Карловы Вары

Карловы Вары - ( - Карлови Вари), ( - Карлсбад)Словарь географических названий зарубежных стран. — 3-е изд. перераб. и доп. — М.: Недра, 1986. «...Написание названий дано в соответствии с правилами, изложенными в серии инструкций по русской передаче географических названий с различных языков. Инструкции утверждены в установленном Советом Министров СССР порядке... Этим определяется нормативный статус и данного Словаря... Словарь... одобрен... в качестве нормативного». Ввиду того что после выхода в свет данного издания такой словарь в СССР и России более не переиздавался, написание согласно данному словарю принято и на всех современных издаваемых в России картах.  элгәре — Карлсбад () — Чех Республикаһының курорт статусына эйә ҡала. 

 Төп мәғлүмәттәр 
Богемия тарихи өлкәһендә Огрже, Ролава, Тепла йылғалары ҡойған урында урынлашҡан. Халҡы: 49 864 кеше ( 2014 йыл)Lidí v Karlových Varech ubývá, radnici bude stačit méně zastupitelů - iDNES.cz.

Карловы Вары шифалы сифаттары менән билдәле ҡайнар сығанаҡтарға бай курорт булараҡ дан тота. Ер өҫтөнә 12 шифалы сығанаҡ сыға, улар химик составы буйынса оҡшаш, әммә углекислый газ төрлө кимәлдә һәм температураһы 30-ҙан 72 градус эҫелеккә етә. 

Тағы ла бер сығанаҡ - № 13 — «Бехеровка» ликёры тип шаярталар бында.

Карловы Варының шифалы һыуҙарына 18-се быуат башында  уҡ Урыҫ правослау сиркәүе күҙ һала,  батшаға хаттар яуҙыралар. 

Билдәле рус яҙыусыларынан  был курорттта дауаланған һәм йәшәгәндәрҙән - кенәз Пётр Андреевич Вяземский. 1852 йылда  тәүге тапҡыр килеп, дөйөм алғанда бер нисә йыл йәшәй, уға шиғырҙар бағышлай һәм көндәлектәр алып бара. Бында  Н. В. Гоголь дә дауаланған.

 Халҡы 
1869—2009 йылдарҙа халыҡ һаны динамикаһы:

 Йыл1869188018901900191019211930Халҡы14 18522 31828 62942 65352 80853 11263 506 Йыл 1950 1961 1970 1980 1991 2001 2009 Халҡы41 13650 03452 31056 99256 05453 358KARLOVY VARY. CZSO.53 691

 Курорт факторҙары 

 Минераль сығанаҡтар 
Хәҙерге ваҡытта Карловы Варыла ошондай сығанаҡтар ҡулланыла:
 № Чехса атама Урыҫса атама Темпера- тура Тасуирлама 1  Vřídlo  Вржидло  72 °C Был гейзер етештереүсәнлеге — минутына яҡынса 2000 литр минераль һыу. Бөгөн был берҙән-бер дауаланыу өсөн ҡойоноу сығанағы. Дауаланыр һыу курстары өсөн дә ҡулланыла. Колоннадала дөйөм алғанда 5 вазаға сығанаҡ ағыҙыла, уларҙың температураһы 72, 50 и 30 °C. Ер аҫтынан һыу  бағанаһы баҫымы күтәрелеү арҡаһында 12 м бейеклеккә атыла ала.  2  Karla IV.  Карла IV  64 °C  Бәлки был сығанаҡтың  дауалау үҙенсәлектәре Карл IV-сенең курорт төҙөтөү ҡарары ҡабул итеүгә йоғонто яһағандыр ҙа. Карловы Варыны асыу сығанаҡ өҫтөндәге рельефта һүрәтләнгән. 3  Zámecký dolní  Нижний замковый  55 °C  Ҡәлғәнең түбәнге сығанағы дөйөм ҡулланыуға баҙар майҙанына сығарылған. 4  Zámecký horní  Верхний замковый  55 °C Ғәмәлдә бер сығанаҡ тураһында һүҙ бара, уның һыуы ике вазаға сығарылған. Әммә диңгеҙ кимәленән бейеклеге айырмаһы арҡаһында үрге шишмәһендә CO2 миҡдары һәм температураһы башҡараҡ.  5  Tržní  Рыночный  62 °C  Сығанаҡ  асылғаны бирле (1838) бер нисә тапҡыр юғалып,  яңынан сыҡҡан. Бер нисә скважина эшләнгән, шуға ла курорт табиптары бөгөн дә һыу сығанағын тәҡдим итеүе мөмкин. 6  Mlýnský  Мельничный  56 °C   XVI быуаттан уҡ шифахана маҡсаттарында файҙаланыла. Элек башлыса  ванналарға ҡойолған. 7  Rusalka  Русалка  60 °C  XVI быуаттан 1945 йылға тиклем Яңы сығанаҡ исемен йөрөтә. Ул хатта Тирмән сығанағынан да ҙурыраҡ ихтыяж менән файҙаланған. 8a  Kníže Václav I  князя Вацлава I  65 °C  Был шифалы һыу сығанағы карловар тоҙо етештереү өсөн ҡулланыла. Ике вазанан сығарыла. 8b  Kníže Václav II  князя Вацлава II  58 °C  Вацлав II сығанағы колоннада алдында оркестр соҡорона ҡаршы яҡта аға. 9  Libuše  Либуши  62 °C  Дүрт бәләкәй сығанаҡты ҡушып яһалған  10  Skalní  Скальный  53 °C   1845 йылға тиклем  Тепла йылғаһына төшкән. Хәҙер Тирмән колоннадаһына сығарылған. 11  Svoboda  Свобода  60 °C   XIX быуаттың икенсе яртыһында III Лазнины төҙөгәндә асылған.  12  Sadový Садовый  47 °C  XIX быуат уртаһында Хәрби шифахана төҙөгәндә табылған.  15  Hadí  Змеиный  30 °C   2001 йылдан минералдары башҡа сығанаҡтарға ҡарағанда кәмегән, мәгәр CO артҡан2.  Баҡса колоннадаһы алдындағы йылан һыны ауыҙынан сығып тора.
Төп тәбиғи дауалау факторҙары  — сығанаҡтарҙың углекислый сульфатлы натрийлы термаль, гидрокарбонат натрийлы,  составында кальций, калий, магний, тимер, литий, бром һәм башҡа матдәләргә бай булыуы. Минераллылығы 7 г/л тиклем.  Башлыса һыу сығанаҡтарының химик составы бер төрлө,   углерод диоксиды (0,37 - 0,75 г/л тиклем ) һәм температураһы менән генә айырыла.Тирмән сығанағында һыу радонлы (яҡынса 1 нКи/л)Курорты. Энциклопедический словарь. М.: Советская энциклопедия, 1983.

 Дауалау факторҙары 
Курортта ашҡаҙан -эсәк ауырыуҙарын, бауыр һәм үт юлдарын, шулай уҡ матдәләр алмашыныуы боҙолоу (шәкәр диабеты, һимереү һәм башҡа) сирҙәрен дауалайҙар. Курорт поликлиникаһы, бальнеодауахана, һыу эсеү галереяһы, айырым сығанаҡтар бюветтары, күп һанлы ҡунаҡханалар, шифаханалар  һәм пансионаттар эшләй. Дауалау учреждениеларында дауалау физкультураһы, массаждың төрлө төрҙәре, электр,  яҡтылыҡ һәм йылылыҡ менән дауалау, (шул иҫәптән ләм ванналары һәм аппликация) киң ҡулланыла. Һауала йөрөр өсөн терренкур бар дозировать  — 100 километрҙан ашыу юлдар һалынған.

Ҡаланың курортн өлөшөндә ике фуникулёр бар: Lanovka Imperial —  «Империал» отеленә һәм «Диана» башняһына күтәрә.

1000px|center|thumb

 Башҡорт матбуғатында 
"Башҡортостан" гәзитенең бер нисә һанында яҙыусы Гүзәл Ситдиҡованың "Карл Вары -Ҡайнаҡтар" тигән мәҡәләләр циклы сыға (2007, ноябрь). Бында тәржемәсе Карловы Вары атамаһы - Карл IV исеме менән бәйле булыуын, уның ҡайнар сығанаҡ табып, уның ярҙамында аяғының һыҙлауы баҫылыуын аңлағанын, һәм артабан был урындарҙың дауалау үҙенсәлеге киң танылыуын бәйән итә. Вары (чехса вари) - ҡайнар һыу тип тәржемә ителә. Йәғни, Карлдың ҡайнар һыуҙары. Ситдиҡова боронғо төрки шишмә-ҡайнаҡ (ҡайнар тигәнгә ауаздаш та) һүҙе менән бәйләп, шундай тәржемә тәжрибәһе эшләп ҡарай Карл Вары - Ҡайнаҡтар. - "Башҡортостан", 2007, - №№214,215,217-219

 Күренештәр 

 Шулай уҡ ҡара 
 Карловарский фуникулёр «Диана»
 Кинофестиваль в Карловых Варах

 Туғандаш ҡалалар 
  Эйлат
  Локарно

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Официальный сайт
 Русский информационный сайт о Карловых Варах 

Категория:Карловы Вары 
Категория:Чехия
Категория:Чехия тарихы
Категория: Чехия географияһы