Добрич

Добрич (болг.  Добрич) —  Болгарияла  ҡала, Добрич өлкәһенең административ үҙәге.

 Атамаһы 
Тарихи атамалары: төрөксә — Pazarcık Hacıoğlu (Хаджиоглу-Пазарджик), румын — Bazargic (Базаржик йәки Базарджик),  1949 йылдан алып  1990 йылдың 19 сентябренә тиклем  — Толбухин.

 Тарихы 
Ҡала Беренсе Болгар батшалығы осоронда барлыҡҡа килгән һәм XI быуаттарҙа бәшнәктәр тарафынан юҡ ителгәнДобрич // Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы / редколл., осипов с гл. ред. Ю. 9 шул. М., фәнни нәшриәте «Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы», 2007. 153 стр..

XVI быуатта боронғо ултыраҡ урынында Курускеля ауылы барлыҡҡа килгән («ҡоро пристань»), артабан ул Хаджиоглу-Пазарджик ҡалаһына әүереләДобрич // Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы / редколл., осипов с гл. ред. Ю. 9 шул. М., фәнни нәшриәте «Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы», 2007. 153 стр..

XVII—XIX быуаттарҙа ҡала яйлап тире эшкәртеү буйынса һөнәрселек һәм сауҙа үҙәге булараҡ үҫешә (был ваҡытта тауарҙарҙың төп өлөшөн туҡыма, ҡулдан һуғылған кейем, йөн, бойҙай, етен орлоғо, сыр һәм баҡыр әйберҙәр тәшкил итә)Добрич // Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы / редколл., осипов с гл. ред. Ю. 9 шул. М., фәнни нәшриәте «Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы», 2007. 153 стр..

1877 йылдың 25 декабрендә рус-төрөк һуғышы барышында генерал И. В. Гурко отряды Шәкир-пашаның армияһын эҙәрлекләп Пазарджикҡа һөжүм итә һәм 1878 йылдың 1 ғинуарында беренсе кавалерия частәре төньяҡтан һәм төньяҡ-көнбайыштан ҡалаға сыға. 1878 йылдың 21 ғинуарында ҡала төрөк ғәскәрҙәренең азат ителәДобрич // Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы / редколл., осипов с гл. ред. Ю. 9 шул. М., фәнни нәшриәте «Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы», 2007. 153 стр. . һәм 1883 йылда воевода хөрмәтенә Добрич тип атала.

Икенсе Балҡан һуғышы тамамланғандан һуң 1913 йылдың 10 авгусында ҡул ҡуйылған Бухарест тыныслыҡ килешеүенә ярашлы көньяҡ Добруджа (шул иҫәптән, Добрич ҡалаһы) Румыния составына индереләДобрич // Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы / редколл., осипов с гл. ред. Ю. 9 шул. М., фәнни нәшриәте «Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы», 2007. 153 стр..

1916 йылдың авгусында Румыния Беренсе донъя һуғышына инә, унан һуң болгар ғәскәрҙәре көньяҡ Добруджала һөжүмгә күсә һәм 1916 йылдың 5-7 сентябрендә ҡаланан румын ғәскәрҙәрен ҡыуып сығара, әммә 1918 йылдың 29 сентябрендә Болгария хөкүмәте Антанта илдәре менән ваҡытлы килешеү төҙөй, бынан һуң ғәскәрҙәрен сығара башлай. Нёйис килешеүенә ярашлы Добрич Румыния составында ҡалаДобрич // Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы / редколл., осипов с гл. ред. Ю. 9 шул. М., фәнни нәшриәте «Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы», 2007. 153 стр..

1928 йылда драма театры төҙөләДобрич // Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы / редколл., осипов с гл. ред. Ю. 9 шул. М., фәнни нәшриәте «Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы», 2007. 153 стр..

1940 йылдың 7 сентябрендә Крайов килешеүенә ярашлы Румыния Болгарияға көньяҡ Добруджаны кире ҡайтараДобрич // Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы / редколл., осипов с гл. ред. Ю. 9 шул. М., фәнни нәшриәте «Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы», 2007. 153 стр..

1943—1944 йылдарҙа бында яғыулыҡ склады төҙөләВ. Н. Кратък һ. б. күҙәтеү һәм състав Крапчански бойния н, организациять, 1878 й. тиклем һәм 1944 софия мобилизацият попълването българскат армияға алына, хәрби Държавно издателство, 1961. 224 стр.

1953 йылда ҡалала революцион-тарихи музей асыла, 1963 йылда — «Дора Габе» ҡурсаҡ театры, 1967 йылда сәнғәт галереяһы эш башлайДобрич // Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы / редколл., осипов с гл. ред. Ю. 9 шул. М., фәнни нәшриәте «Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы», 2007. 153 стр..

1973 йылда бында поликлиника һәм автовокзал төҙөләБолгария // ҙур совет Энциклопедияһы Ежегодник, 1974 (в. 18). М., «советская энциклопедия», 1986. 225 стр-227.

1970—1980 йылдарҙа ҡала транспорт, сауҙа һәм сәнәғәт үҙәге булараҡ билдәле була (бында машиналар эшләү, күн-аяҡ кейеме, аҙыҡ-түлек, текстиль сәнәғәте предприятиелары эшләгән)Толбухин // Ҙур Совет Энциклопедияһы. / под ред. а. м. Прохоров. 3-изд. 26 шул. М., «советская энциклопедия», 1977. 45 стр.Толбухин // большой энциклопедический словарь (2-ттары йылдар). / редколл., гл. ред. а. м. Прохоров. 2 том. М., «советская энциклопедия», 1991. 480 стр..

1980 йылда Йордан Йовковтың мемориаль йорто асыла (архитекторы А. Стоянов)Болгария // ҙур совет Энциклопедияһы Ежегодник, 1981 (в. 25). М., «советская энциклопедия», 1981. 214 стр-217.

2003 йылда зоопарк асыла.

2007 йыл башына ҡарата ҡала сауҙа-сәнәғәт үҙәге була, бында машиналар эшләү, еңел (теген һәм аяҡ кейеме) һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәте (он, һөт, май, шарап етештереү) предприятиелары эшләгәнДобрич // Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы / редколл., осипов с гл. ред. Ю. 9 шул. М., фәнни нәшриәте «Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы», 2007. 153 стр..

 Халҡы 
ЙылХалҡы189311 мең197480 меңТолбухин // Ҙур Совет Энциклопедияһы. / под ред. а. м. Прохоров. 3-изд. 26 шул. М., «советская энциклопедия», 1977. 45 стр.1987110 меңТолбухин // большой энциклопедический словарь (2-ттары йылдар). / редколл., гл. ред. а. м. Прохоров. 2 том. М., "советская энциклопедия", 1991. 480 стр.1992494 1042000100 136200792,5 меңДобрич // Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы / редколл., осипов с гл. ред. Ю. 9 шул. М., фәнни нәшриәте "Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы", 2007. 153 стр.201290,4 меңе

 Сәйәси хәле 
Добрич общинаһының кметы (мэры)  — Детелина Кирилова Николова.

 Ҡомартҡылары һәм иҫтәлекле урындары 
Архитектура ҡомартҡыһы булып Изге Георгий (1843) һәм Изге Архангел Михаил  (1921 й.) сиркәүҙәре тора, шулай уҡ бер нисә иҫке төҙөлөштәге  йорт-ҡомартҡылар һаналаДобрич // Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы / редколл., осипов с гл. ред. Ю. 9 шул. М., фәнни нәшриәте "Ҙур Рәсәй Энциклопедияһы", 2007. 153 стр..

 Туғандаш ҡалалар 

  Һарытау (Рәсәй)
  Измаил (Украина)
  Кировоград (Украина)
  Пинск (Беларусь)
  Новы-Сонч (Польша)
  Залаэгерсег (Венгрия)
  Кыркларели (Төркиә)
  Констанца (Румыния)
  Голмуд (Ҡытай)
  Кавадарци (Македония Республикаһы)
  Шаффхаузен (Швейцария)
  Түбәнге Новгород (Рәсәй)

 Билдәле кешеләре 

 Адриана Будевская (1878—1955) — болгар актрисаһы, Болгария Халыҡ  республикаһының халыҡ артисы
 Дора Габе (1886—1983) — болгар шағирәһе, прозаик, тәржемәсе, тәнҡитсе,  Болгар  ПЕН-клубы рәйесе. Балалар өсөн күпләп әҙәби баҫмалар  ойоштороусы. «Ҡаланың почетлы гражданы».
 Димитр Списаревский — болгар лётчик-истребителе, Икенсе донъя һуғышы геройы.
 Борис Николов (1929) — боксер, Олимпия уйындары призеры
 Преслава (1984) — поп-фолк  стилендәге болгар йырсыһы .
 Галин (йырсы) (1991 р-ны) – поп-фолк  стилендәге болгар йырсыһы һәм рэперы
 Мирослав Костадинов – болгар поп-йырсыһы  һәм  Евровидение 2010 конкурсында Болгария вәкиле
 Димана (1984) — поп-фолк стилендәге болгар йырсыһы
 Ҡәҙриә Нурмәмбәт (1933—2023) — Румыния ҡырым татарҙары халыҡ йырҙарын башҡарыусы һәм фольклорсы.
 Әхмәт III (1673—1736) — 1648—1687 йылдарҙа хакимлыҡ иткән Ғосман империяһы солтаны.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Болгария ҡалалары
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары
Категория:Добрич