Дмитриев Александр Алексеевич

Дмитриев Александр Алексеевич (6 март 1854 йыл — 27 июнь 1902 йыл) — тарихсы һәм тыуған яҡты өйрәнеүсе. Урал тарихы буйынса белгес. Финляндия археология йәмғиәтенең мөхбир ағзаһы, Петербург археология институты һәм башҡа фәнни ойошмаларҙың ағзаһы. Пермь ғилми архив комиссияһы рәйесе (1890).

 Биографияһы 
Александр Алексеевич Дмитриев 1854 йылдың 2 февралендә Пермь губернаһы Соликамск өйәҙе Дедюхино ауылында тоҙ ведомствоһы чиновнигы ғаиләһендә тыуған.

1872 йылда Пермь ирҙәр гимназияһын тамамлай һәм Ҡазан Император университетының тарих-филология факультетына уҡырға инә. Студент осоронда урта быуат Новгород ҡалаһы тарихын өйрәнә, был уға шул дәүерҙә Новгород менән тығыҙ сауҙа бәйләнеш тотҡан Пермь крайының — «Бөйөк Пермдең» тарихын өйрәнергә етди ҡыҙыҡһыныу уята. 1876 йылда университетты тамамлай һәм Пермгә ҡайта.

1877—1890 йылдарҙа Пермь ҡалаһы гимназияларында тарих һәм география уҡытыусыһы булып эшләй.

1890 йылдан Соликамск һәм Пермь өйәҙҙәре халыҡ училищелары инспекторы була. 1890 йылда Пермь ғилми архив комиссияһы рәйесе итеп һайлана.

Александр Дмитриев  1902 йылдың 14 июнендә вафат була. Пермь ҡалаһының Егошихин зыяратында ерләнәПермский край «День за днём»  — Государственный архив Пермской области.

 Фәнни эшмәкәрлеге 
Александр Дмитриев археография һәм тикшеренеү эшмәкәрлеге менән шөғөлләнгән, Пермь крайы, шул иҫәптән Башҡортостан тарихын өйрәнеүгә ҙур өлөш индергән. 140-тан ашыу хеҙмәт авторы. Уның иң төп фәнни мираҫы — ≪Пермская старина…≫, ул Пермь крайы тураһында мәҡәләләр һәм материалдарҙы туплаған 8 томдан торған: ≪Древности бывшей Перми Великой≫, ≪Пермь Великая в XVII веке≫, ≪Экономические очерки Перми Великой: Чердынский и Соликамский край на рубеже XVI—XVII вв.≫, ≪Строгановы и Ермак≫, ≪Покорение угорских земель в Сибири≫, ≪Первые годы после Ермака и Смутное время≫, ≪Верхотурский край в XVII веке. К 300-летию Верхотурья≫, ≪К истории зауральской торговли. Башкирия при начале русской колонизации≫. Үҙенең күп кенә эштәрендә Дмитриев башҡорт халҡының тарихын бөтә яҡтан ныҡлап белеүен күрһәткән. Айырым әйткәндә, XVII быуатта башҡорттарҙың хәле һәм уларҙың Себер ханы Күсемдең тоҡомдары менән мөнәсәбәттәре, башҡорт ерҙәрен яулап алыу һәм 1662—1664 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы һәм башҡалар.

 Хеҙмәттәре 
 Очерки из истории губернского города Перми с основания поселения до 1845 года (с приложением летописи города Перми с 1845 до 1890 года). — Пермь, 1889;
  Пермская старина: Сборник исторических статей и материалов преимущественно о Пермском крае. — Вып. 1-8. — Пермь, 1889—1900.
 Биографический указатель памятных деятелей Пермского края — Пермь, 1902;

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 М. Я. Попов. А. А. Дмитриев. Биографический очерк. // Труды Перм. ученой архивной комиссии. Пермь, 1902. Вып. V;
 Ф. А. Андерсон. Дмитриев как историк Урала. // Ученые зап. Перм. ун-та. Пермь, 1951. Т.VI. Вып. IV;
 В. А. Оборин. Археографическая деятельность А. А. Дмитриева. // Уральский археографический ежегодник за 1970. Пермь, 1971.
 В. С. Верхоланцев Город Пермь, его прошлое и настоящее. — Пермь, 1913

Категория:Пермь губернаһында тыуғандар
Категория:Башҡортостан тарихы буйынса белгестәр