Сводеш күсермә төрки телдәр

№ Башҡорт Chuvash Yakut Tuvan Khakas Standard Altai Tatar Balkar Karachay Kumyk Nogai Karakalpak Kazakh Kyrgyz Uzbek Uyghur Turkmen Azerbaijani Turkish Crimean Tatar Karakhanid 1 мин эпĕ мин мен мин мен мин мен мен мен мен men мен мен men măn men mən  men  2 һин эсĕ эн сен син сен син сен сен сен сен sen сен,сіз (polite)  сен,сиз (polite) sen săn sen sən  sen  3 ул вăл кини ол ол ол ул ол ол ол ол ol ол ал u u ol o  o  4 беҙ эпир биһиги бис пiс бис без биз биз биз биз biz бiз биз biz biz biz biz  biz  5 һеҙ эсир эһиги силер сiрер слер сез сиз сиз сиз сиз siz сендер,сiздер (polite) силер,сиздер (polite) siz, sizlar, senlar siz,silăr,sizlăr,sănlăr siz siz  siz  6 улар вĕсем кинилэр олар олар олор алар ала ала олар олар olar олар алар ular ular olar onlar  olar  7 был ку бу бо пу бу бу бу бу бу бу bul бұл бу, бул bu bu,mavu bu bu  bu  8 теге лешĕ, çавă, вăл ол; сол  (the very that)  ол ол ол теге, шул йинендагъы, ол ол шо, ол сол, анав, ол sol, ana, ol сол тиги, ошол shu, o'sha u,avu,shu şu, şol o ;  şu; о  9 бында кунта манна мында, бо черде мында мында монда, биредә, бу җирдә мында, блайда мында, былайда мунда, шунда мунда bunda, bul jerde мұнда бул жерде, мында bu yerda, bu yoqda, bu yonda bunda,bu yărdă,mayărdă,mana şu taýda, onda, bäri burada , ,  mında  10 тегендә унта, çавăнта, лере онно ында анда анда тегендә, анда, шул җирдә анда анда, алайда онда онда onda, sonda, ol jerde, sol jerde онда, анда тиги жакта, тиги жерде, анда u yerda, u yoqda, u yonda unda,u yărdă ol ýerde, o taýda orada , ,  anda  11 кем кам ким кым кем кем кем ким ким ким ким kim кiм ким kim kim kim kim  kim  12 нимә мĕн туох чүү (Khalkha) ниме неме, не нәрсә, ни не не не, не зат не, не зат ne не эмне nima, na nemă näme nə  ne , , ,  13 ҡайҙа ăçта ханна кайда хайда кайда кайда къайда къайда къайда кайда qayda қайда кайда, кана qayerda, qayda nădă,qăyărdă,qăyăr nirede harada ,  qayda , ,  14 ҡасан хăçан хаһан кажан хаӌан качан кайчан къачан  къачан  къачан кашан qashan қашан качан qachon qachan,qanchidă,năchchidă haçan haçan ; ;   (what time, hour)  qaçan  15 нисек мĕнле хайдах кандыг  хайди кандый ничек къалай къалай нечик калай qalay қалай, нешік кандай, нечик qalay, qanday, nechik qandaq nähili, niçik; häýsy  (which)  necə, nətər  nasıl  16 түгел çук суох эвес, чок нимес, чох эмес, joк түгел тюйюлдю тюл, тюйюл тюгюл тувыл emes емес эмес emas, yo'q yoq, ămăs däl deyil ,  (no!, not!) degil ,  17 бөтә пĕтĕм, пур, пурте бары, бүтүн бүгү, хамык, шупту, дөгере прай, тикci, тооза кöндӱрe, ончо, ӱзе,бары бөтен, бары, һәммә битеу  бары, бютеу  бары, бютюн баьри, савлай barlıq, pu'tkil, pu'tin бәрi, бүкiл баары, бардык, бүткүл  (the whole) barcha, hamma, butun, bari, borliq hămmă  {Pers.}, barchă, pütün, barliq bary, hemme, ähli, her bütün, hamısı ; ;  (Pers.) bütün, ep, episi ,  18 күп нумай элбэх, үгүс хөй; көвей  (noun, rare)  кöп кöп күп кёп кёб кёп коьп ko'p көп көп koʻp köp köp çox  çoq ,  19 бер нисә темиçе  хас да, ханнык эрэ; аҕыйах  (a few)  каш  (a few) ; бир каш, шала, кашкыйна нинӌе-де, кöп нимес  (a few) ; сала бир канча  (a few)  берничә бир талай, бир ненча бир ненча бир нече бир неше bir neshe бiрнеше бир нече bir necha, bir qancha, ba'zi, ayrim bir qanchă  'a few', azraq  (literally "fewer"), băzi  {Arab.} birnäçe, berentak bəzi  (some of the) ; bir neçə  (a few)  ,  (Ar.) ;   (a few) ,  (a little)  bazı  (some of the) ; bir qaç  (a few)  20 аҙ сахал аҕыйах эвээш, бичии; ас  (almost, a little)  ас ас аз биркесек, бираз, аз аз аз аз az аз аз oz, kam, picha az az az  az  21 башҡа урăх атын өске, ыынды; башка  (separate)  пасха башка башка башхасы, бирси башха башгъа, оьзге баска basqa, bo'ten басқа башка boshqa, o'zga bashqa, özgă, artuq başga başqa, digər , ,   (Per.)  başqa, diger , ,  22 бер пĕрре биир бир пир бир бер бир бир бир бир bir бiр бир bir bir bir bir  bir  23 ике иккĕ икки ийи iкi эки ике эки эки эки эки eki екi эки ikki ikki ikki iki  eki  24 өс виççĕ үс үш ӱс ӱч өч юч юч уьч уьш u'sh үш үч uch üch üç üç  üç  25 дүрт тăваттă түөрт дөрт тöрт тöрт дүрт терт тёрт дёрт доьрт to'rt төрт төрт toʻrt tört dört dörd  dört  26 биш пиллĕк биэс беш пис беш биш беш беш беш бес bes бес беш besh băsh bäş, kelle beş  beş  27 ҙур, бөйөк, эре, дәү, оло, оҙон, өлкән пысăк, мăн улахан улуг улуг јаан зур уллу, деменгили уллу, тамада уллу уьйкен u'lken үлкен чоң katta, buyuk, ulkan chong  'older', yoghan, büyük, zor  {Pers.} "force(ful)" uly  (older) ; çişik böyük ,  (great, grand) büyük ,  28 оҙон вăрăм уһун узун узун узун озын узун, узакъ узун узун узын uzın ұзын узун uzun uzun uzyn uzun  uzun  29 киң сарлака, анлă киэҥ, кэтит делгем, калбак; алгыг  (clothes)  чалбах, аллығ кэҥ киң кенг кенг генг, энли кенъ, энли ken', enli кең кең keng kăng giňiş, giň geniş ,  keñ, keniş ,  30 ҡалын хулăн халыҥ кылын халын калын, jooн калын базыкъ, семиз, къалын къалын къалын калын, юван qalın', juwan қалың калың qalin, yo'g'on qelin galyň qalın ,  (dense) qalın  31 ауыр йывăр ыар, ыарахан аар аар уур авыр ауур ауур авур авыр awır ауыр оор ogʻir eghir agyr ağır  ağır  32 бәләкәй, кесе пĕчĕк кыра, куччугуй, кыччыгый биче, бичии кiчиӌек  кичинек, кичӱ кечкенә, кече гитче гитче гиччи кишкей kishkentay, kishkene кіші, кішкене, кішкентай кичинекей, кичине kichkina, kichik kichik kiçi, kiçijik kiçik; balaca  kiçik ,  33 ҡыҫҡа кĕске кылгас чолдак, кыска хысха кыска кыска къысха къысха къысгъа кыска  qısqa қысқа кыска qisqa qisqa gysga qısa  qısqa ,  34 тар ансăр; тăвăр (tight) кыараҕас, синньигэс тар, кызыы нiске (not wide), тaр (tight) тар тар тар тар тар тар tar тар тар tor tar dar dar  tar  35 нәҙек çӳхе, çинçе синньигэс; чараас  (as clothes)  чиңге, чуга чуғаӌах, чуға; niske чичке, jука нечкә, нәзек ингчге, жукъа ингичге инче, назик, юкъкъа йинишке, назик jin'ishke, na'zik жiңiшке ичке, жука ingichka, yupqa, nozik inchikă, yupqa inçe nazik, incə ,  ince ,  36 ҡатын хĕрарăм дьахтар херээжен, кадай, херээжен кижи ипчi кiзi ӱй кижи, эмеген  (Mong.)  ,катын хатын тиширыу тиширыу къатын гиши хатын-кыз hayal, qatın әйел, қатын аял (Arabic) ayol, xotin, qiz ayal heleý, aýal qadın  qadın ,  37 ир арçын эр киһи эр (кижи) ир кiзi эр кижи ир эр киши, эркегирыу эркиши, эркегирыу эркек, эр гиши эр, эркек erkek ер, еркек эркек erkak ăr,ărkăk erkek (adam) kişi , ,   (Ar.)  38 кеше, әҙәм çын, этем киһи кижи кiзi кижи ,адам  кеше адам, киши адам адам, гиши аьдем kisi, adam кiсi, адам кишиадам (Arabic) kishi, odam, inson insan, kishi ynsan, adam, kişi insan, adam  (Ar.),   (person, individual) insan, adam, kişi  39 бала, caбый, бәпес ача оҕо уруг пала, олған бала бала, сабый бала, сабий бала, сабий бала бала bala бала бала bola, chaqa bala çaga bala, uşaq, çağa  bala  40 ҡатын арăм ойох, кэргэн кадай, амдыы кижи  ипчiзi эмегени, ӱй кижизи,катын, хатын къатын, юй бийче къатын къатын хатын, пише hayal, qatın әйел, қатын аял (Arabic)катын xotin, ayol, rafiqa khotun  {Mong.}, ayal  "woman", yoldash  'spouse' aýal arvad, əyal , ,  (woman) apay  41 ир упăшка эр эр, ашак ирi öбöгöни, эр кижизи,эр,кӱйӱ ир эр эр эр эр, киев, бай ku'yew, er күйеу күйөө er, kuyov yoldash  'spouse', ăr  "man" är, adam  ər ,  (man) aqay  42 әсә, инә анне ийэ ие, ава иӌе, ине эне ана ана, ання ана ана ана ana, ene ана эне ona, aya, oyi ana eje ana ,  ana ,  43 ата атте аҕа ада, ача аба; ада ада ата ата, аття ата ата ата a'ke, ata әке, ата ата ota, ada dada, ata kaka ata ,  (ancestor) ata  44 йәнлек, хайван, мал чĕр чун, выльăх кыыл, харамай аң-мең, аң  (beast) аң  (beast) тынду; аҥ  (beast) хайван  (Pers.), җәнлек хайыуан, жаныуар хайыуан, джаныуар гьайван айван, янувар haywan хайуан, жануар айбан (Arabic)жаныбар (Persian)аң  (beast) hayvon, jonivor haywan  {Pers. < Arab.}, janliq  {Pers. plus suffix} haýwan heyvan   (Pers.) ayvan 45 балыҡ пулă балык балык палых балык балык чабакъ чабакъ балыкъ балык balıq балық балык baliq beliq balyk balıq  balıq  46 ҡош кайăк көтөр; чыычаах  (birdie) куш хус куш кош чыпчыкъ чыпчыкъ къуш кус qus құс куш (bird of prey)чымчык (small bird)илбээсин (game) qush qush guş quş  quş  47 эт йытă ыт ыт адай  (Tung.?) ийт эт ит ит ит ийт  iyt ит ит it, kuchuk, ko'ppak it it; köpek  (male); güýük it, köpək ,  köpek, it  48 бет  пыйтă быт быт пiт бийт бет би бит бит бийт biyt бит бит bit pit bit bit  bit  49 йылан çĕлен моҕой  (Even.) , эриэн үөн чылан чылан jылан елан жилян джылан йылан йылан jılan жылан жылан ilon yilan ýylan ilan  yılan  50 ҡорт, селәүсен ăман, хурт үөн курт, шыйлашкын хурт курт суалчан, чели къурт къурт хурт курт qurt құрт курт qurt qurut gurt, gurçuk qurd ,  qurt  51 ағас йывăç мас  (Tung.)  ыяш ағас агаш агач терек терек терек терек ag'ash ағаш бак (Persian)дарак (Persian) daraxt; yogʻoch  (wood)  dărăkh  {Pers.}, yaghach  'wood, lumber' bag, agaç ağac  terek  52 урман вăрман тыа, ойуур арга, арыг, эзим ағас арка, агаш, ормон урман агъач агъач, чегет орман, агъачлыкъ орман tog'ay орман, тоғай токой oʻrmon, toʻqay ormanliq  'forest(ed)',orman tokaý meşə, orman  orman 53 ботаҡ, сыбыҡ патак, туя мас; баалкы  (Rus) ; тайах будук, даянгыыш, сып таях табық ,таяк  таяк таякъ таякъ таякъ таяк tayaq таяқ таяк yogʻoch, tayoq choqmaq, tayaq  'stick, cane', soyla  'twig' çöp; taýak  (stick, cane)  çubuq ; ,  (support) çubuq  54 емеш çимĕç фрукт  (Rus)  чимис фрукт, нимис јилек, јискен,јеммыш җимеш жемиш, кёгет кёгет емиш емис jemis, miywe жемiс жемиш meva mevă  {Pers.} miwe meyvə ,   (Pers.) meyva, yemiş  55 орлоҡ вăрлăх, вăрă туораах, бурдук үрезин ӱрен ӱрен бөртек, орлык урлукъ, бюртюк урлукъ урлукъ урлык tuqım, urıq ұрық, тұқым урук, үрөн urugʻ, tuxum uruq tohum toxum   (Pers.),   (lump, knob, tumor)  urluq, tuhum  56 япраҡ çулçă сэбирдэх бүрү пӱр бӱр, бӱри,јалбырак яфрак чапракъ чапракъ япыракъ япырак  japıraq жапырақ жалбырак yaproq, barg yopurmaq ýaprak yarpaq  yaprak  57 тамыр тымар силис; төрдө  (base)  дазыл чилеге; тазыл таммыр тамыр тамыр тамыр тамур тамыр tamır тамыр тамыр ildiz, tomir yiltiz kök; düýp  (base)  kök, tüp ,   (vein)  tamır , ,  58 ҡайыр, ҡабыҡ хупă, хуйăр хатырык чөвүрээ хахпас, хабых чобра,kabïq кабык къабукъ къабукъ къабукъ кабык qabıq қабық кабык qobiq, qobuq qovzaq gabyk qabıq  qabuq  59 сәскә чечек, çеçке сибэкки; чэчик (rare?)  чечек чахаях, порчо чечек чәчәк, гөл гюл, гокка гюл, гокка чечек шешекей gu'l гүл, шешек гүл (Persian) gul, (chechak) gül  {Pers.}, chechăk  (esp. blossoms of trees) gül çiçək, gül  çiçek  60 үлән курăк от оът от öлöн, от үлән ханс, кырдык, отлау ханс от оьлен sho'p  от, шөп чөп, от  oʻt, oʻlan ot,ot-chöp,chöp ot ot  ot  61 бау вĕрен, пăяв, çип быа; хендир, чеп, аркан, баг пағ, арғамӌы буу, армакчы бау, аркан, ји,п аркъан, жип, бау джиб, джыджым йип, аркъан бав, аркан jip жiп, арқан  жип, аркан arqon, ip, bog' arqan tanap, ýüp; urgan (thick) ip ; urgan (thick) arqan, yip, sıcım ,  62 тире тир тирии кеш, алгы  (animal) теер тере тире тери тери тери тери teri терi тери teri teră deri  (animal); ham (human)  dəri  teri  63 ит аш, какай эт эът ит эт ит эт эт эт эт et, go'sh ет эт goʻsht; et gösh  {Pers.}, ăt  'flesh' et ət  et  64 ҡан юн хаан хан хан кан кан къан къан къан кан qan қан кан qon qan gan qan  qan  65 һөйәк шăмă уҥуох сөөк сööк сööк сөяк сюйек сюек сюек суьек su'yek сүйек сөөк suyak söngăk süňk sümük  kemik, süyek  66 май çу сыа үс, чаг чағ, симiс, ӱс ӱс, jay ,јуу май жау джау май, яв май may май май yogʻ, moy yagh, may yağ yağ  yağ, may , ,  67 йомортҡа çăмарта сымыыт чуурга нымырха jымртка йомырка гаккы, жумуртха гаккы йымырткъа юмыртка ma'yek жұмыртқа, тұқым  (dialect)   жумуртка tuxum, yumurtqa tukhum ýumurtga yumurta  yımırta  68 мөгөҙ мăйрака муос мыйыс мӱус мӱӱс мөгез мюйюз  мюйюз  мююз муьйиз mu'yiz мүйiз мүйүз шох, (muguz), shox münggüz şah  (Pers.)  buynuz  müyüz, boynuz  69 ҡойроҡ хӳре кутурук кудурук хузурух куйрук койрык къуйрукъ  къуйрукъ  къуйрукъ куйрык quyrıq құйрық куйрук dum, (quyruq) quyruq guýruk quyruq  quyruq  70 ҡаурый тĕк түү, куорсун чүг чӱг jун каурый къанат тюк тюк тюк кушын pa'r жүн, қауырсын жүн  jun, tuk, pat păy ýelek tük ,  (wool) tük ,   71 сәс çӳç баттах, ас, түү; кыл  (horse’s)  чаш, дүк; хыл сас, хыл чач; кыл  (single)  чәч, кыл чач чач, тюк чач, тюк, къыл шаш, кыл shash, tu'k, qıl шаш, түк, қыл чач soch, qil; yol  (horse’s)  chach  (of a person's head), tük, qil  'bristles' saç, tüý, gyl saç, qıl  (on body)  ,   (on body)  saç, qıl  (on body)  , ,  72 баш пуç төбө, бас баш пас баш баш баш баш баш бас bas, gelle бас баш bosh bash baş baş  baş  73 ҡолаҡ хăлха кулгаах кулак хулах кулак колак къулакъ къулакъ къулакъ кулак qulaq құлақ кулак quloq qulaq gulak qulaq  qulaq ,  74 күҙ куç харах карак харах кöс күз кёз кёз гёз коьз ko'z көз көз koʻz köz көз göz  köz  75 танау сăмса мурун, мунну думчук пурун, тумзух, тунӌух тумчук,murïn,мурун борын бурун бурун бурун бурын murın мұрын мурун burun burun burun burun  burun  76 ауыҙ çăвар айах аас аас оос авыз ауз аууз авуз авыз awız ауыз ооз ogʻiz aghiz agyz ağız  ağız  77 теш шăл тиис диш тiс тиш теш тиш  тиш  тиш тис tis тiс тиш tish chish diş diş  tiş  78 тел чĕлхе тыл дыл тiл тил тел тил  тил  тил тил til тiл тил til til dil dil  til  79 тырнаҡ чĕрне тыҥырах дыргак тырғах тырмак тырнак тырнакъ тырнакъ тырнакъ тырнак tırnaq тырнақ тырмак tirnoq tirnaq dyrnak dırnaq  tırnaq  80 аяҡ ура атах даван, тавангай, бут азах ayaq, айак, аяк аяк табан аякъ аякъ табан taban аяқ аяк oyoq ayaq aýak ayaq ,  (sole of a foot) ayaq  81 бот пĕçĕ буут (thigh, leg) бут, дөңмек (thigh) азах; бут (thigh) бут бот аяҡ бут аякъ, бут аяк ayaq аяқ, бұт  бут oyoq, put put aýak qıç  (Pers.),  (thigh) bacaq  82 тубыҡ чĕр куççи тобук дискек тiзек тизе тез тобукъ тобукъ тобукъ, тиз тиз dize тiзе тизе tizza tiz dyz diz ,  (elbow),  (heel) tiz  83 ҡул алă илии хол хол кол кул къол къол къол кол qol қол кол qoʻl qol el əl ,   (arm)  el  84 ҡанат çунат кынат чалгын ханат канат канат къанат къанат къанат канат qanat қанат канат qanot qanat ganat qanad  qanat  85 ҡорһаҡ хырăм ис ижин, хырын харын, icтi карын, курсак эч, корсак къарын къарын къарын, къурсакъ иш, курсак qarın, ish, qursaq қарын, іш карын, ич, курсак qorin qorsaq garyn qarın ,   (maw, stomach)  qursaq, qarın  86 эсәк пыршă оһоҕос шөйүндү iчеге ичеге эчәк чегиле ичеги, чеги ичек ишек  ishek iшек ичеги ichak üchăy  'intestine' içege bağırsaq, içalat  iç, bağırsaq  87 муйын мăй моонньу, моой моюн мойын мойын муен боюн боюн боюн мойын moyın мойын моюн boʻyin boyun boýun boyun  boyun  88 арҡа çурăм кэлин, арҕа оорга уча, арға, пiл бел, арка арка аркъа сырт аркъа арка arqa арқа арка orqa arqa arka, yagyrny arxa, kürək , ,   (waist)  arqa, sırt ,  89 имсәк кăкăр эмиий эмиг имжек эмчек имчәк кёкюрек, ёшюн, эмчек кёкюрек, ёшюн кёкюрек, тёш коькирек ko'kirek, to's, gewde кеуде, көкірек, төс эмчек emchak ămchăk emjek döş , ,   (nipple)  köküs, kökrek ,  90 йөрәк чĕре сүрэх чүрек чӱрек јӱрек йөрәк жюрек джюрек юрек юрек  ju'rek жүрек жүрөк yurak yürăk ýürek ürək  yürek ,  91 бауыр пĕвер быар баар паар буур, баар бавыр бауур бауур бавур бавыр  bawır бауыр боор jigar jigăr  {Pers.}, beghir bagyr ciyər ,   (breast, bosom)  qara ciger  92 эсеү ĕçме ис ижер iзерге ич эчәргә ичерге ичерге ичмек ишуьв ishiw iшу ичүү ichmoq ichmăk (iching!) içmek içmək  içmek  93 ашау çиме аһаа, сиэ чиир чирге jи, је ашарга, җияргә, җию ауузланыргъа, ашаргъа ашаргъа ашамакъ ев, ашав jew жеу же yemoq yimăk ~ yemăk (yăng!) iýmek yemək ,  (food) aşamaq  94 тешләү çыртма ытыр ызырар; туткулаар ызырарға, тударға тиште тешләргә къабаргъа къабаргъа хапмакъ тислев tislew тiстеу тиште tishlamoq chishlimăk (chishlăng!) dişlemek dişləmək ;   (bite off)  tişlemek ,  95 имеү ĕмме эм сорар, эмер  (as breast)  сорарға, эмерғе соор имәргә эмерге эмерге эммек, сормакъ эмуьв, сорув emiw, sorıw ему, сору эмүү, соруу emmoq, soʻrmoq ămmăk (eming!) emmek əmmək ,  emmek ,  96 төкөрөү сурма силлээ дүкпүрер тӱкӱрерғе тӱкӱр төкерергә тюкюрюрге тюкюрюрге тюкюрмек туькируьв tu'kiriw түкiру түкүрүү tuplamoq tükürmăk (tükürüng!) tüýkürmek tüpürmək  tükürmek  97 ҡоҫоу хăсма хотуолат кузар хузарға кус костырырга къусаргъа къусаргъа къусмакъ кусув qusıw, qayt etiw құсу кусуу qusmoq qusmak (qusung!) gusmak qusmaq  qusmaq ,  98 өрөү вĕрме үр үрер  (with mouth) ; хадыыр  (wind)  ӱрерғе  (wind)  ; ӱбӱрерғе ӱр, сок өрергә уфгюрюрге урургъа уьфюрмек, эшмек уьруьв, эсуьв u'rlew, esiw, u'plew үру, үрлеу үйлөө  (lips) , согуу, уруу  (wind)  esmoq chiqmaq (chiqing!)  "come/go out" üflemek, öwüsmek üfürmək   (wind) ,  (mouth)  esmek  (wind) , üfürmek  (mouth)   99 тын алыу сывлама тыын тынар тынарға тын, тынарга суларга, тын алга солургъа солургъа тыныш алмакъ тыныс алув dem alıw дем алу дем алуу (Persian) nafas olmoq, dam chiqalmoq năpăs almaq (năpăs eling!) dem almak nəfəs almaq ,   (have a rest, draw breath) nefes almak  100 көлөү кулма күл каттырар хатхырарга, кӱлерге каткыр көлергә кюлюрге кюлюрге кюлемек куьлуьв  ku'liw күлу күлүү, каткыруу kulmoq külmăk (külüng!) gülmek gülmək  külmek ,  101 күреү курма көр көөр кöрерге кöр күрергә кёрюрге кёрюрге гёрмек коьруьв  ko'riw көру көрүү koʻrmoq körmăk (körüng!) görmek görmək  körmek  102 ишетеү илтме иһит дыңнаар  истерге ук ишетергә эшитирге эшитирге эшитмек эситуьв esitiw есту угуу, эшитүү eshitmoq anglimaq (anglang!) eşitmek eşitmək ,  eşitmek  103 белеү пĕлме бил билир пiлерге бил белергә билирге билирге билмек билуьв  biliw бiлу билүү bilmoq bilmăk (biling!) bilmek bilmək  bilmek  104 уйлау шухăшлама; шутлама  (opine)  санаа бодаар; боданыр сагышсыраар  (worry, think)  сағынарға санан уйларга сагъышланыргъа, оюмларгъа сагъыш этерге ойламакъ ойлав oylaw ойлау ойлоо oʻylamoq oylimaq (oylang!), pikir qilmaq (pikir qiling!) pikir etmek, saýmak, üýtmek  düşünmək ;   (suppose, opine)  tüşünmek ,  105 еҫкәү шăшлама  (give off smell) сыттаа  (give off smell)  чыттаар  (give off smell)  чыстанарға  (give off smell) јыт иснәргә ийискерге ийискерге ийислемек ийискилев iyiskew иiскеу  (sniff) жыттоо, искөө  (sniff), жыт алуу  (to sense), искоо  (literary)  isqamoq  (sniff) purimaq (purang!)  'sniff, smell' ysgamak  (sniff) iyləmək, qoxlamaq, qoxumaq   (give off smell),   (to sniff, sense) qoqlamaq  106 ҡурҡыу хăрама куттан коргар хорығарға коркы куркырга къоркъургъа къоркъаргъа къоркъмакъ коркув qorqıw қорқу коркуу qoʻrqmoq qorqmaq (qorqung!) gorkmak, eýmenmek qorxmaq  qorqmaq  107 йоҡлау çывăрма утуй удуур узирға уйукта йокларга жукъларгъа джукъларгъа юхламакъ уйклав uyqılaw ұйықтау уктоо uxlamoq ukhlimaq (ukhlang!) uklamak yatmaq  yuqlamaq ,  108 йәшәү пурăнма олор, сырыт чурттаар чуртирға jӱр,jes, јаш яшәргә жашаргъа джашаргъа яшамакъ яшав jasaw жасау жашоо yashamoq yashimaq (yashang!) ýaşamak yaşamaq  yaşamaq  109 үлеү вилме өл өлүр öлерге öл үләргә ёлюрге, ауушургъа ёлюрге оьлмек оьлуьв o'liw өлу өлүү oʻlmoq ölmăk (ölüng!) ölmek ölmək  ölmek ,  110 үлтереү вĕлерме өлөр өлүрер öдiрерге öлтӱр үтерергә ёлтюрюрге, жояргъа ёлтюрюрге оьлтюрмек оьлтируьв o'ltiriw өлтiру өлтүрүү oʻldirmoq öltürmăk (öltürüng!) öldürmek öldürmək  öldürmek  111 һуғышыу çапăçма охсус, туһун, кыргыс, сэриилэс демисежир, чаалажар, дайылдажыр кӱрезерге, харбазарға; чаалазарға  (war)  тартыжар, кӱрежер; jуулажар  (war)  сугышырга тутушургъа, кюреширге уруш этерге, джагъалашыргъа ябушмакъ, эришмек согысув, кавга этуьв urısıw, sawash etiw соғысу, ұрысу согушуу, урушуу urushmoq  (at home) , qurashmoq  (war)  soqushmaq (soqushung!),urushmaq (urushung!) uruşmak  (war) , söweşmek, göreşmek  (wrestle) , vuruşmaq, savaşmaq, döyüşmək , ,  (to battle)    (to wrestle)  dögüşmek , , ,  112 аулау, ауға, һунарға тытма çӳре бултаа аңнаар, аңныыр ацнирға анда,añuulaa ауларга уучуланыргъа ууларгъа ав этмек анъшылав awlaw аулау аң уулоо ovlamoq ovlimaq (ovlang!) awlamak ovlamaq  avlamaq  113 һуғыу çапма, шаккама оҕус, сырбат кагар, согар, шанчар cабарға, теерге, урунарға сок сугарга, бәрергә урургъа, согъаргъа урургъа урмакъ согув, урув urıw, sog'ıw ұру, соғу уруу, согуу urmoq urmaq (urung!) patlamak; urmak  (beat)  vurmaq ; ,   (to sting)  urmaq ,  114 киҫеү касма кыс, быс кезер кизерге кес кисәргә кесерге, жырыргъа кесерге гесмек кесуьв kesiw кесу кесүү kesmoq kăsmăk (kesing!) kesmek kəsmək ,  kesmek , , ,  115 ярыу пайлама, уйăрма хайыт чарар, оондактаар;  чарарға, оодарға  (wood)  оот, jар ярырга юлеширге, бёлюрге джарыргъа бёлмек боьлуьв bo'liw жару бөлүү, ажыратуу yormoq  yarmaq (yering!) ýarylmak yarmaq ,  yarmaq , , ,  116 сәнсеү, ҡаҙау чикме, тирме батары саай бижектээр, шанчар, шиштээр сазарға сай, сайар,çïnçe чәнчергә чанчыргъа чанчыргъа, сугъаргъа чанчмакъ, кадамакъ шаншув, кадав shanshıw, qadaw сұғу, қадау, шаншу саюу, матыруу sanchmoq, tiqmoq tiqmaq  'to insert' (tiqing!), sanjimaq (sanjang!), pichaqlimaq (pichaqlang!) pyçaklamak, naýzalamak sancmaq, batırmaq, soxmaq , ,  (pain) soqmaq ,  117 тырнау чăрмалама, черме, шăйăрма  тарбаа, тыҥырахтаа дырбактаар тырбахтирға тырма тырнарга тырнаргъа тырнаргъа тырнамакъ тырнав tırnaw тырнау тырмоо tirnamoq tirnaqlimaq (tirnaqlang!) dyrnaçaklamak cızmaq, dırnaqlamaq ,   (scratch, draw)  tırnamaq ,  118 ҡаҙыу алтма, чавма, чакалама, чавалама, чавса кăларма хас казар хазарға кас казырга къазаргъа къазаргъа къазмакъ казув qazıw қазу казуу qazimoq kolimaq (kolang!)—a loan-word, to judge from the stem's containing a back vowel together with a front guttural, but from which language?, qazmaq (qezing!) gazmak qazmaq  qazmaq , , ,  119 йөҙөү ишме уһун, харбаа  (Even?)  эштир  чӱзерге эжин,jüsü  йөзәргә жюзерге джюзерге юзмек ялдав, юзуьв  ju'ziw жүзу сүзүү suzmoq (su) üzmăk (üzüng!) ýüzmek üzmək ,   (glide)  yaldamaq ,  120 осоу вĕçме көт ужар учугарға уч очарга учаргъа учаргъа учмакъ ушув ushıw ұшу учуу uchmoq uchmaq (uchung!) uçmak uçmaq  uçmaq ,  121 атлау утма, çӳреме бар, хаамп баар; чоруур  (go)  парарға, чöрерге бар, јор, јӧр]]⊙ барырга, йөрергә, атлау  (stride)  жюрюрге, барыргъа джюрюрге, барыргъа юрюмек юруьв жүриў бару, жүру баcуу, жүрүү, баруу yurmoq, bormoq, kezmoq barmaq (bering!), yürmăk (yürüng!) ýöremek, barmak gəzmək, yerimək , ,  (reach, arrive)   (to step) yürmek  122 килеү килме, пыма  кэл келир килерге кел килергә келирге келирге гелмек келуьв келиў келу келүү kelmoq kălmăk (keling!) gelmek gəlmək  kelmek  123 ятыу выртма сыт чыдар чадарға jaт, jиадып jaт ятарга жатаргъа джатаргъа ятмакъ ятув жатыў жату жатуу yotmoq yatmaq (yeting!) ýatmak, uzanmak uzanmaq, yatmaq ,  yatmaq, uzanmaq  124 ултырыу ларма олор олурар одырарға отур утырырга олтурургъа олтурургъа олтурмакъ олтырув отырыў отыру отуруу oʻtirmoq olturmaq (olturung!) oturmak oturmaq  oturmaq  125 тороу тăма тур турар турарға тур торырга сюелирге, сирелирге сюелирге, сирелирге турмакъ турув турыў  тұру туруу turmoq turmaq (turung!) durmak durmaq  turmaq  126 боролоу пăрма, çавăрма эргит, эрий ээр, эргилдирер айлан(дыр)арға, айландыры бызарға бурыл борырга бурургъа бурургъа бурмакъ, бурулмакъ бурув, бурылув бурыў, бурылыў бұру, бұрылу буруу, бурулуу burmoq burimaq (burang!) dönmek dönmək ,   (to twist) burulmaq , ,  127 төшөү тӳнме, такăнма; ӳкме түс дүжер тӱзерге тюш, дьыгыл төшәргә, егылырга тюшерге, жыгъылыргъа тюшерге йыгъылмакъ йыгылув қулаў, жығылыў жауу, жығылу, құлау жыгылуу, түшүү tushmoq, yiqilmoq chüshmăk (chüshüng!) ýykylmak  düşmək ,  (collapse) tüşmek ,  128 биреү пама биэр бээр пирерге бер бирергә берирге берирге бермек  беруьв бериў беру берүү bermoq bărmăk (bering!) bermek vermək  bermek  129 тотоу тытма тут тудар тударға тут тотарга тутаргъа тутаргъа тутмакъ ыслав, тутув тутыў, устаў тұту, ұстау кармоо, тутуу tutmoq tutmaq (tutung!) tutmak tutmaq  tutmaq  130 ҡыҫыу хĕсме, чăмăртама, хĕстерме, пăчăртама ык кызар хызарға сыгар, кыза тудар кысарга къысаргъа къысаргъа къысмакъ кысув қысыў қысуу сыгуу siqmoq, qismoq qismaq (qising!),siqmaq (siqing!) sykmak sıxmaq ,  (throttle, choke) sıqmaq  131 ышҡыу сăтăрма, сĕрме сот  (eyes) ; аал дүрбүүр, өгээр чызарға дьыжип сыймаар ышкырга, уарга  (eyes)  ышыргъа ышыргъа ишымакъ ыскылав ысқылаў, ысыў ысқылау сүртүү, сүйкөө, ушалоо  ishqalamoq; surtmoq  (as cream)  sürkimăk (sürkăng!) oýkamak, sürtenmek sürtmək ,  sürtmek , ,  132 йыуыу çума сууй чуур чуурға jун,јуу юарга жууаргъа джууаргъа жувмакъ ювув жуўыў жуу жуу yuvmoq yuymaq (yuyung!) ýuwmak yumaq ,   (dialectal)  yuvmaq 133 һөртөү шăлма сот чодар; аштаар  (clean up)  чызарға арлаар, арчып турар,сӱртӱ сөртергә сыйпаргъа, къургъакъсытыргъа сюртерге сибирмек суьртуьв сүртиў сүрту аарчуу, сүртүү artmoq sürtmăk (sürtüng!), eritmaq (eriting!) süpürmek silmək ,  (sweep),  (rub) silmek 134 тартыу туртма; сĕтĕрме  (drag)  тарт тыртар сöртирге, тартарға тарт, чире, чöй тартырга тартыргъа тартыргъа тартмакъ тартув тартыў тарту тартуу, чоюу choʻzmoq, tortmoq tartmaq (tarting!) dartmak, çekmek çəkmək ,   (to weigh)  çekmek 135 этеү тĕкме, тĕртме үт, ас идер iдерге, сазарға етер] этәргә тюртерге тюртерге, теберирге тюртмек, тебермек ийтев ийтериў итеру, түрту түртүү itarmoq, turtmoq ittărmăk (ittiring!) itmek itələmək ,   (kick)  itemek 136 ташлау ывăтма, утма, пăрахма   бырах; кэбис; тамнаа  (cast)  октаар, дажаар тастирға, силерге ташта ташларга атаргъа атаргъа ташламакъ, атмакъ таслав, былактырув таслаў, ылақтырыў тастау ыргытуу, таштоо  otmoq  (stone) ; tashlamoq  (dice)  tashlimaq (tashlang!), atmaq (eting!) atmak atmaq ,  (to let go) atmaq 137 бәйләү кăкарма, çыхма, сыпма баай баглаар палғирға буулаа бәйләргә байларгъа, эшерге байларгъа байламакъ байлав, бавлав байлаў байлау байлоо bogʻlamoq baghlimaq (baghlang!) baglamak bağlamaq  bağlamaq 138 тегеү çĕлеме; тĕрлеме  (knit)  тик даараар тiгерге кöктö, шиде,tége тегәргә тигерге тигерге тикмек тигуьв тигиў тiгу тигүү tikmoq tikmăk (tiking!) tikmek tikmək  tikmek 139 һанау шутлама  аах, ахсаанна аах санаар санирға тооло, чотто,саны санарга санаргъа санаргъа санамакъ санав санаў санау, есептеу саноо, эсептөө sanamoq sanimaq (sanang!) sanamak saymaq  saymaq 140 әйтеү теме; калама эт, диэ чугаалар, сөглээр, дээр чоохтирға, чохтанарға айт әйтергә айтыргъа айтыргъа, дерге айтмакъ, демек айтув, дев айтыў, деў айту, деу айтуу, деш aytmoq; demoq  (pronounce)  demăk (dăng!), eytmaq (eyting!) diýmek demək ,  demek 141 йырлау юрлама ыллаа ырлаар ырлирға, сарнирға кожондо, сарында җырларга жырларгъа джырларгъа йырламакъ йырлав қосық айтыў жырлау, ән айту ырдоо ashula aytmoq, kuylamoq nakhsha eytmaq (nakhsha eyting!),  (vs. with bird(s) as subject:)  sayrimaq (sayrang!) saýramak oxumaq ,   (for birds)  yırlamaq 142 уйнау выльама оонньоо ойнаар ойнирға ойно уйнарга ойнаргъа ойнаргъа ойнамакъ ойнав ойнаў ойнау ойноо oʻynamoq oynimaq (oynang!) oýnamak oynamaq  oynamaq 143 йөҙөү ишме (?) уһун (as of wood) салдаар чӱзерге, ағарға јӱс йөзәргә жюзерге джюзерге юзмек ялдав, юзуьв жүзиў жүзу калкуу, cүзүү suzmoq lăylimăk (lăylăng!)  'float,drift', üzmăk (üzüng!), lăpildimăk (lăpildăng!)  'flutter, wave, flap' ýüzmek üzmək ,   (glide in water or air)  144 ағыу юхма сүүр агар  (river) ; төктүр  (tears)  ағарға ак агарга саркъыргъа агъаргъа акъмакъ агув ағыў ағу агуу oqmoq aqmaq (eqing!) akmak axmaq  aqmaq 145 өшөү шăнма тоҥ доңар тоорға чарча, тон өшергә, туңырга бузларгъа, юшюрге бузларгъа, юшюрге бузламакъ, уьшюмек тонъув, бузлав, уьсуьв тоңыў үсу, тоңу тоңуу  (with ice) , үшүү  (feel cold)   muzlamoq, toʻngmoq  tonglimaq (tonglang!) şatlamak, doňdurmak donmaq ,   (feel cold)   buzlanmaq 146 шешеү шыçма иһэн таҕыс, ис, көбеө ыжар, дөртеер, хапыяр  (face)  сiзерге, кöберге сеш шешәргә кёберге кёберге шишмек, гёпмек сисуьв исиў iсiп-кебу, iсiну, ісу шишүү, көбүү  shishmoq köpmăk (köpüng!)  'swell, bloat', qaparmaq  'to blister' (qapirang!) çişmek şişmək , ,   (to foam, bubble)  şişmek 147 ҡояш хĕвел күн хүн кӱн кӱн кояш кюн кюн гюн, гюнеш куьн қуяс, күн күн күн quyosh, kun kün gün gün, günəş ,   (day)  küneş  148 ай уйăх ый ай ай ай ай ай ай ай ай ай ай ай oy ay aý ay  ay  149 йондоҙ çăлтăр сулус сылдыс чылтыс jылтыс йолдыз жулдуз джулдуз юлдуз юлдыз жулдыз жұлдыз жылдыз yulduz yultuz ýyldyz ulduz  yıldız  150 һыу шыв уу суг суғ суу су суу суу сув сув суў су суу suv su suw su  suv  151 ямгыр çумăр самыыр, ардах чаъс наңмыр jaaш, jaнмыр яңгыр жауун джангур янгур, явун ямгыр жамғыр жаңбыр, жауын жамгыр, жаан yomgʻir yamghur ýağış yağış  yağmur  152 йылға, иҙел çырма, шыв, юханшыв өрүс хем суғ суу елга черек къобан, черек оьзен сув, йылга сув  дəрья өзен дарыя (Persian)өзөн daryo dăriya  {Pers.} derýa çay  özen, neer  153 күл кӳлĕ күөл хөл кöл кöл күл кёл кёл кёл коьл көл көл көл koʻl köl köl göl  göl  154 диңгеҙ тинĕс  муора  (Rus.) , байҕал далай  (Mong.)  талай  (Mong.)  талай,teñis  (Mong.)  диңгез тенгиз тенгиз денгиз тенъиз теңиз теңiз деңиз dengiz dengiz—in view of its word-initial /d/, not /t/, from which language? deňiz dəniz  deñiz ,  155 тоҙ тăвар туус дус тус тус тоз туз туз туз туз дуз  тұз туз tuz tuz duz duz  tuz  156 таш чул таас даш тас таш таш таш таш таш тас тас тас таш tosh tash daş daş  taş  157 ҡом хăйăр кумах кум; элезин  (Mong)  хум кумак, сай ком юзмез къум, юзмез хум, къайыр кум, кайыр қум, шеге құм кум qum qum gum; çäge qum  qum  158 саң, туҙан тусан быыл  (Rus.)  доозун тозын тоозыны тузан букъу, къум букъу чанг шанъ гирт, шаң тозан, шаң чаң, тоз chang  çaň, toz, tozan toz  toz ,  159 тупраҡ, ер çĕр, тăпра cир, буор  (soil)  довурак, хөрзүн тобырах, чир тобрак җир, туфрак топуракъ, жер топуракъ топуракъ топырак топырақ топырақ топурак tuproq topa toprak torpaq ,  (ground) topraq ,  160 болот пĕлĕт былыт булут пулут булут болыт булут булут булут булыт булт бұлт булут bulut bulut bulut bulud  bulut  161 томан тĕтре туман туман тубан туман томан туман туман, тубан туман туман думан тұман туман tuman tuman duman duman ;  (smoke) tuman ,  162 күк тӳпе халлаан дээр тигiр тенери күк кёк кёк кёк коьк көк, аспан көк; аспан  (Pers.)  көкасман (Persian) koʻk; osmon  (Pers.)  asman  {Pers.},kök  'blue, sky' gök, asman  göy ,  (peak, top) kök ,  163 ел çил тыал хат  (Tung.) , салгын чил салкын, jel,јел җил жел  джел  ел ел жел жел, самал шамал (Persian)жел yel shamal  {Arab.},sălkin shamal  'breeze' ýel külək, yel  yel ,  164 ҡар юр хаар хар хар кар кар къар къар къар кар қар қар кар qor qar gar qar  qar  165 боҙ пăр муус дош пус тош,бос,мус боз буз буз буз буз муз мұз муз muz muz buz buz  buz  166 төтөн тĕтĕм буруо ыш тӱдӱн, ыс ыш,тӱтӱн төтен тютюн  тютюн  тютюн туьтин түтин түтiн, ыс түтүн tutun tütün tüsse tüstü ,  (black smoke, soot),  (tobacco) tütün ,  167 ут вут уот от от от ут от от от, ялын от, ялын от, жалын от от olov, oʻt atăsh  {Pers.},ot ot od , (Pers.)  ateş, ot  168 көл кĕл күл хүл кӱл кӱл, öлöн көл кюл кюл кюл куьл күл күл күл kul kül kül kül  kül  169 яныу çунма умай  (intr.) ; умат, уотта  (tr.)  кывар, өрттенир кöйерғе кӱй, кӱйер, жаҥак,јаҥак янарга жанаргъа джанаргъа янмакъ, гюймек янув жаныў жану күйүү yonmoq köymăk (köyüng!), yanmaq (yening!) ötmek, otlamak; ýanmak yanmaq  yanmaq 170 юл çул суол орук чол jол юл жол джол ёл йол жол жол жол yoʻl yol ýol yol  yol 171 тау ту хайа  (Tung.)  даг тағ тыы, кыр,туу тау тау тау тав тав таў тау тоо togʻ tagh dag dağ  dağ 172 ҡыҙыл хĕрлĕ кыһыл кызыл хызыл кызыл кызыл къызыл къызыл къызыл кызыл қызыл қызыл кызыл qizil qizil gyzyl qırmızı, al ,   (Ar.)  qırmızı, qızıl 173 йәшел симĕс, ешĕл  күөх ногаан  (Mong.)  (от) кöк, ноған, чазыл jaжыл яшел жашил джашил яшыл, гёк ясыл жасыл жасыл жашыл yashil yeshil ýaşyl yaşıl  yeşil 174 һары сарă араҕас, саһархай сарыг сарығ сары сары сары сары сары сары сары сары сары sariq seriq sary sarı  sarı 175 аҡ шурă үрүҥ, маҕан ак ах ак ак акъ акъ акъ ак ақ ақ ак oq aq ak ağ  beyaz, aq 176 ҡара хура хара кара хара кара кара къара къара къара кара қара қара кара qora, siyoh siyah răng  {Pers.}, qara  gara qara  qara, siya 177 төн каç түүн дүн тӱн, хараа тӱн төн кече кече гече туьн түн түн түн tun; kecha  (evening)  tün,kechă  'night; yesterday',kăch  'late, dusk, evening' gije gecə ,   (yesterday)  gece 178 көн кун күнүс хүн кӱн кӱн көн кюн кюн гюн куьн күн күн күн kun kün gün gün ,  (day) kün 179 йыл çул сыл, дьыл чыл чыл jыл ел жыл джыл йыл йыл жыл жыл жыл yil yil ýyl il  yıl, sene 180 йылы ăшă сылаас чылыг чылығ jылу җылы жылы джылы йылы йылы жыллы  жылы жылуу iliq illiq,ilman ýyly  ılıq  issi 181 һыуыҡ сивĕ мүлүүн; тымныы соок соох соок салкын, суык сууукъ сууукъ сувукъ сувык, салкын суўық суық, салқын суук sovuq soghuq sowuk soyuq  suvuq 182 тулы тулли толору долу толдыра толо тулы толу толу толу толы толы толы толук, толтура toʻq, toʻla toluq doly; dok  (satisfied)  dolu ;   (satisfied)  tolu 183 яңы çĕнĕ саҥа чаа наа jaны яңа жангы джангы янгы янъы жаңа жаңа жаңы yangi yengi täze  (Pers.)  yeni, təzə  yañı 184 иҫке, ҡарт  (person) кивĕ; ватă  (person) эргэ; кырдьаҕас  (person) эрги; кырган  (person) иргi; кирі  (person) эски; карган  (person) иске, карт  (person) эски эски эсги эски ески, көне ескi; қарт, кәрі  (person) эски; кары  (people)  eski; qari qeri(maq)  (of people) '(to become) old' (qering!  'please grow old'),kona  {Pers.} (of things),ăski  'ramshackle, vicious' köne  (things) , garry  (people)  köhnə, əski;  (people)  yaşlı, qoca ,   (aged) ,  eski, qart 185 яҡшы лайăх үчүгэй, үтүө эки чахсы jaкшы яхшы ашхы, иги ашхы, иги яхшы яхшы, ийги жақсы жақсы, игі жакшы yaxshi yakhshi ýagşy, gowy yaxşı ,   (to suit) ,  (suiting, good) yahşı, eyi 186 насар, яман япăх, начар куһаҕан, дьаабы бaк, багай хомай, чабал jaман, комой начар аман, осал аман  яман яман жаман нашар, жаман жаман,начар  yomon yaman (er)bet; pis; ýaman  (badly)  pis, yaman ,  yaramay, yaman 187 серек çĕрĕк  сытыйбыт ирик, чыдыг чызығ, чызаан  (fruit) ; iрiк  (wood)  чирик, калган черек чириген чирик чирик ширик ширик шiрiк чирик chirik chirik,chirigăn çüýrük çürük  çürük 188 бысраҡ пыльчăклă, варланчăк, хура  кирдээх, бадараан хирлиг, боктуг кiрлiг, пуртах кирлӱ пычрак, керле кир кир, кирли кир, нас кирли, нас кирли кiр, батпақты,  кир kir kir,măynăt  {?Arab.},paskina kirli, hapa  çirkli, kirli  kirli 189 тура тӳрĕ көнө дорт, хөнү кöнi тӱс, чике туры тюз тюз тувра, тюз тувра, туьз туўры, дүзиў түзу түз toʻgʻri; tik  (adv.)  udul—to judge from its intervocalic /d/ not within a suffix, from which language?,tüz göni; dogry düz ,  tüz 190 йоморо, түңәрәк çаврака төгүрүк төгерик, тырыкы тоғылах, тегiлек, терпек болчок, тегерик түгәрәк, йомры тёгерек тёгерек дёгерек тымалак, тоьгерек думалақ, жумыры домалақ, дөңгелек, жұмыр тегерек, тоголок, жумуру dumaloq; yumaloq  (sphere) domlaq,yumilaq  togalak, öwre yumru ; ,  (wheel) tögerek 191 үткер çивĕч, вичкĕн сытыы чидиг, өткүр чiтiг курч үткен жютю джити итти оьткир өткир өткiр курч, өткүр oʻtkir kăskin,ötkür,ittik ýiti; ötgür iti ,  keskin  192 үтмәҫ мăка сыппах дөгей, шапты; мугур омас моко үтмәс гумадах дуппукъ, гумух томакъ оьтпес, топал өтпес өтпеc, өтпес, дөкір мокок, өтпөгөн oʻtmas ötmăs kütek küt  (Pers.) toqal 193 шыма яка, такăр, тӳрĕ дэхси, кылааккай дески, тас тӱс килен, тӱс,tegis шома; тигес сыйдам  сыйдам  тегиш тегис тегис тегiс тегиз, текши, жылма tekis, silliq tăkshi  {?Mong.},siliq tekiz hamar, düz  tegiz ,  194 дымлы йĕпе, нӳрĕ, исленчĕк инчэҕэй, уулаах, сииктээх өл, шык, мөөн, шал öл ӱлӱш, чыкту,dimluu,дымлуу юеш, дымлы жибиген мылы сув, дым сув, сувланган ылғал ылғал, дымқыл  (moist)  ным, нымдуу hoʻl, nam höl,năm çygly; öl  (damp, wet)  nəm, yaş, islaq ,  dım  195 ҡоро типĕ, хăрăк кураанах кургаг хуруғ кургак коры къургъакъ къургъакъ къургъакъ, къуру кургак, куры қурғақ құрғақ кургак quruq, qurgʻoq quruq qury quru  quru  196 дөрөҫ тĕрĕс сөп, сөптөөх, таба шын, ылаптыг сын, орта чын,toroo,туроо,тороо дөрес, туры тюз тюз дурус дурыс дурыс, туўры дұрыс, тура туура toʻgʻri toghra dogry düzgün, doğru  doğru  197 яҡын çывăх чугас чоок чағын jуук,jaqïn,јакын якын жууукъ джууукъ ювукъ ювык жақын жақын, жуық жакын yaqin yeqin ýakyn yaxın  yaqın ,  198 алыҫ, йыраҡ инçе ыраах ырак ырах узак, ыраак ерак узакъ узакъ узакъ, йыракъ узак, алыс узақ, алыс алыс, жырақ алыс, ыраак uzoq, olis  (distant)  yiraq uzak, alyş uzaq ,  uzaq  199 уң сылтăм уҥа оң оң он’ уң онг  онг  онг онъ оң оң оң oʻng ong sag sağ  oñ, sağ  200 һул сулахай хаҥас солагай сол сол сул сол сол сол сол сол, шеп сол сол chap sol çep sol  sol  201  -ра/-ре, -та/-те -га/-ҕа -да, -де, -та, -те -да, -де, -та, -те -де, -те -да/-дә, өстендә -да/-де, юсюнде -да/-де, юстюнде -да/-де, уьстюнде -да/-де/-та/-те, уьстинде -да/-де/-та/-те, үстинде -да/-де, астында -да, -до, -де, -дө -da +da, +dă,+ta, +tă  -da/-də /, / -da/de, -ta/te  202 -да -ра/-ре, -та/-те иһигэр -да, -де, -та, -те, иштинде -да, -де, -та, -те -де, -те -да/-дә, эчендә -да/-де, ичинде -да/-де, ичинде -да/-де, ичинде -да/-де/-та/-те, ишинде -да/-де/-та/-те, ишинде -да/-де, iшiнде ичинде, -да, -до, -де, -дө -da +da, +dă,+ta, +tă  -da/-də , /, / -da/-de, -ta/-te , ,  203 -менән -па/-пе кытары -биле, -биле кады/катай  -ту, -ду,meŷen белəн бла бла булан ман, мен менен, бенен, пенен  -мен, -менен менен, бирге bilan bilăn bilen ilə, -la/-lə , / -nen, ile  204 һәм тата, та, те, -па/-пе уонна биле, болгаш, база даа, таа jaña да/дә, һәм эм, да эм, да ва, -да/де эм, -да/-де/-та/-те және, ҳәм, -да/-де/-та/-те және, һәм жана va vă  {Pers. & Arab.} we və, da/də ,  (Ar.) ve ,  205 әгәр -сан/-сен, енчен, эхер буоллаҕына, өскө -за/-са, -зе/-се, болза, бир эвес (conj.)  -ca/-ce -са/-сә, әгәр -са/-се, эсе эсе эгер эгер егер -са/-се, егер -са/-се/-со/-сөэгер (Persian) agar -sa(+), -să(+),ăgăr  {Pers.} eger əgər /,  eger , ,  206 сөнки мĕншĕн тесен ол иһин чүге дээрге, ооңужун  öçün чөнки ючюн, нек, десек ючюн  неге тюгюл неге десенъ себеби өйткенi анткени chunki -ghachqa, -găchkă,-qachqa, -kăchkă  (these having a nuance similar to 'since', by which is meant its use like 'given that'), chünki  {Pers.} çünki çünki , , , ,  (Pers.) çünki  207 исем ят аат ат ат ат исем, ат ат ат ат ат ат, исим ат, есiм атысым (Arabic) ism, nom, ot isim  {Arab.}, at at ad  ad, isim  208 өй, йорт өг ӱй юй, журт         үй үй 209 диуар кабырга хуна         қабырға 210 болан бугу кийик         бұғы бугу 211 сысҡан чычкан чичхан          тышқан чычкан 212 ҡуян койон, коён къоян         қоян коён 213 бөркөт, көсөгән, баһадир, ҡыйыу, таҙғара, ҡарағош, сәмреғош бӱркӱт ,мӱркӱт къуш         бүркіт бүркүт 214 үрмәксе ээремчигей (literature)  јӧргӧмӧш, джергемеш губу         өрмекші жөргөмүш möý ,örümjek (literature) hörümcek örümcek 215 йөҙ, бит, сырай бет, јӱс бет         бет,жүз бет, жүз 216 тән, буй, һын тен  сан         дене 217 кендек кендик киндик         кіндік киндик 218 бармаҡ бармак бармакъ         саусақ бармак 219 ауырыу, ауырыулы, сирле ууры, ууру, сыз ауругъан, аурукъсунган         ауру оорулуу, оору 220 энә, сәнскәк ийне ийне         ине ийне 221 кейем кийим кийим, быстыр         киім кийим 222 күкрәү кӱркӱр кюкюреу         күн күркіреу күн күркүрөгү 223 йәшен чагылган, јажын элия         шағылысу, жасын чагылган 224 бейегерәк, юғарыраҡ ӱстӱнде бийигиракъ         үстінде үстүндөжогору 225 түбәнгерәк, аҫҡараҡ, түбәнерәк астында, алдында эншгеракъ         астында төмөндөалдындаастында 226 йүткереү јӧтӧл- жетел этерге         жөтелу жөтөл- 227 һатып алыу сатып алы-  сатып алыргъа         сатып алу ал-, сатып ал-  228 һайлау таҥ- сайларгъа         таңдау танда- 229 үҫеү ӧс-  ёсерге         өсу өс- 230 асыу ач- ачаргъа         ашу ач- 231 урлау уурда- урларгъа         ұрлау уурда- 232 хыяллау, уйға батыу тӱш кӧр-           түс көру түш көр- 233 илау јыла-  жиляргъа         жылау ыйла- 234 иҫнәү эснерге         есінеу эсте- 235 бешереү, әҙерләү тамак јаш- этерге         тамақ істеу тамак жаса- 236 алты алты алты         алты алты 237 ете јети ,джети, јэти, джэти жети         жеті жети 238 һигеҙ сегис сегиз         сегіз сегиз 239 туғыҙ тогус тогъуз         тоғыз тогуз  240 ун он он         он он 241 яҙ јас яз           жай жаз ýaz yaz 242 йәй јай җәй           жаз жай ýaý yay 243 көҙ кӱс көз           күз күз güz payız, güz 244 ҡыш кыш кыш           қыс кыш gyş qış 245 китеү, йүнәлеү, һуҙылыу, юлланыу, юл алыу, ҡарау, тәрбиәләү кӧдӱ             көтүү 246 нисә, нисәнсе, күпме, ҡайһы, ҡайһыныһы кайсы, кайзы, нече кайчы           қайсы кайсы, нече 247 күпме, ни хәтле, ни тиклем, ни ҡәҙәр, ни саҡлы, нисә кӧп'мӧ            көпме көпмө 248 буре, ҡашҡар бӧрӱ бүре           бөрі бөрү börü börü börü' 249 аҡса укҫа сэҥихэ акча акча            акча 250 алыу бодьо ал алырга            алуу almak 251 йүгереү, йүгерешеп йөрөү јӱгер йүгерге            жүгөрүү 252 үгеҙ, буға, һыйыр вӑкар ынах, оҕус буга пуға, інек бука, ийнек, инек сыер, үгез, бога, инәк           буқа,буға, сығыр, інек, өгіз, сыйыр бука, инек, сыйыр, өгүз öküz 253 ат, алаш, йылҡы аът ат ат            ат 254 ҡабырға, ҡыр, ян хавырга кабырга            қабырға кабырга qowurgha gaburga qabırğa kaburga 255 айыу адыг айу            аюу аю ayiq aýy ayı 256 һыра сыра сыра           сыра сыра syra sıra sıra 257 йән, күңел, рух, дәрт, хис, аң, аҡыл, әруах, зат, тын, һулыш јан, тын, кӱ'н, кӧҥӱл күңел           көңіл көңүл göňül 258 рәхмәт, яҡшы әле, һау бул рахмат, јакшы эле             рахмат, жакшы эле 259 һау, һаумы, сәләм, хәйерле көн, нихәл, арыумы, шәпме, һаумыһығыҙ су, сэлам саумы сез            салам, рахмат  260 һау бул, иҫән-һау, һау булығыҙ јакшы болзын              261 өсөн, ниңә, нишләп неге учун, неге өчен           үшін үчүн uchun üchün üçün üçün 262 эйе, шулай шул ээх эйе ийә, иә           иә ийи ha he'e hawa hə evet, ha 263 юҡ, >ма/мә ҫук суох чок чох јок , ба, бе юк           жоқ жок yoq yoq ýok yox yok 264 эшсе ӗҫҫын дьиэһит дьиэхэн ишши ісӌі ишчи эшче           ишші ишчи ishchi ishchi işçi işçi işçi işçi 265 ут, үлән оът от от, ӧлӧҥ ут           от от, өлөң ot ot ot ot ot ot 266 һарымһаҡ ыхра чочунаах сармиис самзах сарымсак сарымсак           сарымсақ сарымсак sarimsaq samsaq sarymsak sarımsaq sarmısak, sarımsak sarımsaq 267 һуған сухан луук  согуна соған согон ,согоно суган           соған согон sog'an piyaz sogan soğan soğan soğan 268 сусҡа сосха чочко чучка           шошқа чочко cho'chqa choshqa ,chochqa 269 тауыҡ чӑх дагаа таңах така тавык           тауқ тоок tovuq toxu towuk tovuq tavuk tavuq 270 йәйә ҫу ча чаӌах јаа йәй           жақ жаа yoy yay ýaý yay yay yay 271 һаулыҡ, сәләмәтлек, иҫәнлек, иҫәнлек-һаулыҡ саг сағ суу, су кадык            сау соо soq saq sag sağ sağ sağ, saw 272 арыу, ары, бал ҡорто пыл хурчӗ ары аары, арыы, адару             ара аары ari here ary arı arı arı 273 уҡ  уок ок ох јебе, ок ук           жебе, оқ жебе, ок oq oq ok ox ok oq 274 көнсығыш, шәреҡ илин чөөн ,чөөн чүк іскер кӱнчыгыш көн чыгыш           күншығыс, күн чыгыш sharq sherq gündogar şərq doğu, şark 275 көнбайыш арҕаа барыын чүк, барыын кидер кӱнбадыш көнбатыш           күнбатыс күнбатыш g'arb gherb günbatar qərb batı, garp 276 төньяҡ соҕоруу мурнуу чүк ӱстінзарых тӱштӱк төньяк           оңтүстік түштүк janub jenub günorta cənub güney, cenup cenüp 277 көньяҡ хоту соңгу чүк ,соңгу ӱстензарых тӱндӱк көньяҡ           солтүстік түндүк shimol shimal demirgazyk şimal kuzey 278 ҡараңғы, таң таң таң караҥу, таҥ караңгы           қараңғы караңғы qoron'giliq, qorong'i  karanlık qaranlıq karanlık 279 төш тӗлӗк түүл дүш тӱс тӱш төш           түс түш tush tüsh düýş tüş düş tüş 280 хоҙай, тәңре торӑ таҥара дээр, бурган, кудай худай кудай ходай           құдай кудай Xudo Xuda hudaý Xoda Tanrı quday 281 дингә , диндар, ышаныусы, дини тура'ла'х дээчэт дээрлиг тигриник дым            тін тин tin din din din din din 282 халыҡ   дэхээ-киһи, дьон эл-кижи халых калык халык           халық, адамдар калк, кишилер odamlar adamlir halk, il , iil xalq halk qalq, halq, kalk, xalq 283 тарых  тарых, тӱӱки тарых           тарых тарых tariq tariq taryh tarıx tarıh 284 ил йал ил эл ил           ел эл el el el əl el el 285 йоҡо ыйхӑ уйгу уйғу уйку йоко           ұйық уйку uyuq uky yuxu uyku uyqu 286 йыр юрӑ ырыа сарын, ыр сарын, ыр ыр, сарын ,кожоҥ җыр           жыр, ән жыр, ыр ir  aýdym mahnı yır, şarkı yır 287 эш ӗҫ иш іс иш эш           іс, іш иш ish ish iş iş iş iş 288  йөҙ                      289 еҙ йӑр ис іс ис эз           із из iz iz iz iz iz iz 290 ваҡыт, саҡ сах шак ,үе сах чак ,ӧй, вакт чак, вакыт           уақыт, шақ убакты, убакыт, чак vaqt ,chogi' waqt wakt  vakit ,çağ 291 төмән  дүмээн тӱмен тӱмен төмән           түмен түмөн tuman tümen tümen tümen dümen, tümen tümen
See also
 Appendix:Turkic basic vocabulary

ru:Приложение:Списки Сводеша для тюркских языков
fi:Liite:Turkkilaisten kielten Swadeshin lista