Ленин һәйкәлдәре (Шахты)

Шахта ҡалаһында Ленин һәйкәлдәре —  совет сәйәси һәм дәүләт  эшмәкәре, бөтә донъя тарихында беренсе социалистик дәүләткә нигеҙ һалыусы В.И.Ленин һәйкәлдәре.

 Тарихы 



Совет власы осоронда СССР-ҙың күп ҡалаларында  В.И.Ленин һәйкәлдәре ҡуйыла. Уларҙың бер өлөшө мәҙәни мираҫ объекты булып таныла. Шахты ҡалаһында  нисә һәйкәл ҡуйыла

Ҡалала һәм уның тирәһендәге ҡасабаларҙа В.И. Лениндың алты һәйкәле төҙөлә: ҡала паркындағы һәйкәл,  дауахана  бинаһы янында, Совет урамында,  Машиналар төҙөү заводының элекке биләмәһендә (2012 йылдың октябрь айында юғала), Аютинский ҡасабаһындаШахты (пос. Аютинский), поселке МайскийШахты (пос. Майский).
слева|мини|220x220пкс|В.И.Ленин исемендәге ҡала дауаханаһы янында Ленин һәйкәле  
Беренсе һәйкәл 1936 йылда төҙөлә. Һәйкәлдең авторы архитектор  Андреев, рәссамдар Листопадов һәм Попов. Лениндың бронза  скульптураһы гранит постаментҡа ҡуйыла.   Скульптураның  бейеклеге 5,5 метр самаһы тәшкил итә.  

Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында, 1942 йылда немецтар юлбашсының һәйкәлен шартлата, әммә һәйкәлдең архитектура ансамбле зыян күрмәй. 

1945 йылда Шахты ҡала башҡарма комитеты Мәскәү ҡалаһына емерелгән һәйкәлдең тергеҙеү проектына заказ бирә. Скульпторҙар Попов һәм Шульц скульптураның эскизын әҙерләй, ул СССР Хөкүмәте тарафынан раҫлана. 

Яңы һәйкәл ҡаланың Үҙәк майҙанында — Ленин исемендәге майҙанда урынлаштырыла. Яңы һәйкәл  ике тапҡыр урынын  алыштыраШахты. Памятник Владимиру Ильичу Ленину .

1948 йылда Ленин исемендәге майҙанда яңы эскиз буйынса төҙөлгән  һәйкәлде асыу тантанаһы үтә. Яңы бронза һәйкәлдә юлбашсы һуғыштан алдағы һәйкәлдән айырмалы рәүештә  күтәргән уң ҡулын төшөргән килеш һүрәтләнә.  

Бронза һәйкәл һуғыштан алдағы һәйкәлдең постаментына урынлаштырыла. Йөҙө менән юлбашсы  «Аврора» кинотеатры яғына боролған. Әммә был һәйкәл дә һуңғы скульптура  варианты булмай.

1957 йылда Шахты ҡалаһы Каменская өлкәһенең үҙәге булғас, уның төп майҙанында  Советтар Йортоноң ҙур бинаһын төҙөйҙәр. Советтар Йорто алдынада майҙанды төҙөкләндерәләр, шул ваҡытта Ленин һәйкәлен Совет урамына күсерәләр, шулай уҡ йөҙөн   95 градусҡа бороп ҡуялар. Элекке архитектура ансамбле һүтелә һәм ҡала паркына күсерелә. 

2015 йылдың 12 ноябрендә Шахты тыуған яҡты өйрәнеү хакимиәте  янған «Күмер сәнәғәте тарихы музейының» бинаһы биләмәһенән ҡала музейы ихатаһына экспонатты — В. И. Ленин һәйкәлен сығараПамятни В. И. Ленину.

 Әҙәбиәт 

 Новиков, С. А. Дань уважения или престижа ради?: [о судьбе памятника В. И. Ленину в городе Шахты]/ С. А. Новиков, нач. Центра хранения архивных документов // Шахтинские известия. — 1997. — № 33 (15 авг.). — С. 2.
 Газета "Ленинское знамя" №55 от 18 марта 1972 года, статья "Отлитый в бронзу великий образ".

 Һылтанмалар 

 Памятники истории и культуры. Официальный сайт Департамента культуры г. Шахты.
 Памятники В. И. Ленину.
 Город Шахты в исторических памятниках: краеведческий очерк
 История города Шахты в газетной летописи 

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Владимир Ленин һәйкәлдәре
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Алфавит буйынса Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары
Категория:Алфавит буйынса һәйкәлдәр
Категория:Һәйкәлдәр
Категория:Ростов өлкәһе ҡалалары