Нурмөхәмәт Йомрани

Нурмөхәмәт Йомрани, Нурмөхәмәт‑сәсән (ысын исеме — Кирәев Нурмөхәммәт Шаһиарыҫлан улы; 1882—1934) — башҡорт шағир-импровизаторы, сәсән.

 Биографияһы 
Кирәев Нурмөхәммәт Шаһиарыҫлан улы 1882 йылда Пермь губернаһының Красноуфимск өйәҙе Йомран ауылында (хәҙергеПермь крайының Октябрьский районы) тыуған.

Мәҙрәсәлә белем алған. 1917 йылғы революцияға тиклем Ҡаҙағстан ауылдарында уҡытҡан, Йомран һәм шулай уҡ башҡа ауылдарҙа үҙе асҡан мәҙрәсәләрҙә мөғәллим булған.

Октябрь революцияһынан һуң педагогик курстар тамамлаған. Баҙансат, Олойылға, Төлгөҙбаш ауылдарында уҡытыусы булып эшләгән.

1934 йылда  Башҡорт АССР-ының Иҫке-Балтас районы Төлгөҙбаш ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Асҡын районы) вафат була.

 Ижади эшмәкәрлеге 
Йомрани псевдонимы тыуған ауылы исеменән алынған. Сәсән үҙенең ижадында Аҡмулла һәм М. И. Өмөтбаевтың мәғрифәтселек традицияларын дауам итә.

Шағир-импровизаторҙың билдәле әҫәрҙәре араһында «Аҡмуллаға эйәреү» («Муасалатөн би Аҡмулла»), «Үкенеү», «Ерҙәребеҙ һатылған», «Ярлылыҡ алдан килә», «Ҡара ҡарғалар», «Ғилем шиғары», «Шәхсемә даир», «Ни кәрәк һәм ни кәрәкмәй» һәм башҡалар. Йомрани тик уҡымышлылыҡ ҡына тормошто яҡшы яҡҡа үҙгәртергә мөмкин тип иҫәпләй, шулай уҡ үҙенең шиғырҙарында башҡорттарҙың үҙ аҫаба ерҙәрен һатыуына ҡаршы сығыш яһай.

Сәсән тере саҡта әҫәрҙәре баҫтырылмаған, әммә ҡулъяҙма вариантта киң таралған була, мәҙрәсәләрҙә ҡулланыла. Уның ҡулъяҙмалары Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө фәнни үҙәгендә, Ғ. Б. Хөсәйенов исемендәге тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғәрәп графикалы ҡулъяҙмалар һәм иҫке баҫма китаптар фондында һаҡлана.

 Ғаиләһе 
Ҡатыны — Шәйехзада Бабичтың ике туған апаһы. Ҡыҙҙары Нәжиә һәм Мөхлисә. Улы — Әхнәф (Кирәй Мәргән), башҡорт яҙыусыһы, ғалим-фольклорсы, әҙәбиәт белгесе.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

 Галин С. Ә. Нурмөхәммәт Йомрани сәсән. // Башҡортостан : гәзит. — 1992 йылдың 6 август.
 Нурмөхәмәт йомрани шиғырҙары // Әҙәбиәт, фольклор, әҙәби мираҫ. — Өфө: Башҡорт дәүләт университеты нәшриәте, 1976. — Ватан. 2. — 199 с.—210.
 Әҙәбиәт. Фольклор. Мѳхәррир мираҫ. 2‑се кит. — Өфө, 1976.

 Һылтанмалар 


 Юмрани Нурмухамет // Национальная библиотека имени А.-З. Валиди Республики Башкортостан.
Категория:Башҡорт шағирҙары
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:Алфавит буйынса яҙыусылар
Категория:XX быуат шағирҙары
Категория:Рәсәй империяһы шағирҙары
Категория:Алфавит буйынса шағирҙар
Категория:1882 йылда тыуғандар
Категория:Октябрьский районында (Пермь крайы) тыуғандар
Категория:Пермь губернаһында тыуғандар
Категория:1934 йылда вафат булғандар
Категория:Асҡын районында вафат булғандар