Ингилойҙар

250px|thumb|Ингилой-мосолман
Ингилойҙар (; ) —  грузиндарҙың Әзербайжандың төньяҡ-көнбайышында йәшәгән этнографик төркөмө. Грузин теленең ингилой диалектында һөйләшәләр.

Дингә мөнәсәбәтле ингилойҙар нәсрани һәм сөнни мосолмандарға бүленә.
Мосолман ингилойҙар Балакән һәм Закатала райондарында йәшәй, ә нәсраниҙары Гах районында көн итә. Тәүгеләре  Закатала районының Әлиәбад һәм Мосул ауылдарында, шулай уҡ Балакән районы Ититала ауылдарында , ә икенселәре —  Ках районының Ках-Ингилой, Бөйөк Алатемир, Ках-Баш, Әлибәкли, Мешабаш, Зегем, Хәләф-Тала, Гарамеша һәм Гымыр ауылдарында ойошоп, тупланып йәшәй. XIX быуат аҙағында — XX быуат башында сыҡҡан Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге (ЭСБЭ) мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Закатала округында 3703 грузин (4,98 %) һәм 8727 ингилой (11,72 %) йәшәгән.

Урыҫ хакимиәте вәкилдәре правослау миссионерҙарҙы ингилойҙарға ебәреп торған, әммә уларҙы дошман күреп ҡаршы алғандар. ЭСБЭ мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Кавказда  правослау христианлыҡты тергеҙеү йәмғиәтенең миссионерлыҡ эшмәкәрлеге йоғонтоһонда ингилойцҙар 1860 йылда Исламдан  христианлыҡҡа күскәндәр, 12 приход барлыҡҡа килгән, әммә 1863 йылда 9 приход яңынан Исламға ҡайта, шул уҡ ваҡытта 1892 йылда 62 кешене суҡындыра алғандар .

 Әзербайжанда грузиндар һаны динамикаһы
 192619391959197019791989 1999 2009 9500 10 196  9526  13 595  11 412  14 197  14 900  9900

Әлибәйли ауылында Гах дәүләт грузин драма театры эшләп килә. Грузин телендә  «Шалала» гәзите сыға .

Яҙыусы Якоб Гогебашвили «Батша Ираклий һәм ингилой ҡыҙы» тигән тарихи хикәйә яҙған. 2009 йылда  «Әзербайжантелефильм» студияһында «Ингилойҙар» тигән документаль фильм төшөрөлгән, ул Әзербайжандың ошо аҫаба халҡының тарихына, мәҙәниәтенә, ғәҙәт-йолаларына бағышланған  .

Ингилойҙарҙың күпселеге Әзербайжан халҡы иҫәбен алғанда «әзербайжан» тип яҙылған[АРИФ ЮНУСОВ. АЗЕРБАЙДЖАН В НАЧАЛЕ XXI ВЕКА: КОНФЛИКТЫ И ПОТЕНЦИАЛЬНЫЕ УГРОЗЫ. Баку-2007. C.143 .

  Әзербайжандың билдәле ингилойҙары 
 Джанашвили Моисей Георгиевич — грузин тарихсыһы, филолог, педагог, Хеҙмәт Геройы (1932).
 Муратов Анатолий Олегович (1900—1964) — совет хәрби начальнигы, гвардия генерал-майоры.
123

 Шулай уҡ ҡара 
 Аджарҙар — грузиндарҙың этнографик төркөмө. 70 % правослау, 30 % мосолман (башлыса Төркиә менән сиктәш төбәктәрҙә йәшәгән оло йәштәге кешеләр).
 Лаздар — Төркиәләге башлыса мосолман картвель этник төркөмө.
 Ферейдандар — Ирандағы мосолман грузиндар.
 Чвенебури — Төркиәләге мосолман грузиндар.
Видео
 Zaqatala rayonu Mosul Kəndi, İngiloylar

 Традиции народа ингилой

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 John M Clifton, Calvin Tiessen, Gabriela Deckinga, and Janfer Mak. The Sociolinguistic Situation of the Inghiloi of Azerbaijan. SIL International, 2005
 Ингилойцы//Большая российская энциклопедия 
Категория:Әзербайжандар
Категория:Грузиндар
Категория:Әзербайжан халыҡтары
Категория:Әзербайжан