Торжок

Торжок — Рәсәйҙең Тверь өлкәһендәге ҡала. Торжок районының административ үҙәге, өлкә әһәмиәтендәге ҡала, шул уҡ исемдәге Торжок ҡалаһы ҡала округы муниципаль берәмеген барлыҡҡа килтерәУстав города Торжок .

Тверца йылғаһы буйында урынлашҡан. Уға X—XI быуаттарҙа нигеҙ һалынған.

Рустең көньяҡ райондарынан Новгород менән Петербургҡа табан үткән эре сауҙа юлдарының береһе. XV быуат урталарына тиклем — Новгород республикаһының сик буйы ҡалаһы

Ҡалала XVII—XIX быуаттарҙағы архитектура ҡомартҡыларын һаҡлана: шул иҫәптән торлаҡ, ғибәҙәтханалар, Борисоглебский һәм Воскресенский монастырҙары. Полиграфия сәнәғәте һәм янғын һүндереү техникаһын етештереү үҫешкән. Халыҡ һаны — 45 641 кеше (2018 йылғы мәғлүмәттәр буйынса).

 Билдәле шәхестәре 
 Дадай Сергей Иеронимович (27.09.1914—1988), төҙөүсе, хужалыҡ эшмәкәре. 1960—1980 йылдарҙа «Туймазынефтестрой» тресының 5-се һәм 6-сы төҙөлөш идаралыҡтары начальнигы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған төҙөүсеһе (1975). Октябрь Революцияһы (1971), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1980), I дәрәжә Ватан һуғышы (1985), «Почёт Билдәһе» (1966) һәм ике Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1944) кавалеры. Туймазы ҡалаһының почётлы гражданы (1987)Межпоселенческая центральная библиотека муниципального района Туймазинский район. Почётные граждане города. Дадай Сергей Иеронимович. 

 Географияһы 
 Географик урыны

Торжок рәсәйҙең Европа өлөшөндә, Валдай ҡалҡыулығы итәгендә, Волганың һул ҡушылдығы булған Тверца йылғаһының ике ярына урынлашҡан. Ҡала майҙаны — 58,8 кв. километр. Диңгеҙ кимәленән уртаса бейеклеге — 165 м.

Торжоктан көньяҡ-көнсығышҡа табан 64 саҡрымда Тверь ҡалаһы ятаРасстояние между Торжком и Тверью, ә 239 километрҙа — МәскәүРасстояние между Торжком и Москвой. Ҡала янынан ғына «Рәсәй» автомобиль юлы үтә, ул ҡаланы Мәскәү һәм Санкт-Петербург менән бәйләй. «Торжок» тимер юл станцияһынан Ржев, Лихославль һәм Соблаго ҡалаларына аоездар йөрөй.

Ҡаланы Тверца йылғаһы ике өлөшкә бүлә, йылға тверца йылға аша өс күпер һалынған, уларҙың береһе — йәйәүлеләр өсөн. Шартлы рәүештә ҡала түбәндәге райондарға бүленә:

 Ленинград шоссеһы
 Калинин шоссеһы
 Үҙәк (һул һәм уң яҡ яр)
 Марс
 Көньяҡ
 Митино
 Химик
 Луначарка
 Володарка

 Климаты

Климат ТоржокКүрһәткестәреДек.Два.МартАпра.МайИюньИюльАвг.Сена.Окт.Нояб.Тирәсте.ЙылҺауа температураһы, °C-6-4,91,49,8172123,120,914,77,60,5-3,88,4Уртаса температура, °C-8,8-8,5-2,6511,615,717,815,710,14,4-1,7-6,24,4Ул кәм тигәндә, °C-12,4-12,7-70,15,79,912,210,65,71,2-4,1-9,10Яуым-төшөм нормаһы, мм353330366378786852524441610Сығанағы: Weather MSN, Climate-data.org

 Тарихы 
Торжок — Рәсәйҙәге иң боронғо ҡалаларҙың береһе. Уның барлыҡҡа килеүенең аныҡ ҡына датаһы билдәле түгел. X—XI быуаттарҙа  Новгород сауҙагәрҙәре ҡалаға нигеҙ һалған тип иҫәпләнелә. Археологик ҡаҙыныу эштәре лә быны раҫлай . Торжок тураһындағы беренсе яҙма 1139 йылғы Новгород йылъяҙмаһында табыла. Был йылъяҙма ҡаланы Суздаль кенәзе Юрий Долгорукийҙың баҫып алыуы тураһында бәйән итә:

 Атамаһының килеп сығышы 
Ҡала атамаһының килеп сығышы «торг» һүҙе менән бәйле. Борон бында күрше кенәзлектәр һәм башҡа дәүләттәрҙең сауҙагәрҙәре сауҙа ойошторор булған. XII быуаттан алып йылъяҙмаларҙа «Яңы Торг» һәм «Торжок» атамалары осрай. Һуңғы атама халыҡ телендә нығына һәм рәсми атамаһы булып ҡала. Шуға ҡарамаҫтан, хәҙерге топонимикала «торжокский» сифаты менән бер рәттән «новоторжский» варианты ла ҡулланыла, ә ҡала халҡы «новоторҙар» тип атала.
 +
 центр|231x231пкс
 центр|224x224пкс
 центр|219x219пкс
 центр|212x212пкс
  XX быуат башында күперҙән Борисоглебский монастыры күренеше
 XX быуат башында крепостной валдан күренеш
 XX быуат башында Борисоглебский монастыры янындағы крепостной вал
 XX быуат башында Михаил Архангел сиркәүе


 Халҡы 

 Иҫтәлекле урындары 
справа|мини|250x250пкс|Борисоглебский монастыры комплексы
справа|мини|250x250пкс|Василёво. «Шайтан» күпере

 Туғанлашҡан ҡалалар 
 Мәскәү 
 Слоним
 Савонлинна
 Мелле
 Кувшинская Салма
 Валдай

 Һынлы сәнғәттә Торжок 

 Фотогалерея 

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 













 Һылтанмалар 
 Торжок хакимиәтенең рәсми сайты
 Торжок ҡалаһының рәсми Туристик порталы. 
 Торжок тураһында сайт 
 «Торжоктағы тормош» ҡала сайты 
 Торжок (китаптағы бүлек: )
 Торжоктың мәҙәни мираҫы ҡомартҡылары исемлеге. Викигидта.

Категория:Боронғо Урыҫ ҡалалары
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Рәсәйҙең боронғо тораҡ пункттары
Категория:Боронғо Русь ҡалалары
Категория:Рәсәйҙең тарихи ултыраҡтары
Категория:Тверь өлкәһе ҡалалары
Категория:Страницы с непроверенными переводами