Лабинск

Лабинск — ҡала-курорт (бальнеологик). Краснодар крайының Лабинский районы һәм Лабинск ҡала биләмәһенең административ үҙәге.

 Гербы 
Баш ҡала ҡала биләмәһе советы 23.08.2007 йылдағы № 144 ҡарары менән Лабинский районы гербы раҫланған .

 Географияһы 
Ҡала Лаба йылғаһының уң ярында урынлашҡан (Кубань йылғаһы ҡушылдығы) Төп Кавказ тау һыртында, Краснодарҙан 180 км алыҫлыҡта тора. Мәскәүҙән 1415 км алыҫлыҡта. Ҡаланан Ҡара диңгеҙгә тиклем 202 км алыҫлыҡ (Туапсе ҡалаһы автомобиль юлдары буйынса). Адыгей республикаһының Кошехабль районы менән ике йылға күпере менән тоташҡан. Ҡалала Лабинский  тимер юл станцияһы бар. 2000 йылда пассажирҙар аҙ булғанлыҡтан тармаҡта хәрәкәт туҡтатыла, хәҙерге ваҡытта был тимер юл тармағы әүҙем хәрәкәт итеүсе йөк поездары өсөн ҡулланыла. Ҡалала урындағы һауа линиялары аэропорты урынлашҡан. Лабинский ҡалаһының автовокзалыРәсәйҙең көньяҡ йүнәлешендә пассажирҙар ташыуҙы тормошҡа ашыра. Лабинск ҡалаһынан 4 саҡрым төньяҡтараҡ Прохладный ҡасабаһы урынлашҡан лабинск, ул Лабинский ҡала биләмәһе составына инә. Ҡалала йәмәғәт транспорты хеҙмәте 9 ҡала маршруты буйынса маршрут таксийы рәүешендә күрһәтелә. Лабинскиҙан туранан-тура Мәскәү менән автобус бәйләнеше булдырылған.

 Климат 
Лабинск Климат (ул осор өсөн әһәмиәте 1983—2005 йй.)КүрһәткестәреДек.Ғин.МартАпра.МайИюньИюльАвг.Сена.Окт.Нояб.Февр.ЙылҺауа температураһы, °C2,42,67,114,519,723,126,525,721,115,38,63,414,2Уртаса температура, °C-0,2-0,43,710,114,918,421,721,116,711,35,41,010,3Уртаса минимум °C-2,9-3,60,05,49,813,316,515,911,97,32,4-1,86,3Яуым-төшөм нормаһы, мм8373697481100797574919499990

 Тарих 
Кавказ һуғышына тиклем был урында нуғайҙарҙың Науруз ауылы һәм адыгейҙарҙың Чатыун ауылы () булған, тәржемә иткәндә исеме «Бесәй күҙҙәре» йәки «Бесәй өйө»  тигәнде аңлата. Адыгейҙар был атамаларҙы хәҙерге көнгә тиклем ҡуллана.

Батша ғәскәрҙәре Көнбайыш Кавказға үтеп инһен өсөн Лабинский нығытыулы һыҙығын ҡорған саҡта ауыл бөтөрөлә.

 1841 — Махошевский нығытмаһы янына Кубанға күсерелгән дон казактары Лабинский станицаһына нигеҙ һала, Станица Ғәскәр һыҙығы составында тора. Һуңыраҡ бында казак ҡатламына әүерелгән крәҫтиәндәр күсеп килгән
 1943 йылдың 25 ғинуары — иҫтәлекле дата, был көндә станица немец - фашист илбаҫарҙарынан азат ителә..
 23 октябрь 1947 — станицаға Лабинск ҡалаһы исеме һәм статусы бирелә , элек, Бөйөк Ватан һуғышында, немец оккупанттары ҡаланы шулай уҡ Лабинск ҡалаһы тип йөрөткән«Записки секретары хәрби трибунал», Яков Исаакович Айзенштат: «бик оҡшай, уның исеменән һәм немецсә улар станицала лабинский лабинск ҡалаһынан».. Ҡала төҙөлөшө нигеҙҙә шәхси йорттарҙан тора.

1997 йылдан алып Лабинск — урындағы әһәмиәтле ҡала-курорт.

 Иҡтисад 
 Аҙыҡ-түлек сәнәғәте: консерва, шәкәр, май экстракцияһы заводы, ит комбинаты һәм сыр етештереү сәнәғәте бар. 2012 йылда ит комбинаты ябыла.[Рәсәй Ҡалаһы. Энциклопедия. М. — 1994, 235 стр.]
 Химия сәнәғәте: «Кубань буяуҙары» химия заводы. Машиналар эшләү заводы: Кубаньмаш. ЯСЙ Лабинский линияһы: «Лабинский» минераль һыу етештереү. Икмәк комбинаты, Лабинский элеваторы, Лабинский ДРСУ (НАО «ЛАБИНСКИЙ ЮЛ РЕМОНТ-ТӨҘӨЛӨШ ИДАРАЛЫҒЫ»), ҡош фабрикаһы, Тылсымлы тире фабрикаһы, тире изделиелары етештереү сәнәғәте бар

Лабинскҙа сауҙа ныҡ үҫешкән.[<span style="" title="не указан источник на утверждение (7 февраля 2019)">71 сығанағы көн күрһәтелмәгән</span>]: бер нисә универсаль йәрминкәләр бар, шулай уҡ сауҙа селтәре үҫешә.
Был районда иген, картуф үҫтерелә. Йәнлек тиреһенән кәпәс, тун (шәшке, нутрия) тегәләр. Шулай уҡ бальнеологик курорт та Лаба шифаханаһы бар, унда шифалы ләм менән дауалайҙар. Лабинск 2016 йылда Байкал аръяғы крайының Агинское ҡасабаһы менән туғанлашҡан.

 Инфраструктураһы 
Ҡалала 10 дөйөм белем биреү мәктәбе, Лабинский медицина колледжы, Лабинский аграр техникумы (Кубандың иң боронғо уҡыу йорттарының береһе, 1931 йылда нигеҙ һалынған). Лабинский социаль-техник техникумы, шулай уҡ балалар сәнғәт мәктәбе урынлашҡан. «Лидер» балалар — үҫмерҙәр спорт мәктәбе ғәмәлдә.

Ҡала һәм район халҡын Лабинский Үҙәк район дауаханаһы (500 койка-урын) медицина менән хеҙмәтләндерә. Шулай уҡ балалар һәм өлкәндәр поликлиникаһы, ашығыс медицина ярҙамы станцияһы, туберкулез диспансеыр, тире-венерология диспансеры, ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһы, стоматология поликлиникаһы бар.

Лабинскиҙа «Хеҙмәт» стадионы бар, унда йөҙөү бассейны, шулай уҡ физкультура һауыҡтырыу комплексы «Олимп» ғәмәлдә. Төрлө балалар спорт секциялары эшләй. Мәҙәниәте: Ф. И. Моисеенко исемендәге тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы, «Восход» киновидео үҙәге бар.

Лабинскиҙа Александр Невский, Свято-Успенский, Свято-Никольский ғибәҙәтханаһы урынлашҡан.

 Халыҡ 

 Милли составы

2010 йыл Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу  мәғлүмәттәре буйынса
ХалыҡтарИҫәбе,  кешеӨлөшө  бөтә халыҡ, %рус57 702 91,79 %әрмәндәр2 0763,30 %украиндар7291,16 процентбашҡа1 8772,99 %милләте күрһәткәндәр4800,76 %Барыһы62 864 100,0 %

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Официальный сайт администрации Лабинского района
 Список памятников культурного наследия Лабинска в Викигиде
 Лабинск. RU — первый сайт города Лабинска
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Страницы с непроверенными переводами
Категория:Краснодар крайы ҡалалары