Арский ташы

Арский ташы — Башҡортостандың комплекслы тәбиғәт ҡомартҡыһы (1965). Башҡортостан Республикаһының Тәбиғәтте файҙаланыу һәм экология министрлығы ҡарамағында тора.

 Характеристикаһы 
мини|слева|Арский ташы
Арский ташы ҡомартҡыһы Ағиҙел йылғаһының уң яҡ ярында, Белорет районы Арский ташы ауылынан 350 метрҙа ята. Урманлы тауҙа «Арский ташы»База отдыха «Арский камень»  ял итеү базаһы урынлашҡан, төньяҡ-көнбайышҡа табан 10 километрҙа — Белорет ҡалаһы. комплекслы тәбиғәт ҡомартҡыһы 0,8 гектар ерҙе биләй.

Тәбиғәт ҡомартҡыһы Ағиҙел йылғаһының иҫке улағында уң яҡтан ҡаялы ярҙан ғибәрәт. Органоген эзбизташтан барлыҡҡа килгән. Ҡая бейеклеге яҡынса 20-25 метр тирәһенә барып етә һәм дуға формаһында йылғаның боронғо улағы буйынса 100 метрға тиклем һуҙыла.

«Арский ташы» — Башҡортостан Республикаһының комплекслы тәбиғәт ҡомартҡыһы (1956) һәм 1965 йылдан тәбиғәт ҡомартҡыһыПостановление кабинета министров Башкирской АССР № 465 от 17 авгеста 1965 года «Об охране памятников природы Башкирской АССР».

Урманлы тау территорияһында Арский ташы тип аталған текә ҡая бик алыҫтан иғтибарҙы үҙенә йәлеп итә. Бейеклеге — 30 метр тирәһе. Ҡая Девон геологик осорондағы аҡһыл һоро эзбиздән тора. Ҡаяның өҫтөндә тектоник сатнауҙан барлыҡҡа килгән ярыҡтар күренә, бер урында ер ҡатламы емерелгән.

Тау башында һәм унан төньяҡтараҡ ҡарағай урманы үҫә. Ландшафтар: ҡарағай һәм ҡарағастарҙан торған асыҡ төҫтәге ылыҫлы урман; боронғо дәүерҙән ҡалған реликттар һәм дарыу үҫемлектәре: шиверекия подольская, солнцецвет монетный, володушка многожилковая, һары умырзая, василёк Маршалла һәм башҡаларАрский камень. Природопользование Урала . Реликттар себер сығышлы. Арский ташы ҡаяларында 30 төрҙән ашыу ксерофит һәм мезофиттар бар. Ә Арский ташы тирәһендәге ҡарағай урманында 40 төргә яҡын үлән үҫә. 

 Топонимикаһы 
Тәбиғәт ҡомартҡыһының атамаһы Арский ташы ҡаяһынан алынған. 

Риүәйәттәр буйынса, был яҡтарҙағы 1773—1775 йылдарҙа Крәҫтиәндәр һуғышы барышында Белорет заводы управляющийы Арский баш күтәреүселәргә ҡорал биреүҙән баш тартҡаны өсөн үлтерелә. Арский ташы ауылында йәшәүселәр был урынға 1767 йылда Пенза губернаһынан күсерелә. 

 Әҙәбиәт 
 Гареев Э. З. Геологические памятники природы Республики Башкортостан. Уфа. «Тау» 2004.
 Реестр особо охраняемых природных территорий Республики Башкортостан.

 Һылтанмалар 


 Урочище Арский камень . Уникальные геологические объекты России.
 Арский камень стал одной из визитных карточек Башкирии . Общественная электрогазета РФ.
 Скала Арский камень . Русское географическое общество. Башкирское отделение.
 Арский камень . Белорецкий район РБ.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Белорет районының иҫтәлекле урындары
Категория:Бейеклеге 1000 метрға тиклем тау түбәләре
Категория:Алфавит буйынса тау һырттары
Категория:Башҡортостандың тәбиғәт ҡомартҡылары
Категория:Комплекслы тәбиғәт ҡомартҡылары
Категория:1965 йылда барлыҡҡа килгән махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре