Кобальт

Кобальт (, Co) — Менделеевтың периодик таблицаһының 4-се осор, 9-сы төркөм элементы. Тәртип номеры — 27.

Элементтың атом массаһы 58,933194(4)Химическая энциклопедия: в 5 т / Кнунянц И. Л.. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — Т. 2. — С. 414. — 671 с. — 100 000 экз.. Ябай матдә кобальт — көмөшһыу-аҡ, бер аҙ һарғылт металл, зәңгәрһыу йәки алһыуыраҡ төҫмөрө бар. Ике кристаллы модификацияға эйә.

 Символы 
Кобальт элементының символы — Co (Кобальт тип уҡыла).

 Исеменең килеп сығышы 
«Кобальт» атамаһы — тау эйәһе, гном тигәндән килеп сыҡҡан.

Кобальт минералдарын яндырғанда уларҙың составындағы мышаяҡтың оксиды бүленеп сығып, кешеләр ағыуланған. Бының сәбәбен таусылар тау эйәһе Кобольдтан күргәндәр һәм элементҡа ла шул исемде биргәндәр.

1735 йылда швед минералогы Георг Брандт элек билдәһеҙ металл тапҡан һәм уны кобальт тип атаған. Ул шулай уҡ тап ошо элементтың берләшмәләре быяланы күк төҫкә буяуын асыҡлаған — уның был үҙенсәлеге менән боронғо Ассирияла һәм Вавилонда файҙаланған булғандар әле.

 Тарихы 
Кобальт ҡушылмалары кешегә боронғо замандан уҡ билдәле. Боронғо Мысыр ҡәберҙәрендә күк кобальт стакандар, эмалдәр, буяуҙар осрай. Мәҫәлән, Тутанхамон каберендә күк кобальт быяла киҫәктәре табылған; быяла һәм буяуҙарҙы белә тороп әҙерләгәндәрме, әллә осраҡлы килеп сыҡҡанмы — билдәле түгел.

Беренсе күк буяу 1800 йылда әҙерләнгән.

 Ятҡылыҡтары 

Ер ҡабығында кобальттың масса өлөшө 4%.

Кобальт запастарының 60 % — Конгола (6 млн т)tech firms sued over DR Congo cobalt mining deaths, BBC, 17.12.2019. Бынан тыш Австралия (1 млн т), Куба (500 мең т), Филиппин (290 мең т), Канада (270 мең т), Замбия (270 мең т), Рәсәй (250 мең т.), шулай уҡ АҠШ, Франция дәүләттәрендә һәм ҠаҙағстандаПредсказан стремительный рост цен на смартфоны. ятҡылыҡтары билдәле.

 Кобальт металы хаҡы 
2018 йылдың 15 ғинуарынан донъя баҙарында кобальт хаҡы,London Metal Exchange мәғлүмәттәре буйынса, 75 000 долл./ттәшкил итә.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Кобальт// Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. 12-й т. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

 Һылтанмалар 
 Кобальт//Большая российская энциклопедия
 Кобальт на Webelements
 Кобальт в Популярной библиотеке химических элементов

Категория:Күсеүсе металдар
Категория:Металдар
Категория:Химик элементтар
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных