Кәртәле (ҡала)

Кәртәле — () - Рәсәй Федерацияһының Силәбе өлкәһендә  урынлашҡан ҡала, Кәртәле районындың административ үҙәге.  Эре транспорт үҙәге,  ҙур ауыл хужалығы районы үҙәге.

 Географияһы 
Ҡала Силәбенән  - 316 км,  Магнитогорскиҙан - 169 км, Троицкиҙан - 190 км, Ҡостанайҙан - 376 км һәм Мәскәүҙән 1850 км алыҫлыҡта урынлашҡан.

 Тарихы 
Кәртәле ҡасабаһына 1914—1915 йылдарҙа Троицк-Орск  тимер юлы төҙөлгәндә Полта́вский ҡасабаһы урынында  нигеҙ һалына. 1944 йылдың 17 апреленән — ҡала,  1963 йылдан — өлкә буйһоноуындағы ҡала, район үҙәге.

1917 йыл Кәртәле тимер юлы станцияһы тыуған йыл тип һанала .

Граждансдар һуғышы тамамланыу менән күмер сығарыу яңынан башлана. Урал заводтарына антрацит оҙатыла, яғыулыҡ көрсөгө кәмей.

1926 йылда башланған тимер юл һалыу ваҡытлыса туҡтап алып торғолап, 70-се йылдарға тиклем дауам итә. Хатта һуғыш ваҡытында ла Кәртәле станцияһын киңәйтә баралар.

1929 йылда  Магнитогорскиға тиклем һалынған тимер юл бер йылдан Орск менән тоташа.

Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Кәртәле тимер юлсылары  Магнитогорско металлургия комбинатының өҙөклөкһөҙ эшләүен тәьмин итә.

Һуғыштан һуң яңы предприятиелар асыла: К-700 тракторҙарын ремонтлау заводы, телеретранслятор, келәм фабрикаһы эшләй башлай. Шәхси йорттарға газ үткәрелә.   60-70-80-се йылдарҙа ҙур тиҙлек менән торлаҡ, юлдар төҙөлә, ҡала төҙөкләндерелә.

 Климаты 
Климаты уртаса һыуыҡ, уртаса йыллыҡ  температураһы  1.9 °C. Иң йылы ай - июль, уртаса   температураһы 19.8 °C. Ғинуар иң һыуыҡ ай - уртаса температураһы-17.2 °C.

 Халҡы 

 Иҡтисады 

Ҡала иҡтисады  ЮУЖД узелына нигеҙләнә. Тимер юлы хужалыҡтары күп. 

Ҡалала  икмәк продукцияһы етештереүсе элеватор бар.  Еңел сәнәғәт, сауҙа предприятиелары, "Строительный камень" ЯСЙ-һы ҡырсынташ заводы, "Михеевский ГОК" ЯАЙ-ы. Файҙалы ҡаҙылдыҡтар эшкәртеү компанияларына  лицензиялар бирелә.

 Транспорт 
Кәртәле — эре тимер юл узелы.  Силәбе, Магнитогорск, Орск һәм Астана менән тимер юл бәйләнеше бар, граждандарҙы сит илдәргә сығарыу пункты эшләй.

Даими  автобус хәрәкәте яйға һалынған.Силәбе, Магнитогорск, Троицк ҡалаларына рейстар ойошторолған.

Ҡала аша «Бохара-Урал» газ үткәргесе үтә.

 Радио 
 66,65 УКВ — «Радио России»
 68,21 УКВ — «Маяк (радиостанция)|Маяк»
 91,10 FM — «Радио Дача»
 102,4 FM — «Интерволна»
 104,0 FM — «Маяк (радиостанция)|Маяк»
 100,4 FM — «Радио-Континенталь»

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
  Карталы в энциклопедии «Мой город»
 История герба города
 Информационный портал города Карталы
 Портал «Новости города Карталы»

Категория:Силәбе өлкәһе ҡалалары