Дацин

Дацин (ҡыт.ябай.  大庆, пиньинь: Dàqìng) — Ҡытай Халыҡ Республикаһының Хэйлунцзян провинцияһында ҡала округы.  Исеме Дацин   һүҙмә-һүҙ   «бөйөк байрам» тип тәржемәләнәҠытай халыҡ-ара радио

 Тарихы 
Быуаттар дауамында хәҙерге ҡала окургы биләмәһендә даими ултыраҡ булмаған, тәүге күскенселәр тик XX быуат  башында  Ҡытай-Көнсығыш тимер юлы станцияһы төҙөлгәс кенә барлыҡҡа килгән. 1913 йылда Аньда  (安达县) өйәҙенә нигеҙ һалына

1959 йылдан Дацин газ ятҡылыҡтары эшкәртелә башлай,  һәм 1960 йылда Аньда өйәҙе бөтөрөлә, ә уның урынына Аньда ҡала округы  ойошторола, ул илдең мөһим  нефть химияһы базаһы була. Дацин барлыҡҡа килеү ваҡытынан алып илдең бөтә эшселәре өсөн   өлгө булып һанала,  Мәҙәни инҡилап йылдарында бөтә Ҡытай буйынса  «Индустрияла  Дациндан өйрәнергә!» тигән лозунгтар яңғырай.

1964 йылда Аньда ҡала округы бөтөрөлә, ә уның  урынына Айырым Аньда  районы  (安达特区) төҙөлә. 1965 йылда Айырым Аньда районының көнсығыш өлөшө  яңынан Аньда өйәҙе була, ә   ҡалған өлөшөндә Аньда ҡалаһы ойошторола, ул туранан-тура провинцияның хөкүмәтенә буйһона (ҡаланың үҙендә уны йыш ҡына рәсми булмаған рәүештә  «Аньда» тип түгел, ә «Дацин» тип атайҙар). 1979 йылдың декабрендә Аньда ҡалаһы Дацин тип  үҙгәртелә.

1992 йылда Аньда ҡала округы составына  Цицикар ҡала округы составынан Линьдянь һәм Дурбэд-Монгольский автономиялы өйәҙҙәре, шулай уҡ Суйхуа округынан Чжаочжоу һәм Чжаоюань өйәҙҙәре   тапшырыла.

 Иҡтисады 
Ҡаланың көнсығыш районы —   сәнәғәт районы, бында Дацин нефть эшкәртеү химия заводы,   Лунфун электр станцияһы, ашламалар етештереү буйынса Дацин заводы һәм этилен етештереү буйынса химия комбинаты урынлашҡан. Төньяҡ-көнсығышта ике һыуһаҡлағыс һәм мәҙәни район урынлашҡан. Дациндың көнбайышында  юғары уҡыу йорттары  эшләй. Көньяҡ-көнбайыш районда «Линьюань»  нефть эшкәртеү комбинаты, «Синьхуа» энергия менән тәьмин итеү предприятиеһы һәм нефть продукцияларын һатыу буйынса төп станция эшләйДацин Ҡалаһы. 2006-05-26  // partnery.cn.

Ҡаланың  коммерция авиаташыуҙарын  Саэрту аэропорты хеҙмәтләндерә.

 Административ-территориаль бүленеше 
Административ-территориаль планда Дацин ҡала округы 5 ҡала районына, 3 өйәҙгә,  1  автономиялы өйәҙгә бүленә.   
Карта300x300пкс#СтатусыИсемеИероглифтарПиньиньХалҡы  (2003)Майҙаны  (км²)Халыҡ тығыҙлығы (/км²)1РайонСарту萨尔图区Sà'ěrtú qū260,0005494742РайонЛунфэн龙凤区Lóngfèng qū160,0005103143РайонЖанхул让胡路区Rànghúlù qū380,0001,3942734РайонДатун大同区Dàtóng qū250,0002,2351125РайонХунган红岗区Hónggǎng qū130,0008121606ӨйәҙЧжаочжоу肇州县Zhàozhōu xiàn440,0002,4451807ӨйәҙЧжаоюань肇源县Zhàoyuán xiàn450,0004,1981078ӨйәҙЛиньдянь林甸县Líndiàn xiàn270,0003,591759Дурбэд-Монгол автономиялы өйәҙ杜尔伯特蒙古族自治县Dù'zìzhìxiàn ěrbótè Měnggǔzú250,0006,42739

 Халыҡтың милли составы 
2000 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы Дацин ҡалаһы округы биләмәһендә   киләһе милләт вәкилдәре йәшәй:
МилләтеҺаныӨлөшөҠытайҙар2.474.30495,98 %Монголдар63.0252,44 %Манжурҙар25.5880,99 %Корейҙар6.1560,24 %Хуэй5.1570,2 %Даур1.0080,04 %Сибо6590,03 %Мяо4700,02 %Туцзя4400,02 %Чжуан1780,01 %Башҡалар1.0660,04 %

 Транспорты 
Дацин аша  Биньчжоу тимер юлы  үтә. Торба үткәргес транспорты Сковородино-Дацин торба үткәргесенән ғибәрәт, ул 2011 йылда эшен башлай.Нефть үткәргестәр «Сковородино — Дацин» 2011 йылда тотороҡло эшләне. 2012-01-03 // Ҡытай халыҡ-ара радио

 Туғандаш ҡалалар 

  Карамай (СУАР, ҠХР)
  Дунъин (Шаньдун, ҠХР)
  Калгари, Канада — (1985) 
  Чхунджу, Көньяҡ Корея
  Төмән, Рәсәй — (1992)
  Красноярск, Рәсәй (2002)Сит ил менән бәйләнеш ҡаланың тышҡы бәйләнештәр — Красноярск ҡалаһы хакимиәте рәсми сайты
  Луганск, Украина
  Ист-Лондон (ЮАР)

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Дацин — информация о территории, населении и истории изменений административно-территориального деления на сайте 行政区划网 (кит.)
 Дацин — город нефтяников. 30-07-2008 // Китайский Информационный интернет-центр.

Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары
Категория:Ҡытай тораҡ пункттары