Бысраныу

Бысраныу (тирә-яҡ мөхит, тәбиғәт мөхите, биосфера, уларҙа ғәҙәти булмаған   физик, химик йәки биологик агенттар (бысратыусы) барлыҡҡа килеүе, йәки уларҙың күп йылдар дауамындағы күрһәткестәрҙең уртаса  кимәле артыу арҡаһында  кире һөҙөмтәләргә килтереүе
.

Төп субъектты билдәләгәндә тәбиғи һәм антропоген  бысраныуҙарҙы бүлеп ҡарайҙар . Төп объекттар — тупраҡ, атмосфера иһәм һыу ятҡылыҡтары. Бысраныу төрҙәре буйынса кластарға бүлеү дүрт өлөштән тора: механик, физик, химик һәм биологик. Дәүмәле буйынса иһә локаль, төбәк кимәлендә һәм глобаль бысраныуҙар айырып ҡарала .

 Бысраныу төрҙәре 
 Биологик —  бысратыусы булып кеше өсөн дә, дөйөм алғанда экосистема өсөн дә зыянлы организмдарҙың килеп сығыуы һәм  үрсеүе. Улар тәбиғи юл менән дә,  ә ҡайһы бер осраҡта - кеше эшмәкәрлеге эҙемтәһе үтеп инеүе мөмкин. Бының ҡушма өлөшө булараҡ микробиологик бысраныу ҙа иҫәпкә алына.
 Механик — мөхиттең  химик һәм физик инерт сүп-сар менән бысраныуы, ҡағиҙә булараҡ, уның сифаты насарайыуына килтерә һәм унда йәшәгән организмдарға йоғонто яһай. Ғәмлдә механик бысраныу  физик-химичк бысраныу менән берлектә барыусан.
 Физик — бысратыусы мөхиттең  физик параметрҙары үҙгәреүенә килтерә.  Быларға температура-энергетика (йылылыҡ менән бысраныу), тулҡын (яҡтылыҡ, тауыш, электромагнит бысраныу), радиациялы (радиоактив бысраныу) һәм башҡалар.
 Химик — бысратыусы мөхиттең тәбиғи химик үҙенсәлектәре үҙгәреүенә килтерә:  уларҙың концентрацияһы арта, йәки мөхиттә элек булмаған матдәләр үтеп инә.  Химик бысраныуҙарға  аэрозоль инә.

 Бысраныу сығанаҡтары бүленеше 
+Тирә-яҡ мөхитте  бысратыу   Параметрик
    йылылыҡ
    тауыш
    яҡтылыҡ
    радиация
    электромагнит
      Биоценотик
    борсолоуҙың комплекслы факторы
    популяция балансы боҙолоу 
    көйләнмәгән йыйыу, аулау, атып алыу
    осраҡлы һәм йүнәлешле интродукция һәм акклиматизация 
    тәбиғәттән кәрәгенән артыҡ алыу
        Стациаль-деструктив
      ағас ҡырҡыу
      тупраҡ эрозияһы
      һыу ағымын тейешһеҙ көйләү 
      ҡаҙылдыҡтарҙы карьер ҡаҙып сығарыу
      юл төҙөлөшө
      һаҙлыҡтарҙы киптереү
      урбанизация
      урман һәм дала янғындары
      башҡалар
         Ингредиентҡа бәйле
     МинеральОрганик
    ҡаҙылма яғыулыҡ яныу продукттарыкөнкүреш йыуынтылары һәм сүп-сар
    двигателдәрҙә яныу продукттары  ↔микробиологик препараттар
     Химик сәнәғәт ҡалдыҡтары ↔Аҙыҡ-түлек сәнәғәте ҡалдыҡтары 
     акваторияларҙа авария һөҙөмтәһендә ташлау ↔ Малсылыҡ ҡалдыҡтары
    Пестицидтар һәм ашлама ↔башҡалар
    нефть сығарыу һәм нефть эшкәртеү ↔
    тау эштәре убалары һәм террикондар
    металлургия ҡалдыҡтары
    башҡалар


 Шулай уҡ ҡара 
 Космостағы сүп-сар 
 Яҡтылыҡ менән бысраныу

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 



== СсылкиҺылтанмаларнешние ссылки}}

*