Салла

Салла (фин.Salla; 1936 йылға тиклем — Куолаярви фин.Kuolajärvi) — Финляндияның  төньяғында община, Лапли провинцияһында урынлашҡан. 5872 км² майҙанды тәшкил итә. Кемиярвинан 67 км, Куусамонан 115 км,  Рованиеминан  150 км алыҫлыҡта ята. 

2012 йылға Салла — Финляндияла иң дотациялы муниципалитет, үҙ эшмәкәрлеген 70 %  хөкүмәт иҫәбенә тормошҡа ашыра.

 Тарихы 
Салла коммунаһына 1857 йылда нигеҙ һалына һәм Куолаярви тип атала. Коммунаның атамаһы  1936 йылда мәхәллә руханийы Эркки Койвисто инициативаһы менән Салла итеп үҙгәртелә. Коммунаның элекке үҙәге Саллантуртури ҡалҡыулығы итәгендә Саллайоки йылғаһының ике яғында урынлашҡан була.  Куолаярви атамаһы саам Guollejaur һүҙенән килеп сыҡҡан, ул балыҡлы күл тигәнде аңлата. Иҫке Саллала Куолаярви күлдәренең системаһы бар, унан көнбайышҡа ағыусы һәм Сайялағы Тенниоки йылғаһы  менән тоташтырыусы  Куолайоки йылғаһы башланғысын ала. Һуғышҡа тиклем  Куолоярви 12 000 квадрат километр майҙанды биләүсе коммуна була һәм унда  5500 самаһы кеше йәшәгәнЛапландия көнсығыш «Ҡышҡы һуғыш» һәм «Һуғыш».

1939—40 йылдарҙағы совет-фин һуғышы барышында  совет ғәскәрҙәре Салла территорияһына баҫып инә, общинаның бер өлөшө Советтар Союзы тарафынан оккупациялана. 1941—44 йылдарҙа совет-фин һуғышы барышында Салла ҡалаһы сиктең икенсе яғында була, әммә совет позицияларына герман һәм фин ғәскәрҙәре һөжүм итә, юғалған территориялары Финляндияға кире ҡайтарыла. Һуғыш аҙағында немец ғәскәрҙәре Лапландиянан ҡыҫырыҡлап сығарыла. Салланың көнсығыш яртыһы (Иҫке Слла тип аталған яғы) тулыһынса РСФСР-ҙың Мурманск өлкәһе составына инә.

 Халҡы 
2012 йылдың 30 сентябрендәге халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса халҡы 4007 кеше тәшкил итә;  2000 йылғы мәғлүмәттәр буйынса  5142 кеше иҫәпләнә. Халыҡ тығыҙлығ 0,71 кеше/км². Общинаның  98,9 процент халҡы өсөн  фин теле - туған тел, 0,1 % — швед, 0,1 % — саам теле һәм 0,9 % — башҡа телдәр. 15 йәштән кесе йәштәге кешеләр өлөшө —11 %; 65 йәштән өлкән кешеләр өлөшө  27,7 %  тәшкил итә. 

Лаппиның    башҡа  общиналарындағы кеүек үк Саллала  етди проблема булып эшһеҙлек  тора,   2007 йылдың ғинуарына ҡарата мәғлүмәттәр буйынса  уның кимәле  25,8 % — был Финляндия общиналары араһында иң юғары күрһәткес.
Халыҡ һаны динамикаһыTilastokeskus (tilastotiede Suomen)197019751980198519901995199820002002200420062008201020112016884079267256687562695812546251424822468344794308421841043654

 Транспорты 
Саллала  Кемиярвинан йөк тимер юл тармағы бар, әммә 2006 йылда ул фин тимер юлдары хакимиәте уны ябыу  планы тураһында иғлан итә. 2013 йылда Салла-Кандалакша  сифатлы тимер юлын төҙөү  тураһында килешеүҙәр башлай

 Ауылдары 
Аатсинки, Ахоланваара, Ахвенселькя, Хаутаярви, Хирвасваара, Исохалме, Каллунки, Келлоселькя, Котала, Коутело, Куру, Кясмя, Лапаярви, Леусярви, Наруска, Ниемеля, Оуланка, Онкамо, Пахкакуму, Палоперя, Сайя, Салмиваара, Селкяля, Туохикюля, Валловаара, Варвикко, Виттикко.

 Сәйәсәте 
+Муниципаль советы составы (2009—2012)Партия2008 һайлауҙар һөҙөмтәһе26.10.2008 MUNICIPAL ELECTIONS УрындарФинляндия үҙәге50,2 %14Һул союзы27,5 %7Милли коалиция13,1 %3Социал-демократтар10,8 %3

 Галереяһы 

 Туризм 
Салланың таҙа һәм кеше ҡулы теймәгән тәбиғәте   күп туристарҙы йәлеп итә. Ҡышын Саллала тау саңғыһында шыуырға, болан һәм эттәр егеп походҡа юлланырға   йәки уңайлы коттеджда ябай камин янында хәл йыйырға була. 

Йәй һәм көҙ төбәктә йәйәүлеләр маршруты асыла, еләккә һәм бәшмәккә бай урмандары еләк һәм бәшмәк йыйыусыларҙы ылыҡтыра. Ҡунаҡтар өсөн спа-үҙәк, күп функциялы спорт залдары, ҡыҙыҡлы Болан паркы, Салланың һуғыш ваҡыты һәм һуғыштан һуң тергеҙелгән музейы һәм күп һанлы ресторандар көтә.  

 Иҫтәлекле урындары 

 Салла (тау саңғыһы курорты)
 Һуғыш ваҡытындағы һәм һуғыштан һуңғы тергеҙелгән Салла музейы
 Саллы музейы
 Оуланка (милли парк)
 Салланың болан  паркы

 Туғандаш ҡалалар 

  КовдорТуғанлашҡан ҡалалары мурманск өлкәһе  //башҡорт энциклопедияһы Кола. 5 т. т. 1. Ә — Д / Гл. а. Киселевтың ре.  — СПб.  : ИС ; Апатиты : КНЦ ӨФӨ, 2008.  — С. 502.

.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Salla Ski Resort — горнолыжный центр
 Олений парк — Sallan Poropuisto 

 ссылка=Викисклад|16x16пкс|Логотип Викисклада На Викискладе есть медиафайлы по теме Салла
 Официальный сайт общины  (фин.)
 Туристическая информация о Салле
 Деревня Лапаярви  (рус.)
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Финляндия ҡалалары