Ғосман империяһы солтандары исемлеге

Ғосман империяһы солтандары исемлеге — Ғосмандар династияһынан 1299—1924 йылдары араһында иң юғары хакимдарҙарының хронологик исемлеге .

Ғосман төрөктәре Урта Азияның Мәрүә ҡалаһы тирәһендәге кайы уғыҙ ҡәбиләһенән килеп сыҡҡандар. Монголдар хжүменән ҡотолор өсөн был ҡәбиләләрҙең бер өлөшө көнбайышҡа күсенгән, бында уларҙың етәкселәре Джалал-уд-Дингә хеҙмәт иткәндәр. Һуңынан Эртогрул етәкселегендә бер төркөм кайы рум солтаны I-се Кей-Кубад биләмәләренә күсте. Эртогрулға византия сигендә Анатолияла Сегют ерҙәре бирелде.

1402 йылда урта азия яугире Тамерлан Анкара тирәһендәге һуғышта ғосмандарҙы ҡыйраттыDimitris J. Kastritsis, The Sons of Bayezid: Empire Building and Representation in the Ottoman Civil War of 1402-13, (Brill, 2007), 5.. Солтан I Баязит әсир төшәNancy Bisaha, Creating East And West: Renaissance Humanists And the Ottoman Turks, (University of Pennsylvania Press, 2004), 98., һәм шунда вафат була. Тимур ғосман дәүләтенең бер нисә өлөшкә бүлә. Бары тик II Морат дәүләтте ҡабат берләштереп тергеҙә алған. XVI-сы быуатта башлап төрөктәрҙең көслө экспансияһы дауам итә.

1517 йылында Сәлим I Мысырҙағы мәмлүк дәүләтен юҡ итте һәм Мысырҙы үҙенең биләмәләренә ҡушты. Шулай уҡ ул үҙенә мосолмандарҙың хәлифе титулын алды. Ғосман солтандары хәлиф титулдарын 1924 йылға тиклем йөрөткән.

Яйлап көсәйгәс, төрөк-ғосмандар бик ҙур территорияны яулап алды һәм бөтә Балҡан ярымутрауын, Кесе Азия, Төньяҡ Африканы (Мароккоға тиклем), Сүриә, Фәләстин, Ғәрәп ярымутрауы, Месопотамия, Кавказ Аръяғы һәм Ҡырым был илгә инде.

1909 йылда II-се Ғәбделхәмит солтанды тәхеттән төшөрәләр һәм шул ваҡиға менән Ғосман Империяһындағы абсолют монархия йығыла. Быға хәҙәре тәхет хоҡуҡтары булмаған II-се Ғәбделхәмид ҡустыһы V-се Мәхмәт тәхеткә килә. Шул мәлдән Ғосман империяһының хәле тиҙ рәүештә боҙола башлай.

1922 йылда VI Мәхмәт солтан илде ҡалдырып китә. Ошо ваҡытта Ғосман империяһында монархия дефакто бөтә. Документаль рәүештә де-юре бының билдәләүе 29 октябрь 1923 йыл Төркиә Республикаһы иғлан ителеүе менән тамамлана. 1924 йылдың 3 мартында хәлифлек бөтөрөлә. Артабан Төркиәлә монархия тергеҙелмәне.

 Хакимдарҙар исемлеге 

 Ғосман династияһының шәжәрәһе 
 Альп Гюндюз[12]
 Эртогрул-бей, Альп Гюндюздың улы, 1281(?) йылға тиклем Сегют уджбейе

 Ғосман дәүләте хакимдарҙары 

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


 Goodwin, Jason (1998). Lords of the Horizons: A History of the Ottoman Empire. New York: H. Holt ISBN 0-8050-4081-1





 Kinross, Patrick (1977) The Ottoman Centuries: The Rise and Fall of the Turkish Empire London: Perennial. ISBN 978-0-688-08093-8












 Chambers, ed., Joan Bakewell, introduction: Chambers Biographical Dictionary, 9th edition, 2011, Chambers, 1,278 pages. ISBN 978-0550106933.


 Goodwin, Jason (1998). Lords of the Horizons: A History of the Ottoman Empire. New York: H. Holt ISBN 0-8050-4081-1





 Kinross, Patrick (1977) The Ottoman Centuries: The Rise and Fall of the Turkish Empire London: Perennial. ISBN 978-0-688-08093-8












 Chambers, ed., Joan Bakewell, introduction: Chambers Biographical Dictionary, 9th edition, 2011, Chambers, 1,278 pages. ISBN 978-0550106933.





Категория:Хакимдар исемлеге
Категория:Ғосман империяһы солтандары