Эспоо

Эспоо, йәки ЭспоГенштаб топокарта, баҫма 1991 г.  (фин. Espoo , швед. Esbo  Эсбю) —Финляндиялағы  ҡала һәм муниципалитет, ҙурлығы буйынса илдең икенсе ҡалаһы (2017 йылдың 31 майына ҡарата 276  087 кеше. Эспоо майҙаны 528,03 км²   тәшкил итә, шуларҙың 312,29 км² — ҡоро ерҙәр,  17,94 км² эсәр һыуға тура килә, ә ҡалған  197,80  км²— диңгеҙ. Ҡала илдең көньяғында, Балтик диңгеҙенең Фин ҡултығы ярҙарында,  Хельсинкинан көнбайыштараҡ, Уусимаа районында урынлашҡан. Үҙ эсенә Хельсинки, Ванта һәм Кауниайненды алған баш ҡала төбәгенә инә.  

Эспоо  рәсми рәүештә ике телле ҡала тип һанала. Күпселек 83,6 %  халҡы туған теле кеүек фин телендә һөйләшә,  шул уҡ ваҡытта аҙсылыҡ 8,3 %,  швед телендә һөйләшә.  Эспооның 8 %  халҡы өсөн фин һәм швед телдәре туған тел түгел.  

2012 йылға ҡарата Эспоо Финляндияның дотациялы муниципалитеты була,  эшмәкәрлеген үҙ-үҙен финанслау   иҫәбенә тормошҡа ашыра. 2012 йылда муниципаль һайлауҙар һөҙөмтәһе буйынса Эспоо ҡала советына ҡатын-ҡыҙҙарҙың өлөшө ҙур була  (53 %). 2013—2015 йылдарҙа ҡала советы рәйесе булып Ысын финдар партияһы лидеры Сойни Тимор тора.

 Тарихы 

 Халҡы 
ЙылХалыҡ1901888 51910891 71920817 81930370 111940378 131950874 22196053 0421970655 92ЙылХалыҡ1980835 1331985153 0191990833 1691995186 5072000667 2092005227 4722006231 7042007236 3012017258 683

 Транспорты 
2017 йылдың  18 ноябрендә  ҡалаға Хельсинки метрополитенының көнбайыш линияһы килә.

 Спорты 
Ҡалала Хонк  футбол клубы бар, ул футбол буйынса Финляндия чемпионатының юғары    лигаһында — Вейккауслига сығыш яһай, шулай уҡ фин СМ-Лигаһында сығыш яһаусы Эспо-Блюз хоккей клубы бар. 

1999 йылдың 8 мартынан алып 14 мартына тиклем   Арена Барон боҙонда ҡатын-ҡыҙҙар араһында шайба менән хоккей буйынса донъяның 5-се чемпионатының матчтары, шулай уҡ 3-сө урын өсөн матч үтә,   унда хужалар командаһы Швецияның йыйылма командаһын 8:2 иҫәбе менән еңә һәм ҡатын-ҡыҙҙар араһында донъя чемпионтаттарының биш тапҡыр бронза призеры була.

 Мәҙәниәте һәм сәнғәте 
Эспоола  1985 йылдан «Йәштәр театры» (швед. Unga Teatern) — Финляндияла  балалар һәм үҫмерҙәр өсөн иң боронғо театр урынлашҡан .

Эспоо — билдәле Bodom of Children мелодик дэт-метал төркөмөнөң һәм уның ҡатнашыусыларының тыуған иле. Эспоола Бодом күле ята, уның ярҙарындағы фәжиғәле ваҡиға төркөмгә исем биргән.  Эспо шулай уҡ RTPN  электр-индастриалы коллективының тыуған иле.

 Иҫтәлекле урындары 

 Мормондарҙың ғибәҙәтханаһы
 Fortum компанияһының штаб-фатиры
 Хельсинкилағы Аалто университеты
 «Серена» аквапаркы
 Microsoft Mobile компанияһының штаб-фатиры 
 Видеоуйындар эшләүсе  Remedy Entertainment штаб-фатиры  

 Галереяһы 

 Туғандаш ҡалалар 

  Эстергомды, Венгрия
  Гатчина, Рәсәй
  Ирвинг, АҠШ
  Кёге, Дания
  Конгсберг, Норвегия
  Кристианстад, Швеция
  Нымме, Эстония
  Сейдауркроукюр, Исландия
  Шанхай, Ҡытай
  Сочи, Рәсәй

 Шәхестәре 

 Лаура Лепистё — фин фигурисы, Европа чемпионатында  ил тарихында тәүгә яңғыҙ разрядта  алтын миҙалға лайыҡ була.
 Петри Линдроос —  Ensiferumфолк-метал төркөмөнөң  йырсыһы, Norther төркөмөнөң  ex-вокалсыһы 
 Кими Райкконен —  Формула-1 билдәле уҙышсыһы.
 Хямяляйнен Хелви — фин яҙыусыһы.
 Сама Ярви — яҙыусы,  Remedy  Entertainment сценарисы

 Ҡыҙыҡлы факттар 

 2007—2012 йылдарҙағы осорҙа ҡала велосипедсылар өсөн  иң хәүефһеҙ  булып һанала (халыҡ һанына ҡарата һуңғы бәхетһеҙ осраҡ — йылына мең кешегә  0,085).

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 

 Эспоо Блюз
 Конвенция об оценке воздействия на окружающую среду в трансграничном контексте, также именуемая «Конвенция Эспо»

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Муниципалитет Эспоо
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары
Категория:Финляндия ҡалалары