Греми

Греми () —  XVI быуат архитектура ҡомартҡыһы —   грузин тарихи өлкәһе Кахетиялағы батша ҡәлғәһе. Архангелдар сиркәүе менән  ҡәлғә — былар барыһы ла, ҡасандыр ныҡ үҫешкән Греми ҡалаһынан ҡалған нәмәләр. Архитектура комплексы  хәҙерге ауылдан көнсығышҡа ҡарай Кварели ҡалаһының шул уҡ исемле районында, Грузияның баш ҡалаһы Тбилисинан  175 км алыҫлыҡта  урынлашҡан.

 Тарихы 
Греми ҡалаһы  XVI—XVII быуаттарҙа Кахетия батшалығының  баш ҡалаһы була. Ҡалала күп һанлы әрмәндәр йәшәй. XVII быуаттың   30-сы йылдарында  ҡалала  илселеге менән Федор Волконский була,   ул ҡалала әрмән сиркәүенең, таш ҡойма менән әрмән ихатаһының,  уның артында тағы бер сиркәү барлығын билдәләп китә. Батша ихатаһы эргәһендә унан тыш тағы ун сиркәү булаКавказский этнографический сборник. — Изд-во Академии наук СССР, 1976. — Т. 6. — С. 264:. Леван  Кахетинский нигеҙ һалған баш ҡала  батша резиденцияһы  һәм Бөйөк Ебәк юлының йәнле сауҙа ҡалаһы була, 1615 йылда шаһ Ғәббәс  I ғәскәрҙәре уны ер менән тигеҙләй. Шул ваҡыттан алып ҡала элекке сәскә атҡан ваҡытына ҡайта алмай һәм XVII быуатта Кахетия батшалары үҙенең баш ҡалаһын Телавиға күсерә.  

Ҡала яҡынса 40 гектар майҙанды биләй һәм өс төп өлөштән  — Архангелдар сиркәүенән, сауҙа районы  һәм батша резиденцияһынан тора. Даими археологик тикшеренеүҙәрҙе  был районда  А. Мамулашвили һәм П. Закараиа  1939—1949 йылдарҙа һәм 1963—1967 йылдарҙа үткәрә. 
слева|мини|Греми ҡәлғәһендә Михаил һәм Гавриил Архангелдарҙың  сиркәүе  
2007 йылда Греми ҡомартҡылары ЮНЕСКО-ның   Бөтә донъя мираҫы  исмелегенә индереү өсөн тәҡдим ителә.

 Архитектураһы 
мини|300x300пкс|Греми ҡәлғәһендә Михаил һәм Гавриил Архангелдар сиркәүе,  интерьерҙарын биҙәлеше
Архангелдар сиркәүе комплексы  ҡалҡыулыҡта урынлашҡан һәм   Михаил һәм Гавриил Архангелдар сиркәүенең үҙенән, манаранан, өс ҡатлы һарайҙан һәм  шарап мөгәрәптәренән (марани) тора. Комплекс  стеналар,  башнялар һәм амбразуралар менән уратып алынған. Йылғаға алып барыусы йәшерен ер аҫты юлының ҡалдыҡтары һаҡланып ҡалған.  

Архангелдар сиркәүе 1565 йылда батша Леван Кахетинский бойороғо буйынса төҙөлгән һәм  1577 йылда биҙәлгән. Был таш тәре-көмбәҙле ҡорам. Традицион грузин таштан һалынған,   үҙ эсенә  урындағы   иран  архитектураһын алаКаха Кхимшиашвили, Краткая история грузинской архитектуры  . Бинаның өс инеү урыны бар — төп көнбайыш һәм ике ҡабырға — төньяҡ һәм көньяҡтан. Ҡорамдың  көмбәҙе  алтарь апсидаһының мөйөштәрендә   һәм терәк  ике бағанала ята. Көмбәҙ  барабанының   аркатура  бүлкәте һәм һигеҙ тар тәҙрәһе бар. Фасад өс аркалы секцияларға бүленгән.

Сиркәү манараһында бер нисә археологик экспонаттар һәм XVI быуат пушкаһы ҡуйылған. Стеналарын хәҙерге грузин рәссамы Леван Чогошвили эшләгән Кахети батшаларының портреттары биҙәйМузей в Греми . Грузинское Министерство культуры, спорта и охраны памятников .

 Әҙәбиәт 
{refbegin}}

 Rosen, Roger. Georgia: A Sovereign Country of the Caucasus. Odyssey Publications: Hong Kong, 1999. ISBN 962-217-748-4

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Греми на сайте грузинского парламента 
 Предварительный список памятников всемирного наследия ЮНЕСКО

Категория:Элекке баш ҡалалар
Категория:Грузия архитектураһы
Категория:Грузияның мәҙәни мираҫы