Безансон

Безансон (франц.Besançon; классич. лат. Bysantium; урта-быуаттар. лат.  Vesontio; нем.Bisanz) — Франция көнсығышындағы ҡала, Ду йылғаһының бөгөлөндә урынлашҡан. Ду департаментының һәм Фран-конте төбәгенең административ үҙәге. Машиналар төҙөү, сәғәт, туҡыма һәм тегеү сәнәғәте үҫешкән.   2013 йылда халыҡ һаны 116 952 кеше тәшкил иткән.

 Тарихы 
Борон Vesontio тип аталған һәм секвандарҙың галлия ҡәбиләләре  үҙәге булараҡ б.э. тиклем 58 йылда  Юлий Цезарь тарафынан яулап алына. IV быуаттан алып  Безансон епископтары билдәле була, улар ваҡыт үтеү менән архиепископ булып китә һәм ҡала менән идара итеүҙе үҙ ҡулына ала. 1654 йылға тиклем ул Изге Рим империяһы составында   ирекле ҡала булып ҡала. 
слева|мини|1674 йылда Людовик XIV Безансонды ҡамауы
Безансон Габсбургтар ваҡытында ныҡ үҫешә, урындағы кешеләрҙең береһе, кардинал Гранвела империяның тышҡы сәйәсәте эштәрен алып бара. Утыҙ йыллыҡ һуғыш  йомғаҡтары буйынса Безансон француздарға күсә һәм  Людовик XIV  бойороғо буйынса Вобан тарафынан тулыһынса  нығытыла. Ғәйәт ҙур ҡәлғәне төҙөү 30 йыл биләй, 1814 йылда уны австриялылар утҡа тота, әммә, дөйөм алғанда, Вобандың ижади емеше беҙҙең көндәргә тиклем һәйбәт һаҡланғанлыҡта килеп етә.

1676 йылда бында Доль ҡалаһынан Франш-Конте идара итеү органдары күсерелә.  1671 йылда Долдән  Безансонға XV быуатта «Ике Бургундия  университеты» булараҡ асылған  Франш-Конте университеты күсә.

XVIII  быуат аҙағында  Швейцариянан ҡасаҡтар килә, улар Безансондың сәғәт сәнәғәтенә нигеҙ һала. XIX  быуатта ҡала ярайһы уҡ эре сәнәғәт үҙәге була. Бында  шағир Виктор Гюго, социалистар Фурье һәм Прудон, шулай уҡ ағалы-ҡустылы Люмьерҙар тыуған.  Стендаль «Ҡыҙыл һәм ҡара» романындағы ваҡиғаларҙың бер өлөшөн Безансонда урынлаштыра. 

1960 йылда хәҙерге ҡаланың  иң тығыҙ йәшәгән районы — Плануаз төҙөлә

 Климаты 

 Транспорты 
Ҡалала автобус һәм трамвай хәрәкәте бар (2014 йылдың 30 авгусынан )UrbanRail.Net > Europe > France > Tram Besançon .

 Иҫтәлекле урындары 

 Вобан проектлаған Безансон ҡәлғәһе. Үҙ эсенән цитаделде, ҡала диуарҙарын һәм Гриффон фортын ала. 2008 йылда был нығытмалар Вобандың 12 нығытмаһы иҫәбендә  ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы ҡомартҡылары исемлегенә  индерелә. 
 Боронғо рим ҡалдыҡтары: Ҡара ҡапҡалар, амфитеатр, һыу үткәргестәр, антик күперҙәр фрагменты
 Сен-Жан соборы  XI—XIII  быуаттарҙа төҙөлгән, әммә  XVIII быуатта яңынан үҙгәртеп ҡорола.
 Кардинал Гранвела йорто (1534—40)
 Музейҙар, аквариумдар, зоопарк
 Ваҡыт музейы
 Вобан цитаделендә «Францияның Ҡаршылыҡ Хәрәкәте һәм депортация» музейы.
 Франш-Конте традициялары музейы
 Тәбиғәт музейы: зоопарк, аквариум, инсектарий, «мышариум»Noctarium , климатология.
 Бальнеологик курорт
 Безансон синагогаһы

 Туғандаш ҡалалар 
  Тверь (Рәсәй)
  Фрайбург (Германия)
  Куопио (Финляндия)
  Хаддерсфилд (Бөйөк Британия)
  Бельско-Бяла (Польша)
  Невшатель(Швейцария)
  Бистрица (Румыния)
  Павия (Италия)
  Хадера (Израиль)
   (Буркина-Фасо)
  Ман (кот-д ' Ивуар)
  Шарлотсвилл, Виргиния (АҠШ)



 Фотоһүрәттәр галереяһы 
+центр|250x250пксцентр|270x270пксцентр|250x250пкс Вобан яры буйы Иҫке  Безансон ҡыйыҡтарыБезансон ҡәлғәһе.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Франция ҡалалары
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары