Һөрмә

Һөрмә (, Sb) — () — Менделеевтың периодик таблицаһының 5-се осоро, 15-се төркөм элементы. Тәртип номеры — 51. Атом һаны 51. Ябай һөрмә матдәһе көмөшһыу-аҡ, күкһел төҫмөрлө ярмаланып торған ярым металл. Төрлө баҫым ваҡытында дүрт металл аллотроп модификацияһы һәм өс аморф модификацияһы (шартлаусан, ҡара һәм һары һөрмә) билдәле.

 Символы 
Һөрмә элементының символы — Sb (Стибиум тип уҡыла).

 Тарихы 
Һөрмә борондан билдәле. Яҡынса беҙҙең эраға тиклем 3000 йылдар самаһында уны көнсығыш илдәрендә һауыт эшләү өсөн ҡулланалар. Б.э.т. XIX быуатта уҡ боронғо Мысырҙа ялтырауыҡ һөрмә онтағы (тәбиғи Sb2'S3) ҡулланылған, ул mesten йәки stem исеме аҫтында ҡаш ҡарайтыр өсөн ҡулланылған.

Боронғо Грецияла ул στίμμι һәм στίβι тип аталған, ошонан килеп сыҡҡан да инде . Яҡынса б.э. XII—XIV быуаттарында antimonium тигән .атамаһы барлыҡҡа килә. 1789 йылда А. Лавуазье һөрмәне antimoine исеме аҫтында химик элементтар исемлегенә индергән (хәҙерге инглизсә antimony, испан һәм итальян — antimonio, немецса — Antimon). Урыҫ теленә «сурьма» төрөк һәм ҡырым татарҙарынан килеп ингән

 Ятҡылыҡтары 
Һөрмә ятҡылыҡтары КАР, Алжир, Әзербайжан, Тажикстан, Болгария, Рәсәй, Финляндия, Ҡаҙағстан, Сербия, Ҡытай, Ҡырғыҙстан дәүләттәрендә билдәлеМесторождение сурьмыКатегория: Месторождения сурьмы — wiki.web.ru.

 Миҡдары 
АҠШ Геология хеҙмәте статистика мәғлүмәттәре буйынса:
+2010 йылда һөрмәнең донъя резервы (һөрмә миҡдары тонналарҙа) ИлдәРезерв%950 00051,88350 00019,12310 00016,9350 0002,7321 0001,15Башҡа (Канада/Австралия)150 0008,19Донъяла бөтәһе831 1 000100,0

 Иҫкәрмә 

 Әҙәбиәт 
 Сурьма// Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. 25-й т. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

 Һылтанмалар 
 Сурьма//Большая российская энциклопедия
 Сурьма на Webelements
 Сурьма в Популярной библиотеке химических элементов 
 Сеннайоки (Финляндия) — уникальное месторождение самородной сурьмы

Категория:Үтә хәүефле матдәләр
Категория:Пниктогендар
Категория:Химик элементтар
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных