Елгәргес

Елгәргес () — игенде кәбәгенән таҙарта торған ауыл хужалығы машинаһы. Шулай уҡ елгәргән ваҡытта иген ҡоротҡос бөжәктәрҙән дә таҙара. Иген культураларын урып-йыйыу эше тамамланғас, һуҡтырғас, елгәреүгә тотоналар.

Ябай ысул менән елгәргән ваҡытта иген көрәк (һоҫҡо) ярҙамында һауаға сөйөлә, орлоҡ кире аҫҡа төшә, ә кәбәкте ел ситкә осора.

Ваҡыт уҙыу менән техника ҡулланыла башлай, иләк өҫтәндә әйләнеп торған вентиляторҙарҙан килгән һауа кәбәкте ситкә осора.

 Тарихы 

 Ҡытай 
Боронғо Ҡытайҙа тәүге тапҡыр вентиляторы әйләнеп, кәбәкте осороп торған елгәргес ҡулланылған. Был хаҡта 1313 йылда Ҡытайҙа тәүге китап баҫтырып сығарған Ван Чжэнь ауыл хужалығы тураһында «Нун Шу» тигән йыйылма хеҙмәтендә яҙғанThe Question of the Transmission of the Rotary Winnowing Fan from China to Europe: Some New Findings , Hans Ulrich Vogel, 8th International Conference on the History of Science in China

 Европа 
Нортумберлендтағы саксон ауылдарында, мәҫәлән, монах Беда () һүрәтләгән Ад Джефринда (хәҙерге Йиверинг) ауылында үткәрелгән ҡаҙыныу эштәрендәMünzenberg, Hessen. Chapel and Palas (G.Binding, Burg Münzenberg, 1962) үтәләй ел өрөп торһон өсөн ике яҡ остан ишектәр ҡуйып эшләнгән амбарҙар табылған M.W.Thompson, The Rise of the Castle, (Cambridge University Press, 1991), 5-6.

Европала 1700 йылдарға тиклем ҡытай техникаһы ҡулланылмайBroadcasting and winnowing , Peter Charles Dorrington «Диңгеҙ вентиляторы» тип атала башлаған елгәргестәрҙе 1720 йылдар арауығында голланд диңгеҙселәре Европаға алып ҡайта. Яҡынса шул уҡ ваҡытта шведтар ошондай уҡ өлгөләрҙе килтерә Robert Temple, The Genius of China, p. 24 

1737 йылда Роксбургширҙағы Каверс имениеһында фермер Эндрю Роджер кукуруз елгәргесе уйлап таба. Уның менән Шотландияла был ғаилә күп йылдар дауамында уңышлы сауҙа итә. Ҡайһы бер дин әһелдәре иһә яһалма ел Хоҙайға ҡаршы барыу, был гонаһлы ғәмәл тип белдерәChambers, Robert (1885). Domestic Annals of Scotland. Edinburgh : W & R Chambers. p. 397.

 Грек мифологияһында 
Елгәргес һоҫҡо (liknon) Дионис йола ғөрөф-ғәҙәтендә һәм Элевсин мистерияларында һүрәтләнгәнHarrison, Prolegomean to the Study of Greek Religion, 3rd ed. (1922:159).

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

Категория:Ауыл хужалығы техникаһы