Протвинь Иван Степанович

Протвинь Иван Степанович (10 июнь 1926 йыл — 18 август 1944 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир. Уҡсылар полкының танкыға ҡаршы ҡорал тоҫҡаусыһы, ефрейтор.  Советтар Союзы Геройы (1945 йыл, үлгәндән һуң). 

 Биографияһы 
Иван Степанович Протвинь Башҡорт АССР-ы Бәләбәй кантоны Колайключ ауылында (хәҙер Башҡортостан Республикаһы  Бәләбәй районының Аксаков ҡасабаһы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Украин. Аксаков урта мәктәбен тамамлай һәм армияға тиклем Куйбышев тимер юлының ултыртылған ағастарҙы һаҡлау дистанцияһында хисапсы булып эшләй. 

Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһына И. С. Протвинь 1943 йылдың көҙөндә Бәләбәй район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла һәм снайперҙар мәктәбенә ебәрелә. Шунда уҡ ул танкыға ҡаршы ҡоралды үҙләштерә. Немец-фашист илбаҫарҙары менән һуғышта ефрейтор И. С. Протвинь 1944 йылдың июленән 1379-сы уҡсылар полкының танкыға ҡаршы ҡоралды тоҫҡаусы вазифаһында (87-се уҡсылар дивизияһы, 51-се армия, 1-се Балтик буйы фронты).

1944 йылдың 5 июлендә Шяуляй операцияһы башлана, уның барышында 51-се армия частәре Паневежис һәм Шяуляй ҡалаларын азат итә. Операция һөҙөмтәһендә Ҡыҙыл армия ғәскәрҙәре, немец армияһының «Төньяҡ» төркөмөн ҡырҡып, Рига ҡултығы ярына сыға. 1944 йылдың авгусында немец командованиеһы ҡамауҙағы төркөмөн сығарыу маҡсаты менән Балтика буйында көслө ҡаршы һөжүм аса. 51-се армия позициялары Шяуляу янында вермахтың өс пехота һәм ете танк дивизияһы һөжүме аҫтында була. 1944 йылдың 18 авгусында 1379-сы уҡсылар полкы оборона участкаһында литва ҡасабаһы Круопяй янында немецтар алышҡа 14-се танк дивизияһы составынан 100-ҙән ашыу танк һәм үҙйөрөшлө артиллерия ҡоролмаларын, өс батальон пехотаһын ташлай. Яуҙа бронебойщик И. С. Протвинь дошмандың ике танкыһын сафтан сығара, әммә бер «Тигр» полктың оборона һыҙығына үтә. Ефрейтор Протвинь гранаталар бәйләме менән дошман танкыһының гусеницаһы аҫтына ташлана һәм үҙ ғүмерен ҡорбан итеп, уны шартлата. Иван Протвинь Литва Республикаһының Жагаре ҡалаһында туғандар ҡәберлегендә ерләнә (элекке граф Нарышкин усадьбаһы паркы, 10-сы  ҡәбер).

1945 йылдың 24 мартында СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән ефрейтор Протвинь Иван Степановичҡа үлгәндән һуң «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 Советтар Союзы Геройы (1945).
 «Алтын йондоҙ» миҙалы (24.03.1945, үлгәндән һуң);
 Ленин ордены (24.03.1945, үлгәндән һуң).

 Хәтер 
 Советтар Союзы Геройы Протвинь Иван Степанович исеме менән  Башҡортостан Республикаһы Аксаков ҡасабаһында урам аталған.
 Протвинь урамында ул йәшәгән 39-сы һанлы йортҡа яҙыу менән мемориаль таҡта ҡуйылған:

Был йортта Советтар Союзы Геройы Иван Степанович Протвинь йәшәгән.Белебеевсий мунициавльный район. Перечень мемориальных доскок .

 И. С. Протвинь исемен Аксаков ҡасабаһының 41-се һанлы урта мәктәбе йөрөтә. Уның бинаһында яҙыу менән мемориаль таҡта ҡуйылған:

Был мәктәптә 1926 йылдың 6 июнендә тыуған Советтар Союзы Геройы Иван Степанович Протвинь уҡыған, 28.08. 1944 һәләк булған

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.



 Һылтанмалар 

 Городской портал города Белебея и Белебеевского района.   22 сентября 2012 года.
 Башкирский республиканский музей боевой славы. Архивировано 22 сентября 2012 года.
 Протвинь Иван Степанович на www.az-libr.ru.   22 сентября 2012 года.
 Биография И. С. Протвиня в интернет-газете БАШвестЪ.   22 сентября 2012 года.
 И. С. Протвинь на сайте информационного агентства Башинформ.   22 сентября 2012 года.

Категория:Советтар Союзы Геройҙары
Категория:Ленин ордены кавалерҙары
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булғандар
Категория:10 июндә тыуғандар
Категория:1926 йылда тыуғандар
Категория:Бәләбәй районында тыуғандар
Категория:Бөйөк Ватан һуғышы снайперҙары
Категория:18 августа вафат булғандар
Категория:1944 йылда вафат булғандар
Категория:Литвала вафат булғандар
Категория:Башҡортостан шәхестәре