Борисполь

Борисполь (укр.Бориспіль) — Украинаның  Киев өлкәһендәге ҡала, Борисполь районының административ үҙәге, уның составына инмәй.

 Тарихы 
справа|мини|337x337пкс|Украина маркаһында Борисполдәге Изге Покрова ғибәҙәтханаһы.  2015 й.
Борисполь — Киев өлкәһенең иң боронғо ҡалаларының береһе, йылъяҙмаларҙа  Летч, Льто, Ольто булараҡ билдәле. Борисполь  беренсе тапҡыр йылъяҙмаларҙа XI быуатта, кенәздәрҙең үҙ-ара низағында (1015—1019) Альте йылғаһы буйында  кенәз Владимирҙың улы кенәз Борис вафат  булғанда телгә алына. 1117 йылда Борис һәләк булған урында   кенәз Владимир Мономах таш сиркәү төҙөй. Летч тулыһынса   1239 йылда монгол-татарҙар тарафынан емерелә. 

1508 йылдан Борисполь  биләмәһе Пустынно-Николаевский монастыры хакимлығына күсә, ул уға  XVI быуатҡа тиклем эйә була. Күрәһең шул саҡта ул үҙенең хәҙерге исемен ала. 1590  йылдан Борисполь поляк документтарында ҙур ауыл булараҡ телгә алына. 1596 йылда поляк короле Сигизмунд III Борисполде король милкенә ала һәм Борисполь старосталығы төҙөй 1623 йылдан алып  1648 йылға тиклем Борисполь магнат Жолкевскийҙарҙың милке була. Поляк хакимлығы ваҡытында Борисполь Магдебург хоҡуғын ала. 1654—1686  йылдарҙағы Украина Емереклектәре ваҡытында Борисполь бер нисә тапҡыр емерелеүгә дусар була.

1802 йылда Борисполь Полтава губернаһы Переяславль өйәҙенең улус үҙәге була.  XIX быуат аҙағында Борисполдә  (1897 йылдағы иҫәп алыу буйынса)  8953 кеше иҫәпләнгән.  Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлегенә ярашлы  Борисполдә шул ваҡытта  «5 православие сиркәүе, 2 йәһүд доға  йорто, мәктәп, ҡарт-ҡоролар йорто, дарыухана, 4 ҡунаҡхана, 24 туйыныу йорто, 64  кибет; аҙнаһына 2 тапҡыр баҙар,  4 йәрминкә, 3 тирмән» булған.

Граждандар һуғышы ваҡытында  Борисполь күп тапҡыр ҡулдан-ҡулға күсә.  1921 йылда бында  тулыһынса совет власы урынлаштырыла һәм  Борисполь   Киев губернаһы составына инә.  1923 йылда  ул Борисполь районының үҙәге була.

Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында Борисполь территорияһында  аяуһыҙ алыштар бара. Немец ғәскәрҙәре ҡаланы  1941 йылдың 23 сентябрендә баҫып ала.    Борисполь 1943 йылдың 23 сентябрендә  Ҡыҙыл Армияның йылдам һөжүме һөҙөмтәһендә азат ителә. 

1956 йылдан Борисполь  — район ҡарамағындағы ҡала. 1965 йылда халыҡ-ара Борисполь аэропорты  асыла. 1975 йылдан  Борисполь — өлкә ҡарамағындағы ҡала.

 Халҡы 
XVII быуат уртаһында Борисполдә яҡынса 370 кеше йәшәй.   XIX быуат аҙағында халыҡ һаны 5 меңдән ашыу кеше тәшкил итә. 2024 йылда 60 меңгә яҡын кеше йәшәй.

 Мәғарифы 
Борисполдә  8  дөйөм белем биреү мәктәбе,     «Перспектива» гимназияһы,  «П. Чубинский исемендәге  „Дизайн-Освита“ лицейы, 1  музыка мәктәбе һәм 1 спорт мәктәбе бар. Киев Славянистик  университеты филиалы, Персонал менән идара итеүҙең  төбәк-ара академияһы һәм профессиональ училище эшләй.

 Транспорты 
Борисполь — Украинаның һауа ҡапҡалары. Бында Украинаның ҙур  Борисполь аэропорты  урынлашҡан. Броисполдә шулай уҡ тимер юл һәм автобус станциялары бар. Ҡала  Киевтән 16 км алыҫлыҡта ята.

 Билдәле кешеләре 
Борисполь ҡалаһында  яҙыусы һәм этнограф Петр Раевский, шағир   Емельян Качайло тыуған. Шулай уҡ Борисполь билдәле ғауғасыл журналист Виталий Седюк һәм  рэпер  Ярмак менән ғорурлана.

 Туғандаш ҡалалар 

  Красник, Польша
  Кальяо, Перу
  Хопкинс, АҠШ

 Фотоһүрәттәре 

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Сайт Бориспольского городского совета
Категория:Киев өлкәһе ҡалалары
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных