Һатлыҡов Хәбибназар Мөхәмәтҡафи улы

Һатлыҡов Хәбибназар Мөхәмәтҡафи улы  Т. Кусимова, С. Бикҡолова.Башҡорт исемдәре. - Өфө, 2010 - 72-се бит: Ҡафи - (ғәр) булдыҡлы, һәләтле , Хәбибназар әл-Үтәки (12 сентябрь 1862 йыл — 21 июнь 1921 йыл) — мәғрифәтсе, 20 быуат башындағы Башҡортостанда билдәле дин эшмәкәре. Әхмәтзәки Вәлиди Туған дың әсәһе Өммөлхаят Мөхәмәтҡафи ҡыҙы Вәлидованың бер туған ағаһыhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Вәлидовтар.

 Биографияһы 
Хәбибназар Мөхәмәтҡафи улы Һатлыҡов (Ҡотлозаманов) 1862 йылдың 12 сентябрендә Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙехәҙерге Башҡортостан Республикаһы Ғафури районы Үтәк ауылы мәсете имам-хатибы Мөхәммәтҡафи Ҡотлозаман улы Һатлыҡов (Ҡотлозаманов) ғаиләһендә тыуған башкирская-энциклопедия.рф/.../6095-satlykov-khabibnazar-mukhammetkafievich.

Атаһы тотҡан Үтәк мәҙрәсәһен тамамлағас, Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Балыҡлыкүл мәҙрәсәһендә (хәҙерге Ауырғазы районы Балыҡлыкүл ауылы), һуңыраҡ Ҡазанда,Бохара һәм Хиуала уҡыған.

Ҡазандағы 1‑се Мәржәниәнең юғары кластарын тамамлағас, шунда уҡ уҡытыусыһы, мәғрифәтсе Шиһабетдин Мәржәни тәҡдиме менән уҡытырға ҡала. 
Һуңыраҡ тыуған ауылына ҡайта, 1889 йылдан башлап, Үтәк мәсетенең имам-хатибы, урындағы мәҙрәсәнең мөҙәрисе һәм мөғәллиме була. Мәҙрәсәлә донъяуи фәндәрҙе лә уҡытыуҙы индерә. Хәбибназар Һатлыҡов тырышлығы менән мәҙәрәсәлә китапхана һәм уҡыу бүлмәһе булдырыла.

Көнсығыш фәлсәфәһен, ислам тарихын, күренекле кешеләрҙең тәржемәи хәлен өйрәнә. Ҡайһы бер көнсығыш әҙәбиәте әҫәрҙәрен тәржемә итә, шиғырҙар, хикмәттәр яҙа, дәреслектәр төҙөй.

“Вакыт” гәзитендә һәм «Шура» журналында мәҡәләләре донъя күрә. Троицкиҙан Зәйнулла ишан Рәсүлев һәм А.Саиди менән таныш булабашкирская-энциклопедия.рф/…/6095-satlykov-khabibnazar-mukhammetkafievich.

Алты йыл буйы Хәбибназар бабаһы өйөндә йәшәп, уның мәҙрәсәһендә белем алған Әхмәтзәки Вәлиди  «Хәтирәләре»ндә былай ти:

«Мин Үтәк мәҙрәсәһендә ғәрәп теле һәм әҙәбиәтен өйрәндем. Олатайым (Хәбибназар бабаһы) «Фикһ» исемле мосолман юриспруденцияһын һәм «Ҡәлам» исемле Ҡөрьән әйтелеше ғилемен өйрәтте. Мин математика менән дә мәшғүл булдым һәм олатайым Истанбулдан килтерткән китаптарҙы уҡый инем. 18 йәшемә ҡәҙәр Үтәктә күп нәмәгә өйрәнә алдым...Минең олатайым (бабайым) Мәржәниҙең иң яҡшы шәкерттәренең береһе була. Ул да мине үҙ остазынан үҙләштергән алымдар һәм ысулдар менән тәрбиәләне»kurultay-ufa.ru/ru/2017/09/09/7019/.

1919 йылда, Әхмәтзәкиҙең йәрәшкән ҡыҙы Нәфисә менән ниҡахлашыу кисәһендә, Хәбибназар шәкертенең уңыштарына сикһеҙ һөйөнөп: «Һине үҫтереүем өсөн шатмын», — ти.

1919  йылда Хәбибназар Һатлыҡов Өфөлә Диниә назараты  мөхтәсибе булып эшләп ала.

 Ғаиләһе 
Хәбибназар әл-Үтәкиҙең өс балаһы була. Өлкән ҡыҙы Рабиға 14 йәшендә генә сирләп донъя ҡуя. Әхмәт Хәбибназар улы  Ырымбур педтехникумында Сәғит Агиш менән бергә белем ала, артабан Силәбе өлкәһенең Ҡоншаҡ районында мәктәптә уҡыта. 1937 йылда уны «халыҡ дошманы» тип ҡулға алалар һәм 1941 йылда атып үлтерәләр. Әсҡәт Хәбибназар улы  Һатлыҡов 1929 йылда уҡ хәҙерге Белорет районы биләмәһенә оҙатыла. 60-сы йылдарҙа аҡланғас ҡына, Һатлыҡовтар ғаиләһе тыуған яғына, Үтәккә, ҡайта.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Башкирская-энциклопедия.рф/…/6095-satlykov-khabibnazar-mukhammetkafievich.
 Т. Кусимова, С. Бикҡолова.Башҡорт исемдәре. - Өфө, 2010 - 72-се бит

 Һылтанмалар 


Категория:Ғафури районында тыуғандар
Категория:Вәлидовтар