Фермий

Фермий (, Fm) — Менделеевтың периодик таблицаһының 7-се осор элементы. Тәртип номеры — 100.

Радиоактив трансуран, актиноидтар төркөмөнә ҡарай. Плутонийҙан ауырыраҡ башҡа элементтар кеүек, тәбиғәттә табылмай, бөтә билдәле изотоптары яһалма юл менән алынған.

 Символы 
Фермий элементының символы — Fm (Фермий тип уҡыла).

 Тарихы 
Был трансуран элемент 1953 йылда көтмәгәндә тиерлек асылған. 1952 йылдың ноябрендә Тымыҡ океан утрауҙарының береһендә АҠШ ғалимдары ҙур масштаблы термоядро шартлатыуы («Майк» операцияһы) үткәрәләр. Был шартлау продукттарының ҡайһы берҙәре шартлау болото аша осоусы пилотһыҙ осҡостарға ҡуйылған ҡағыҙ фильтрҙар менән тотола, ҡалған өлөшө шартлау урыны янындағы соҡорға төшә. Ике продукт та АҠШ-тың бер нисә лабораторияһында анализланған.
Соҡорҙа бик юғары молекуляр ауырлыҡтағы уран атомдары табыла, сөнки уран шартлау ваҡытында шунда уҡ 17 нейтронға тиклем эләктереп алаФермий, Fermium, Fm (100).

Эниветок атоллында үткәрелгән беренсе термоядро шартлауынан һуң ҡалған туҙандан беренсе тапҡыр фермийҙы 1952 йылдың аҙағында америкалы А. Гиорсо һәм Лос-Аламо лабораторияһының башҡа ғалимдары айырып алған 255Fm изотобы рәүешендә алынған.

 Исеменең килеп сығышы 
Исеме италия-америка физигы Энрико Ферми хөрмәтенә бирелгән.

 Сығарып алыу 
Фермийҙы циклотронда алыу барышында торий, уран йәки плутоний иондары сәптәрен неон, кислород йәки углерод иондары менән нурландырып алалар. Фермий алыуҙың икенсе ысулы булып атом реакторында плутоний, кюрий йәки калифорний изотоптары ҡатнашмаһы нейтрондары менән нурландырыу тора. Иң ҙур күләмдәрҙә, йылына 109 атом, 257Fm изотобы етештерәләр.

 Биологик әһәмиәте 
Бөтә билдәле фермий изотоптары радиоактив ағыулы.

 Ҡулланыу 
Fm атомдарынан сәптәр атом физикаһында ауырыраҡ элементтар алыу өсөн ҡулланыла.

 Иҫкәрмә 

 Һылтанмалар 
 Фермий на Webelements
 Фермий в Популярной библиотеке химических элементов 



Категория:Радиоактив элементтар
Категория:Металдар
Категория:Химик элементтар
Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр