Кутузов (йыр)

Кутузов — маршҡа оҡшатып ижад ителгән башҡорт халыҡ йыры: КУТУЗОВ, песня.

 Тарихы 

Башҡорт халыҡ марш-йыры «Кутузов» 1812 йылғы Ватан һуғышы осоронда башҡорттар менән урыҫтарҙың хәрби хеҙмәттәшлек итеүенә бәйле. Урыҫ армияһы составында башҡорт полктары ил азатлығы өсөн француздарға ҡаршы яуҙарҙа ҡатнашҡан. Йырҙы данлыҡлы ғәскәр башлығы Михаил Илларионович Кутузов исеме менән атағандарБАШҠОРТ ЙЫРЫ — ИЛҺӨЙӘРҘӘР МОҢО — Әҙһәм Исҡужин. Дәртле, энергиялы башҡарыла.

1812 йылғы Ватан һуғышы тураһында башҡорттар тиҫтәләгән юғары рухлы йырҙар сығарған. Рәсәйҙең ысын патриоты, талантлы етәксе М. И. Кутузовҡа арналған йыр сығарып, уның ҡаһарманлығына баһа бирә.
Кутузовҡа ҙур ихтирам күрһәтеү йөҙөнән «полководец икән Кутузов» тигән һығымта бер нисә тапҡыр ҡабатлана. Бөйөк полководецтың тулы образы хасил була, көслө рухы, Ватан алдындағы бурысын намыҫлы үтәгән илһөйәр Кутузовтың бөйөк тарихи шәхес, ҙур илдең мәшһүр кешеһе икәнлеге күрһәтелә.
Йыр ватансылыҡ, илһөйәрлек рухы менән һуғарылған. Йырҙа ил өсөн үҙ йәнен аямаған яугир батырҙар һәм Кутузов образы аша Рәсәйҙең ҡеүәте, көсө, уның еңелмәҫлеге күрһәтеләКУТУЗОВ, песня

Йыр ике өлөштән тора — йыр структураһында башы һәм ҡушымтаһы бар, һәр өлөшө ике һөйләмдән тора. Көйгә квардецизм тип аталған киң диапазон хас. Музыкаль әҫәрҙең лад төҙөлөшө нигеҙендә — өс пентатон төр ойоштормаһы ята. Ғәйрәтле кварт йөрөштәре, көй һәм ритм структураларының ҡабатланып тороуы йырға сағыулыҡ һәм етеҙлек  өҫтәй.

Композиторҙар А. М. Ҡобағошов йырҙы фортепиано һәм тауыш өсөн, ә З. Ғ. Исмәғилев — a capella хоры өсөн эшкәрткән Кутузов (башкирская народная песня-марш).

 Әҙәбиәт 
Военная история башкир. Уфа. Башкирская энциклопедия. 2013. с. 239.

 Һылтанмалар 
КУТУЗОВ, песня

Кутузов (башкирская народная песня-марш)

Исторические песни башкир

БАШҠОРТ ЙЫРЫ — ИЛҺӨЙӘРҘӘР МОҢО — Әҙһәм Исҡужин

Кутузов йыпының һүҙҙәре

Единый портал культуры народов РБ. "Кутузов" йыры 

перевод Айдара Хусаинова песни «Кутузов» на русский язык

 Иҫкәрмәләр 



Категория:Фольклор
Категория:Башҡорт халыҡ йырҙары
Категория:Башҡорт телендә йырҙар
Категория:Алфавит буйынса йырҙар