Аблайгәрәй

Аблай-Гәрәй (шулай уҡ: Аблай, Абылай, Аблайкәрим) — себер ханы (1628—1631 йылдарҙа) йәки батша улы, Ишемдең улыУсманов А. «Присоединение Башкирии к Московскому государству ». Уфа. «Башгосиздат». 1949 год. Под редакцией проф. Б. Кафенгауза, себер ханы Күсемдең ейәне.

 Биографияһы 
1635 йылда Тәүәккүл менән бергә Өфөгә һөжүм яһайУсманов А. «Присоединение Башкирии к Московскому государству ». Уфа. «Башгосиздат». 1949 год. Под редакцией проф. Б. Кафенгауза, ләкин ҡаланан 18 саҡрым алыҫлыҡта тар-мар ителеп, Фёдор КаловскийУсловия формирования военно-административной системы Южного Зауралья в XVII Васьков Д. А. ПОТОМКИ КУЧУМА В XVII В. И ИХ РОЛЬ В ОРГАНИЗАЦИИ
АНТИРУССКИХ ВЫСТУПЛЕНИЙ НА ЮЖНОМ УРАЛЕ И В ЗАПАДНОЙ СИБИРИ отряды әсирлеккә ала һәм Мәскәүгә алып китә.

Һуңыраҡ Аблай Ремезов йылъяҙмаһын булдырыуҙа эшлеклелек күрһәткән. Ульян Моисеевич Ремизовҡа ул биргән мәғлүмәт менән артабан уның улы — Семён.Легенды седого Иртыша c.26: Привёз Ремезов кольчугу в шатровую файҙаланған.

 Тарихи буталсыҡлыҡ 
Билдәле крайҙы өйрәнеүсе П И. Рычков КүсемиҙәрҙеңП. И. Рычков. Топография Оренбургской губернии, стр. 60-61 Өфөгә һөжүмен түбәндәгесә тасуирлаған:Шундай дошманлыҡ һөжүмдәренең береһе булып (Өфөгә һәм уға яҡын урынлашҡан башҡорттарға) был ҡалаға себер батшаһы улдары Аблай һәм Тәүкәлдең атаҡлы һөжүме тора, Өфөнән Өфө йылғаһы аръяғына ебәрелгән хеҙмәт итеүсе кешеләре ҡаланан ун биш саҡрымдарҙа ике яҡтан да күп юғалтыуҙарға килтергн аяуһыҙ ҡаты һуғышҡа инә; батша улдарына (хәҙер Аблай урманы тип йөрөтөлгән) һөжүм ойошторола, һәм улар ун көн дауамында ҡамауҙа ултыра, һуңынан әсирлеккә алына һәм Мәскәүгә килтерелә. Ошо лайыҡлы хеҙмәте өсөн өфөлөләргә алтын тәңкәләр түләнә һәм айырым бер китапҡа яҙылып ҡуйыла, һәм ул Өфө провинциаль канцелярияһында һаман да һаҡлана һәм алтын тип аталаӘммә Рычков һуғыштың нисәнсе йылда булғанын күрһәтмәгәнВолков «Материалы к истории г. Уфы», том 1, гл. II (основание Уфы), его же дополнения к первому тому, гл. 2. Р. Г. Игнатьев был атаҡлы һуғышты 1574 йылда, йәғни Өфө тип аталасаҡ ҡалаға тәүге нигеҙ һалған дәүерҙә (Өфө эргәһендәге «Шайтан ҡаласығы») булған тиСборник статистических и археологических сведений, изданных уфимским губернским статистическим комитетом в 1868 году, стр. 24-26. Һәм был хата күп белешмәләрҙә һәм баҫмаларҙа, мәҫәлән, "Славян энциклопедияһы"нда ҡабатлана. Өҫтәүенә, был тарихи персонаждың исемдәре сифатында Абай, Әбүләк, Аблаҡ телгә алыныуына һәм уның 1486 йылда мәрхүм булыуына ҡарамаҫтан, Аблай Арапша вариҫы, Йәдгәр-хан улы һәм Хәсәнҡолый хандың атаһы булараҡ күрһәтелгән.Славянская энциклопедия. Киевская Русь-Московия. Т. 1: А-М — Владимир Вольфович Богуславский — Google Книги.Абулек ум. 1486 — Родовод.

Әммә А. Ница һәм В. А. Новиков Өфөгә һөжүм 1634—1635 йылдарҙа булған тип күрһәтә.А. Ница «Предание о нападении на Уфу сибирских царевичей Аблая и Тевкеля». Вестник Оренбургского учебного округа за 1912 год, № 5, научный отдел.В. А. Новиков. Сборник материалов для истории уфимского дворянства. Уфа. 1903, стр. 47-48. Был буталсыҡлыҡ тураһында Усманов Әбүбәкер Нурийән улы үҙенең хеҙмәтендә ентекле аңлатҡан.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

 Сабитов Ж. М. Генеалогия Торе. — 3-е изд. — Алма-Ата: 2008. — С. 290. — 326 с. ISBN 9965-9416-2-9

Категория:XVI быуатта тыуғандар
Категория:Шәхестәр:Өфө
Категория:Үҙәк Азия тарихы
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных