Швед ҡапҡаһы

Швед ҡапҡаһы (лат. Zviedru vārti, швед. Svenskporten) — мәҙәниәт ҡомартҡыһы, архитектура комплексы, Латвияла Рига ҡалаһының Торня урамында бер нисә йортта урынлашҡан.

 Тарихы 
XVII быуат башында бөгөнгө Торня урамы районында ҡала стенаһы буйында торлаҡ йорттар әүҙем төҙөлә башлай. Яңы төҙөлгән ҡоролмаларға ябып ҡуйыла торған инеү урыны кәрәк була. Ошо маҡсат менән  1698 йылда, швед хакимлығы ваҡытында, торлаҡ йорт стенаһына яңы ҡала ҡапҡаһы уйып яһала, ул беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланып ҡалған берҙән-бер ҡапҡа булып тора.  

Был районда ҡасандыр Юргендың оборона башняһы була (рус  сығанаҡтарының ҡайһы берҙәрендә Юрьевский тип  атала), был ярым түңәрәк бейек башняның аҫҡы өлөшө һуңыраҡ  күршеләге ҡапҡалы  11-се йортона урынлаша.    

1926 йылда Швед ҡапҡаһы ҡаланан Латвия архитекторҙары йәмғиәте тарафынан ҡуртымға алына, һәи йорт үҙенең яңы тәғәйенләнешенә ярашлы үҙгәртеп төҙөлә.  

Реконструкциянан һуң биналар төп нөсхәһендәге ҡиәфәтен ала.    Фронтонына, порталына,  битлектәре менән консолдәренә барокко стиленә хас һыҙаттар бирелә. Ике йорт (һуңыраҡ өсөнсөһө лә) архитектура комплексы тәшкил итә, унда бөгөн Латвияның архитекторҙар союзы урынлаша, китапхана һәм студия эшләй.  
мини|320x320пкс
Интерьеры  1926—1928 йылдарҙа архитектор А.И. Трофимов проектына  ярашлы дөйөм төҙөлөшкә тап килтерелә. XVIII быуаттарҙың кафель мейесе ҡуйыла, барокко һәм классицизм стилендәге плафондар тергеҙелә. 

Ике реконструкциянан һуң бөгөнгө ҡиәфәтен ала: 1953 — 1956 йылдарҙа яңы 13-сө йорт төҙөп һәм 15-се йортто 1986—1987 йылдарҙа  берләштереп, А.А. Рейнфелдс проекты буйынса киңәйтеләРига: Энциклопедия = Enciklopēdija «Rīga» / Гл. ред. П. П. Еран. — 1-е изд.. — Рига: Главная редакция энциклопедий, 1989. — 880 с. — C. 778. — 60 000 экз. — ISBN 5-89960-002-0.

 Әҙәбиәт һәм сығанаҡтар 

 А. К. Круминь. «Сокровища зодчества народов СССР. Рига». Издательство Академии архитектуры СССР. Москва, 1947
 Энциклопедия «Рига», главная редакция энциклопедий, Рига 1989
 Андрис Колбергс. «Книга о Риге»; Полиграфическая фирма Яня сета, Рига 1998
 Janis Krastins, Ivars Strautmanis «Riga. The Complete Guide to Architecture»; Riga, Projekts 2004 
 J. Straubergs. «Rīgas vēsture»; Rīga, 1932 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 

 Достопримечательности Риги
 Шведские ворота (Приекуле)

 Һылтанмалар 

 Шведские ворота на wikimapia.org

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Латвия
Категория:Риганың биналары һәм ҡоролмалары
Категория:Риганың иҫтәлекле урындары