Бутусов ҡасабаһы

Бутусов ҡасабаһы — Ярославль ҡалаһының үҙәк (Киров) районындағы, Республика, Свердлов, Чайковский һәм Пушкин урамдары менән сикләнгән торлаҡ кварталы. 1927—1929 йылдарҙа Ярославль губернаһы коммуналь бүлексәһе мөдире Константин Иванович Бутусов инициативаһы буйынса төҙөлә. Ярославль өсөн һирәк булған конструктивизм архитектураһы ҡомартҡыһы («Гигант» клубы, Ляпинский ҡаҙанлығы һәм башҡалар менән бер рәттән).

 Төҙөү тарихы 
Аҡ гвардеецтар ихтилалы баҫтырылғандан һуң, туптан атыу арҡаһында ҡалалағы бөтә биналарҙың өстән бере хараба хәленә килә (булған 7688 торлаҡ төҙөлөшөнөң 2147-һе тулыһынса юҡ ителә).  Яңы власть алдында ҡалала торлаҡһыҙ тороп ҡалған кешеләрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү һәм Октябрь революцияһынан һуң яңы ҡиммәттәргә һәм яңы йәшәү рәүешенә тап килгән киләсәк ҡалаһын төҙөү бурысы тора. 1924 йылда ҡаланың «Яңы Ярославль» генераль планы ҡабул ителә, уның эксперттары составына илдең алдынғы архитекторҙары инә, улар араһында — В. Н. Семёнов, И. В. Жолтовский, А. П. Иваницкий һәм башҡалар. 
слева|мини|Типик бина 
Торлаҡ йорттарҙың проекты бөтә союз конкурсында һайлап алына, 1926 йылда К. И. Бутусовҡа тип иницииаллап бөтә илдән 98 проект килә. Совет архитекторҙары проектҡа яңы көнкүрешкә күсеүҙе һәм коммунистик идеалдар тантанаһын сағылдырған «яңы йөкмәтке» индерергә тырышалар. Архитектор В. В. Кратюктың еңгән проекты беренсе булып башҡарылыуға сиратта тора.

1927 йылда тәүге өс йорттоң фундаменты һалына. Ярославлдә беренсе тапҡыр бер үк ваҡытта бөтөн торлаҡ комплексы төҙөлә. Бер йылдан дүртенсе һәм бишенсе йорттарҙы төҙөү тамамлана, шул уҡ ваҡытта беренсе йорттарҙа биҙәкләү эштәре бара, инженер коммуникациялары индерелә. 1928 йылдың көҙөндә алтынсы, 1929 йылда — етенсе йорттоң фундаменты һалына. 1929 йылдың ғинуарында тәүге биш йорт файҙаланыуға тапшырыла. Халыҡты бүлмәләр буйынса урынлаштыралар. 240 урынға 6 мең ғариза килә. Бүлгәндә ҡаты синфи принцип өҫтөнлөк итә. Һөҙөмтәлә торлаҡтың 80 проценты эшселәргә бирелә, ҡалғандары «хеҙмәткәрҙәргә һәм ҡыҙылармеецтарға, йәшәү шарттары насар булғандарға» бирелә.

 Планлаштырыу 
Ҡасаба составына ете дүрт ҡатлы П-рәүешендәге йорт инә (Свердлов урамы, 21, 21а, 23, 23а, 25/28 йорттар, Пушкин урамы, 20 йорт, Чайковский урамы, 56. б.) Көҙгөләге сағылышлы йорттар «ихата баҡса» системаһын барлыҡҡа килтерә, архитекторҙың уйлауы буйынса ул йәмәғәт тормошоноң үҙәге булырға тейеш була. Торлаҡ биналарынан тыш, йорттарҙа сауҙа һәм социаль-көнкүреш хеҙмәтләндереү объекттары (кер йыуыу, ҡулланыу тауарҙары магазины һәм башҡалар) ҡарала. Ҡасаба халҡы өсөн күршелә урынлашҡан элекке синагогала клуб ойошторола.

Ҡасабанан көнбайышҡа табан Бутусов паркы төҙөлә, ул 1944 йылда ҡаланың төп паркы тип иғлан ителә. XXI быуат башында ҡаланы яҡлаусыларҙың протесына ҡарамаҫтан, парк ағастарын ҡырҡыу һәм сауҙа-офис объекттары төҙөү башланаПаркта ағас ҡырҡыу факты буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Бутусовский — ЯРНОВОСТЬ Ярославль экосистема Бутусовский йәмәғәтселәрен яҡлау өсөн парк — ЯРНОВОСТЬЯрославлдә паркында футбол һәләкәттәре ҡорбандарын | Мәҡәләләр | Известия.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Википедия:Тура мәҡәләлә булған Викиһаҡлағысҡа һылтанма
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Страницы с непроверенными переводами