Илаһ һүҙе иңеү

Илаһи һүҙ иңеү (асылыу) - русса откровение,  диндә һәм теологияла — Илаһи көстөң кешеләргә үҙен һәм үҙенең ҡанундарын асыуы, белдереүе. Былар Илаһи көстөң туранан-тура үҙенән дә,аралашсылары (пәйғәмбәрҙәре, нәбиҙәре) аша ла мәғлүм ителеүе мөмкин.  Ҡайһы бер диндәрҙә Илаһи көстән иңгән тип һаналған изге яҙмалар бар. Ғәҙәттә Аллаһтан иңгән яҙмалыларға өс ибраһими динде  — йәһүдилек, христианлыҡ һәм Исламды индерәләр. Мәгәр Илаһи һүҙ иңеүгә яҡын төшөнсәләр башҡа инаныстарҙа ла осрай (мәҫәлән, зороастризмда,   индуизмда).

 Илаһи һүҙ иңеү төрҙәре 

 Ғәҙәттән тыш иңеү 
Иңеү тураһында иң таралған күҙаллау - кешеләргә  Илаһи һүҙ юғарынан ғәҙәттән тыш юл менән тапшырылыу(:en:Supernatural revelation).

 Универсаль иңеү 
Христианлыҡта универсаль, йәғни дөйөм тәғәйенләнешле Илаһи һүҙ  (Universal revelations) иңгән тигән ҡараш бар, быға Библия, Изге Яҙмалар индерелә. Сиркәү улар дөйөм кешелекте ҡотҡарыр өсөн иңдерелегән тип һанала Протоиерей Серафим Слободской.О сверхъестественном Божественном Откровении. О Священном Предании и Священном Писании.

  Христианлыҡтан тыш Изге яҙмалар 
Йәһүдилектә ғәҙәттән тыш юл менән   Тәүрат, артабан Танахтың башҡа китаптары иңдерелгән тип һанала. Йәһүдиҙәр 613 васыяттан торған Тәүрат улар өсөн генә, ә бына Нух пәйғәмбәргә иңдерелгән 7 васыят барлыҡ кешелек өсөн тип иҫәпләй Зеэв Гейзель. Еврейская традиция. Мир заповедей .

Исламда   Ҡөрьән Илаһи һүҙ тип таныла.

Зороастризмда  юғарынан иңгән изге китап тип  Авеста һанала.

Индуизмда шулай уҡ изге китаптар бар. Улар араһында  Монотеизм идеяһы булғаны ла осрай. Иң билдәлеләре - дүрт Веда һәм  Бхагавадгита.

 Изгеләргә иңгән һүҙҙәр 
Дини йолаларҙа изге һаналған кешеләргә иңгән  (:en:Private revelation) ғәҙәттән тыш риүәйәттәр һәм хәтирәләр һаҡлана. Улар динлеләрҙең рухи тормошонда ярҙам итә, әммә үлемдән һәм тамуҡтан ҡотолоу мөмкинлеге бирмәй Private Revelations // Catholic Encyclopedia..

 Дауамлы иңеү 
Ҡайһы бер диндәрҙә юғарынан иңеү (:en:Continuous revelation) дауам итә тигән инаныс йәшәй, тик ул традицияларға ҡаршы килергә тейеш түгел B. A. Robinson Progressive revelation  // Ontario consultants of religious toleranceHodge, Charles. Systematic Theology. Vol. 1.Peabody: Hendrickson Publishers, 2003. — P. 446. ISBN 1-56563-459-4. Бындай  традицияларға, мәҫәлән, квакерҙар, пятидесятниктар һәм  харизматтар, мормондар, бахаи инә.

 Тәбиғи иңеү 
Христиан традицияһында Юғары Көстөң кешенең үҙендә үҙен асыу һәләте (Natural revelation) биреү, выждан буйынса йәшәүҙе аңлау тигән төшөнсә бар. Бының өсөн ғәҙәттән тыш йоғонто кәрәкмәй, бары кешенең аңы эшләүе етә Протоиерей Серафим Слободской.  О естественном откровении.

 Экзистенциональ теология 
Ҡайһы бер  теологтар Илаһ һүҙе иңеүҙе экзистенциализм фәлсәфәһе менән аңлатып ҡарай. Мәҫәлән, Мартин Бубер Илаһ һүҙе иңеүҙе кеше менән Илаһ араһында диалог тип һанай. Бубер М. Я и Ты. Франц Розенцвейг да диалог концепцияһы яҡлы була, ул Илаһи һүҙ төрлө эпохала һәм төрлө кешеләргә төрлөсә асыла тип иҫәпләйРозенцвейг Ф. Звезда спасения. Пауль Тиллих  Илаһты күктән эҙләмәҫкә кәрәк тип яҙа. Гонаһ ҡанундарҙы боҙоу ғына түгел, үҙеңде юғалтыуТиллих, П. Систематическое богословие, т. 1.

 Шулай уҡ ҡара 

 Үәхи

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Катехизис Католической Церкви. Глава вторая. Бог идет навстречу человеку 
 Православная энциклопедия «Азбука веры». Откровение Божественное
 А. И. Осипов. Путь разума в поисках истины. Глава VI. Откровение

Категория:Ислам терминдары 
Категория:Ибраһими диндәр