Әрмәндәр

Әрмәндәр (, әрмәнсә Հայեր, hayer [hɑˈjɛɾ]) — һинд-европа ғаиләһенең әрмән телендә һөйләшеүсе боронғо халыҡ. Әрмәнстан һәм танылмаған Таулы Ҡарабахтың төп халҡы. Шулай уҡ күп әрмәндәр Ливан, Абхазия, Рәсәй илдәрендә йәшәй.

Әрмәндәрҙең дөйөм һаны яҡынса 10-12 млн. кеше.
300px|мини|слева|Бөйөк Тигран  (95–55 б.э.т.) идара иткән осорҙағы Әрмәнстан картаһы
Тарих

II б.э.т. мең йыллыҡ VI  б.э.т. быуатҡа тиклем  Әрмән таулығында әрмән халҡы формалашҡан тип һанала.

Үҙатамаһы  - һай (Հայ), бер фараз буйынса Урарту төбәге  Һати атамаһынан килеп сыҡҡан.

522 б.э.т. фарсы батшаһы Дарий I Беһистун яҙмаһында Арминия илен телгә ала. Атама Мелитенаға сиктәш төбәк Armi, фарсыса Armina атамаһынан сыҡҡан.

Әрмәндәрҙең боронғо ҡанбабалары фригиялылар, мушки, хурриттар, урартуҙар ҡәбиләләре булған тип һанала.

 Әрмәндәрҙең генетикаһы 
Сенгер институтының эҙләнеү мәғлүмәттәренә ҡарағанда, әрмәндәрҙең генетик популяцияһы б.э.т.  3 меңенсе йылдарҙа барлыҡҡа килгән һәм әрмән популяцияһының генетик ҡатнашыуы б.э.т. 1200 йылдарҙа туҡтағанDate of Armenia’s Birth, Given in 5th Century, Gains Credence.

 + Хәҙерге әрмәндәрҙе генетик тикшереүҙәр мәғлүмәттәре Date of Armenia’s Birth, Given in 5th Century, Gains Credence. center|200pxcenter|400pxӘрмәндәрҙең гаплогруппаларында Y-хромосома төркөмдәренең йышлығы һәм төрлөлөгө.Әрмәндәрҙең  һәм күршеләренең [[Y-хромосома|Y-хромосомалы] гаплогруппаларында филогенетик бәйләнештәр.
FTDNA-ның әрмән проекты мәғлүмәте буйынса, әрмәндәр араһында   Y-хромосом гаплогруппалары R1b1a2 (26,5 %), J2a (19,1 %), G2a (9,5 %), J1* (8,3 %), E1b1b1 (6,8 %), J1c3d (5,5 %), T1 (5,5 %) таралғанFamily Tree DNA — Armenian DNA Project.

 Галерея 

 Һылтанмалар 

    В. Я. Брюсов. Летопись исторических судеб армянского народа. — Ер., 1940.
    Армяне // Народы России. Атлас культур и религий. — М.: Дизайн. Информация. Картография, 2010. — 320 с. — ISBN 978-5-287-00718-8.
    Армяне // Этноатлас Красноярского края / Совет администрации Красноярского края. Управление общественных связей; гл. ред. Р. Г. Рафиков; редкол.: В. П. Кривоногов, Р. Д. Цокаев. — 2-е изд., перераб. и доп. — Красноярск: Платина (PLATINA), 2008. — 224 с. — ISBN 978-5-98624-092-3.
    Народы России: живописный альбом, Санкт-Петербург, типография Товарищества «Общественная Польза», 3 декабря 1877, ст. 415

Категория:Әрмәнстан тарихы
Категория:Әрмәндәр
Категория:Кавказ халыҡтары