Кельце

Кельце (; урыҫ исеме ваҡытта поляк батшалығы — Кельц, орфография дореформенный аша яҙылған ять — Кельц — ҡатмарлаша ярашлы, польша) — үҙәк Польша ҡалаһы, Польшаның баш ҡалаһы Варшаванан, 170 саҡрым көньяҡта урынлашҡан. 1999 йылға тиклем Кельце ҡалаһы Кельце воеводствоһының баш ҡалаһы була, 1999 йылдағы административ реформанан һуң, ул Свентокшиский воеводствоһының баш ҡалаһы ҙур автомобиль һәм тимер юлдары үҙәге. Халҡы — 196 335 кеше (2018йыл).

 Тарих 
справа|мини|250x250пкс|Кафедраль собор
справа|мини|267x267пкс|Кельце ҡыйралышында һәләк булғандар мемориалы(1946)
Хәҙерге ваҡытта Кельце ҡалаһы Свентокшиш тауҙарының итәгендә (Изге тәре тауы) урынлашҡан, археологик ҡаҙыуҙар бында кельт осоронда уҡ славяндар йәшәгән булған тип иҫбатлай.

XI — XII быуаттарҙа Кельце урынындағы ауыл Краков епископтарының милке була. Ҡаланың Краков янында тороуы уны йәрминкә үҙәге итә.
1171 йылда беренсе таш сиркәү төҙөлә, аҙаҡ ул кафедраль соборға әйләндерелә, ә 1295 йылда Кельц ҡала статусын ала.

XV быуатта ҡала тирәһендә мәғдән ятҡылыҡтары асылғандан һун Кельце иң эре металлургия үҙәге була, ҡала тиҙ үҫешә.

1660 йылда шведтар менән һуғышҡанда шведтар ҡаланы талай һәм яндыра. Ҡаланы тергеҙеү XVIII быуатҡа тиклем дауам ителә.

1795 йылда Польшаны Өсөнсө бүлеүҙән һуң, Кельце Австрия составына инә. Наполеон һуғышы ваҡытында бойондороҡһоҙ Варшава кенәзлегенең өлөшө була, Наполеон еңелгәндән һуң Рәсәй составындағы Поляк батшалығына күсә.

XIX быуат ҡала сәнәғәт үҙәге һәм шахтерҙар ҡалаһы булып үҫешеүен дауам итә, 1816 йылда Польшала беренсе булып Кельц техник университеты асыла.

Рәсәй империяһы составында —ул Келец губернаһының административ үҙ:әге була.

Беренсе донъя һуғышынан һуң ҡала Польшаның бойондороҡһоҙ бер өлөшө булып ҡала. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында нацистар оккупацияһында була, ҡаланың тирә-яғында, бигерәк тә Свентокшиш тауҙарында партизандар отряды әүҙем хәрәкәт итә.

4 июль, 1946 йыл. Польшала һуғыштан һуңғы иң эре Кельце еврей ҡыйралышы була, уның барышында яҡынса 40 йәһүд үлтерелә һәм яҡынса 50-һе яралана.

 Халыҡ 

 Иҫтәлекле урындар 
справа|мини|250x250пкс|Епископ һарайы

 Епископ һарайы 1641 йылда төҙөлгән.
 Кафедраль собор. Тәүге ғибәҙәтхана 1171 йылда роман стилендә төҙөлә, һуңынан бер нисә тапҡыр яңынан төҙөлә; һуңғы үҙгәртеүҙәр барокко дәүеренә ҡарай.
 Изге Троица сиркәүе. 1640—1644 йылдарҙа төҙөлгән
 Ҡала баҙары. XVIII быуат.
 Синагога
 Ратуша бинаһы (1848 й.)
 Никольский гарнизон сиркәүе (1904)
 Дэвис Майлз һәйкәле
 Владимир Высоцкий бюсы
 Совет хәрби әсирҙәренең ҡәберлеге
 Келец ауылы музейы

Туристарҙы йәлеп итеүсе Свентокшиш тауҙарын айырыуса билдәләп үтергә кәрәк..

4375x4375пкс|Panorama Kielc

 Туғанлашҡан ҡалалары  
  Винница ҡалаһы (Украина) (1993 йыл, 10 август)
  Гота (Германия) (1997 йыл, 2 май)
  Каменское (Украина)
  Оранж (Франция) (1992 йылдан алып)
  Рамла (Израиль) (2006 йылдың 29 майында с)
  Хернинг (Дания) (20 ноябрь, 1991 йыл)
  Чепель (Венгрия) (2005 йылдың 21 апрелендә)

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Погром в Кельце

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Сайт города 
 Сайт с фотографиями Кельце 
 Investments in Kielce
 Днепродзержинск — побратим города Кельце
 Наши Кельце 



Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Страницы с непроверенными переводами
Категория:Польша ҡалалары