Тәжүид

Тәжүид () — Ҡөрьәнде орфоэпия ҡағиҙәһе буйынса  уҡыу һәм Ҡөрьәнде дөрөҫ уҡырға өйрәткән ярашлы дисциплина (’илм әт-тәжүид), был һүҙҙәрҙең мәғәнәһе боҙолмаһын өсөн эшләнә.

 Тәжүид тураһында ғалимдар  
Тәжүидтең ошондай билдәләмәләре бар:

Тәжүид — һәр өндө артикуляцияға һәм үҙенсәлектәренә ярашлылылыҡ бирергә өйрәткән фән.

Тәжүид әйтелеште  ауырлаштырыу өсөн булдырылған тип уйлау хата — киреһенсә, ул Ҡөрьәнде дөрөҫ уҡырға, уның  хәрефтәрен Пәйғәмбәребеҙсә әйтергә өйрәтеү өсөн тәғәйенләнгән.
Был хаҡта Жәзәрий шулай тигән:

Тәжүид — ул телде сәйнәү, өндө тамаҡ төбөнән сығарыу, яңаҡты ҡыйыш-мыйыш килтереү, тауышты ҡалтыратыу,  өндәрҙе икеләтә һуҙыу, оҙонлоғон ҡыҫҡартыу, яңғыратып тыңҡыш уҡыу һәм  «рә» өнөн ҡыҫыу түгел …

 Телде сәйнәү: кеше ауыҙына нимәлер ҡапҡан кеүек һөйләй.
 өндө тамаҡ төбөнән сығарыу: кеше тамаҡ төбө менән һөйләй.
 яңаҡты ҡыйыш-мыйыш килтереү: кеше бар өндәрҙе лә йомшаҡ әйтеп һөйләй, тауышын бала тауышы кеүек сығара. 
 тауышты ҡалтыратыу: кеше өшөгән йә иларға йыйынған кеүек тауышын ҡалтырата. Әммә күңеле нескәреп тауыш ҡалтырау ғәфү ителә. 
 өндәрҙе икеләтә һуҙыу: кеше икеләтелгән тартынҡыларҙы тағы ла арттырыбыраҡ ҡабатлай.
 оҙонлоҡто ҡыҫҡартыу: кеше оҙон һуҙынҡыларҙы бер шым, бер ҡысҡырып әйтә.
яңғыратып тыңҡыш уҡыу: был назализация (اَلْغُنَّةُ) менән уҡылған өндәрҙе артығы менән һуҙыу.
«рә» өнөн ҡыҫыу: кеше «ر» хәрефен уҡығанда тауышын өҙә.
Йәғни, ғәрәптәр тыумыштан һөйләшкәнсә, тәбиғи тауыш менән уҡыу талап ителә(А. Р. Сүәйд) .

Тәжүидтең асылы — классик фонетикалағы ғәрәп өндәрен әйтергә өйрәнгәндә мәхрәж бик мөһим.

Мәхрәж — өндө тейешенсә әйтергә өйрәткән махсус механизмдарҙы ҡулланыу.

Тәжүидте өйрәнеү фарыз, Пәйғәмбәр хәҙисендә әйтелгәнсә: «Һеҙҙең иң яҡшығыҙ Ҡөрьәнде өйрәнеүсе һәм башҡаларға уны өйрәтеүселер».

Аллаһ Ҡөрьәндә әйткән: «Ҡөрьәнде дөрөҫ уҡығыҙ» (Әл-Мүзәммил 4).

 Изһар 
Әл-Изһар(الاظهار) — был () һәр өндөң таҙа, тыңҡышланмай әйтелеүе.Нүн сүкүндән йәки тәнүиндән һуң  изһар хәрефе тора икән, изһар ҡағиҙәһе ҡулланыла. 

 Изһар хәрефтәре 
ء,ه,ع,ح,غ,خ

 Ҡәлҡәлә 
Әл-Ҡәлҡәлә (القلقلة) — был (ғәр.: хәрәкәт)  сүкүнле хәрефте асыҡ итеп әйтеү 1.

 Ҡәлҡәлә хәрефтәре 
Ҡәлҡәлә хәрефтәре 5: ﻕ ﺩ ب ﺝ ﻁ. Улар бөтәһе лә قًطْبُ جَدٌّ һүҙендә ҡулланла.

 Ҡәлҡәлә кимәлдәре 
 «Ҙур ҡәлҡәлә» (قلقلة كبرى). Иң юғары кимәлдә асыҡ итеп әйтеү - сүкүнле хәрефтәр һүҙ аҙағында икәү итеп әйтелә. Мәҫәлән: الحجّ ,الحقّ
 «Уртаса ҡәлҡәлә» (قلقلة وسطى). Сүкүнле хәрефтәр һүҙ аҙағында тора, әммә икәү итеп әйтелмәй. Асыҡ итеп әйтеп уҡыла, әммә тәүге осраҡтағы кеүек үк түгел. Мәҫәлән: مِنْ عَلَقٍ,احد
 «Бәләкәй ҡәлҡәлә» (قلقلة صغرى). Сүкүнле хәрефтәр һүҙҙәрҙең уртаһында тора.  Мәҫәлән: الفجْر بطْشة

 Иҙһәм 
Әл-Иҙһәм (اَلْاِدْغَام) —  «нүн-сүкүн» йәки «тәнвин» һүҙ аҙағында үҙенән һуң килгән хәрефкә әйләнә һәм икәү итеп әйтелә, һәм артабан был хәреф   «тәшдид» менән уҡыла.

 Ғүннәле иҙһәм 
«Нүн-сүкүн» йәки «тәнвин» : م ن و ي  хәрефтәре менән осрағанда  «нүн-сүкүн» үҙенән һуң килгән хәрефкә әйләнә һәм икәү итеп әйтелә. Өндө икеләтеү  назализация менән башҡарыла — был «иҙһәм мәғәл ғүннә» тип атала.

 Ғүннәһеҙ иҙһәм 
«Нүн-сүкүн» йәки «тәнвин» артынан  ل ر хәрефтәре килһә, өндө икеләтеү  назализацияһыҙ (танау эсенә ебәрелмәй) башҡарыла һәм «иҙһәм билә ғүннә» тип атала.

 Шулай уҡ ҡара 
 Тухфат уль-атфаль

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар