Байбулат Торсонбаев

Байбулат Торсонбаев (1783—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы. 

 Биографияһы 

Байбулат Торсонбаев Ырымбур губернаһы Үҫәргән улусы (хәҙерге Ырымбур өлкәһенең ) Бурағол (йәки Буранғол) ауылында йәшәгән.

1801 йылдың 9 майынан казак булып хеҙмәт итә башлай.

1811 йылда 9-сы кантон башҡорттарынан 1-се Башҡорт атлы полкы ойошторола, уның составында Байбулат Торсонбаев хеҙмәт итә. Июндә полк Сембергә килә һәм Серпуховҡа ебәрелә. Курск губернаһында ҡышлай. 1812 йылдың 2 ғинуарында Луцк ҡалаһында 2-се армия командующийы П. И. Багратион 1-се һәм 2-се Башҡорт атлы полктарын ҡарап сыға. 1812 йылдың мартында 1-се Башҡорт полкы Рәсәй империяһының көнбайыш сиктәрендә Платовтың корпусы составына кордон хеҙмәтен үтәй. Ватан һуғышы башланғас, Платов казактары менән бергә 2-се Көнбайыш армияның сигенеүен ҡаплай.

1-се Башҡорт атлы полкы составында 1812 йылдың 15 июнендә — Гродно, 2 августта — Смоленск (Красный), 3-5 сентябрендә — Можайск янындағы алыштарҙа ҡатнаша, ә 20 сентябрҙән Мәскәү эргәһендә була. 1812 йылдың 3—26 октябрендә 1-се Башҡорт атлы полкы Молод ауылы эргәһендә Серпухов юлындағы төп пикетты биләй. 27 октябрҙән дошманды эҙәрлекләй башлай һәм 29-30 октябрҙә Малоярославец эргәһендә алышҡа инә.

1-се Башҡорт атлы полкы составында 1813 йылдың ғинуарында Данциг (Гданьск) ҡәлғәһен ҡамауҙа, 1813 йылдың 3 мартында Берлин, 15 мартта — Дрезден, 29 мартта — Лисимбург, 15-16 августта — Ютербок, 21-22 августта — Винтербург янындағы алыштарҙа ҡатнаша. Данциг янындағы алыштарҙа күрһәткән батырлыҡтары өсөн Изге Георгий Хәрби ордены менән бүләкләнә.

1813 йылдың 6 һәм 7 октябрендә 1-се Башҡорт атлы полкы командаһы Лейпцигтағы «Халыҡтар һуғышы»нда ҡатнаша. 1813 йылдың октябрендә был полк шулай уҡ Лейпцигтағы «Халыҡтар һуғышы»нда ҡатнашҡан 4-се, 5-се һәм 14-се Башҡорт полктары менән бергә Дрезден гарнизонына ҡаршы һуғышҡан 2-се, 15-се һәм 18-се Башҡорт полктарына ярҙамға ебәрелә.

1813 йылдың 10 ноябрендә — Дефентер ҡәлғәһе, 8-9 декабрҙә — Бреда ҡәлғәһе, 1814 йылдың 24-25 февралендә — Лаон ҡалаһы янындағы алыштарҙа ҡатнаша.

1814 йылдың 18 мартында Париж янындағы алышта һәм ҡаланы алыуҙа ҡатнаша.

1804, 1808, 1810, 1810, 1819, 1827 һәм 1836 йылдарҙа Ырымбур сик һыҙығында хеҙмәт итә.

1827 йылдың 4 декабрендә урядник званиеһын ала.

 Бүләктәре 
 Изге Георгий Хәрби ордены
 «1812 йылғы һуғыш иҫтәлегенә» көмөш миҙалы кавалеры
 «1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» көмөш миҙалы кавалеры

 Ғаиләһе 
Ҡатыны — Ҡарасәс; улдары — Итбай һәм Дәүләтшаһ; ҡыҙҙары — Хәнифә.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 





Категория:1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусылар
Категория:1812 йылғы Смоленск алышында ҡатнашыусылар
Категория:Малоярославец янындағы алышта ҡатнашыусылар
Категория:Лейпциг янындағы алышта ҡатнашыусылар
Категория:Дрезден янындағы алышта ҡатнашыусылар
Категория:Париж янындағы алышта ҡатнашыусылар