Өҙәңге

Өҙәңге  — эйәр монаяты, һыбайлыға атҡа менгәндә һәм һыбай китеп барғанда тотороҡлоғон һаҡлап ҡалырға ярҙам итә. IV быуатта уйлап сығарылған һәм бөтә донъя буйынса тиҙ генә таралып киткән. Уның барлыҡҡа килеүе һыбайлыларға ҡылыс һәм һөңгө менән иркен файҙаланыу мөмкинлеген тыуҙырған, ә был үҙ сиратында күсәбәләргә хәрби хәрәкәттәр тактикаһын һәм стратегияһын, ҡоралланыуҙы үҙгәртергә булышлыҡ иткән.

Өҙәңге бар донъяға тарала — тимер эшләй белгән халыҡтар унан өҙәңге эшләгән. VI быуатта уҡ византия империяһының кавалерия өҙәңге ҡуллана башлай, был уларға готтарҙы еңелргә мөмкинлек бирә. Уларҙан да алда өҙәңге Иранда һәм Ғәрәп ярымутрауында ҡулланыла башлай. Бөйөк Дала күскенселәре лә үҙ эйәрҙәрен камиллаштыра.

 Башҡорт мәҙәниәтендә өҙәңге 
Өҙәңге тимерҙән эшләнгән, ҡайһы ваҡыт уға ырып, көмөш ялатылған; ҡайын ороһонан эшләнгән өҙәгеләр ҙә булған — улар йөрәк йәки ситтәре түңәрәкләтеп юнылған өсмөйөш рәүешендә юнылғанРуденко, С. И. Башкиры. Историко- этнографические очерки.- Уфа: Китап 2006.- 376с.

Республикала үткәрелгән «Салауат йыйыны» саралары араһында халыҡ кәсептәре менән шөғөлләнеүселәр өсөн «Көмөш өҙәңге» тип аталған күргәҙмә-йәрминкә үткәрелеп килә4-5 июля в Салаватском районе состоится Республиканский этнофестиваль «Юрюзань»,Башкортостане пройдет Фольклорный праздник «Салауат йыйыны».

 Йомаҡтар 
*Ултырған ерем уй соңҡа,
Баҫҡан ерем бай соңҡа.

 Ултырғаны — уба,
Баҡҡаны — баҡыр һаба

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

 Кызласов Игорь Леонидович О происхождении стремян // Советская археология. — 1973. — № 3. — С. 24-36.
 Никоноров В. П. К вопросу о роли стремян в развитии военного дела // Степи Евразии в древности и Средневековье. — Кн. II. — СПб., 2003. — С. 263—267.

 Һылтанмалар 
Категория:Кавалерия
Категория:Йылҡысылыҡ