Бөтә донъя тирә-яҡ мөхит көнө

Бөтә донъя тирә-яҡ мөхит көнө (БМО телдәрендә: , исп=Día mundial del medio ambiente, фр=Journée mondiale de l'environnement, ғәрәп=اليوم العالمي للبيئة , ҡыт=世界环境日). Йыл һайын бөтә донъяла 5 июнь көнө билдәләнә .

 Тарихы 

БМО-ның Генераль Ассамблеяһының 27-се сессияһында иғлан ителгән  ( № A/RES/2994 (XXVII) резолюция,15 декабрь, 1972 йыл).

Был көндө үткәреү датаһы 5 июнь —  1972 йылда Стокгольмда тирә-яҡ мөхит проблемалары буйынса БМО конференцияһы башланған көн алынған.

Генераль Ассамблея үҙенең резолюцияһында   Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы системаһына ингән дәүләттәрҙе  һәм ойошмаларҙы йыл һайын был көндө уларҙың тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға һәм яҡшыртыуға ынтылышын раҫлаған  саралар үткәрергә саҡыра.

Генераль Ассамблеяһының 27-се сессияһында шулай уҡ БМО системаһының яңы ойошмаһы  — БМО-ның Тирә-яҡ мөхит программаһы (ЮНЕП) булдырыла. Тап бына ЮНЕП ҡанаты аҫтында йыл һайын Бөтә донъя тирә-яҡ мөхит көнө билдәләнә.

 Бөтә донъя тирә-яҡ мөхит көнө тематикаһы һәм девиздары 
Һәр йылдың тематикаһы  һәм девизы билдәләнә, төп халыҡ-ара саралар үткәреү урыны һайлана.

 2018 йыл — «Пластик менән бысратыуға ҡаршы көрәш»
 2017 йыл — «Мин тәбиғәт менән»
 2016 йыл — «Ҡырағай хайуандарҙы законһыҙ рәүештә һатыуға ҡаршы абсолют түҙеп тормаусылыҡ сәйәсәте»
 2015 йыл — «Ете миллиард төш. ОБер Планета. Һаҡлыҡ менән файҙалан» 
 2014 йыл — «Тауышыңды күтәр, әммә диңгеҙ кимәлен түгел!» ()Совет по экологическому строительству 
 2013 йыл — «Уйла. Аша. Һаҡла» () 
 2012 йыл — «Йәшел иҡтисад: ә һин уның өлөшөмө?»
 2011 йыл — «Урмандар: тәбиғәт биргәнде файҙаланып»
 2010 йыл — «Төрҙәр күплеге. Бер планета. Бер киләсәк»
 2009 йыл — «Һеҙҙең планетағыҙ һеҙгә мохтаж»
 2008 йыл — «Бәйлелектән ҡотол! Иҡтисадҡа юлда углерод бүлеп сығарыуҙы кәметеп!»
 2007 йыл — «Боҙ иреүе — Ҡайнар тема!»
 2006 йыл — «Сүлдәр һәм сүлләнеү — Ҡоролоҡло ерҙәрҙең сүлгә әйләнеүенә юл ҡуймаҫҡа!»
 2005 йыл — «„Йәшел ҡалалар“: Планета өсөн план!»
 2004 йыл — «Диңгеҙҙәр һәм океандар кәрәк! Үле түгел, тере килеш»
 2003 йыл — «Һыу — ике миллиард кеше уға ныҡ мохтажлыҡ кисерә!»
 2002 йыл — « Ергә шанс бирергә»
 2001 йыл — «Бөтә донъя тормош селтәренә инергә»
 2000 йыл — «Тирә-яҡ мөхит мөхиттең мең йыллығы — эшкә күсергә ваҡыт»
 1999 йыл — «Беҙҙең Ер — беҙҙең киләсәк. Ҡотҡарайыҡ уны!»
 1998 йыл — «Ерҙәге тормош хаҡына — диңгеҙҙәребеҙҙе ҡотҡарайыҡ»
 1997 йыл — « Ерҙәге тормош хаҡына»
 1996 йыл — «Беҙҙең Ер, беҙҙең көнкүреш мөхите, беҙҙең йорт»
 1995 йыл — «Беҙ, халыҡтар:  глобаль тирә-яҡ мөхит мөхит хаҡына берләшеү»
 1994 йыл — «Бер Ер — бер ғаилә»
 1993 йыл — «Ярлылыҡ һәм  тирә-яҡ мөхит — зарарлы әйләнеште өҙөргә»
 1992 йыл — «Ер бөтәһенеке берәү — вуның тураһында бергә хәстәрлек күрәйек»
 1991 йыл — «Климат үҙгәреүе. Глобаль партнерлыҡ зарурлығы»
 1990 йыл — «Балалар һәм тирә-яҡ мөхит мөхит»
 1989 йыл — «Глобаль йылыныу, глобаль иҫкәртеү»
 1988 йыл — «Кеше тирә-яҡ мөхитте беренсе урынға ҡуйғанда, үҫеш туҡтамаҫ»
 1987 йыл — «Тирә-яҡ мөхит һәм йәшәр урын: ҡыйыҡ ҡына түгел»
 1986 йыл — «Донъя өсөн ағас»
 1985 йыл — «Йәшлек: халыҡ һәмтирә-яҡ мөхит»
 1984 йыл — «Сүлгә әйләнеү»
 1983 йыл — «Хәүефле ҡалдыҡтарҙы йыйыуҙы, алып ташлауҙы һәм күмеүҙе ойоштороу: кислоталы ямғырҙар һәм энергия»
 1982 йыл — « Стокгольмдын һуң ун йыл (тәбиғәтте һаҡлау проблемаларына күҙәтеү)»
 1981 йыл — «Грунт һыуҙары; кеше туҡланыуында токсик химия матдәләре»
 1980 йыл — «Яңы ун йыллыҡҡа яңы оран: емерелмәй үҫеш»
 1979 йыл — «Балаларыбыҙҙың бер генә киләсәге — емермәй үҫеш»
 1978 йыл — «Емермәй үҫеш»
 1977 йыл — «Тәбиғәттә озон ҡатламын  һаҡлау проблемаһы; ерҙәрҙе юғалтыу һәм тупраҡ  деградацияһы»
 1976 йыл — «Һыу — тормоштоң төп  ресурсы»
 1975 йыл — «Кеше йәшәгән пункттар»
 1974 йыл — «Бер генә  Ер»

 Рәсәй 
Рәсәйҙә Тирә-яҡ мөхит көнө менән бер рәттән 2008 йылдан бирле был көндә Эколог көнө лә билдәләнә.

 Италия 
Италияла Тирә-яҡ мөхит көнө уңайынан 2010 йылдан OIKOS компанияһы тирә- яҡ мөхитте яҡшыртыу акциялар серияһы үткәрелә. 

 Иҫкәрмәләр 

 Шулай уҡ ҡара 

 Тирә-яҡ мөхит көнө (Украина)
 Тирә-яҡ  мөхитте һаҡлау
 Халыҡ-ара тирә-яҡ мөхитте һаҡлау  хоҡуҡиәте

 Һылтанмалар 



 Официальный сайт
  Программа Организации Объединённых Наций по окружающей среде
  Всемирный день в 2007 йылу 
  Всемирный день в 2008 йылу 
 Всемирный день окружающей среды в 2010 йылу (на английском) 
 Акции компании OIKOS в поддержку Всемирного дня окружающей среды в 2010 йылу (многоязычный сайт)

Категория:БМО-ның халыҡ-ара көндәре
Категория:Экологик байрамдар
Категория:5 июнь