Басов Николай Геннадиевич

Басов Николай Геннадиевич (14 декабрь 1922 йыл — 1 июль 2001 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең ғалим-физигы, физика буйынса Нобель премияһы (1964), Ленин премияһы (1959) һәм СССР Дәүләт премияһы (1989) лауреаты. Ике тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы (1969, 1982).

Мәскәүҙән СССР-ҙың 9-11-се саҡырылыш Юғары Советының Союздар Советы депутаты.

 Биографияһы 
Николай Геннадиевич Басов Тамбов губернаһы Усмань ҡалаһында (хәҙер Липецк өлкәһе) тыуа. Атаһы — Геннадий Федорович Басов, әсәһе — Молчанова Зинаида Андреевна. Урыҫ. 1927 йылда ғаилә Усмандән Воронежға күсенә. 1936—1950 йылдарҙа ВЛКСМ ағзаһы. 1941 йылда Басов Воронеж урта мәктәбен тамамлағас, хәрби хеҙмәткә саҡырыла Куйбышев медицина академияһына ебәрелә. 1943 йылда фельдшер квалификацияһына эйә була һәм ғәмәлдәге армияға ебәрелә, 1-се Украина фронтында хеҙмәт итә.

Һуғыштан һуң Басов МИФИ-ға уҡырға инә, 1950 йылда диплом яҡлай. 1948 йылдан СССР Фәндәр академияһының Лебедев исемендәге Физика институтында (ФИАН) лаборант булып эшләй, диплом алғандан һуң да М. А. Леонтович һәм А. М. Прохоров етәкселегендә шунда эшләй. 1953 йылда — кандидатлыҡ, ә 1956 йылда «Молекуляр генератор» темаһы буйынса докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.

1958—1972 йылдарҙа Басов — ФИАН директоры урынбаҫары, ә 1973—1989 йылдарҙа үҙе институты директоры вазифаһын биләй. 1963 йылда ул бында квант радиофизикаһы лабораторияһын ойоштора һәм вафат булғансы уны етәкләй. 1962 йылда Басов СССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы итеп һайлана, ә 1966 йылдан — СССР Фәндәр академияһы академигы, һуңынан Фәндәр академияһы президиумына һайлана (1967—1990 йылдарҙа — СССР Фәндәр академияһы президиумы,1991 йылдан Рәсәй Фәндәр академияһы президиумы ағзаһы).

СССР Фәндәр академияһы ғалимдарының 1973 йылда «Правда» гәзитенә «академик А. Д. Сахаровтың тәртибен ғәйепләп» яҙған хатына ҡул ҡуйған академиктарҙың береһе.  .

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 







 Һылтанмалар 


 Биография
 Биографические материалы на сайтеМИФИ
 Биография с сайта Нобелевского комитета
 «Академик Николай Басов» (документальный фильм)
 Биография на сайте воронежской Гимназии имени Н. Г. Басова
 Памятник на могиле Н. Г. Басова на Новодевичьем кладбище в Москве
 Историческая справка на сайте Архива РАН

Категория:КПСС ағзалары
Категория:Физика буйынса Нобель премияһы лауреаттары
Категория:Леопольдина ағзалары
Категория:СССР-ҙың Юғары Советы Президиумы ағзалары
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:СССР Дәүләт премияһы лауреаттары
Категория:Ленин премияһы лауреаттары
Категория:Кирилл һәм Мефодий ордены кавалерҙары (БХР)
Категория:2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары
Категория:Ленин ордены кавалерҙары
Категория:II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
Категория:Социалистик Хеҙмәт Геройҙары
Категория:Алфавит буйынса Нобель премияһы лауреаттары
Категория:Физика-математика фәндәре докторҙары
Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар
Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр
Категория:2001 йылда вафат булғандар
Категория:1 июлдә вафат булғандар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:1922 йылда тыуғандар
Категория:14 декабрҙә тыуғандар