Алта

Алта — УДК 528.935:003.035(038), шулай уҡ АльтаАльт // Кола энциклопедия. 5 т. т. 1. Ә — Д / Гл. а. Киселевтың ре.  — СПб.  : ИС ; Апатиты : КНЦ ӨФӨ, 2008.  —  227. (, с.-саамск.  Álaheadju) — иң куп кеше йәшәгән коммуна һәм провинциаль ҡала (фюлька) Финнмарк Норвегияның төньяғында урынлашҡан.

 Исеме 
Күрше Алта - фьорд хөрмәтенә коммуна был исемде ала. «Алта» һүҙе, күрәһең, иҫке скандинав телендә аҡҡош  һүҙен аңлата йәки  норвегинизировать ителгән финн һүҙе alaattia — уйһыулыҡ урын, уйһыу. 1918 йылға тиклем коммуна Alten тип аталған.
мини|Алта

 Тарих 
Әлеге ваҡытта коммуна урынлашҡан ерҙә боронғо заман вәкилдәре Комс мәҙәниәте йәшәгән,   таш һүрәттәре ҡалған.

1838 йылда Алта-Талвик муниципаль берәмек барлыҡҡа килгән, ә 1868 йылда  Алта һәм Талвикҡа бүленгән.

Икенсе донъя һуғышы ваҡытында Ко-фьордта,  Алта - фьордтың көньяҡ-көнбайыш тармағында, немец Кригсмарина хәрби - диңгеҙ базаһы урынлаша. Унда 1942 - 1944 йылдарҙа линкор «Тирпица» базаланған, һәм Бөйөк Британия батша хәрби-диңгеҙ флотының  палуба авиацияһының һөжүменә тура килә (ҡара. «Тангстен» операцияһы). Хәҙер бында "Тирпица линкорының музейы» урынлашҡан.

Һуғыш  ҡала янғындан көслө зыян күрә һәм артабанғы йылдарҙа үҙгәртеп ҡорола.

1964 йылда Алта һәм Талвик коммуналары Алта исеме аҫтында берләштерелә.

70 - се йылдарҙа ҡаланы массалы ҡаршылыҡтар дер һелкетә, төп ҡатнашыусылар саамдар һәм энвайронментализм яҡлылар була, улар Алта йылғаһында гидроэлектростанция  төҙөүгә ҡаршы булалар. Шуға ҡарамаҫтан, гидроэлектростанция төҙөлә.

2000 йылдың 1 ғинуарында  бер нисә коммуна берләштерелә һәм Алта ҡалаһы булдырыла. Шул ваҡыттан алып ҡала халҡы яйлап арта бара.
мини|ҡала үҙәге

 Ҡаланың урынлашыуы һәм халҡы 
Алта Алта-фьордАлександров И Норвегия: төньяҡ балҡышы эҙләү. // Norge.ru — 20 июнь 2009.  (Тикшерелгән 3 ғинуар 2012) ярында урынлашҡан  (Норвегия диңгеҙе акваторияһы), оҙонлоғо яҡынса 40 км.

Алта — Финнмарктың иң ҙур ҡалаһы, халыҡ һаны -18 меңдән ашыу кеше (провинцияның административ үҙәгендә, Вадс ҡалаһында 6 меңдән ашыу кеше йәшәй).

Аэропорт бар. Тиражы биш мең дананан ашыу Altaposten  исемле көндәлек гәзит баҫтырыла (2010)Aviskatalogen, tall fra nettsidene til Mediebedriftenes Landsforening .

 Иҫтәлекле урындар 
Алтаның төп күренкле урыны — ҡаяға төшөрөлгән һүрәттәр (петроглиф). Төньяҡ Норвегияла табылған 5000 һүрәт араһынан, 3000  Алта тирә-яғында, Jiepmaluokta ерендә урынлашҡан, ул асыҡ һауалағы музейға әйләнә. 1985 йылда Алталағы петроглифтар ЮНЕСКО бөтә донъя мираҫына индерелә. Иң бороңғо һүрәттәр яҡынса , иң һуңғылары — яҡынса 

Алтаның башҡа иҫтәлекле урындары араһында —1899 йылда нигеҙ һалынған  Суккертоппный  тауында төньяҡ балҡышының «Халдде» обсерваторияһы . Был туристар керә алырлыҡ фәнни-ағартыу учреждениеһы..

 Туғанлашҡан ҡалалар 

  АпатитТуғанлашҡан ҡалалары мурманск өлкәһе  //башҡорт энциклопедияһы Кола. 5 т. т. 1. Ә — Д / Гл. а. Киселевтың ре.  — СПб.  : ИС ; Апатиты : КНЦ ӨФӨ, 2008.  — С. 502.
  Будный
 Алтала ҡаяға төшөрөлгән һүрәттәр.

 Иҫкәрмәлёр 

 Һылтанмалар 

 Ҡала панорамаһы '
 Сайтта «линкор Тирпица Музейы» 

Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Страницы с непроверенными переводами