Фиҡһ

Фиҡһ (  — «аңлау», «белем») Ҡөрьән, Сөннәт, ижмәғ һәм ҡыясты өйрәнеүгә нигеҙләнгән мосолман хоҡуҡиәте. Фиҡһ ғалимдарын фәҡиһ («белемле») тип атайҙар.

Комплекслы хоҡуҡ системаһын төҙөү ихтыяжы VIII быуатта, ғәрәп хәлифәлеге Азия һәм Төньяк Африканың ҙур майҙандарына таралғас, барлыҡҡа килә. Дин ғалимдәре, бәхәсле мәсьәләләрҙе тикшергәндә, үрнәк итеп Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең үрнәген ҡулланғандар. Был фиҡһ барлыҡҡа килеүгә сәбәп була, Сөннәттең нигеҙе булған хәҙистәр йыйынтыҡтарға туплана башлай.

 Фиҡһ төшөнсәһе 

Фиҡһ нигеҙендә Ислам йолалары, әҙәп һәм ижтимағи тәртип үтәлеүе мәсьәләләрен хәл итеү ята. Ҡайһы бер осраҡтарҙа берәй ғәмәлде үтәү тәртибен белеү өсөн Ҡөрьән генә етмәй, мәҫәлән, тәһәрәт алыу рәүеше. Башҡа миҫал: Ҡөрьәндә Рамаҙан айында ураҙа тотоу кәрәклеге әйтелгән, ләкин нисек итеп тотоу тәртибе аңлатылмаған. Ундай һорауҙарға яуапты  Мөхәммәттең (сғс) хәҙистәрендә осратып була.

Ләкин ҡайһы ваҡыт Сөннәт тә һорауға теүәл явап бирә алмай. Был осраҡта  фаҡиһтар ҡыяс һәм ижмәғ кеүек өҫтәмә хоҡуҡ сығанаҡтарына мөрәжәғәт итә. Был  дүрт хоҡуҡ сығанағы фиҡһте тәшкил итә. Улар абруйлыҡтары буйынса бүленә: иң беренсе – Ҡөрьән, унан – Сөннәт, ижмағ һәм ҡыяс.

 Мәҙһәбтәр 

Мәҙһәб – мосолман хоҡуҡ ҡағиҙәләрен аңлатыуҙа айырмалары булған шәриғәт хоҡуҡтары мәктәбе. Сөнниләрҙә хәҙерге көндә дүрт, шиғыйҙарҙа өс мәҙһәб бар:
 Сөнни мәҙһәбтәр:
 хәнәфи мәҙһәб,
 мәлики мәҙһәб,
 шәфиғи мәҙһәб,
 хәнбәли мәҙһәб,
 Шиғый мәҙһәбтәре:
 зәйди мәҙһәб,
 жәфәри мәҙһәб,
 ғибәди мәҙһәб,

 Фиҡһ мәктәптәре схемаһы  

 Һылтанмалар 
 Достоверные фатвы (вопросы и ответы) на различные исламские вопросы 
 Ильм усуль аль-фикх. Наука об основах исламской юриспруденции
 Фикх  в Онлайн-энциклопедии Кругосвет
 Фетвы аятоллы Макарема Ширази 

 Әҙәбиәт 

 Бибикова О. П. 





Категория:Ислам терминдары
Категория:Шәриғәт