Достоевский һәйкәле (Мәскәү, Достоевский урамы)

Фёдор Достоевский  һәйкәле — рус әҙәбиәте классигы Федор Достоевский һәйкәле.   1936 йылда Мариинский дауаханаһының бинаһы алдында ҡуйылған, уның төньяҡ флигелендә яҙыусы 16 йәшкә тиклем йәшәгән6. Дауаханала шулай уҡ   уның музей-фатиры урынлашҡан66. Скульптура авторы — Сергей Меркуров. 1914 йылда уҡ төҙөлгән678 ленин монументаль пропагандаһының беренсе даими   гранит һәйкәле булып тора. 1956 йылда архитектор Исидор Француз статуя  өсөн постамент эшләй.

 Тасуирламаһы 
Статуя һәм постамент швед гранитынан эшләнгән. Яҙыусы аяғүрә баҫып тора. Ул бөкөрәйгән, устарын күкрәгендә сатрашлаған, кейеме яурынынан шыуып төшөп бара. Скульптор һәйкәлде ике күсәр   һәм бер үҙәкле фигура кеүек билдәләгән.   Ракурстар үҙгәреү менән яҙыусының силуэты ла  үҙгәрә12.

 Тарихы 
мини|292x292пкс|Достоевский һәйкәле өсөн Меркуровҡа  Александр Вертинский бер ҡиәфәттә тора, XX быуат
1911 йылда меценат Николай Шахов заказы буйынса скульптор Сергей Меркуров  үҙенең Төҫлө бульвар оҫтаханаһында Фёдор Достоевский һыны өҫтөндә  эш башлай18. Ул   үҙ эсенә Лев Толстой монументын һәм  «Фекер» скульптураһын алған триптих элементы балараҡ уйланыла19. Был идеяны оҫта 1905 йылдан алып йөрөткән. Скульптор былай тип яҙа: «Минең уйымса, мин ҡанундар астым, уларға сәнғәттең ысын әҫәрҙәре буйһона... Үҙемдең теорияларҙа дүртенсе үлсәмдең осон эләктерҙем.... Достоевскийҙы аңлы эшләйәсәкмен» 

Фигураны гранитта эшләрҙән алда автор яҙыусының егермегә яҡын бюсын эшләй, улар өсөн артист һәм композитор Александр Вертинский бер ҡиәфәттә тора 10. Әммә  Беренсе донъя һуғышы арҡаһында эште тормошҡа ашырыу мөмкин булмай .1918 йылдың 2 авгусында «Известия ВЦИК» гәзитендә Мәскәүҙә һәм  РСФРСР-ҙың башҡа ҡалаларында һәйкәл ҡуйыласаҡ «кешеләрҙең исемлеге баҫылып сыға. Исемлеккә Фёдор Достоевский инә. Сергей Меркуров Мәскәү  советына үҙенең скульптураһын тәҡдим итә. РСФСР мәғариф халыҡ комиссары Анатолий Луначарский етәкселегендәге комиссия , үҙ эсенә шулай уҡ Владимир Фриче һәм Николай Виноградовты алып, оҫтаханаға  бара. Комиссия рәссамдың тәҡдиме менән риза була һәм бөтә триптихты һатып ала30. Шул уҡ йылдың 7 ноябрендә һәйкәлде оҫтахананан алыҫ булмаған Төҫлө бульварҙа урынлаштыралар, сөнки ауыр скульптураларҙы ташыу өсөн тейешле ҡорамал булмай .

Легенда буйынса, һәйкәлде урынлаштырғандан һуң  унда  аҡбур менән яҙылған яҙыу барлыҡҡа килә: «Достоевскийға — рәхмәтле ен-бәрейҙәрҙән». Мәғәнәнең аныҡ авторлығы билдәһеҙ. Бер версия буйынса, һәйкәлгә яҙыу буйынса Луначарский мөрәжәғәт иткән  әҙәбиәтселәрҙең береһе был фразаны уйлап сығарған , башҡа версия буйынса — уны халыҡ комиссары  үҙе әйткән йәки киев гимназияһын тамамлаусылар осрашыуҙа  уның синыфташтары әйткән.

1936 йылда  трамвай юлдары һалыу арҡаһында4849 һәйкәл   Мариинский дауаханаһы бинаһына күсерелә. Монументты постаментһыҙ ҡуялар, постамент  тик егерме йылдан һуң ғына барлыҡҡа килә9. Уның авторы архитектор  Исидор Француз була.

1960 йылда ҡомартҡыны дәүләт һаҡлауы аҫтында алалар.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

































Категория:Алфавит буйынса һәйкәлдәр
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Алфавит буйынса Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары
Категория:Һәйкәлдәр
Категория:Әҙиптәрҙең һәйкәлдәре