Копетдағ

thumb

Копетда́ғ (төрки «күп таулыҡ» (күп әт-тау) тигәндән алынған; , ) —  Иран һәм Төркмәнстандағы иң ҙур тау системаһы, Төркмән-Хөрәсән тауҙары|ның бер өлөшө. Оҙонлоғо 650 километр тирәһе, бейеклеге 3117 метрға тиклем етә. Параллель һырттары, ҡырастары, үҙәндәре арҡырыға-буйға Атрек һәм Сумбар йылғалары  менән бүлгеләнеп бөткән. 

 Тәбиғәте 
Сейсмик хәүефлелек юғары, Ашхабадтағы 1948 йылғы көслө ер тетрәү ваҡытында бөтә ҡала халҡының яҡынса өстән ике өлөшө һәләк була. 

Тау битләүҙәре ярымсүллек үҫемлектәре менән ҡапланған. Совет осоронда  Төркмәнстанда Копетдағ ҡурсаулығы булдырылған.

 йәнлектәре

Сүллек булған лёс тау итәктәрендә  гепард, леопард, сүл бүреһе, буйлы гиена, һинд балашарҙары (медоед), бүрекле дикобраз йәшәй. Бейек түбәләрҙәге асыҡлыҡтарҙа  һарыҡ, ҡая тарлауыҡтарында безоар кәзә көтәләрЖивотный мир Туркмении.

 Рекреация һәм туризм мөмкинлектәре 

мини| Копетдағ янындағы парк
Фирүзә тарлауығында, Ашхабадтан йыраҡ  түгел, Фирүзә курорты урынлашҡан . 2000 йылда Ашхабад эргәһендә Копетдаг тау һырты булап Сәләмәтлек һуҡмағы һалынған — бетон түшәлгән  йәйәүле юлдарҙың оҙонлоғо 36 км Туркменбаши поведёт Тропой здоровья.2006 йылда Копетдаг тауы аша аҫылмалы канат юлы төҙөлгәнПрезидент Туркмении принял участие в приуроченном к 15-летию независимости страны открытии трёх объектов. 2011 йылда Копетдаг тау һырттарының береһендә 211 метр бейеклектәге «Төркмәнстан» телерадио үҙәге төҙөлгәнНовая телебашня получила название Центр телерадиовещания «Туркменистан»Две архитектурные достопримечательности Ашхабада отмечены на международном конкурсе.

 Сығанаҡтар 
Вальбе С. П., Основные черты тектоники Копетдага, «Известия АН СССР. Серия геологическая», 1970, № 6;
Ефремов Ю. К., О рельефе Копетдага, в книге: Вопросы географии, сб. 40, М., 1957;
Резанов И. А., Тектоника и сейсмичность Туркмено-Хорасанских гор, М., 1959;
Коровин Е., Основные черты в строении растительного покрова горной и подгорной части Копетдага, «Известия института почвоведения и геоботаники Средне-Азиатского государственного университета», 1927, в. 3.


 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Копетдаг в книге: Н. А. Гвоздецкий, Н. И. Михайлов. Физическая география СССР. М., 1978.
 У подножий Копетдага

Категория:Азия тау системалары
Категория: Иран тауҙары
Категория:Төркмәнстан тау һырттары
Категория:Алфавит буйынса тау системалары