Елсел (һырт)

Елсел —  - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһендәге Оло Урал һыртының бер өлөшө. 

 Географияһы 
Елсел һырты Көньяҡ Уралда Тағанай тауҙары составына ингән һырт, «Тағанай милли паркы» сигендә урынлашҡан.

Елсел һырты буйынан Европа менән Азия араһындағы сик үтә. 

Иң бейек нөктәһе — ике сусаҡлы Елсел тауы. Төньяҡ сусағы (1068 м) көньяҡтағыһынан  бер ни тиклем юғары (1049 м) һәм  унан яҫы таулыҡ менән бүленгән. Был урын   0,5 — 3 м диаметрлы тау тоҡомдары киҫәктәре менән ҡапланған.

Оло Тағанай һыртынан - көнсығышҡа, Кесе Тағанай һәм Урта Тағанай һырттарынан төньяҡҡа табан урынлашҡан. 25 км төньяҡ-көнбайыштараҡ Түрғәяҡ  күле ята. 

Златоуст ҡалаһына тиклем – 20 км, Силәбегә – 160 км, Өфө менән араһы — 280 км. 

Координаттары: 55°20'11"Н 59°58'39"Е Гора Ицыл 

 Тасуирламаһы 

Һырттың көнсығыш битләүҙәре Тыйылға ҡасабаһы яғынан үҙенсәлекле биогеографик сифаттарға эйә. Улар реликт шыршылыҡтар менән  ҡапланған, был урмандар киләсәк быуын өсөн оло ҡиммәт булып тора, шул иҫәптән ағас орлоҡтары фонды булараҡ та ҡурсыуға лайыҡ. 

Елсел итәгендә — тау тайгаһы, бында күберәк ҡара һәм аҡ шыршы, ҡайын үҫә. Түбәһе ике сусаҡлы һәм ташлы. Көньяҡ Уралда тап ул иң яҡшы күҙәтеү майҙансыҡтарының береһе тип һанала. Оло һәм Кесе Тағанай, Йүрмә, Юрмый, Александров түбәһе бынан яҡшы күренә. 

Түбәһендә ағас  юҡ тиерлек. Бында башлыса ҡая һәм таш йылғалар араһында мүк һәм лишайниктар үҫә. Иң бейек ҡаяларҙа шикша, һаҙ еләге осрайГора Ицыл .

Көртмәле үҫкән урындар табыла.

 Этимологияһы 

Һырттың исеме башҡорт теленән ингәне бәхәсһеҙ, әммә фараздар, тәржемәләр бик үк теүәл булмау арҡаһында, башҡортса атаманы ҡулланыуҙа һорауҙар тыуҙыра.

Силәбе өлкәһе географы һәм топонимисы Шувалов Николай Иванович иһә үҙенең «От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь» тигән һүҙлегендә былай тип яҙа: "Ицыл (Иссыл), гора, территория города Златоуста. От башкирского слова иссиль — «вечный ветер». Ицыл — «гора вечного ветра».  Название вполне соответствует действительности. Об Ицыле говорят: «Известная труба на весь Урал»."Шувалов Н. И. Аксакуль // От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7От Парижа до Берлина по карте Челябинской области  Йәғни, атама "ел" һүҙенән килеп сыҡҡанлығы шик тыуҙырмай. Әммә «гора вечного ветра» тигән тәржемә дөрөҫ кенә тип әйтеп булмай. Аңлашылыуынса, һырттың атамаһы "гел ел сығып торған урын", йәғни, бер һүҙ менән "елсел" тигән сифатҡа эйә урын. 

 Фотогалерея 
+thumb|Елсел һыртыthumb|Елсел күренешеthumb| Монблан тауынан метеостанцияға һәм Елсел тауына күренешthumb|Елсел түбәһеthumb|Елселтауthumb|Елсел һырты панорамаһы. 2015 июльthumb|Елсел һырты 

 Шулай уҡ ҡара 
 Урал тауҙары

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Официальный сайт национального парка «Таганай»
 Сайт Ильдара Тузмухамедова, посвящённый туризму на Таганае
 Фотографии Таганайского горного узла. www.tuggoyak.com 
 Справочная статья. Гора Ицыл. Сайт Весь Южный Урал
Фото достопримечательностей России и мира Источник: https://www.isilgan.ru/2013/08/blog-post_29.html Авторское право принадлежит © Mikhail Kanov

Категория:Урал тау һырттары
Категория:Силәбе өлкәһенең тау һырттары
Категория:Алфавит буйынса тау һырттары
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы