Баден-Баден

Баден-Баден (нем. Baden-Baden, алем.Bade-Bade) — Германияла Баден-Вюртемберг ерендәге курорт-ҡала.  Ос  йылғаһы ярҙарында   Шварцвальдтың көнбайыш битләүҙәрендә  урынлашҡан. Халыҡ һаны 54 мең кеше. Билдәле курорт урыны. 1931 йылға тиклем ҡала Баден тип аталған, әммә  кешеләр йыш ҡына  «Баден. Баденда» (Баден төбәге) тип әйткәндәр, шулай итеп хәҙерге ике ҡатлы Баден-Баден атамаһы барлыҡҡа килгән.  

Баден-Баден үҙенең ҡайнар сығанаҡтары менән билдәле, уларҙы  боронғо римляндар ҙа ҡулланған.  Баден-Баденда рим мунсаларының емереклектәре һаҡланып ҡалған.

 Урыҫтар Баден-Баденда 
слева|мини|260x260пкс|Баден-Баден. Урыҫ Преображения Господня сиркәүе  
Баден-Баден — рус тарихында төп европа курорты. Тап бында һыуҙа ял итеү модаһы  барлыҡҡа килгән. Рус аристократияһының немец бальнеокурортына һауыҡтырыу һәм мәҙәни күмәк сәйәхәт итеүенә  XVIII быуатта рәсәй тәхете вариҫы Александр Павлович менән баден принцессаһы Луизаның  — буласаҡ императрица Елизавета Алексеевнаның никахы нигеҙ һала. Тап ошо ваҡыттан алып рус аристократия фамилиялары  — Гагариндар, Волконскийҙар, Вяземскийҙар, Меншиков һәм Трубецкойҙар  — курорт сезонында бында килә. 
справа|мини|Тургенев ағалы-ҡустылы И. С. Милютиндарҙың Баден-Баденда дачаһында, 1867 йыл.
XIX быуатта   урындағы һыуҙар һәм климат рус әҙәбәитендә  мөһим роль башҡара: Гоголь, Толстой, Достоевский, Гончаров һәм Тургенев  үҙҙәренең иң яҡшы әҫәрҙәрен яҙыу осоронда йыш ҡына бында килә. Тургеневтың  «Дым» романындағы ваҡиғалар бында бара. 1852 йылда Баден-Баденда   (һәм ваҡытлыса ерләнгән) Жуковский Василий Андреевич, 1878  йылда  кенәз Петр Андреевич ВяземскийҒөмүмән, тормоштоң һәләкәтле булып ҡалған а. п. вяземский — Баден-Баден вафат булып, уның ике иң яҡшы дустар, ҡыҙы, ейәне һәм ҡыҙҙар., 1883 йылда рус дипломатияһы корифейы Александр Горчаков вафат була. Бында  Антон Чехов булып китә.

1882 йылда урыҫ общиналары ихтыяждары өсөн   Преображенский православие сиркәүе төҙөлгән.

 Мәҙәниәт һәм иҫтәлекле урындары 

 Концерт залдары һәм театрҙары 
слева|мини|250x250пкс|Festspielhaus
мини|250x250пкс|Театр

 Баден-Баден театры —  париж операһы өлгөһөндә  шул саҡтағы казиноны арендалаусы Эдуар Бенаженың башланғысы менән Шарль Куто проекты буйынса Гёте майҙанында (Goetheplatz) төҙөлгөнТеатр тарихында Баден-Баден театрының рәсми сайты .

 Театрҙы асыу өсөн композитор Гектор Берлиоз  тарафынан махсус «Беатриче һәм Бенедикт» операһы яҙыла (1862, Шекспирҙың  «Много шума из ничего» пьесаһы сюжетына), 1862 йылдың авгусында   театр асыуҙа премьера менән Берлиоз үҙе дирижерлыҡ итә.Гектор Берлиоз (hector berlioz (1803-1869)) .

 Фестшпильхаус (Festspielhaus) — Германияла дәүләт субсидиялары ҡатнашлығы булмаған берҙән-бер театр«Ни өсөн Баден-Баден субсидия кәрәк — Опера труппаһы / Баден-Баден үҙенсәлекле: концерт залында театры, опера һәм Баден-Баден субсидия үтмәй.» («OpernbetriebWarum Baden-Zuschüsse ohne auskommt Baden — in Der Opernbetrieb Baden-ist ein Unikum Baden: Als einziges Opern - des kommt Kontinents Konzerthaus und Baden-Baden Subventionen ohne aus.»)  «Мөғжизәле Фестшпильхаус — Баден-Баденский Фестшпильхаус немец берҙән-бер театр булған, ул дәүләттеке түгел, булған аҡсамды алам. Баден-Баден был сәхнә, уны дәүләт субсидия инновацион идеялар өҫтөнлөк бирә.» («Das Festspielhaus wundersame. — Das Baden-ist Badener einzige Festspielhaus das Theater deutsche, Geld Staat kein nimmt das vom. Baden-ist aber Bühne eine auch Baden, die ден Ideen staatlichen innovative vorzieht Subventionen.»)  .  1998 йылдың 18 апрелендә ҡала ситенә күсерелеп, үҙгәртеп төҙөлгән иҫке тимер юлы вокзалында асылған. Вокзалды концерт залына реконструкциялау проектын австрия архитекторы  Вильгельм Хольцбауэр (Wilhelm Holzbauer) эшләгәнОфициальный сайт Фестшпильхауса .

 Музейҙары 
мини|250x250пкс|Фридер Бурда музейы

 Фаберже  музейы (Das Fabergé Museum) — тулыһынса ювелир Карл Фаберже фирмаһының эштәренә бағышланған донъяла беренсе музей.  
 Баден-Баден ҡалаһы музейы (Baden Stadtmuseum-Baden);
 Баден-Бадендың  Дәүләт Кунстхаллеһы (Baden Kunsthalle Staatliche-Baden);
 Фридер Бурда  музейы (Burda Frieder Museum) —  архитектор Ричард Мейер;
 XIX быуаттың технология һәм сәнғәт музейы;
 Герке-Ремунд музейы (Kunstmuseum Gehrke-Remund) Фрида Кало әҫәрҙәре    күсермәләренең даими эшләүсе күргәҙмәһеГерка музейы сайтында-Ремунд (Kunstmuseum Gehrke-Remund).

 Архитектура ҡомартҡылары 

 Хоэнбаден һарайы —  ҡаланың иң мөһим туристик иҫтәлекле урындарының береһе булып тора.
 Яңы һарай — XV—XVII быуаттарҙа баден маркграфтары резиденцияһы 
 Баден-Баден казиноһы —  иң боронғо һәм Германияла иң билдәле казино.

 Дин 

 Христианлыҡ 

 Рим-католик сиркәүе 
Баден-Баден ҡалаһы территорияһында ҡаланың һәр райондарында бөгөнгө көндә берешәр йәки бер нисә католик сиркәү һәм  мәхәллә бар:

 Сиркәү (Stiftskirche) (Иҫке ҡалала)Католик сиркәүҙәр ҡаланың иҫке (Stiftskirche);
 Изге  Бернхард сиркәүе (Bernharduskirche)Изге сиркәү Вестштадт. Бернхард (St. Bernhard, Weststadt),
 Изге Бонифаций сиркәүе (Лихтентала.);
 Изге Дионисий сиркәүе (Ооста), һ. б.Католик сиркәүе (Kirche Katholische) ;
 шулай уҡ Изге Христофор Автоюлл  сиркәүе (Autobahnkirche St. Christophorus),  сәйәхәтселәрҙе  ҡурсалаусы. Ул    A5 автомагистралендә урынлашҡан;
 Лихтенталдә   Цистерцианлылар Орденына ҡараған Цистерцианциан аббатлығы бар.http://www.agermanyattraction.com/germany-attractions-ad/kloster-lichtental-abbey.htm  (Kloster Lichtental Abbey)].

 Православие сиркәүе 
Преображен сиркәүенән тыш, ҡалала шулай уҡ Румын Патриархатының православие сиркәүе Stourdza-Kapelle бар.  1863—1866 йылдарҙа архитектор Лео фон Кленц тарафынан неоклассик стилдә төҙөлгән. 

Шулай уҡ ҡалала Königsbergerstr. 16a урамында Мәскәү Патриархаты Рус Православие сиркәүенең Спас-Преображенский Изге-Спиридоньевский  мәхәлләһе бар.  Ғибәҙәтхана башлығы - игумен Андрей (Готфрид).

 Лютеран сиркәүе 

 Август майҙанында  ҡала  сиркәүе (Augustaplatz)Тирә-яҡ Аугустаплатц (Augustaplatz ден Rund um) ;
 Изге Иоанн Инжил-лютеран сиркәүе   (St.-Johanniskirche)Евангельско-лютеранская церковь в Баден-Бадене (Evangelisch-Lutherischen Kirche in Baden) Изге Иоанн Сиркәү (St.-Johannis, Kirche Englische die) ;
 Инжил йорто (Gospelhouse)Йорт инжил (Gospelhouse)  һ.б.

 Ислам 
Штайнбах ҡала районында (Steinbach) Германияның мосолмандар йәмғиәтенең дин эштәре буйынса Төрөк Ислам союзына ҡараған мәсет урынлашҡан.Мәсет Баден-Баден (видео) baden-baden.tv Мәсет Баден-Баден .

 Иудаизм 
Йәһүд дини общинаһының Штефанинштрассеның  5-се һанлы йортонда (5 Stephanienstraße),  1890 йылдың 2 ноябрендә нигеҙ һалынған синагогаһы булған, ул 1899 йылда архитектор Л. Леви проекты буйынса төҙөлгәнJews in Baden-Baden: Chronicle Baden-Baden (Stadtkreis) — Geschichte Jüdische / Betsaal/1940 Gemeinde der Synagoge bis. уны 1938 йылдың 10 ноябрендә  тулыһынса яндыралар, ә синагоганың ер участкаһын  урындағы типография һатып ала. Бөгөнгө синагога 1947 йылдың мартында француз оккупацион властары тарафынан скульптор Йозеф фон Колфтың элекке оҫтаханаһы урынында асылғанBaden-Baden — Betsaal/bestehenden Gemeinde der Synagoge 1945 nach Йәһүд общинаһы Баден-Баден .

 Сәйәсәт 
2009 йылдың 7 июнендә  Баден-Бадендың муниципаль советына үткән һайлауҙар һөҙөмтәһеМуниципальные выборы 2009 (Kommunalwahlen 2009) :
мини|300x300пкс|Муниципаль советта урындар  бүленеше.
ХДС 32,7 % (-6,4)13 урын (-6)90 Союзы/Йәшелдәр18,1 % (+3,5)6 урын (-1)FWL17,3 % (+1,5)7 урын  (±0)СДПГ16,5 % (+1,0)8 урын (±0)СвДП/ДНП15,5 %(+4,2)6 урын (+1)Йәмғеһе:100,0 %40 урын

 Мэрҙары 
Мэрҙы тура һайлауҙар юлы менән һигеҙ йыл срокҡа тауыш хоҡуғына эйә булған  халыҡ  һайлай

2006 йылдағы һайлауҙарҙаВыборы мэра 2006 (Oberbürgermeisterwahlen 2006)  мэр вазифаһына Герстнер Вольфганг  һайлана (Wolfgang Gerstner), уның вәкәләттәре ваҡыты 2014 йылда тамамлана(Baden-Rathaus Badens-2014 Gerstner Amt gibt Chef ab). 2014 йылдың 10 июнендә  ҡала башлығы вазифаһын  алдағы мэр кеүек үк  Христиан-демократик союзы партияһынан (ХДС) Маргрет Мерген биләй,

 Халыҡ-ара бәйләнештәр 

 Туғандаш ҡалалар 

  Ментон, Прованс — Альп — Лазурный Берег, Франция — 1961 йыл
  Монкальери, Турин, Италия — 1990 йылдан
  Фрайталь,  Ирекле Саксония дәүләте , Германия — 1990 йылдан
  Карловы Вары, Карловар крайы, Чехия — 1998 йылдан
 / Ялта, Ҡырым (Рәсәй/Украина) 2000 йылдан
  Сочи, Краснодар крайы, Рәсәй — 2011 йылданБаден-Баден туғандаш булған Сочи

 Фотоһүрәттәр 

центр|мини|980x980пкс|Курпарк күренеше

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Официальная страница города на русском языке 
 Андреевский, Сергей Аркадьевич Город Тургенева — очерк 1898 г. о Баден-Бадене.
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Германия ҡалалары
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары