Малакология

Малакология — зоологияның йомшаҡ тәнлеләрҙе, йәғни моллюскыларҙы (Mollusca) өйрәнеүсе бүлеге.

Атамаһы грек һүҙенән килеп сыҡҡан  — моллюскылар.

Моллюскылар өйрәнеүсе ғалим малаколог тип атала.

Малакология молюскыларҙың:
 систематикаһына,
 килеп сығышына (филогения),
 таралыуына (зоогеография),
 биологияһына,
 экологияһына ҡағылған мәсьәләләрҙе ҡарай.

Малакология үҙ эсенә түбәндәге бүлектәрҙе ала:
 конхология (конхиология) — моллюск ҡабырсаҡтарын, тикшеренеүгә арнала лимакология (лимакология)— лайлалы ҡусҡарҙарҙы тикшеренеүгә арнала ,
 тевтология (тевтология) — башаяҡлы моллюскыларҙы тикшеренеүгә арнала.

Малакологияның ғәмәли тармағы моллюскыларҙы кеше эшмәкәрлегендәге әһәмиәтенән сығып өйрәнә:
 медицинала
 ветеринарияла,
 ауыл хужалығында һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәтендә.

Палеомалакология өлкәһендәге тикшереүҙәр боронғо малакофаунаны һәм улар осраған геологик ҡатламдарҙың йәшен (датировка) билдәләүгә арнала. Быға ҡабырсаҡтарҙың һәйбәт һаҡланыуы ныҡ булышлыҡ итә.

«Malacology» терминының авторҙары булып франко-америка эксцентрик натуралисы Рафинеск Константэн Самюэл (Samuel Rafinesque Constantine-Schmaltz; 1814) һәм зоолог француз Анри-Мари Дюкрота-Блэнвиль (de Ducrotay Blainville; 1825)V Vinarski Maxim. 2014. The birth of malacology. How and when? 90 Zoosystematics evolution and(1): 1-5 (28 Mar 2014). doi: 10.3897/zse.90.7008. һанала.

 Тарихы 
1794 йылда моллюскыларҙың (шул мәлдә билдәлеләренең) иң тәүге тулы ғилми тасуирламаһы төҙөлә.

1868 йылда немец малакологтары йәмғиәте ойошторола.

1962 йылдан алып донъя малакологтарының халыҡ-ара берләшмәһе Unitas Malacologica эшләп килә (1977 тиклем Unitas Malacologica Europaea тип атала)  , һәм халыҡ-ара Конгрестар үткәрә.

 Малакологтарҙың милли ойошмалары 
 Австралия — Malacological Society of Australasia 
 Бельгия — илдә малакологтарҙың ике йәмғиәте эшләй
 Société Belge de Malacologie — франкоязычное ;
 Belgische Vereniging voor Conchyliologie (B.V.C.) — голландскоязычное (1961 йылда «Gloria Maris», атамаһы менән нигеҙләнгән. Яңы атамаһы 1976 йылдан алып). Шулай уҡ, Belgian Society for Conchology атамаһы менән дә йөрөй 
 Бөйөк Британия һәм Төньяҡ Ирландия —
 Conchological Society of Great Britain and Ireland;
 Malacological Society of London 
 Германия — Deutsche Malakozoologische Gesellschaft  
 Испания — Sociedad Española de Malacología
 Италия — Società Italiana di Malacologia  
 Латвия — Malacology in Latvia 
 Нидерланды — Nederlandse Malacologische Vereniging 
 Польша — Stowarzyszenie Malakologów Polskich, The Association of Polish Malacologists 
 Россия —
 Дальневосточное малакологическое общество (ДВМО, 1994)

 АҠШ — илдә бер нисә йәмғиәт һәм клуб :
 American Society Malacological (1931 йылда төҙөлгән) ;
 Of America Conchologists ;
 Society of Oregon Conchologists (1965 йылда төҙөлгән) 
 Boston Malacological The Club ('Mal' Club; 1910 йылдың 14 мартынан ; Бостон)  .
 Conchological Pacific The Club (County Museum of Natural History Los Angeles, Лос-Анджелеста) — 2003 йылда Америка малакологтарының ике бик боронғо клубы : Pacific Shell the Club (1945 йылда нигеҙләнгән) һәм the Club Conchological of Southern California (1902 йылда нигеҙләнгән Shell Tuesday The Club) ҡушылыуы һөҙөмтәһендә төҙөлгән .
 Philadelphia Shell The Club (1955 йылда нигеҙ һалына)  

 Филиппины — Malacological Society of the Philippines, Inc.
 Франция — Association Française de Conchyliologie 
 Эстония — Eesti Malakoloogia Ühing

 Конгрестарҙа һәм симпозиумдарҙа 

 Халыҡ-ара 
 17th International Congress of Unitas Malacologica (UM), World Congress of Malacology — Phuket, Таиланд, 18—24 июль 2010 йыл. 
 16th International Congress of Unitas Malacologica (UM), Antwerp, Бельгия, 2007.  Категория:Википедия:Статьи с нерабочими ссылками
 15th Internation Категория:Википедия:Статьи с нерабочими ссылками al Congress of Unitas Malacologica (UM), Perth, Австралия, 2004.  
 14th International Congress of Unitas Malacologica (UM), Vienna, Австрия, 2001.  
 13th International Congress of Unitas Malacologica (UM), Washington, D.C., США, 1998. Труды pdf 18MB . Формаль рәүештә ул 1-се халыҡ-ара конгресс тип атала («World» Congress of Malacology). Сөнки American Malacological Union (AMU) (64-се кәңәшмә) һәм Western Society of Malacologists (USA) (31-се кәңәшмә) ойошмаларының йыл һайын үтә торған кәңәшмәләре берләштерелә. Ул Unitas Malacologica ойошмаһының Европанан ситтәге тәүге Конгресы.
 Unitas Malacologica ойошмаһының 1-се Конгресы, Лондон, Великобритания, 17—21 сентябрь 1962 йыл.  
 7th International Conference on Molluscan Shellfish Safety — Nantes, Франция, 14—19 июнь 2009 йыл.  

 Европала 
 5th Congress of the European Malacological Societies, 2008
 6th Congress of the European Malacological Societies (CEMS) — Vitoria-Gasteiz, Испания, 18—22 июля 2011  6th Congress of the European Malacological Societies 

 Журналдар 
 American Malacological Bulletin  
 Basteria
 Fish &amp; Shellfish Immunology
 Folia Malacologica
 Heldia
 Journal of Conchology
 Journal of Medical and Applied Malacology
 Journal of Molluscan Studies 
 Malacologia   — The Field Museum (Чикаго, Иллинойс, США) һәм Institute of Malacology (Мичиган) бергәләп баҫтыра.
 MalaCo
 Malacological Review
 Mollusca  — издаётся Museum of Zoology Dresden (Museum für Tierkunde Dresden). Дрезден, Германия
 The Nautilus   — с 1886 года публикуется музеем Bailey-Matthews Shell Museum. Первые два тома были изданы под названием The Conchologists’ Exchange.
 Neptunea  — с 2002 года публикуется в Бельгии
 Ruthenica (Russian Malacological Journal)   — Российский малакологический журнал, публикуется с 1991 года (ISSN 0136-0027)
 The Veliger 
 Venus (Japanese Journal of Malacology)
 Vita Marina
 Бюллетень Дальневосточного малакологического общества

 Малакологтар 
Алякринский, Оскаровна Ингу — моллюскыларҙың физиологик адаптацияһы буйынса белгес .
Ализаде, Камбай Аскер оглы (1899—1990) — милләте әзербайжан, совет геологы, палеонтологы, малакологы. Академик.
Балашов Игорь Александрович — украин. Малаколог, .БДБ илдәренең көньяк төбәктәрендәге ер өҫтө моллюскылары буйынса белгес. 
Богословская Маргарита Федоровна (1922—) — палеомалаколог, биология фәндәре докторы.
Брусина, Спиридион — Загреб университеты профессоры
Винарский, Максим Викторович — биология фәндәре кандидаты. Төп ҡыҙыҡһыныуы —Евразияның сөсө һыу моллюскылары, уларҙың систематикаһы һәм үҙгәреүсәнлеге (шулай уҡ, — Lymnaeidae).
Голиков, Александр Николаевич (1931—) — урыҫ малакологы. Төп ҡыҙыҡһыныуы — Рәсәйҙең (СССР) төньяҡ һәм алыҫ көнсығыш диңгеҙҙәренең ҡорһағаяҡлы моллюскыларының систематикаһы һәм фаунистикаһы, Gastropoda макросистемаһы.
Кантор, Юрий Израилевич — биология фәндәре докторы. «Neogastropoda» төркөмөнә ҡараған (Turridae)  фаунаһын, систематикаһын, морфологияһын һәм эволюцияһын өйрәнеү менән шәғәлләнә.
Кафанов, Александр Иванович — палеомалаколог, биология фәндәре докторы, профессор.
Крамаренко, Сергей Сергеевич — Gastropoda төркөмөндәге ер өҫтө моллюскыларының үҙгәреүсәнлеген һәм популяцион экологияһын өйрәнә.
 Леонова, Татьяна Борисовна (1946—) — геология-минералогия фәндәре докторы. Фән буйынса директорҙың (1996) урынбаҫары һәм моллюскылар лабораторияһы мөдире.
 Лутаенко, Константин Анатольевич — биология фәндәре докторы. Алыҫ көнсығыш малакологтары йәмғиәте рәйесе. Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары өлкәһе — Bivalvia төркөмөндәге диңгеҙ моллюскылары.
Любин, Павел Анатольевич — биология фәндәре кандидаты. Рәсәйҙең төньяҡ диңгеҙҙәрендәге ҡорһағаяҡлы моллюскыларҙы өйрәнә.
Менка, Карл Теодор (1791—1861) — немец зоологы, Zeitschrift Malakozoologie für (1854 — Blatten Malakozoologische) журналына нигеҙ һалыусы .
Набоженко, Максим Витальевич — биология фәндәре кандидаты, энтомолог, малаколог. Рәсәйҙең көньяҡ диңгеҙҙәрендәге ике ҡапҡаслы моллюскыларҙы өйрәнә.
Несис, Назимович Кир — Cephalopoda төркөмөнең систематикаһы һәм фаунаһы буйынса белгес.
Пархаев, Павел Юрьевич — биология фәндәре кандидаты, палеонтолог. Боронғо моллюскыларҙы өйрәнеү менән шөғөлләнә.
Руженцев, Василий Ермолаевич — палеомалакологы, биология фәндәре докторы. Ленин премияһы лауреаты.
Сон Михаил Олегович — украин малакологы, моллюскыларҙың ситтән осраҡлы ингән (инвазийные виды) төрҙәрен өйрәнеү менән шөғөлләнә.
Ярослав Игоревич (1932—2004) — урыҫ малакологы, биология фәндәре докторы, профессор, РАЕН. академигы.
Сысоев Александр Владимирович — Gastropoda төркөмөнә ҡараған диңгеҙ моллюскыларын өйрәнә. Рәсәй фаунаһы моллюскыларының өс каталогын төҙө-ҙә ҡатнашҡан.
Фролов Александр Александрович —сөсө һыуҙа тереклек итеүсе ике ҡапҡаслы моллюскыларҙы өйрәнеү менән шөғөлләнә. Шулай уҡ, Рәсәйҙең европа өлөшөнөң төньяғындағы Pisidioidea төркөмөн өйрәнә..
Филатова Зинаида Алексеевна (1905—1984) — урыҫ малакологы.
Шиманский, Виктор Николаевич — палеомалаколог, биология фәндәре докторы, профессор.
Шиков, Евгений Викторович — ер өҫтө моллюскыларының фаунаһын һәм биотоп буйынса бүленешен өйрәнеүсе белгес.
Шилейко, Анатолий Алексеевич — ер өҫтө моллюскыларының филогенияһы һәм систематикаһы буйынса белгес.
Шмидт, Адольф (1806—1889) — немец малакологы һәм табибы.
Роберт Такер Аббот Robert Tucker Abbott (1919—1995) — американың күренекле малакологы. Моллюскылар буйынса 30-ҙан ашыу китап авторы, публицист, The Nautilus (1971).
Жан-Гильом Брюгиер Jean Bruguière Guillaume (1749 йәки 1750—1798) — француз зоологы, дипломат һәм малаколог. Яҡынса 50 ырыу һәм төр моллюскыны тасуирләй..
 Eduard Martens von (1831—1904) — немец зоологы. 150 ырыу һәм 1680 төр моллюскыны һүрәтләгән.
 Odhner Hjalmar Nils (1884—1973) — швед малакологы.
Johannes Thiele (1860—1935) — немец зоологы. 1500 төр моллюскыны һүрәтләгән.

 Иҫкәрмә 

 Әҙәбиәт 
 Heppel, D. «The long dawn of Malacology: a brief history of malacology from prehistory to the year 1800.» Archives of Natural History 22 (3): 301—319 (October 1995).


 Һылтанмалар 
 Форум малакологов
 Клуб коллекционеров морских раковин
 www.conchology.be
 www.molluscan.com
Категория:Малакология
Категория:Зоология бүлектәре
Категория:Страницы с непроверенными переводами