Порвоо

Порвоо ( [ˈporʋoː]), Борго ( [ˈbɔrˌgoː]) — Финляндияла коммуна һәм ҙур булмаған ҡала, Хельсинкинан көнсығышҡа табан 50 км алыҫлыҡта урынлашҡанБорго, город // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.. Финляндияның Турку ҡалаһынан һуң иң боронғо ҡала.

 Тарихы 
Ҡала үҙенең исемен ҡала аша аҡҡан Порвоонйоки йылғаһы эргәһендәге швед тупраҡ ҡәлғәһе исеменән ала. Порвоо исеме- был швед атамаһының (Borgå) һәм уның borg «һарай» , -å «йылға» өлөштәренең фин версияһы.

XIV быуат йылъяҙмаларында тәүге тапҡыр телгә алына. 1809 йылға тиклем Швед короллеге составына инә.

Рәсәйҙең 1808—1809 йылдарҙағы рус-швед һуғышында еңеүенән һуң ҡала Рәсәй император йорто менән шәхси уния менән бәйле Бөйөк Финляндия кенәзлеге составына инәБорго // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.. 1809 йылдың 10(22) мартында — 7(19) июлендә рәсәй императоры Александр I Финляндияла Борго сеймы йыйып, фин халҡының киң автономияһын раҫлағандан һуң ҡала Рәсәйҙә һәм донъяла киң билдәлелек ала. Был сейм, быға тиклем швед тажына буйһонған бөйөк кенәзлекте фин милли дәүләте тип таный. Швед элитаһы артабан да Финляндияла, шул иҫәптән Порвоола ла үҙенең хоҡуҡутарын һәм йоғонтоһон һаҡлап ҡала. 

1917 йылда Октябрь революцияһынан һуң — бойондороҡһоҙ Финляндия составында.

Порвоо ҡалаһы Рәсәйҙең СалауатГульназира БИИШЕВА. У городов Башкирии 12 иностранных побратимов — Новости Уфы и Башкирии Proufu.ru  (рус.)Дружба — великая сила. Города-побратимы Уфы. (неопр.).  www.ufamama.ru. Проверено 7 августа 2017. һәм Сорғот ҡалалары менән туғандаш.

 Халҡы 
Халҡы 48 794 кеше (2011 йылдың 31 мартына). Фин шведтары әлегә тиклем ҡала халҡының яҡынса өстән бер өлөшөн тәшкил итә, 16 102 кеше (33 %), финдар — 31 228 кеше (64 %) (2011 йылғы баһа). Рәсми ике телле ҡала.

 Ҡыҙыҡлы факттар 
Порвоо ҡалаһында Леонид Гайдайҙың «За спичками» фильмы төшөрөлә, фильмда ҡала Йоки тип аталаПо следам фильма «За спичками» (неопр.) (недоступная ссылка — история) (26 августа 2008). Проверено 20 мая 2012. Архивировано 15 октября 2011 года., уның реаль прототибы булып көнсығыш карелия ҡалаһы Йоэнсуу тора.

Ҡалала фин милләтсеһе, Финляндияның рус генерал-губернаторы Бобриковты үлтергән Шауман Эйгендың ҡәбере урынлашҡан.

1809 йылда нәҡ Порвоола Александр I Борго сеймы асҡан, унда Финляндияның дәүләт ҡоролошо тураһында манифесы уҡып ишеттереләВедерникова М. И. Порвоо, или старая добрая Финляндия  (неопр.). TRAVELOG. .

 Билдәле кешеләре 
 Карл Юхан Адлеркрейц (1757—1815) — граф, швед генералы
 Эльза Бунге (1734—1819) — швед яҙыусыһы, ботаник
 Чель Карлстрём (род. 1976) — велосипедта ярышыусы (шоссе ярыштары)
 Владимир Романов (1917—1992) — бөйөк кенәз Кирилл Владмировичтың берҙән-бер улы, Порвоола тыуған
 Йохан Людвиг Рунеберг (1804—1877) — фин шағиры, Финляндия гимны һүҙҙәре авторы 
 Альберт Эдельфельт (1854—1905) — фин рәссамы, график.
 Георг Магнус Спренгтпортен (1740—1819) — граф, хәрби начальник, сәйәси эшмәкәр, беренсе генерал — Бөйөк Финляндия Кенәзлеге губернаторы 
 Сами Туомас Хююпия (род. 1973) — фин футболсыһы, Порвоола тыуған

 Фотоһүрәттәр галереяһы 
 220x220пкс
 220x220пкс
 350x350пкс
   Порвоола иҫке ратуша
  Порвоола Дева Марияның кафедраль соборы.
 Порвоонйоки  


 Официальный сайт(фин.)(швед.)(инг.)
 Туристический сайт (фин.)(швед.)(инг.)
 Порвоо.  Фоторепортаж. (фин.)(швед.)(инг.)
 Порвоо, или старая добрая Финляндия  (рус.)

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Официальный сайт(фин.)(швед.)(инг.)
 Туристический сайт (фин.)(швед.)(инг.)
 Порвоо.  Фоторепортаж. (фин.)(швед.)(инг.)
 Порвоо, или старая добрая Финляндия  (рус.)
Категория:Финляндия ҡалалары
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары