Ер ҡабығы

Ер ҡабығы́ — Ерҙең тышҡы ҡаты (ҡабығы, литосфераның өҫкө өлөшө. Тышҡы яҡтан Ер ҡабығының күп өлөшө гидросфера менән ҡапланған, ә бәләкәйерәк өлөшө - атмосфера йоғонтоһо аҫтында.

Ер ҡабығынан аҫтараҡ мантияһы урынлашҡан, ул составы һәм физик үҙенсәлектәре менән айырыла - тығыҙыраҡ, башлыса ауыр ирей торған элементтарҙан тора. Мантия һәм ҡабығын "Мохоровичич сиге" айырып тора, ошо урында сейсмик тулҡындар тиҙлеге ҡырҡа арта.

Ер ҡабығы структураһы буйынса ер төркөмөндәге планеталарҙың күпселегенә оҡшаш, Меркурий ғына башҡа. Бынан тыш, булған ер ҡабығына оҡшаш тип Айҙа һәм гигант планеталарҙың  юлдаштарында бар. Ерҙе уникаль иткән сифаттар - ҡабығының ике төрө: континенталь һәм океан аҫты ҡабыҡтары бар. Ер ҡабығына даими хәрәкәт хас: горизонталь хәрәкәт итеп тора һәм тирбәлә.

Ер ҡабығының күп өлөшө базальттан тора. Массаһы 2,8 тонна (шуларҙан  21 % — океан аҫтында һәм 79 % — континентта). Ер ҡабығы Ерҙең массаһының 0,473 % тәшкил итә.

 Континенталь ҡабығының составы 
Ер ҡабығында элементтар сағыштырмаса ҙур түгел. Ер ҡабығы массаһының  яртыһы самаһына кислород  тура килә, 25 % — кремний. Барлығы 18 элемент: O, Si, Al, Fe, Ca, Na, K, Mg, H, Ti, C, Cl, P, S, N, Mn, F, Ba — ер ҡабығының 99,8  процентын тәшкил итә (аҫтағы таблица).

Элементтарҙың күләмеХимия цемента и вяжущих веществ: Учеб. пособие / Н. А. Андреева; СПбГСУ. — СПб., 2011. — 67 с.Определитель минералов / Т. Б. Здорик; — М., 1978. — 325 с.
Элемент Рәт һаны Йөкмәткеһе, масса %   Моляр масса  Йөкмәткеһе, матдәләр %  Кислород 8 49,13  16  53,52 Кремний 14 26,0  28,1  16,13 Алюминий 13 7,45  27  4,81 Тимер 26 4,2  55,8  1,31 Кальций 20 3,25  40,1  1,41 Натрий 11 2,4  23  1,82 Калий 19 2,35  39,1  1,05 Магний 12 2,35  34,3  1,19 Водород 1 1,00  1  17,43 Титан 22 0,61  47,9  0,222 Углерод 6 0,35  12  0,508 Хлор 17 0,2  35,5  0,098 Фосфор 15 0,125  31,0  0,070 Көкөрт 16 0,1  32,1  0,054 Марганец 25 0,1  54,9  0,032 Фтор 9 0,08  19,0  0,073 Барий 56 0,05  137,3  0,006 Азот 7 0,04  14,0  0,050 Башҡалар — ~0,2  —  —

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Содержание химических элементов в земной коре 

*
Категория:Ер төҙөлөшө