Иренләшеү

Иренләшеү — лабиализация, иренде алға һуҙыу һәм/йәки ниндәй ҙә булһа өндөң артикуляцияһы ваҡытында ирендәрҙе түңәрәкләтеү. Был күренеш иренләшеү тип тә атала. Ҡайһы бер  лингвистик мәктәптәрҙә һуҙынҡылар артикуляцияһы ваҡытында барлыҡҡа килгән фонетик күренеште иренләшеү тиҙәр, ә тартынҡыларға ҡағылышлыһын лабиализация тип йөрөтәләр [источник не указан 835 дней].

Телдәрҙең күбеһендә алғы һуҙынҡылар иренләшмәй, ә артҡылар иренләшә  [источник не указан 835 дней]. Әммә ҡайһы бер телдәрҙә  (мәҫәлән, немец һәм француз телдәрендә) бер үк күтәрелештәге алғы рәт һуҙынҡыларын иренләшкән һәм иренләшмәгәнгә айырыу бар, ә вьетнам телендә иренләшеү билдәһе артҡы рәт һуҙынҡыларына хас.  

 Лабиалләшкән өндәргә миҫалдар 

 Абхаз телендә 
Абхаз телендә лабиалләшкән тартынҡылар  шва билдәһе — ә ярҙамында диграфтар менән билдәләнә. Уларҙың бер өлөшө алфавитта айырым урын биләй, бер өлөшө алфавитта юҡ.  Миҫал:  Сухум —  Абхазияның баш ҡалаһы —   абхаз телендә   Аҟәа тиелә, йәғни лабиалләшкән  [q'w] (ҟә) өнөнән һуң [а] һуҙынҡыһы килә.

 Инглиз телендә 
[w] һәм [u].

 Башҡорт телендә 
Башҡорт телендә  [о], [ө], [у], [ү] һуҙынҡылары иренләшкән. Иренләшеү  фонетик системаның үҙгәрештәре ваҡытында күҙәтелә. [а], [ә] һуҙынҡыларының иренләшеүе һуҙынҡыларҙың ирен гармонияһы законына буйһона һәм, әйтелеш нормаларына ярашлы, икенсе ижектә беренсе ижектәге  [о], [ө] йоғонтоһо аҫтында барлыҡҡа килә, мәҫәлән: «ҡорал»  ҡ[о]р[а°]л, «һөнәр»  һ[ө]н[ө°]р.

 Латындә 
Лабиалләшкән ябыҡ  [y] һ. б.

 Рус  телендә 
[у] һәм [о] һуҙынҡылары, шулай уҡ улар алдында торған тартынҡылар лабиалләшә.   

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 




Категория:Фонетика