Әрүәкрәз

Әрүәкрәз (рус. Арвяк-Рязь; ) — Көньяҡ Уралда, Башҡортостан Республикаһының Белорет районындағы тау. Уралтау һыртының иң бейек түбәһе (1068 м). Белорет ҡалаһынан көньяҡҡа табан 20 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Төбәк тәбиғәт ҡомартҡыһы статусына эйә.

 Исеме 
Әүрәкрәз исеме таралған ғәҙәт буйынса бирелгән — уның итәгендә ике йылға Әрүәк һәм Рәз (Ағиҙел йылғаһының һул ҡушылдыҡтары) башлана. Башҡорттар был тауҙы шулай уҡ Рәз, йәки Рәз-таш тип атай. Боронғо китаптарҙа Әрүәк һәм Рәзташ атамалары осрайМатвеев А. К. Вершины Каменного Пояса: Названия гор Урала. 2-е изд., перераб. и доп.— Челябинск: Юж.-Урал. кн. изд-во, 1990..

 Тасуирламаһы 
Әрүәкрәз тауы Уралтау һыртының төньяҡ өлөшөндә Белорет ҡалаһынан көньяҡҡаЯпаров И. М.Арвякрязь//;Башкирская энциклопедия/ гл. ред. М. А. Ильгамов.— Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020.— ISBN 978-5-88185-306-8., һәм Рысыҡай ауылынан көньяҡ-көнсығышҡа ҡарай 4,5 км алыҫлыҡта ята // Урал. Иллюстрированная краеведческая энциклопедия.. Өҫкө рифейҙың тоҡомдарынан: мазарин свиталары (мусковит‑хлорит‑кварц һәүерташтары) һәм әрүәк свиталарынан (кварцит, гравелит, конгломерат, мусковит‑хлорит‑кварц һәүерташтары) тора. Әрүәкрәз Әрүәк свитаһының стратотибы булып тора.

Тау ослайып, тирә-яҡҡа йыраҡтан күренеп, бик ныҡ бейек булып ҡалҡып тора. Битләүҙәре түбәһендә бик ныҡ текә, яҡынса 30-35° етә. Тауҙың көнбайыш өлөшөндә битләүҙәр тәрән тар тарлауыҡтар менән ҡаялы, көнсығышта — һөҙәк // Урал. Иллюстрированная краеведческая энциклопедия.. Итәгендә — дымлы төрлө үләндәр үҫкән болондар, битләүҙәренең өҫкө өлөшөндә — башлыса асыҡ ылыҫлы урмандар. Үҫемлектәрҙең һирәк һәм юғалыусы төрө үҫә: һапһыҙ көкөрт үләне, ҡылсыҡлы аҡтамыр, Гельма минуарцияһы, төньяҡ шиверекия (подольск) үләне, яланғас еҫле сәскә, пермь елбәгәйе, себер умырзаяһы, осҡон-һуған һәм башҡалар. Ҡаяларҙа сапсан ыласын оялайГора Арвякрязь // ООПТ России

Әрүәк тауы Белореттан яҡшы күренә һәм ҡала пейзажының биҙәге булып тора. Әрүәкрәз Белорет ҡалаһы халҡының һәм килгән туристарҙың популяр ял итеү урыны // Урал. Иллюстрированная краеведческая энциклопедия..

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Башҡортостандың тәбиғәт ҡомартҡылары
Категория:Башҡортостан тауҙары