Сөмгөл

Сөмгөл Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - Сөмгөл//2-се том, 225-се бит  (сөңгөл, сөңкәл, сөмбәй, зөмбәй) -  ( Шанский Н. М. и др. Краткий этимологический словарь русского языка. — М.: Просвещение, 1975. — С. 809. ) — йылғаларҙа  ағымдарҙың ҡаршы килеүе һөҙөмтәһендә хасил булған соҡорло, өйөрмәле тәрән урын. Йылға, күл  төбөндә тәрән соҡор .

 Тасуирламаһы 
Сөмгөл төбөндә һыу өйөрөмәһе өңөүе арҡаһында  соҡор барлыҡҡа килә.

Йылға йырҙаһы фәне  өсөн ғәҙәттә ғәҙәттә ятыу термины ҡулланыла, был күренеш генезисын һәм йырҙаның икенсе морфологик объекттары (шаршы)  менән үҙ-ара бәйләнешен тасуирлау өсөн хеҙмәт итә. Ҡайһы саҡ ятыуҙарҙың   иң тәрән урынын сөмгөл тип атайҙар; был осраҡта ятыуҙа  сөңгөлдәр бер нисә булыуы мөмкин.

Сөмгөлдәрҙә  ғәҙәттә балыҡ тоталар, мәҫәлән,  шамбылар сөмгөлдә йәшәүҙе хуп күрә.

 Урындағы атамалар 
Башҡорт телендә был тәбиғәт күренеше әҙәби телдә "сөмгөл" тип атала, йыш ҡына "сөңгөл" тигән варианты ла ҡулланыла. Бынан тыш сөңкәл, сөмбәй, зөмбәй тип атап йөрөткән төбәктәр ҙә бар.

Урыҫ телендә сөмгөл һүҙе, башҡорт телендәге кеүек үк, төрлө урында төрлөсә атала: бочаг , богота , бучать, балуда , букалище  һәм башҡалар .

Әйтем дә бар: , башҡортса варианты - «Тымыҡ күлдә ҡорт уйнай».

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Күлдәр
Категория:Йылғалар
Категория:Гидрология