Әрмәнстанда Ислам

Әрмәнстанда Ислам  әлеге заманда бик киң таралмаған, мәгәр билдәле бер осорҙа Эриван ханлығында төп урында торған булған Bournoutian, George. Eastern Armenia in the last decades of Persian rule, 1807—1828. Undena Publications, 1982; с. 74:
«[The Armenians] formed less than 20 percent of the total population (20,000) of the khanate of Erevan, with the Muslims exceeding 80 percent. In any case, at no time in the Persian period was the Armenian population a majority or on par with the Muslims. Although the survey indicated an Armenian majority in some mahals, this was only after the emigration of over 25,000 Muslims from the territory; thus there is no evidence of an Armenian majority during the Persian administration».. 

 Тарихынан 
Ислам Әрмәнстанға б.э. VII быуатында, ғәрәп яулап алыуҙары ваҡытында килеп ингәнВосток в средние века. I. Закавказье в IV—IX вв.
Хәҙерге осорҙа Әрмәнстанда Ислам динен  башлыса курдтар һәм фарсылар тота. 

Мосолман курдтар йәмәғәте 2 мең  кешенән тора һәм улар башлыса Абовян районында йәшәй. Рәсәйгә ҡушылғандан һуң мосолмандар Әрмәнстан территорияһында даими кәмей барһа ла Ҡарабах хәлдәренә тиклем күп һанлы йәмәғәт булып ҡала ине әле. Әммә XX быуатта әзербайжандарҙы күсереү арҡаһында мосолмандар һаны ныҡ кәмей Постановление N 4083 Совета министров СССР «О переселении колхозников и другого азербайджанского населения из Армянской ССР в Кура-Араксинскую низменность Азербайджанской ССР» от 23 декабря 1947 года. 


1897 йылғы йәниҫәп буйынса, ул саҡтағы Эриван губернияһында 25218 мосолман йәшәгән (халыҡтың 27,3 % )Перепись населения Российской империи 1897 года, пикенсе белешмәләр буйынса — халыҡтың 41 проценты (36,7 % — шиғыйҙар, 4,3 % — сөнниҙәр). 1896 йылда Яңы Баязет өйәҙендә 10 мәҙрәсә һәм 13 мәсет булғанНовобаязетский уезд в ЭСБЕ.

1906—1911 йылдарҙа бер Эриванда ғына ла, ҡаҙна һәм йәмәғәт биналары исемлеге буйынса, 8 мәсет булғанЭкспликация к плану города Эривани, снятому с натуры городским техником Б. Я. Меграбовым в 1906—1911 г..

XX быуат башында мосолмандар Эриван өйәҙендә йәшәгән халыҡтың 62 процентын тәшкил иткән (52,5 % — шиғыйҙар), Эчмиадзи өйәҙендә йәшәгән халыҡтың  35,6 проценты мосолман булған (30 % - шиғыйҙар)

Мәгәр әлеге көндә республика ерҙәрендә бары тик бер мәсет  —  Ереван дағы Зәңгәр мәсет һаҡланған. Уны Эриван ханлығы осоронда Һөсәйен Али 1765 йылда төҙөткән булған«Голубая мечеть» в Ереване 

Ереванда XVI быуатҡа тиклемге мәсеттәр һаҡланмаған, улар османдар и сәфәүиҙәр араһындағы һуғыш ваҡытында емертелеп бөткәнEncyclopaedia Iranica. George A. Bournoutian and Robert H. Hewsen. Erevan 

XX быуат башында 49 % Эриванда 7 шиғый мәсете булған Экспликация к плану города Эривани, снятому с натуры городским техником Б. Я. Меграбовым в 1906—1911 г.

Бөгөнгө көнгә тиклем һаҡланған Һөсәйен Али хандың Зәңгәр мәсетен  иран оҫталары реставрациялаған.  1990 йылда Варданац урамындағы ҙур булмаған әзербайжан мәсете емереп ташланылаRobert Cullen, A Reporter at Large, "Roots, " The New Yorker, April 15, 1991, p. 55, быға Баҡылағы әрмән сиркәүе емертелгән тигән имеш-мимештәр сәбәпсе була; британ журналисы Томас де Ваал яҙғанса, «уның бәхетһеҙлегенә, мәсетте фарсылар төҙөгән тип тапмағандар һәм емереп ташлағандар»Том де Ваал. Чёрный сад. Между миром и войной. Глава 5. Ереван. Тайны Востока.
слева|мини|250x250пкс|Эриван күренеше 1827 йылда.Манаралар. Рәссам Ф. Рубо 

Археолог Филип Л. Коль Әрманстанда ислам ҡомартҡылары әҙ һаҡланыуына иғтибарҙы йүнәлтеп, былай тип яҙа Philip L. Kohl (англ.), Clare P. Fawcett. Nationalism, politics, and the practice of archaeology - Cambridge: Cambridge University Press, 1995. — P. 155 — ISBN 0521558395, ISBN 9780521558396.: 
Ниндәй генә демографик статистиканы алһаҡ та, был төбәктә исламдың матди ҡомартҡылары күп һаҡланырға тейешлегенә бер ниндәй шик юҡ. Беҙҙең көндәрҙә уларҙың тулыһынса тиерлек юҡҡа сығыуы осраҡлы булыуы мөмкин түгел Philip L. Kohl (англ.), Clare P. Fawcett. Nationalism, politics, and the practice of archaeology - Cambridge: Cambridge University Press, 1995. — P. 155 — ISBN 0521558395, ISBN 9780521558396.

 Галерея 
+thumb|300 px|Еревандағы Зәңгәр мәсетthumb| Аргаванд ауылында Пир-Хөсәйен төрбәһеthumb|left|170px|Эривань. Ҡала мәсете манараһыthumb|Эривандағы Геги мәсетеthumb|Эривандағы кесе Геги мәсете 

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Әрмәнстан тарихы
Категория:Әрмәнстан халҡы
Категория:Илдәр буйынса ислам