Алшар

Алшар — алтын-мышьяҡ-сурьма-таллий формацияһы булған файҙалы ҡаҙылмалар ятҡылығы, ул Төньяҡ Македонияның көньяғында Кавадарци общинаһында урынлашҡан. Был формация гидротермаль шарттарҙа, түбән температурала барлыҡҡа килгән. Таллийға бай ятҡылыҡта күпмелер ваҡыт дауамында мәғдән сығарыла. Црвен Дол шахтаһында ҡалған таллий мәғдәнендә әлегәсә 500 тоннаға яҡын таллий бар. Формациялағы лорандит минералы ҡояштантан килгән нейтрино ағымы параметрҙарын асыҡлау өсөн файҙаланыла

 Геология 
Формация Карлин тибындағы алтын мәғдәне ятҡылығында. (Невада штатындағы (АҠШ) Карлин ятҡылығына оҡшаш)
.

 Сығарыу 
Црвен Дол шахтаһы сурьмаға ярлы, әммә мышьяҡ менән таллийға бай ҡатламда мәғдән сығара. Мәғдәндең төп өлөшөн реальгар, аурипигмент, мышьяҡлы пирит һәм марказит кеүек минералдар тәшкил итә.. 1880 йылдан алып 1908 йылға тиклем ятҡылыҡта әүҙем рәүештә мәғдән сығарыла. Ошо осорҙа сурьма, мышаяҡ һәм таллий сығарыла.

 Минералдар 
Пирит, антимонит, реальгар һәм аурипигмент — былар мәғдәнде формалаштырыусы төп минералдар. Лорандит — ятҡылыҡтағы төп таллий минералы. Күп йылдар дауамында щахтала күп кенә башҡа минералдар ҙа табыла, мәҫәлән, янковичит (Tl5Sb9(As,Sb)4'S22), фангит (Tl3AsS4) һәм бернардит (TI(Sb,As)5'S5).

 LOREX 
Проект LOREX (LORandite EXperiment) был ятҡылыҡ мәғдәненән алынған лорандитты ҡояш нейтриноһы ағымы параметрҙарын билдәләү өсөн ҡуллана. Минералда таллий-205 бик күп, ул нейтриноны тотоу реакцияһы барышында ҡурғаш-205-те ала. Реакцияның нейтринонан башҡа юғары энергетикалы космик өлөшсәләр ярҙамында ла булдырылыуы ихтимал. Дөрөҫ мәғлүмәттәр алыу өсөн 2008—2010 йылдар дауамында ятҡылыҡтың төрлө тәрәнлегенән бихисап өлгөләр алып йыйыла.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Төньяҡ Македония географияһы