәре докторы (1964), профессор (1967), СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (1970).

 Биографияһы 
Юрий Владимирович Гагаринский ауыл табибының улы (ғаиләлә бишенсе бала, әсәһе уны 48 йәшендә тыуҙырған). Атаһы үлгәс, Мәскәүгә күсенә, ул ваҡытта оло ағайҙары һәм һеңлеләре унда йәшәгән була.

1937 йылда Мәскәү дәүләт университетының химия факультетын ҡыҙыл диплом менән тамамлай. Аспирантураға уҡырға керергә йыйына, ләкин анкетала ағайының Аҡ Армияла хеҙмәт иткәнен, һуңынан Болгарияға күсенеүен күрһәтеү сәбәпле, ул комсомолдан ҡыуыла.

Калинин өлкәһенең Редкино ауылындағы урта мәктәптә математика һәм физика уҡытыусыһы (1937—1939), Клин яһалма сүс заводында смена инженеры (1939—1941) булып эшләй.

1941—1946 йылдарҙа Ҡыҙыл Армияла хеҙмәт итә, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша, һуңғы хәрби дәрәжәһе подполковник, армияның химия бүлеге начальнигы. Демобилизациянан һуң ул Мәскәү дәүләт университетының термохимия кафедраһында ғилми хеҙмәткәр була.

1947—1961 йылдарҙа ул СССР химия сәнәғәтенең «ябыҡ» ғилми тикшеренеү институтында эшләй. Атом проектында ҡатнашыусы, ул уран, полоний, тритий һәм башҡа радиоактив элементтарҙың химияһы һәм технологияһы мәсьәләләре менән шөғөлләнә. Уран фторидтары етештереү өсөн химия һәм технология темаһы уның кандидатлыҡ һәм докторлыҡ диссертацияларының, һуңынан Л. А. Репин менән бергә яҙылған «Тетрафторид урана» монографияһының нигеҙен тәшкил итә.

1961 йылда ул Новосибирскиға күсенә, СССР Фәндәр академияһы Себер филиалының Органик булмаған химия институты ғилми хеҙмәткәре, уран һәм торий химияһы лабораторияһын етәкләй. 1966 йылдан — СССР Фәндәр академияһының Алыҫ Көнсығыш филиалының Химия бүлегендә, ул уның етәкселегендә 1970 йылда Алыҫ Көнсығыш ғилми үҙәгенә үҙгәртелә.

Химия фәндәре докторы (1964). Профессор (1967). СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (1970) .

Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары өлкәһе: галогенидтар, оксидтар һәм башҡа уран ҡушылмаларының термодинамик үҙенсәлектәре, органик булмаған ҡушылмаларҙың кристаллик структуралары.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944),
 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1945),
 Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1975)

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


 Һылтанмалар 
 Юрий Владимирович Гагаринский — советский химик-неорганик, член-корреспондент АН СССР (с 1970).
 Летопись Московского университета. Гагаринский Юрий Владимирович 
Категория:1 мартта тыуғандар
Категория:1915 йылда тыуғандар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:22 ғинуарҙа вафат булғандар
Категория:1976 йылда вафат булғандар
Категория:Химия фәндәре докторҙары
Категория:1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары
Категория:Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Рәсәйҙә вафат булғандар
Категория:Рәсәй империяһында тыуғандар