Зеда Вардзиа

Зеда Вардзиа (грузин: ვარძია ზედა, "өҫкә Вардзия"  тигәнде аңлата) Грузияның көньяғында урынлашҡан Самтше-Кавахети төбәгенең Аспиндза муниципалитетындағы грузин православ сиркәүе. Сиркәү Вардзиа урта быуат ҡая комплексынан төньяҡ-көнбайышҡа ҡарай  3 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡанElizbarashvili, Ilia (1979). "ზედა ვარძია [Zeda Vardzia]". ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4 [Georgian Soviet Encyclopaedia, vol. 4] (Gürcüce). Tbilisi: Metsniereba. s. 494.. Сиркәү Грузияның милли әһәмиәттәге мәҙәни ҡомартҡыһы исемлегенә индерелгән"List of Immovable Cultural Monuments" (PDF) (Gürcüce). National Agency for Cultural Heritage Preservation of Georgia. Erişim tarihi: 25 July 2019.

 Тарихы 
Зеда  Вардзиа сиркәүе 11 быуатта төҙөлгән. Сиркәүҙе  подвалындағы стенала уйып яҙылған яҙыуҙа Липариттан эристави  (яҡынса  Липарид IV.(б.э. тиклем 1060).Berdzenishvili, Devi (2005). "ზედა ვარძიის წარწერების გამო [On the inscriptions from Zeda Vardzia]". ნარკვევები [Studies]. Tbilisi: Samkali. ss. 111-122.  телгә ала. Монастырь Джорджия осоронда (р. 1156-1184) Вардзия монахтарының йорто була, ул яңы һәм күпкә ҙур булаEastmond, Antony (1998). Royal imagery in medieval Georgia. Pennsylvania State University Press. s. 71. ISBN 0271016280.. 

16  быуатта Ғосман империяһы  Месхетиҙы яулап алғандан һуң, монастырь ташландыҡ хәлгә килә, ә сиркәү бинаһы серей башлай. 1847 һәм 1848 йылдар осоронда  был төбәктә булып киткән француз Мари-Фелиците Броссет сиркәүҙе өйрәнә башлай.  1875 йылда грузин ғалимы Дмитрий Бакрадзе   курдтар  сиркәүҙе ат аҙбары  сифатында ҡулланыуы тураһында хәбәр итә.  1997 йылда сиркәү ҡабаттан асыла һәм унда монахинялар берләшмәһе урынлашаMkervalidze, N. (2014). "Зе́да-Ва́рдзиа [Zeda Vardzia]". Православная Энциклопедия, Т. 20 [Orthodox Encyclopaedia, vol.20] (Rusça). Moscow. ss. 42-43..

 Архитектураһы 
Зеда Вардзия сиркәүе  Зеда Вардзиа үҙәнендә яһалма  яҫы ҡаяла төҙөлгән. Ул өс аркалы портик менән ике нефлы конструкцияға эйә. Сиркәүҙең көнбайыш төкәтмәһе һуңыраҡ төҙөлгән. Ике нефы аркалар менән тоташҡан. Сиркәүҙең интерьеры фрескалар менән биҙәлгән булған, әммә улар уңған йәки бысранған.  

Ауыш ҡыйыҡ менән ябылған ике нефының экстерьеры  биҙәлгән. Инеү урынында урта быуат грузин алфавиты менән яҙылған яҙыу бар, унда быуаттың мөһим ктеторы Апридон  тураһында телгә алына. Ҡаяла уның эргәһендә дин әһелдәре ҡулланыу өсөн тәғәйенләнгән бер нисә мәмерйә барElizbarashvili, Ilia (1979). "ზედა ვარძია [Zeda Vardzia]". ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4 [Georgian Soviet Encyclopaedia, vol. 4] (Gürcüce). Tbilisi: Metsniereba. s. 494..

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Список недвижимых памятников культуры национального значения

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Грузияның мәҙәни мираҫы
Категория:Сиркәүҙәр (ҡорамдар)
Категория:Грузия тарихы