Звартноц (аэропорт)

Халыҡ-ара  "Звартноц" аэропорты (әрм. Օդանավակայան Զվարթնոց Միջազգային; IATA: EVN, ICAO: UDYZ) — Әрмәнстандың баш ҡалаһы Еревандың халыҡ-ара аэропорты. Звартноц ҡалаһынан алыҫ түгел, Еревандан көнбайышҡа ҡарай 12 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

 Тарихы 
мини|Һулдан иҫке терминал бинаһы (файҙаланылмай) һәм осоп килеү  залы   (уңда) 2007 йыл
Аэропорттың һаҡланмаған терминалы  1961 йылда төҙөлгән.

1970 йылда архитектура проектына асыҡ конкурс үтә. Беренсе призға  конструктор Багдасарян   һәм  А. Тарханян, С Хачикян, Ж. Шехлян, Л Черкезян ингән архитекторҙар төркөмө  лайыҡ була. Һуңыраҡ архитекторҙар А. Тигранян һәм  А. А. Месчян тарафынан проектҡа үҙгәртештәр индереләZvartnots on Image caption Airport, in Encyclopedia Armenian Soviet. Yerevan, Armenian SSR, 1986. vol. xii, 512. 1980 йылда  аэропорт яңыртыла,  аэровокзалдарҙың терминалдары өҫтәлә.

1991 йылда Әрмәнстан бойондороҡһоҙлоғон иғлан иткәндән һуң, йөк ағымы арта.1998 йылда  йылына  100 000 тонна йөк ташыу һәләте менән  яңы йөк терминалы асыла.

2001 йылда Әрмәнстан хөкүмәте әрмән сығышлә аргентиналы Эдуардо Эрнекянға ҡараған аргентина   компанияһының  «Америка Корпорасьон» тарафынан аэропорт  менән идаралыҡ тураһында 30 йылға килешеү төҙөй. Килешеү сиктәрендә компания аэропорттың яңыртыу буйынса эштәр башҡара.

2004 йылдан  яңы терминал төҙөлә һәм 2007 йылдың 1 июнендә асыла,  ә 2011 йылдың 16 сентябрендә тағы ла бер терминал асыла.

2017 йылда аэропорт 2 448 250 пассажирҙы хеҙмәтләндергән, 10 621 рейс башҡарған һәм 22 324  тонна йөк  эшкәрткән

Аэропорт 225 Ан-225, Boeing 747-400 һәм Airbus_A380 һауа судноларын хеҙмәтләндереүгә иҫәпләнгән.Airport website — Handles any type of modern commercial aircraft 

2013 йылдың 30 ғинуарында Arabian Reach ойошмаһы тарафынан Дубайҙа үткәрелгән конкурс һөҙөмтәһендә  «Звартноц» аэропорты  «Балтия һәм БДБ-ның иң яҡшы аэропорты» исеменә лайыҡ була.

 Киңәйтелеүе 
2004 йылда 100 миллион долларға төшкән яңы терминал төҙөлә.  Терминалдың  майҙаны — 19 200 м², үткәреү һәләтлеге — йылына 2 миллион пассажир.

2006 йыл 14 сентябрендә осоп килеүселәр өсөн тәғәйенләнгән  яңы зал асыла, ә 2007 йылдың 1 июнендә халыҡ-ара яңы зал асыла.

Аэропорттың артабанғы үҫеше 164 млн евроға торошло буласаҡ, уның  70 млн  евронан ашыу аҡса  беренсе фазала —  киңәйтеүгә 19  000 м2  һәм 45 000 м2 йүнәтеүгә тотонолған.

Аэропорт төҙөлөшөнөң беренсе  фазаһы тамамланыу менән осоу-ултырыу һыҙаты 54 000 м2  һәм майҙаны 45 000 м2 тәшкил итәсәк, шуларҙың 25 000 метр2 яңы терминалдар биләйәсәк. 1000   машина һыйҙырышлы яңы парковка зонаһы төҙөләсәк.

Осоп килеү залы  ике тапҡырға арттырыла, ул сәғәтенә 1000  ашыу пассажир ҡабул итә ала. . Көтөү зонаһы модернизацияланған, яңы терминал территорияһында бушлай  Wi-Fi бар,   пошлинаһыҙ сауҙа магазиндары   һәм ресторандар эшләй.

Ултырыу һыҙаты 09/27  II категориялы  курс -глиссад  системаһы менән йыһазландырылған
мини|Рейсҡа теркәлеү зонаһы
мини|Оҙатыу залы
мини|Аэропорттың аэродромы
2008 йылдың пассажирҙар өсөн  яңы терминал төҙөлә. Проект 2011 йылдың сентябрендә тамамлана.  2000 метр2 майҙаны менән 800-ҙән ашыу машина һыйҙырырға һәләтле яңы ер аҫты парковкаһы төҙөлгән.  Терминалдың төҙөлөшө тамамланыу менән "Звартноц" аэропорты   Кавказ төбәгендә  B категорияһы талаптарына яуап биргән берҙән-бер аэропорт була . Әлеге ваҡытта аэропорт йылына 3,5 миллион  пассажирҙы хеҙмәтләндереүгә һәләтле,  проектты тормошҡа ашырыуға 160 миллион доллар аҡса тотонолған, был сумманың бер өлөшө —  Азия үҫеш банкыһы ссудаһы11  Яңы терминал  2011 йылдың 16 сентябрендә эшл.әй башлай

Хөкүмәт аэропортта йүнәтеү-тергеҙеү эштәрен финанслауҙы дауам итә

 Хәүефһеҙлек системаһы 
Халыҡ-ара һауа стандарттарына тап килһен өсөн,  аэропорт етәкселеге хәүефһеҙлек системаһын яҡшырта. 150   күҙәтеү камераларыурынлаштырылған. Бинаны Әрмәнстан ҡораллы көстәре һаҡлай.European Commission against Racism and Intolerance «ECRI REPORT ON ARMENIA (fourth monitoring cycle) .» 8 February 2011. p. 23.

Модернизациялау процесында автоматлаштырылған теркәлеү системаһы һәм пассажирҙар ағымының биометрик контроле программаһы ҡуйылған. Көтөү залы өс баҫҡыслы хәүефһеҙлек системаһы — пре-контроль (билет),   паспорт контроле һәм рентген күҙәтеүе менән һаҡланған.

 Терминалдары 
"Звартноц" аэропорты өс терминалдан тора. 1-се терминал  1971 йылда төҙөлгән һәм 2011 йылда ябылған. терминал ике бинанан тора —  осоп килеү  залы  һәм ебәреү залы. 3-сө терминал дәүләт башлыҡтары һәм  рәсми дәүләт делегациялары  өсөн тәғәйенләнгән

1-се терминал  (хәҙер эшләмәй) — түңәрәк формала. Килеүселәр өсөн зал  аҫҡы ҡатта урынлашҡан, ҡараңғы һәм тар булған. Осоп килеүселәр өсөн тәғәйенләнгән зал икенсе терминал бинаһына күсерелә. Икенсе терминалдың осоп китеүселәр өсөн тәғәйенләнгән залы асылғас, ултырыуға сығыу урындары 1-се терминал менән күпер ярҙамында тоташтырыла.

Терминалда ултырыуға  9 сығыу урыны бар, улраҙың өсәүһе телетрап, 21 теркәү пункты,  2 багаж таҫмаһы менән йыһазландырылған.  Терминал 2011 йылда ябылған, терминалдың деконструкцияһы буйынса эштәр башланған, башняһы йүнәтелгән һәм урынында ҡаласаҡ.

Өс терминал асылды. 2 этап: 2006, 2007, 2011 йыл. Терминал йылда 3,5 миллионға тиклем кешене хеҙмәтләндерә ала. Теркәлеү пункты икенсе ҡатта   урынлашҡан, 42  торош урыны бар. Аэропорт заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған.

 Авиакомпаниялар һәм  тәғәйенләнештәре 
АвиакомпанияПункты назначения Aegean AirlinesАфина Миҙгелле: Ираклион, Родос, СалоникиAeroflotМәскәүAir ArabiaШарджAir CairoШарм-эш-Шейх Миҙгелле: ХургадаAir FranceПариж - Шарль-де-ГолльAir MaltaМиҙгелле чартер рейстары: МальтаAMC AirlinesМиҙгелле чартер рейстары: Хургада,Ուղիղ չվերթներ Եգիպտոսից Երևան . Проверено 29 сентября 2017. Шарм-эш-ШейхArkiaМиҙгелле: Тель-АвивArmenia AirwaysБагдад, Бейрут, Эрбиль халыҡ-ара аэропорты, Лион, Минеральные воды, Тель-Авив, Воронеж Миҙгелле: Араксос (2018 йылдың 8 июненән), Барселона (2018 йылдың 4 июненән), Ираклион (2018 йылдың 5 июненән), Кос (2018 йылдың 17 июненән), Ларнака (2018), Ницца (2018), Родос (2018), Римини (2018),Салоники (2018), Тиват (2018), Варна (2018), Венеция (2018)Ամռանն ընդառաջ մի շարք ուղղություններով ոչ կանոնավոր չվերթներ կիրականացվեն (неопр.).Austrian AirlinesВенаBelaviaМинскBrussels AirlinesБрюссель (2018 июненән яңыртыла)Brussels Airlines sets sail for Armenia in 2017 (неопр.).Bulgaria AirМиҙгелле чартер рейстар: Бургас, Варна (2018 июенән)Bulgarian Air CharterМиҙгелле чартер рейстарБургас (2018 июненән)Cham WingsДамаскCzech AirlinesПрага (2018 йылдың июненән яңыртыла)Czech Airlines launches Prague-Yerevan-Prague regular flights (неопр.).EgyptAirМиҙгелле чартер рейстар: Шарм-эш-Шейх (2018 июненән яңыртыла)EGYPTAIR plans Armenia charters in S18 (неопр.).  routesonline.com (23 February 2018). Проверено 23 февраля 2018.Enter AirМиҙгелле чартер рейстар: Вена, ТбилисиflydubaiДубайFlyEgyptМиҙгелле чартер рейстар: Хургада (2018 июненән)Georgian AirwaysТбилисиGermaniaБерлин  (2018 июненән)Karun AirlinesМиҙгелле: Ахваз, ИсфаханKish AirМиҙгелле: Шираз, ТегеранKorean AirSeasonal charter: СеулLOT Polish AirlinesВаршаваLOT Polish Airlines Restores 4 Cancelled Routes from Jan 2016 :: Routesonline (неопр.).  Airlineroute.net. Проверено 25 февраля 2017.Mahan AirТегеранMiddle East AirlinesБейрутNordwind AirlinesМәскәү-Шереметьево,Yerevan Armenia | airport | arrivals  (неопр.).  Zvartnots.am. Проверено 25 февраля 2017. СочиQatar AirwaysДохаRed Wings AirlinesМәскәү-Домодедово Red Wings plans Armenia launch from March 2018, Routesonline (2 March 2018). Проверено 2 марта 2018.S7 AirlinesМәскәү-Домодедово, НовосибирскSCAT AirlinesАктау, АстанаTaban AirМиҙгелле чартер рейстар: Исфахан, Мешхед, Шираз, Сари, ТебризTAROMБухарест (с 1 июня 2018) Tarom files preliminary new routes info in 2018 (неопр.).  routesonline.com. Проверено 23 мая 2018.Turkmenistan AirlinesАшхабад,Liu, Jim. Turkmenistan Airlines adds Yerevan – Frankfurt from late-Dec 2017, Routesonline (29 December 2017). Проверено 29 декабря 2017. ФранкфуртUkraine International AirlinesКиев-Борисполь Миҙгелле: Одесса (2018 йылдың 7 июлендә яңыртыла)Ural AirlinesКраснодар, Мәскәү-Домодедово, Дондағы Ростов, Санкт-Петербург, Һамар, Сочи, ЕкатеринбургUtairМәскәү-ВнуковоБазовый перевозчик Внуково авиакомпания "ЮТэйр" анонсирует планы на весенне-летний сезон (неопр.).  Corp.vnukovo.ru. Проверено 25 февраля 2017.Миҙгелле: Сорғот (2018 йылдың июнненә)Wataniya AirwaysКувейт (2018 июненән)ՀՀ քաղաքացիական ավիացիայի գլխավոր վարչություն (неопр.).

 Аэропорт статистикаһы 
Йыл2005General Department of Civil Aviation of Armenia — 2005—2006 Statistics 2006General Department of Civil Aviation of Armenia — 2006—2007 Statistics 200720082008 Zvartnots airport Statistics for Dead link200920102011201220132014201520162017Дөйөм 
пассажирҙар ағымы1 111 4001 125 6981 387 0021 480 0001 447 3971 612 0161 600 8911 691 8151 691 7102 045 0581 879 6672 105 5402 448 250Пассажирҙар ағымы (китеү)546 000562 825698 614751 310729 835816 866807 953845 700830 0001 019 765944 3731 048 1531 218 340Пассажирҙар ағымы
(килеү)547 400562 873688 388628 690717 562795 150792 944846 115861 7101 025 293935 2941 057 3871 229 910Йөк ташыу9119927610 00410 7748400880010 01412 25110 36110 34510 12318 26922 324Сығарыла торған
йөк (тонна)3701408035154000310033004741668761096450660713 78416 983Индерелә торған
йөк (тонна)5418519664896700520055005273556442523895351644855341Һауа судноһы хәрәкәте (китеү һәм килеү)689767467953862486999783985810 392872110 4099012926610 621

 Ер өҫтө транспорты: 
Аэропорттың рәсми   "Звартноц" сервисы — был Airport Taxi  хеҙмәте, ул аэропорт йүнәлешенән ҡаланың теләһә ҡайһы нөктәһенә илтә һәм кире юлды хеҙмәтләндерә. Ҡала буйлап ташыуҙар менән шөғөлләнмәй.

2017 йылдан  автобус маршруты  эшләй: "Звартноц" аэропорты — Ереван үҙәге. Автобус һәр ярты сәғәт һайын иртәнгә сәғәт 7 алып 22 сәғәткә тиклем һәм сәғәт һайын 22 сәғәттән 7 сәғәткә тиклем  йөрөй. Маршрутты Elitebus автобусы хеҙмәтләндерә, бер йүнәлешкә йөрөү хаҡы 300 драм тора

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 

 Әрмәнстан Транспорт.
 Ширак Аэропорт (Гюмри)
 Скачать постсовет киңлегендә иң аэропорты пассажирҙарҙың исемлеге

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Официальный сайт аэропорта
 Онлайн табло аэропорта "Звартноц" 


Категория:Еревандың биналары һәм ҡоролмалары
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Алфавит буйынса аэропорттар