Шкатулка

Шкатулка -   (  ларе́ц, ла́рчик, бау́льчик, укла́дочка) — бәләкәй ҡумта, ғәҙәттә, әммә гел түгел, тура мөйөшлө параллелепипед рәүешендә эшләнә, используемая для хранения аҫыл таштарҙан эшләнгән биҙәүестәр, аҡса, ҡағыҙҙар һәм башҡа ваҡ, әммә ғәҙәттә ҡиммәтле нәмәләр һаҡлана Шкатулкалар борон уҡ барлыҡҡа килгән, ихтимал, кейем һалына торған һандыҡтарҙан килеп сыҡҡандыр

«Шкатула» һүҙе урыҫ телендә беренсе тапҡыр 1598 йылда, ә «шкатулка» —  1610 йылда тлгә алына: «Да из шкатулки дала боярыням и княжнам и казначеем по перстеньку по золотому».Шестакова А. В. «Мир шкатулок» — новый бренд в культуре Ставрополя  // Брендинг как коммуникативная технология XXI века: Материалы Первой Всероссийской научно-практической конференции 1 декабря 2014 г. / Под ред. д-ра филол. наук, проф. А. Д. Кривоносова. — СПб.: Изд-во СПбГЭУ, 2014. — 158 с. — С. 56. ISBN 978-5-7310-3065-6 Макс Фасмерҙың «Урыҫ теленең этимологик һүҙлеге»нә ярашлы, урыҫ теленә был һүҙ поляксанан szkatuła, урта латинсанан scatula, итальянса scatolа — ҡумта тигәндән килеп ингән

Шкатулкалар ғәҙәттә бикләнә XVI—XVII быуаттарҙа хәүефһеҙерәк булһын өсөн ҡапҡасында йәшерен бик йәки ҡатлы төп ҡуйып  шкатулкалар эшләгәндәр    XIX быуатта йәшерен ысул менән асыла торған шкатулкалар килеп сыға, уларҙы ҡатмарлы манипуляциялар, йә күренмәй торған берәй бик ярҙамында асырға кәрәк булған Шкатулки с секретом . Энциклопедия «Мир головоломок» Тарихта һәм әҙәбиәттә кемделер фаш итә торған ҡағыҙҙар һаҡланыуы ла билдәле, мәҫәлән,  «» Мария Стюарттың  Джеймс Һепбернға , йәки Годин де Сент-Круаның маркиза де Бренвильеға яҙған хаттарыCasket // Encyclopædia Britannica, Volume 5. — 11th ed. — 1911. 

Шкатулкалар йыш ҡына ҡыйбатлы була, сөнки матурлау өсөн фил һөйәге, эмаль, нәфис күн киҫәктәр, ҡыйбатлы металдар (алтын, көмөш), аҫыл таштар (рубин, сапфир, зөбәржәт) һәм ярымаҫыл таштар (аҡыҡ, фирүзә, мәрйен) тотонғандар. Биҙәкләү өсөн гравировка, инкрустация, скань, зернь, эмаль кеүек ысулдар ҡулланғандарViollet-le-Duc E. Coffret // Dictionnaire raisonné du mobilier français de l'époque carlovingienne à la Renaissance, t. I. — Paris, Librairie centrale d’architecture, 1873—1874. — P. 75-84.  « Британника Энциклопедияһы»ның 11-се баҫмаһы сәнғәт әҫәре булараҡ Людовик IX-ҙың Лувр-ҙа һаҡланған шкатулкаһын миҫалға килтерә, Эжен Виолле-ле-Дюк  иң яҡшы  шкатулкаларҙың береһе тип кенәз Салтыков шкатулкаһын һанаған

Шкатулкалар, ҡумталар Мольерҙың  «Ҡарун» пьесаһы кеүек әҫәрҙәрҙә осрай ; П. П. Бажовтың «Малахит шкатулка»,  В. Ф. Одоевскийҙың «Тәмәке һауытындағы ҡаласыҡ» әкиәттәрендә;  К. Е. Маковскийҙың , М. В. Нестеровтың, Д. Г. Россеттиҙың картиналарында;  «Мария Медичи ҡумтаһы», «Ҡарғау шкатулкаһы тигән нәфис фильмдарҙа һынландырылған

Пензала « „Урыҫ халыҡ мәҡәлдәре“ шкатулкаһы» тигән скульптура композицияһы, ә Новосибирскиҙа — «Музыкаль шкатулка» ҡуйылған.  Ставрополдә шкатулкалар музейы бар

 Шулай уҡ ҡара 

 Табакерка
 Музыкальная шкатулка

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Casket // Encyclopædia Britannica, Volume 5. — 11th ed. — 1911. 
 Viollet-le-Duc E. Coffret // Dictionnaire raisonné du mobilier français de l'époque carlovingienne à la Renaissance, t. I. — Paris, Librairie centrale d’architecture, 1873—1874. — P. 75-84. 

Категория:Көнкүреш әйберҙәре