Бунге Александр Андреевич

Бунге Александр Андреевич (; 1803-1890) — немец-урыҫ ботанигы, Император Санкт-Петербург Фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы,  Дерпт университеты профессоры.

 Биографияһы 
Александр Андреевич Бунге 1821 йылда  Дерпт университетына  медицина һәм тәбиғи фәндәрҙе  өйрәнеү өсөн уҡырға инә

1825 йылда «De relatione methodi plantarum naturalis in vires vegetabilium medicales» диссертацияһы өсөн ғилми  доктор дәрәжәһен алыпBunge, Alexander Georg von. De relatione methodi plantarum naturalis in vires vegetabilium medicales : dissertatio inauguralis botanico-medica quam consensu amplissimi medicorum ordinis in Universitate Caesarea Literarum Dorpatensi ut gradum doctoris medicinae, ул үҙенең уҡытыусчыһы К.Ледебур менән Себергә юллана.  Сәйәхәт ваҡытында уҡ  Колывано-Воскресенск тау заводының табибы булып тәғәйенләнгән Бунге башта  Барнаулдан,  һуңынан Змеиногорсктан, Алтайҙы өйрәнеү өсөн экскурсиялар ойоштора.

1829 йылда бында Александр фон Гумбольдт  менән осраша, уның  тәҡдиме буйынса Фәндәр академияһы тарафынан 1830 ылда Ҡытайға киткән рухи миссияға  ебәрелә. Ҡытай буйынса сәйәхәт ваҡытында йыйылған материалдарҙы ул «Enumeratio plantarum quas in China boreali collegit» (Санкт-Петербург, 1831) һәм «Plantarum Mongolico-Chinensium decas I» (Ҡазан, 1835) хеҙмәттәрендә һүрәтләй.

Бунге 1832 йылда  икенсе тапҡырға Алтайға бара  (шул ваҡытта йыйылған үҫемлектәр исемлеге 1836 йылда нәшер ителгән), 1833 йылда Петербургҡа ҡайта, ә 1834 йылда Ҡазанға ботаника кафедраһына саҡырыла.

1835 йылда ул  Волга буйы далаларынана һәм Әстерхан губернаһына сәфәр ҡыла.

1836 йылда  Дерпт университетында ботаника кафедраһын ала. 

1857 йылда Персияны өйрәнеү өсөн эксепдицияға ҡушыла.  Тифлис, Баҡы, Каспий диңгеҙе, Астрабад, Нишапурҙа һәм Мәшһәд аша ул Гератҡа бара, унан 1858 йылда Фарсының  төрлө урындарын  тикшереү өсөн  экскурсиялар ойоштора; 1859 йылда  Тәһран аша   Тифлисҡа Дерптҡа  ҡайта.

1867 йылда отставкаға сыға һәм Фарсияла  йыйған материалдарҙы эшкәртеү менән шөғөлләнә.

1874 йылда  Флоренцияла ботаника конгресының ҡатнашыусыһы була

Мәскәү тәбиғәтте һынаусылар йәмғиәте ағзаһы

Раади (Тарту) зыяратында ерләнгән.

 Ғаиләһе 
Александр Андреевичдың улдары:

 Густав Александрович (1844—1920) — Базель университетының физиологы, профессоры;
 Александр Александрович (1851—1930) — зоолог һәм сәйәхәтсе.

Ҡыҙы Мария Елизавета (1834—1909) —  Эдуард фон Вальдың ҡатыныWahl, Eduard Georg v. (нем.).  // Baltisches Biographisches Lexikon Digital..

 Әҫәрҙәре 
Бынан юғарыла күрһәтелгән әҫәрҙәренән тыш, баҫылғандары:

 «Al. Lehmanni reliquiae botanicae» (Санкт-Петербург, 1851);
 «Tamaricum species» (Дерпт, 1852);
 «Anabasearum revisio» (Санкт-Петербург, 1862);
 «Die Arten der Gattung Cousinia» (Санкт-Петербург, 1865);
 «Generis Astragali species gerontogeae I и II» (Санкт-Петербург, 1868—1869);
 «Weite und enge Verbreitungsbezirke einiger Pflanzen» (Дерпт, 1872)

 «Die Gattung Acantholimon» (Санкт-Петербург, 1873);
 «Species generis Ozytropis» (Санкт-Петербург, 1874);
 «Enumeratio Salsolacearum Mongoliae» (Санкт-Петербург, 1879);
 «Enumeratio Salsolacearum centrasiaticarum» (Санкт-Петербург, 1880);
 «Pflanzengeogr. Betrachtungen uber die Famille der Chenopodieen» (Санкт-Петербург, 1880).

Тулы исемлеге Траутфеттер  «Florae Rossicae fontes» эшендә («Труды Императорского ботанического сада», т. VII, 1880).

 Бунге хөрмәтенә аталған 

 Марста Бунге кратеры

 Үҫемлектәр нәҫеле 
 семейства 

 Үҫемлектәр төрө 
























































  (= )


















































































 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

 Сытин А. К. Александр Андреевич Бунге / А. К. Сытин; отв. ред. Р. В. Камелин. — М. : Наука, 2006. — ISBN 5-02-035310-8.



 Һылтанмалар 

 Бунге Александр Андреевич фон на сайте ИС АРАН.
 Список родов сосудистых растений, описанных А. А. Бунге, на сайте IPNI
 Список видов сосудистых растений, описанных А. А. Бунге, на сайте IPNI

Категория:Алфавит буйынса ботаниктар
Категория:XIX быуат биологтары
Категория:Рәсәй империяһы ботаниктары
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр
Категория:1890 йылда вафат булғандар
Категория:30 июлдә вафат булғандар
Категория:Киевта тыуғандар
Категория:1803 йылда тыуғандар
Категория:24 сентябрҙә тыуғандар
Категория:Ботаниктар
Категория:Алфавит буйынса ғалимдар