Ракобольская Ирина Вячеславовна

Ракобольская Ирина Вячеславовна (22 декабрь 1919 йыл, Данков — 22 сентябрь 2016 йыл, Мәскәү) — СССР һәм Рәсәй ғалимы-физигы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1977 йылдан Мәскәү дәүләт университеты физика факультетының йыһан нурҙары һәм физикаһы кафедраһы профессоры. РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре.

 Биографияһы 
Ирина Вячеславовна Рабокольская физика уҡытыусыһы Вячеслав Афиногенович Ракобольский ғаиләһендә тыуғанВ. А. Ракобольский окончил с золотой медалью Костромскую гимназию, а в 1910 году физико-математический факультет Московского университета]] по специальности астрономия. — см. Отчёт о состоянии и действиях Императорского Московского Университета за 1910 год. — С. 80.. 1938 йылда Радищев исемендәге тәжрибә-күрһәтмә мәктәбен тамамлай һәм Мәскәү дәүләт университетының физика факультетына уҡырға инә.

1941 йылдың октбрь айында физика факультетының 4-се курсынан үҙ ирке менән Ҡыҙыл Армияға китә, университеттың ун ете студенттары иҫәбендә 122-се авиатөркөмгә теркәлә һәм Энгельс хәрби авиация мәктәбенә ебәрелә. Мәктәпте тамамлау менән, 1942 йылда, 588-се (артабан —Ҡыҙыл байраҡлы Суворов орденлы 46-сы Тамань гвардия) төнгө бомбардировка авиаполкының штаб начальнигы итеп тәғәйенләнә. 1942 йылдың майынан һуғыштың аҙағына тиклем Бөйөк Ватан һуғышының төрлө фронттарында хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша.

1946 йылдың апрель айында гвардия майоры дәрәжәһендә демобилизациялана һәм физика факультетындағы ядро физикаһы бүлегенең 4-се курсына әйләнеп ҡайта, Жуковский исемендәге Академияның адъюнкты Линде Дмитрий Павловичҡа (1919—2006) кейәүгә сыға.

Физика факультетын 1949 йылда, В. И. Векслер һәм Г. Т. Зацепин етәкселеге аҫтында «d-электроны, образованные мюонами космических лучей» темаһына диплом эшен яҡлап, тамамлай

1950—1963 йылдарҙа ассистент булып эшләй, 1963—1977 — доцент, һәм 1977 йылдан алып — Мәскәү дәүләт университетының физика факультеты йыһан нурҙары кафедраһының профессоры.

1968 йылда НИИЯФ Мәскәү дәүләт университетында үтә юғары энергиялар нурланышы лабораторияһы ойошторола, 1991 йылға тиклем уны етәкләй. 1968 йылда Мәскәү метрополитенының ер аҫты бинаһында 144 күп ҡатлы ҡурғаш рентгенэмульсион камераларҙан (РЭК) торған уникальҡоролма төҙөлә. РЭК экспозицияһы һөҙөмтәләре буйынса ғәҙәти булмаған күренеш — икенсел киҫәксәләрҙең компланар осоуы өйрәнелә. Был яңы күренештең энергетик сиге һәм энергетик бәйләнгәнлеге билдәләнә.

1971 йылдан — йыһан нурҙары һәм йыһан физикаһы кафедраһы мөдире урынбаҫары. МДУ-ла эшләгән осоронда физика һәм геология факультеттарында йыһан нурҙары физикаһы буйынса махсус курстар уҡый, ядро физикаһы һәм йыһан нурҙары физикаһы буйынса практик дәрестәр алып бара

Академик Георгий Тимофеевич Зацепин менән берлектә һәм уның етәкселеге аҫтында ғилми эштәр башҡара.

1962 йылда «Исследование энергетических характеристик электронно-фотонной компоненты широких атмосферных ливней вблизи оси ливня» темаһына диссертация яҡлап, физика-математика фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһе ала; 1975 йылда «Генерация мюонов высокой энергии в космических лучах» темаһына диссертация яҡлап, «физика-математика фәндәре докторы» ғилми дәрәжәһенә эйә була. Яҡынса 300 эш баҫтырып сығара, улар араһындағы ядро физикаһы буйынса монографиялар һәм 6 дәреслек бар.

Халыҡ-ара хеҙмәттәшлек ҡатнашыусылары «Памир», уртаҡ рәсәй-япон тәжрибәһе RUNJOB. 4 докторлыҡ һәм кандидатлыҡ диссертацияларын уның етәкселегендә яҡлау буйынса 15 бергәләп эшләй.

Кафедрала ҙур фәнни-педагогик эшен дөйөм университет эше менән бергә алып бара (йәмәғәтселек башланғысында). 1966 йылдан 1990 йылға тиклем бер үк ваҡытта юғары уҡыу йорттары уҡытыусыларының квалификацияһын күтәреү факультеты деканы була. Эште ойоштороуы өсөн ВДНХ-ның алтын миҙалы менән бүләкләнә. 1987—1997 йылдарҙа МДУ ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе, һуңынан МДУ Ғилми советы ағзаһы, физика факультетының ғилми советы ағзаһы, йыһан нурҙары буйынса ғилми совет ағзаһы була.

Һуңғы ваҡытта фәнни эш менән шөғөлләнеүен дауам итә, аспиранттар һәм студенттар тәрбиәләй, лекция курстары уҡый.

Новодевичье зыяратында ире менән йәнәш ерләнә.

 Ғаиләһе 
Д. П. Линде менән никахынан Рабокольскаяның ике балаһы була:
 Андрей Линде — физик-теоретик, космология буйынса эштәр авторы
 Николай Линде — психолог, психотерапияның аналитик-йоғонтоло йүнәлеше авторы

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1990).
 «Мәскәү дәүләт университетының атҡаҙанған профессоры» (1994).
 «Соростың атҡаҙанған профессоры» (1995]]).
 Ҡыҙыл Байраҡ ордены, 
 Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, 
 1-се дәрәжә һәм ике тапҡыр 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены 
 «Почёт Билдәһе» ордены һәм күп миҙалдар.

 Төп эштәре 
 Исследование мюонов сверхвысоких энергий. — М: Наука, 1975. — 210 с.
 Учебник по ядерной физике. — 2-е изд., доп. и перераб. — М.: Изд-во МГУ, 1981. — 280 с.
 Взаимодействие адронов космических лучей сверхвысоких энергий. — М.: Изд. МГУ, 2000. — 250 с.
 Нас называли ночными ведьмами. — М.: Изд. МГУ, 2002. — 320 с.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


 Һылтанмалар 
 Ирина Вячеславовна Ракобольская (К 50-летию научно-педагогической работы в МГУ)
 РАКОБОЛЬСКАЯ Ирина Вячеславовна
 Ирина Вячеславовна Ракобольская
 Интервью. Нас называли «Дунькин полк», а немцы — «ночными ведьмами»
 Е. Лория. Письма ночной ведьмы
Категория:Алфавит буйынса ғалимдар
Категория:Физика-математика фәндәре докторҙары
Категория:Рәсәй физиктары
Категория:МДУ-ның физика факультетын тамамлаусылар
Категория:Ҡатын-ҡыҙ авиаторҙар
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы ҡатын-ҡыҙҙар
Категория:Бөйөк Ватан һуғышы осоусылары
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәрҙәре
Категория:«Хеҙмәт ветераны» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
Категория:«Варшаваны азат иткән өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
Категория:«Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу буйынса күрһәткән ҡаҙаныштары өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
Категория:«Мәскәүҙең 850 йыллығы иҫтәлегенә» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
Категория:«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында еңәүгә 70 йыл» юбилей миҙалалы менән бүләкләнеүселәр
Категория:«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында еңеүгә 60 йыл» юбилей миҙалы менән бүләкләнеүселәр
Категория:«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында еңеүгә 50 йыл» юбилей миҙалы менән бүләкләнеүселәр
Категория:«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
Категория:«Кавказды обороналаған өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
Категория:Жуков миҙалы менән наградланыусылар
Категория:«Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары
Категория:Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары
Категория:2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары
Категория:1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары
Категория:Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
Категория:Мәскәүҙә тыуғандар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:2016 йылда вафат булғандар
Категория:22 сентябрҙә вафат булғандар
Категория:1919 йылда тыуғандар
Категория:22 декабрҙә тыуғандар