Лагодехи (милли ҡурсаулыҡ)

Лагодехи — Грузияла,  Кахетия  биләмәһендәге ике һаҡланыусы тәбиғәт зонаһы:  милли ҡурсаулыҡ () һәм заказниктың  () исеме. Улар 2003 йылда бүленә  һәм  территорияға кешеләрҙең инә алыу мөмкинлеге менән булған  айырмалыҡҡа  бәйле. Быға тиклем Лагодехи 1912 йылда Император рус геогарфик йәмғиәте тарафынан ойошторолған берҙәм ҡурсаулыҡ була, шулай итеп, Грузия биләмәһендә берҙән-бер һаҡланыусы тәбиғәт зонаһы булып тора.

 Урынлашыуы һәм  географияһы 
слева|мини|Ҡурсаулыҡ йүнәлешенә алыа барған Лагодехи ҡалаһындағы  урам 
Һаҡланыусы тәбиғәт территориялары төньяҡ-көнсығыш Грузияла, Кавказдың көньяҡ битләүҙәрендә урынлашҡан.  Улар   Әзербайжан һәм Дағстан менән сиктәшJohn Noble, Michael Kohn and Danielle Systermans, Georgia, Armenia & Azerbaijan, 3rd ed. Footscray, Victoria / London: Lonely Planet, 2008, ISBN 9781741044775, p. 115.. Милли ҡурсаулыҡтың майҙаны 19 749 гектар, ә заказниктыҡы 4702 гектар тәшкил итә. Бейеклектәр айырмаһы  диңгеҙ кимәленән 590 м алып 3500 м  тиклем тәшкил итә, тау битләүҙәре  бер нисә   тарлауыҡты киҫеп үтәLagodekhi Protected Areas Administration, Agency of Protected Areas, Georgia, retrieved 19 August 2014.Valdis Pilāts and Māris Laiviņš, "Historical Parallels of Moricsala and Lagodekhi—Two 100-Year Old Protected Nature Areas in Latvia and Georgia", Acta Biologica Universitatis Daugavpiliensis 13.2 (2013) 111–35, , p. 112 (pdf). Һаҡланыусы тәбиғәт территорияһы буйлап ағыусы эре йылғаларҙан Ниносхеви, Шромисхеви, Лагодехисцкали һәм Мицимисцкали тора; бейеклектә   боҙлоҡ күлдәре урынлаша, уларҙың   иң ҙуры - 14 метр тәрәнлектәге  Хала-Хель, ул Дағстан  сигендә урынлашҡан. Ҡурсаулыҡ биләмәһендә көкөрт сығанаҡтары бар, Georgia Today, 22 November 2012..

Милли ҡурсаулыҡ территорияһына инеү  тикшеренеү өсөн генә рөхсәт ителә; заказник биләмәһе йәйәүле туризм өсөн йыһазландырылған, уның биш маршруты: Рочо шарлауығына,   «Нино тарлауығы» шарлауығына,  XI быуат Мачи замогына,John Noble, Michael Kohn and Danielle Systermans, Georgia, Armenia & Azerbaijan, 3rd ed. Footscray, Victoria / London: Lonely Planet, 2008, ISBN 9781741044775, p. 115. Хале-Хель күленә һәм «тәбиғәтте өйрәнеү һуҡмағы» барLagodekhi Protected Areas Administration, Agency of Protected Areas, Georgia, retrieved 19 August 2014.. Әзербайжан һәм Грузия менән килешеү йәйәүле туристарға дәүләт сиген ирекле үтеп заказникҡа барыу мөмкинлеге бирә.

 Флора һәм фауна 
слева|мини|Граб- бук урманы
Лагодехиның төп биомдары булып япраҡлы урман һәм тау тундраһы тора. Һаҡланыусы территорияның яҡынса 70%-ы урман менән ҡаплаған; үҫемлектәрҙең төп төрө булып көнсығыш бугы (Fāgus orientālis), ябай граб (Carpinus betulus) һәм сағандың төрлө төрҙәре (Acer)Valdis Pilāts and Māris Laiviņš, «Historical Parallels of Moricsala and Lagodekhi—Two 100-Year Old Protected Nature Areas in Latvia and Georgia», Acta Biologica Universitatis Daugavpiliensis 13.2 (2013) 111-35, , p. 112 (pdf) тора. Лагодехи шулай уҡ хайуандар төрлөлөгө менән дә билдәле, ул элек һунар итеү урыны ла булған. Ҡурсаулыҡ көнсығыш кавказ турының (Capra caucasica cylindricornis) төп йәшәү урыныPaul J. Weinberg, , Mammalian Species 695, 5 July 2002, pp. 1-9, p. 6., унда тағы ла ҡыр кәзәһе (Rupicapra rupicapra) һәм аҫыл болан (cervus elaphus) осрай. Йыртҡыс хайуандарҙан ябай һеләүһен (Lynx lynx), бүре (Canis lupus), һоро айыу (Ursus arctos), ә йыртҡыс ҡоштарҙан — һаҡалбай (Gypaetus barbatus), көсөгән (Aquila heliaca), бөркөт (Aquila chrysaetos) һәм дала бөркөт (Aquila nipalensis) тереклек итә3. Һаҡланыусы тәбиғәт зонаһында бөтәһе 150 төр ҡош, 53 имеҙеүселәр төрө, 5 төр амфибиялар, 12 төр һөйрәлеүселәр һәм 4 төр балыҡ, 26 төр үҫемлек һәм 40-тан ашыу хайуан төрө Рәсәйҙең Ҡыҙыл китабына индерелгән, Georgia Today, 22 November 2012..

Лагодехила шулай уҡ янут-полоскун йәшәй (Procyon lotor)Valdis Pilāts and Māris Laiviņš, «Historical Parallels of Moricsala and Lagodekhi—Two 100-Year Old Protected Nature Areas in Latvia and Georgia», Acta Biologica Universitatis Daugavpiliensis 13.2 (2013) 111-35, , p. 112 (pdf).

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Категория МСОП Ia
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Грузия  ҡурсаулыҡтары