Чех Республикаһы хөкүмәте

Чех Республикаһы хөкүмәте () — Чех Республикаһы башҡарма власының юғары органы. Хөкүмәттең хоҡуҡи хәле 1992 йылдың 16 декабрендә ҡабул ителгән Чех Республикаһы конституцияһының өсөнсө бүлегендә билдәләнә.

 Хоҡуҡи хәле 
Чех Республикаһы конституцияһына ярашлы, хөкүмәт башҡарма властың юғары органы булып тора һәм рәйес, рәйесе урынбаҫарҙары һәм министрҙарҙан тора (67-се статья). Хөкүмәт парламенттың депутаттар палатаһы алдында яуаплы.

Конституцияның 68-се статьяһына ярашлы, хөкүмәт ағзалары республика президенты тарафынан тәғәйенләнә, шунан хөкүмәт утыҙ көн буйы депутаттар палатаһынан уларға ышаныс күрһәтеүҙәрен үтенә. Депутаттар палатаһы яңы тәғәйенләнгән хөкүмәткә йә ышаныс күрһәтә, йә юҡ. Әгәр ышаныс күрһәтелмәһә, президент хөкүмәттең яңы составын тәғәйенләй, улар ҙа депутаттар палатаһынан ышаныс вотумын ҡабат һорап алырға тейеш. Әгәр ҙә депутаттар палатаһы икенсе тапҡыр рәттән хөкүмәткә ышаныс белдермәһә, президент депутаттар палатаһы рәйесе тәҡдиме буйынса хөкүмәт рәйесен тәғәйенләй.

Хөкүмәт, конституцияның 41-се статьяһына ярашлы, закондар сығарыу инициативаһы хоҡуғына эйә, өҫтәүенә, дәүләт бюджеты тураһындағы һәм дәүләт бюджетының үтәлеше тураһындағы закон проекттарын тик хөкүмәт кенә индере ала (конституцияһының 42-се статьяһы). Парламент тарафынан ҡабул ителгән закондарҙы депутаттар палатаһы рәйесе, республикаһы президенты һәм хөкүмәт рәйесе раҫлай (51-се статья).

Әгәр кәм тигәндә 50 депутаттың яҙма тәҡдиме буйынса депутаттар палатаһы тарафынан ышанмаусанлыҡ күрһәтелгән (72-се статья), йә Республика президенты хөкүмәттең отставкаға китеүен ҡабул иткән осраҡта хөкүмәттең вәкәләттәре туҡтатыла (73-сө статья). , Әгәр депутаттар палатаһы уға ышанмаусылыҡ белдерһә, шулай уҡ парламенттың түбәнге палатаһына һайлауҙарҙан һуң хөкүмәт отставкаға китеү тураһында ғариза бирергә бурыслы.

Башҡарма власть составы «Чех республикаһы министрлыҡтарын һәм дәүләт идаралығының башҡа үҙәк органдарын булдырыу тураһында»ғы № 2/1969 Coll һанлы Законы нигеҙендә билдәләнә. 2013 йылға үҙәк дәүләт идаралығының 14 министрлығы һәм 11 башҡа органдары була (мәҫәлән, Үҙәк хөкүмәт офисы йәки Чех статистика офисы). Дәүләттең үҙәк аппараты шулай уҡ Законда аталмаған һәм министрлыҡтарҙың береһенә буйһонған, милли кимәлдә вәкәләттәре булған төрлө административ органдарҙы үҙ эсенә ала (мәҫәлән, Чех сауҙа инспекцияһы йәки Үҙәк ер офисы) . Ошо уҡ закон министрлыҡтарҙың эшмәкәрлек даирәһен һәм яуаплылығын билдәләй.

 Тарихы 
2010 йылдың 13 июленән власта торған Петр Нечас хөкүмәте Чех республикаһы конституцияһы ғәмәлгә ингән көндән алып ҡарағанда — хөкүмәттең ун беренсе составы. Хөкүмәттең тәүге ике составын (1992—1996 һәм 1996—1998) Вацлав Клаус (коалиция ODS, KDU-ČSL, ODA) төҙөй һәм етәкләй, өсөнсө булып күсеш хөкүмәтен Йозеф Тошовскиҙың күсеү осоро хөкүмәте (2.01.— 17.07.1998, KDU-ČSL, ODA, партияһыҙҙар) — өсөнсө хөкүмәт..

Дүртенсе хөкүмәтте социал-демократтар (ČSSD)тарафынан ойоштора, һәм уны Милош Земан (1998—2002) етәкләй. Хөкүмәттең бишенсе составы ла (2002—2004) коалицион була (ČSSD, KDU-ČSL, US-DEU) һәм уны Владимир Шпидла етәкләй. Алтынсы хөкүмәт (Станислав Гросс, 2004—2005) һәм етенсе хөкүмәт (Иржи Пароубек, 2005—2006) шулай уҡ ČSSD, KDU-ČSL һәм US-DEU партиялары коалицияһы тарафынан ойошторола.

Һигеҙенсе хөкүмәт составын ("") (2006—2007) алты партияһыҙ министрҙар ҡатнашлығында Граждандар демократик партияһы (ODS) ойоштора. «Тополанектың икенсе хөкүмәте» (2007—2009) ODS, KDU-ČSL партиялары һәм Йәшелдәр партияһы коалицияһы тарафынан туплана.

Унынсы хөкүмәт (Ян Фишер, 2009—2010) формаль рәүештә партияһыҙ тип иҫәпләнһә лә, әммә ғәмәлдә өс партияның — ODS, ČSSD партиялары һәм Йәшелдәр партияһының үҙ-ара килешеүе һөҙөмтәһе. Ләкин социал-демократтарҙың хөкүмәткә ҡайтыуы оҙаҡҡа һуҙылмай — киләһе хөкүмәт (Петр Нечас) тик уң-үҙәк ҡарашлы партиялар ODS, TOP 09, Йәмәғәт эштәре (VV) һәм LIDEM тарафынан туплана.

 Петр Нечас хөкүмәте (2010—2013) 
Петр Нечас хөкүмәте 2010 йылдың 10 июлендә ойошторола һәм 2013 йылдың 17 июлендә Нечас премьер-министр посынан отставкаға киткәнгә тиклем эшләй.
Партия-идеология составы буйынса был хөкүмәт уң-үҙәк ҡарашлы була.
ВазифаһынИсемеПартияныңРәйесе, оборона министрыПетр НечасГраждандарҙың демократик партияһыБеренсе вице-рәйесе, сит ил эштәре министрыКарел ШварценбергТОП 09Вице-рәйесеКаролина ПикLIDEMОборона министры (7.12.2012 тиклем)Александр ВондраГраждандарҙың демократик партияһыЭске эштәр министрыЯн КубицепартияһыҙЮстиция министрыПавел БлажкаГраждандарҙың демократик партияһыСәнәғәт һәм сауҙа министрыКуба МартинГраждандарҙың демократик партияһыТирә-яҡ мөхитте министрыХалупа ТомашГраждандарҙың демократик партияһыАуыл хужалығы министрыПетр БендльГраждандарҙың демократик партияһыФинанс министрыМирослав КалоусекТОП 09Һаулыҡ һаҡлау министрыЛеош ХегерТОП 09Хеҙмәт һәм социаль эштәр министрыМюллерово ЛудмилаТОП 09Мәҙәниәт министрыАлена ГанаковаТОП 09Транспорт министрыЗбинек СтанюрГраждандарҙың демократик партияһыМәғариф министры, йәштәр физик культура һәмПетр ФиалапартияһыҙТөбәк үҫеше министрыКамил ЯнковскийLIDEMМинистр портфеле булып, закондар сығарыу советы рәйесеПетр МлснаLIDEM

 Иржи Руснок хөкүмәте (2013—2014) 
2013 йылдың 10 июлендә Иржи Русноктың хөкүмәте составы билдәләнәЧехия хөкүмәт министры итеп тәғәйенләү тураһындағы указға Президент. тапшыра..
Формаль яҡтан Руснок хөкүмәте партияһыҙ тип иҫәпләнелә, әммә хөкүмәттең 5 ағзаһы күптән түгел генә (шул иҫәптән Иржи Руснок үҙе лә) Чех социал-демократик партияһы ағзалары булып тора.
ВазифаһынИсемеПартияныңРәйесеИржи Руснокпартияһыҙ (2010 йылға тиклем — ČSSD)Вице-рәйесе, финанс министрыЯн ФишерпартияһыҙВице-рәйесе, эске эштәр министрыПецин Мартинпартияһыҙ (2013 тиклем — ČSSD)Сит ил эштәре министрыЯн Когоутпартияһыҙ (2013 тиклем — ČSSD)Оборона министрыВластимил ПицекпартияһыҙЮстиция министры, закондар сығарыу советы рәйесеМария Бенешовапартияһыҙ (2013 тиклем — ČSSD)Хеҙмәт һәм социаль эштәр министрыФрантишек Коничкапартияһыҙ (2013 тиклем — ČSSD)Сәнәғәт һәм сауҙа министрыИржи ЦиенциалпартияһыҙҺаулыҡ һаҡлау министрыГольцата МартинпартияһыҙМәғариф министры, йәштәр физик культура һәмДалибор ШтиспартияһыҙАуыл хужалығы министрыМирослав ТоманпартияһыҙТранспорт министрыЖак ЗденекпартияһыҙТөбәк үҫеше министрыФрантишек ЛуклпартияһыҙТирә-яҡ мөхитте министрыПодивинский ТомашпартияһыҙМәҙәниәт министрыИржи Балвинпартияһыҙ

2013 йылдың 7 авгусында Чехияның Депутаттар палатаһы ултырышында Иржи Руснок хөкүмәте, конституцияла ҡаралғанса, палата ағзаларының күпселек тауышын йыя алмай: 100 депутат (уң-үҙәк ҡарашлы ODS һәм TOP 09 партиялары ағзалары) Руснок хөкүмәтенә ҡаршы тауыш бирә, 93 депутат ыңғай тауыш бирә (һул фирҡәләрҙән торған KSČM һәм ČSSD, шулай уҡ күпселеге уң-үҙәк ҡарашлы Йәмәғәт эштәре партияһынан), 7 депутат палата ултырышында ҡатнашмаған. Иржи Руснок тауыш биреү һөҙөмтәһен «ғәҙел рәүештә еңелеү» тип атай һәм 8, 9-сы августа ул үҙе һәм уның хөкүмәте ағзалары отставкаға китәсәк, яңы ссостав ойошторлоғанға тиклем вазифаларҙы үтәүселәр булып ҡаласаҡтары тураһында белдерәЧехия парламентында яңы хөкүмәткә ышанмаусанлыҡ белдереү вотумЯҡын Чехия хөкүмәт отставкаға китергә ғариза биргән көн.  9 августа Иржи Руснок хөкүмәттең отставкаһы тураһында иғлан итә. 13 августа Чехия президенты Милош Земан хөкүмәттең отставкаһын ҡабул итә. Хөкүмәт ағзалары һәм Руснок, Парламенттың Депутаттар палатаһына сираттан тыш һайлауҙар үтеп, яңы хөкүмәт ойошторолғанға тиклем үҙ вазифаларын үтәйЧехия президенты хөкүмәт отставкаға ҡабул Руснок Иржи .

 Богуслав Соботка Хөкүмәте (2014—2017) 
2014 йылдың 17 ғинуарында Чехия президенты Милош Земан Чехия хөкүмәте рәйесе итеп Богуслав Соботканы тәғәйенләйЧехия премьер яңы булған социал-демократтар соботок богуслав. 2014 йылдың 29 ғинуарында президент Богуслав Соботка хөкүмәте составын раҫлайЧехия президенты илдең яңы хөкүмәте раҫлаған Земан, һөҙөмтәлә һул-үҙәк ҡарашлы ČSSD, 2011 һәм KDU-ČSL партиялары коалицияһы барлыҡҡа килә
ВазифаһынИсемеПартияныңРәйесеСоботок БогуславЧех социал-демократик партияһыБеренсе вице-рәйесе, иҡтисад буйынса, финанс министрыАндрей Бабиш2011 ANOВице-тикшеренеү һәм фән буйынса комитеты рәйесеПавел БелобрадекХДС — ЧВПЭске эштәр министрыМилана ХованецЧех социал-демократик партияһыЮстиция министрыХелена Валковый2011 ANOОборона министрыСтропницкий Мартин2011 ANOСәнәғәт һәм сауҙа министрыЯн МладекЧех социал-демократик партияһыТирә-яҡ мөхитте министрыРихард Брабец2011 ANOАуыл хужалығы министрыЮречка МарианХДС — ЧВПСит ил эштәре министрыЛюбомир ЗаоралькаЧех социал-демократик партияһыҺаулыҡ һаҡлау министрыСватоплук НемечкиЧех социал-демократик партияһыХеҙмәт һәм социаль эштәр министрыМихаел МарксовЧех социал-демократик партияһыМәҙәниәт министрыДаниель ХерманХДС — ЧВПТранспорт министрыАнтонин Прахарж2011 ANOМәғариф министры, йәштәр физик культура һәмМарцель ХладекЧех социал-демократик партияһыТөбәк үҫеше министрыВера Йоурова2011 ANOКарл Шлехтов (08.10.2014 c)2011 ANOҺәм кеше хоҡуғы буйынса тигеҙ мөмкинлектәр министры, закондар сығарыу советы рәйесеКесе Иржи ДинстбирЧех социал-демократик партияһы

 Андрей Бабиш хөкүмәте (2017) 
2017 йылдың 12 декабрендә Чех республикаһы президенты Милош Земан Чехия хөкүмәте составын раҫлай, 6 декабрҙә үк уның рәйесе итеп ANO 2011 лидеры Андрей Бабиш тәғәйенә.
ВазифаһынИсемеПартияныңРәйесеАндрей Бабиш2011 ANOВице-рәйесе һәм сит ил эштәре министрыСтропницкий Мартин2011 ANOВице-министры рәйесе һәм тирә-яҡ мөхитРихард Брабец2011 ANOФинанс министрыАлена Шиллеровобеспартийная, сторонница 2011 anoЭске эштәр министрыЛюбомир Метнарпартияһыҙ, яҡлылар 2011 anoҺаулыҡ һаҡлау министрыАдам Войтехпартияһыҙ, яҡлылар 2011 anoХеҙмәт һәм социаль эштәр министрыЯрослав Немцов2011 ANOСәнәғәт һәм сауҙа министрыГюнер Томашпартияһыҙ, яҡлылар 2011 anoЮстиция министры, закондар сығарыу советы рәйесеРоберт Пеликан2011 ANOМәғариф министры, йәштәрҙе физик культура һәмРоберт Плаг2011 ANOОборона министрыКарл Шлехтовбеспартийная, сторонница 2011 anoТранспорт министрыДан Ағыппартияһыҙ, яҡлылар 2011 anoТөбәк үҫеше министрыКлара Досталовабеспартийная, сторонница 2011 anoАуыл хужалығы министрыМилька Подебрадтанпартияһыҙ, яҡлылар 2011 anoМәҙәниәт министрыИлья Шмидпартияһыҙ, яҡлылар 2011 ano

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Чех Республикаһы Конституцияһы 
 Ústavа České republiky 

Категория:Илдәр буйынса хөкүмәттәр
Категория:Чехия сәйәсәте
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных