Үҙәк Европала һыу баҫыу (1997)

Үҙәк Европала һыу баҫыу 1997 йылдың июлендә, Одра һәм Морава йылғалары йырҙаларынан ташып сығыу сәбәпле, башлана. Һәм был хәл Польша, Чехия һәм Германияға.ҡағылды. 114 кеше һәләк булды, матди зыян 4,5 миллиард доллар тәшкил итте .

Һыу баҫыу Чехияла башлана, ә һуңыраҡ Польша һәм Германия территорияларына тарала. Польшаның бөтә тарихында иң ҡот осҡос һыу баҫыу тип һаналды, шуның өсөн дә уны Мең йыллыҡ һыу баҫыуы (пол. Powódź tysiąclecia) тип аталды. Был термин шулай уҡ Германияла ла ҡулланыла (нем. Jahrtausendflut).

 Сәбәптәре 
Көньяҡ-көнбайыш Польшала һәм төньяҡ Чехияла үткән ике ямғырлы осор, 3-10 һәм 17-22 июль, һыу баҫыуҙың сәбәбе булаStudien und Tagungsberichte, Schriftenreihe des Landesumweltamtes Brandenburg. Band 16 — Das Sommerhochwasser an der Oder 1997 — Fachbeiträge anläßlich der Brandenburger Ökologietage II. Potsdam. Marz 1997. Генуя циклонының төньяҡ Италиянан Моравияға һәм Польшаға күсеүе яуым-төшөм артыуына килтергән. Көньяҡ Польша оҙайлы осорҙа түбән баҫым үҙәге булып ҡалған.

Бер нисә көндә яуған ямғырҙар бер нисә айҙың уртаса яуым-төшөмөнә тура килә. Кимәл 300—600 мм тәшкил итә. Һыу кимәле 2-3 метрғә күтәрелә. Был ямғырҙар бөтә донъя тарихындағы иң көслө ямғырҙарҙың береһе була.

1997 йылғы һыу баҫыу «Донъя» һыу баҫыуы тип аталды, сөнки бындай ямғырҙарҙың ихтималлығы аныҡ бер йыл өсөн 0,1 % тип баһалана.

 Ваҡиғалар үҫеше 
мини| ауылынан сығыу тамғалары, Волувский повят, Польша
мини|, Германия
мини|Һыу баҫыу эҙемтәләре, Вроцлав, Польша
Һыу баҫыу 5 июлдә Чехияла башлана, 6 июлдә Польша территорияһына тарала. Был һыу баҫыу көтөлмәгән бик етеҙ ташҡындан ғибәрәт булды, ярты көндә һыу кимәле 4 метрға артты.

Польшала иң тәүге ҡаза күреүсе тораҡ пункты Глухолазы ҡалаһы һәм яҡын-тирәләге ауылдар булды. Премьер-министр Влодзимеж Цимошевич ҡалаға 7 июлдә килде. Бәлә-ҡаза тиҙҙән Рацибуж ҡалаһына ҡағылды. Клодзко ҡалаһында йәше йөҙ йылдан ашып киткән бер нисә боронғо бина зыян күрә. 8 июлдә һыу баҫыу Крапковице ҡалаһына барып етә.

Одер йылғаһы, үҙ йырҙаһынан аша сығып, үҙенең ярындағы бөтә ҡалаларҙы баҫты. 10 июлдә Ополе ҡалаһын, 12 июлдә — Вроцлав һәм Рыбник ҡалаларын, бер аҙ һуңыраҡ — Глогув ҡалаһын һыу баҫты.

Поляк-немец сигендә (Одер — Нейсе буйынса сик) һыу баҫыу тиҙлеге кәмей. Шуның арҡаһында немец яғы әҙерләнергә өлгөрә, шуға ла инде зыян күпкә кәмерәк була.

18 июлдә Польша президенты Александр Квасьневский милли матәм көнө иғлан итә.

 Һыу кимәле 
Түбәндә ташҡын ваҡытында Одра йылғаһының һыу кимәле үҙгәреүе яҙылған таблица килтерелә:Studien und Tagungsberichte, Schriftenreihe des Landesumweltamtes Brandenburg. Band 16 — Das Sommerhochwasser an der Oder 1997 — Fachbeiträge anläßlich der Brandenburger Ökologietage II. Potsdam. Marz 1997:
УрыныОдра сығанағынан алыҫлығы км-ҙаһыуҙың максималь кимәле, смДатаРацибуж, Польша55,510459 июль, 1997Уйсце-Нысы, Польша180,576810 июль, 1997Рендзин, Польша261,1103013 июль, 1997Бжег-Дольны, Польша284,797013 июль, 1997 — Мальчице, Польша304,879214 июль, 1997 — Сьцинава, Польша331,973215 июль, 1997Глогув, Польша392,971216 июль, 1997Нова-Суль, Польша429,868116 июль, 1997Цигацице, Польша471,368219 июль, 1997Поленцко, Польша530,359524 июль, 1997Рацдорф, Германия542,569124 июль, 1997Айзенхюттенштадт, Германия554,171724 июль, 1997Одерҙағы Франкфурт, Германия584,0657—65627 июль, 1997Слубице, Польша584,163727 июль, 1997Кюстрин-Киц, Германия614,865327 июль, 1997 — Киниц, Германия633,062824 июль, 1997Гоздовице, Польша645,365931 июль, 1997 — Хоэнзатен-Финов, Германия664,972931 июль, 1997Хоэнзатен, Германия667,280531 июль, 1997Белинек, Польша673,571231 июль, 1997 — Штюцков, Германия680,5100929 июль, 1997Шведт, Германия690,68862 август, 1997697,08401 август, 1997 — Видухова (Свентокшиский воеводствоһы), Польша701,87602 август, 1997 — Гарц (Бранденбург), Германия8,06981 август, 1997 — Мешерин, Германия14,16723 август, 1997Грыфино, Польша718,56493 август, 1997Иккермюнде, ГерманияЩецин ҡултығы5366 август, 1997

 Иҫкәрмәләр