Клермон-Ферран

Клермон-Ферран ( , ) — Франция үҙәк өлөшөнөң көньяғындағы коммунаһы һәм ҡалаһы, Пюи-де-Дом департаментының префектураһы (административ үҙәге). Ҡалала 139 мең кеше йәшәй (2008).

 Географияһы 
Ҡала Лимань уйпатлығы үҙәгендә, диңгеҙ кимәленән 410 м бейеклектә урынлашҡан. Ҡала тирәһендә бик күп тауҙар (Пюи теҙмәһе), шул иҫәптән бер нисә һүнгән вулкан бар. Ҡала янында Руайя () курорт ҡаласығы урынлашҡан. Шулай уҡ Клермон-Ферран янында «Вулкания» вулкан паркы бар.

 Климат Климат Клермон-ФерроКүрһәткестәреДек.Ғин.МартАпра.МайИюньИюльАвг.Сена.Окт.Нояб.Февр.ЙылАбсолют максимум, °C19,423,526,630,031,634,940,739,536,829,024,121,340,7Һауа температураһы, °C6,98,911,814,818,722,525,624,922,417,311,07,316,0Уртаса температура, °C3,14,66,89,513,216,719,318,816,312,16,83,510,9Уртаса минимум, °C-0,70,31,84,27,811,013,012,610,37,02,6-0,25,8Абсолют минимум, °C-23,1-22-10,7-5,2-3,61,04,42,4-1-5,8-10,1-17,6-23,1Яуым-төшөм нормаһы, мм292729459167477357513633585Сығанағы: Infoclimat

 Тарих 
Баш ҡала Оверниға римлеләр килгәнгә тиклем үк галлдар еренең үҙәге була. Грек тарихсыһы Страбон уны  Немесса тип телгә алған. Был ерҙәрҙә галдарҙың юлбашсыһы Верцингеторикс тыуған тип иҫәпләнә; уның һыны ҡала үҙәгендәге Бартольди майҙанында ҡуйылған. Ҡайҙалыр ҡала ситендә Верцингеторикс римлеләрҙе  Герговия (ентекләп ҡара. Герговия) янындағы алышта еңгән, тип иҫәпләнә.

Клермонт йәки Клермон исеме (Clarmontis; от ) 761 йылда франк короллеге тарихында осратыла. Иртә урта быуаттарҙа уның башлығы епископ була. Клермон ике сиркәү соборы — 535 һәм 1095 йылдарҙа - үткәреләгән урын булып тора; Икенсе Клермон соборында папа Урбан II үҙ мәхәлләһен тәре походында ҡатнашырға саҡыра.

Оверни графтары Клермонды сиркәү әһелдәренән уңышһыҙ тартып алырға тырыша. Маҡсаттарына ирешә алмағас, улар Клермон янында икенсе ҡала — Монферран ҡалаһына нигеҙ һала. Монферран быуаттар дауамында Клермон менән ярыша, ниһайәт, Монферранға Клермон биҫтәһе статусы бирелә. Парлашҡан ҡала «Клермон-Ферран» тигән исем ала.

 Иҡтисад 
Ҡалала транспорт үҙәге (бер нисә тимер юл һәм автомобиль юлдары киҫелеше) һәм аэропорт бар.

Ҡалала бөтә донъяға билдәле шин Michelin етештереүселәренең штаб-фатиры тора; шулай уҡ бында компанияның ҡайһы бер предприятиелары урынлашҡан. Шулай уҡ ҡалала машиналар эшләү, туҡыу, полиграфия, ҡағыҙ, химия, аҙыҡ-түлек сәнәғәте предприятиелары эшләй.

 Транспорт 
справа|мини|Транслор
Клермон-Ферран ҡалаһында француз ҡалалары араһында беренселәрҙән булып трамвай электр линияһы асыла : 1888 йылдың 27 ғинуарында эшҡыуар Жан Кларе Клермон-Ферран мэрияһынан төҙөлөшкә концессия ала. Трамвай линияһы 1890 йылдың 7 ғинуарында мэр Амеде Гаске тарафынан эшләтелә башлай — уның оҙонлоғо 4,5 километр була һәм Монферран һәм Жод кварталдары араһында тора, 4 айҙан һуң линия Руаяға тиклем оҙайтыла. 1892 йылда Клермон-Ферран трамвайы 2,5 миллион пассажир ташый. 1930 йылдарҙан башлап әкренләп трамвай системаһы һүнә төшә һәм 1956 йылдын 14 мартында ябыла.

2006 йылдың 13 ноябрендә трамвай хәрәкәте тергеҙелә, ҡалала ғәҙәти булмаған ҡала траспорты — транслор — шиналы трамвай эшләй башлай.

 Мәҙәни мираҫ 
Иң боронғо биналар, шул иҫәптән, Нотр-Дам соборы урындағы ҡара төҫтәге вулкан тоҡомло таштарҙан һалынған. Оверн готикаһы ҡомартҡыһы булып иң боронғо Нотр-дам-дю-Порт сиркәүе тора. Ранке музейы залында ҡала тарихы менән танышырға мөмкин; бер нисә зал иң билдәле Паскаль шәхесе тормошо тураһында һөйләй. 1810 йылда урындағы университет асыла. Хәҙер был университетта 30 000 ашыу студент уҡый, улар ике университетта (Оверн университеты һәм Блез Паскаль исемендәге университет) белем ала, шулай уҡ бында юғары коммерция мәктәбе һәм политехник институт бар. Блез Паскаль исемендәге университеттың филология факультетында Францияла билдәле славяндарҙы өйрәнеү һәм русистика бүлексәһе бар. Был бүлексәнең китапханаһында 30 000-дән ашыу китап һаҡлана.
мини|250x250пкс|Верцингеторикс һәйкәле, Бартольди эше
1979 йылдан алып Клермон-Ферранда йыл һайын Халыҡ-ара ҡыҫҡа метражлы кино фестивале үткәрелә. Уны Канн ҡыҫҡа метражлы киноһы тип йөрөтәләр.

Ҡаланың тимер юл вокзалы урынлашҡан урамға «Советтар Союзы» тигән исем бирелгән.

 Туғанлашҡан ҡалалары 
  Абердин (англ. Aberdeen), Шотландия, Великобритания (с 1955)
  Салфорд (англ. Salford), Англия, Великобритания
  Регенсбург (), Германия (с 1969)
  Гомель (бел. Гомель), Беларусь
  Овьедо (), Испания
   (англ. North Queensland), Австралия
  Брага (порт. Braga), Португалия
  Норман (англ. Norman), Оклахома, США
  Оем (), Габон

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Туризм тураһында Клермон-Ферран ҡала сайты.
Категория:Элекке баш ҡалалар
Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных
Категория:Страницы с непроверенными переводами
Категория:Франция ҡалалары