Мөхәммәд Рафи

Шри Мөхәммәд Рафи ( , , , Mohammad йәки Mohd. Rafi; 1 май 1919 йыл − 31 июль 1980 йыл) — пенджаб сығышлы билдәле Һиндостан йырсыһы, Һиндостан киноһының кадр артындағы ир-ат «алтын тауышы» (Манн Дей, Мукеш һәм Кишор Кумар менән бер рәттән). Карьераһында уның иҫәбендә 5 мең вокал партияһы бар, уларҙың ҡайһы берҙәре кинематография премияһына лайыҡ була (атап әйткәндә, кадр артындағы иң яҡшы ир-ат вокалы өсөн 6 — 1961, 1962, 1965, 1967, 1969 йылда һәм 1978 йылда Filmfare Award призы), шулай уҡ бер нисә дәүләт, шул иҫәптән Падма Шри наградаһы (1967).

 Биографияһы 

 Бала сағы һәм үҫмер йылдары 
Мөхәммәд Рафи Котла Солтан Сингх ауылында (хәҙерге Һиндостандың Пенджаб штатында, Амритсара эргәһендә), брадобрей һәм кулинар Хажи Али Мөхәммәдтең ғаиләһендә 5-се йәки 6-сы малай булып донъяға килә. Ул тыуғандан һуң оҙаҡ тормай ғаилә Лахорға (хәҙерге Пакистан) күсә, унда уларҙың йорто һаман да бар. Рафи бала саҡтан уҡ йыр менән ҡыҙыҡһына башлай, Лахор урамдарындағы факирҙарҙың йырҙарын ҡабатлай. Өлкән ағаһы Мөхәммәддин һәм уның дуҫы Абдул Хмид малайҙың һәләтенә иғтибар итеп, уны төрлөсә дәртләндерә һәм ата-әсәһен улдарына ошо һөнәрҙе алырға рөхсәт итеүҙә ҙур роль уйнай.

Рафи классик һинд вокалы нигеҙҙәрен устадалар Баде Гхулам Али Хана, Абдул Вахид Хана, пандиталар Дживанлала Матту һәм Фироза Низами остазлығында өйрәнә. Улның беренсе сығышы 13 йәшендә Лахорҙа, башҡа мәғлүмәттәр буйынса — 15 йәше тирәһендә, йырсы Кунданлала Сайгал концертында ут һүнгәс, тынысһыҙланған тамашасының күңелен күтәреү өсөн кемдер Рафиға йырларға тәҡдим итә. Тамашасылар араһында булған Шьям Сундар, егеттең һәләтенә таң ҡалып, уны Бомбейға, фильмдар өсөн йырларға саҡыра һәм уның беренсе кадр артындағы яҙмаһын Зинат Бегум менән дуэтта башҡарған «Nee Soniye, Heeriye Nee» йырын «Baloch Gul» (1941; прокатҡа 1944 йылда сығарыла) панджаб фильмы фильмы өсөн яҙҙыра. Шул уҡ йылда Мөхәммәд Рафи Лахорҙың All India Radio компанияһына радиотапшырыуҙар студияһына йырларға саҡырыла.

 Карьераһының башы (Бомбей, 1940 йылдар) 
1944 йылда Рафи Абдул Хәмид менән Бомбейға килә, унда улар музыканттар йәшәгән Бхенди-Баҙар районында икеһенә бер бүлмә таба. Шағир Танвир Накви уны бер нисә кинопродюсерға, шул иҫәптән Абдуррәшид Кардар һәм Мехбуб Ханға, шулай уҡ актер һәм режиссер Нәзиргә күрһәтә. Йәш музыкант менән таныш булған Шьям Сундар уға «Gaon Ki Gori» фильмы өсөн Г. М. Дуррани менән «Aji dil ho qaabu mein to dildar ki aisi taisi…» дуэтта йырлау мөмкинлеген бирә. Был Мөхәммәдтең хинди телендә беренсе яҙмаһы була, уның артынса башҡалары яҙҙырыла .

 Фильмографияһының бер өлөшө 
(Тулы фильмографияһы үҙ эсенә 860 фильмды ала, уларҙың 55-е йырсы вафат булғандан һуң таммалана йәки уның архив яҙмаларын тауышландырыу өсөн файҙаланыла)

 Аудиография/дискография 

 Награда һәм номинациялары 

 Профессиональ 
 Һинд Кадр артындағы иң яҡшы ир-ат вокалы өсөн милли кинопермияһы

ЙылПо году присуждения номинации или премии, за фильмы, как правило, вышедшие в прокат в предыдущем году.ПартияФильмНазвание фильма дано прямым шрифтом при использовании в русскоязычном прокате и, в виде исключения, при однозначности перевода оригинального названия, курсивом — при наличии только непрофессиональной русификации или отсутствии даже такой (в последнем случае использована транскрипция индийского оригинала).КомпозиторҙарыҺүҙҙәр авторыҺөҙөмтәҺылтанмалар1978Kya Wada Hua Tera (1977) 

 Кадр артындағы иң яҡшы ир-ат вокалы өсөн Filmfare Award премияһы 

ЙылПартияФильмКомпозиторҙарыҺүҙҙәр авторыҺөҙөмтәҺылтанмалар1961Husnwale Tera Jawab Nahin (1961) Teri Pyaari Pyaari Surat Ko (1961) 1962Chaudhvin Ka Chand Ho (1961)Рави Шанкар ШармаШакил Бадаюни 1963Aye Gulbadan Aye Gulbadan (1962)Шанкар-ДжайкишанХасрат Джайпури 1964Mere Mehboob Tujhe Mere (1963)Шакил Бадаюни 1965Chahunga Main Tujhe Saanj Savere (1964)Маджрух Султанпури 1966Chhoo Lene Do Nazuk Hothon Ko (1965)Рафи Шанкар Шарма 1967Baharo Phool Barsao (1966)Шанкар-Джайкишан 1969Main Gaoon Tum So Jao (1968)Шанкар-ДжайкишанШайлендра Dil Ke Jharokhe MeinХасрат Джайпури Babul Ki Duvayen (1968)Рави Шанкар ШармаСахир Лудхианви 1970Badi Mastani Hai (1969)Лакшмикант-Пьярелал 1971Khilona Jaan Kar (1970)Лакшмикант-ПьярелалАнанд Бакши 1974Hum Ko To Jaan Se PyaariNaina (1973)Шанкар-ДжайкишанХасрат Джайпури 1975Achha Hi Huva Dil Toot Gaya (1974)ШардаВедпал Варма 1978Parda Hai PardaАмар, Акбар, Антони (1977)Лакшмикант-ПьярелалАнанд Бакши Kya Hua Tera WadaМы не хуже других (1977)Рахул Дев БаминМаджрух Султанпури 1979Aadmi Musaafir Hai (1977)Лакшмикант-ПьярелалАнанд Бакши 1980Chalo Re Doli Uthao Kahaar (1979)Лакшмикант-ПьярелалВарма Малик 1981Dard-e-dil Dard-e-jigarЛакшмикант-ПьярелалАнанд Бакши Maine Poocha Chand SeАбдуллаРахул Дев БаминАнанд Бакши Mere Dost Kissa YehЛакшмикант-ПьярелалАнанд Бакши 

 Кадр артындағы иң яҡшы ир-ат вокалы өсөн Киножурналистарҙың Бенгал ассоциацияһының премияһы (Bengal Film Journalists' Association – Best Male Playback Award)

ЙылФильмКомпозиторАвтор һүҙҺөҙөмтәҺылтанмалар1957 (1957)Маджрух Султанпури 1965Дуҫлыҡ (1964)Лакшмикант-ПьярелатьМаджрух Султанпури Лауреаты премий 1965 года  на официальном сайте Премии Бенгальской ассоциации киножурналистов.1966 (1965)Шанкр-ДжайкишанДжайпури Хасрат Лауреаты премий 1966 года  на официальном сайте Премии Бенгальской ассоциации киножурналистов.

 Sur Sringar Award

ЙылФильмКомпозиторҙарыҺүҙҙәр авторы ҺөҙөмтәҺылтанмалар1965 (1964)Сахир Лудхианви 
Шулай уҡ ҡайһы бер сығанаҡтар «Иң яҡшы йырсы» призын билдәләй, уны 1974 йылда «Film World» журналынан композитор Уши Кханндың «Teree Galiyon Mein Na Rakhenge Qadam Aaj Ke Baad» йырын башҡарған өсөн ала.

 Дәүләт һәм хөкүмәт бүләктәре 
 1948 йыл — Һиндостан бойондороҡһоҙлоғноң беренсе йыллығы хөрмәтенә көмөш миҙал (баш премьер-министр Джавахарлал Неруҙан).
 1967 йыл —Һиндостан хөкүмәтенән Падма Шри .

 Йәмәғәт танылыуы 
Мөхәммәд Рафи күп тапҡырҙар Һиндостандың, дөрөҫөрәге, һинд киноһының иң яҡшы йырсыһы тип таныла. Аудитория өсөн уның популярлығы 2001 йылдағы һорау алыуҙар буйынса Лата Мангешкар менән «Мең йыллыҡтың иң яҡшы йырсыһы» титулын бүлешеүендә , шулай уҡ CNN-IBN телеканалы үткәргән һорау алыуҙар буйынса 2013 йылдың «Кинолағы хинди телендә йырлаусы иң яҡшы йырсы» титулында сағыла .

2000 йылда бер төркөм йәмәғәтселәр Мөхәммәд Рафи (үлгәндән һуң) иң юғары граждан наградаһы — Бхарат Ратна, шулай уҡ Фальке премияһына лайыҡ тип рәсми белерә, әммә Һиндостан хөкүмәте бындау ҡарар ҡабул итмәй.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

  (оригинал на хинди)

Категория:Алфавит буйынса йырсылар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:XX быуат актёрҙары
Категория:Һиндостан актёрҙары
Категория:Алфавит буйынса актёрҙар
Категория:XX быуат йырсылары
Категория:1980 йылда вафат булғандар
Категория:31 июлдә вафат булғандар
Категория:1924 йылда тыуғандар
Категория:24 декабрҙә тыуғандар