Ислам терминдары

Ислам терминдары — Ислам динендә ҡулланылған, уға ҡағылған һәммә төшөнсәләр, исемдәр, йолалар һәм башҡалар.

Әлегә башҡорт телендә Ислам терминдары һүҙлеге булғаны юҡ. Википедияла Ислам диненә бағышланған мәҡәләләрҙе «Ислам терминдары» категорияһы ҡуйып, бындай һүҙлек үҙлегенән төҙөлә барасаҡ.

Ислам терминдары даирәһенә был диндең тарихына бәйле, шәриғәт һәм дини хоҡуҡиәт, мәсеттәр (ғибәҙәтханалар) һәм уларҙың ҡоролошо, ғибәҙәттәр башҡарыу кәрәк-ярағы, дини йолалар, Исламдың биш нигеҙенә ингән, уларға бәйле терминдар һәм башҡалар инә.

Уларҙың күбеһе урыҫ телендә юҡ, шуға күрә ғәрәп, фарсы һәм төрки телдәрҙән алына, улар ҡулланған мәғәнә менән аңлатма бирелә.

 Башҡа телдәрҙә Ислам терминдары 
Ислам дине — интернациональ дин, шуға күрә күп халыҡтар үҙ алфавитына яраҡлаштырып терминдар глоссарийҙары, һүҙлектәре эшләй. Беҙҙең илдә ул татар, Кавказ мосолмандары телдәрендә сығарыла. Урыҫ телендә лә глоссарий бар

 Намаҙ терминдары 
+ Намаҙ Термин    МәғәнәһеКөндәлек намаҙҙарФәжер (сабах) الْفَجْرтаңғыЗухр(өйлә)الظُّهْرтөшкөАср (икенде)عصرтөштән һуңғыМәғриб (ахшам)المغربэңерҙәгеИшә (йәстеү)عشاءтөнгөМотлаҡ намаҙҙарҒәйет намаҙыصلاة العيدбайрам намаҙыЙома намаҙыصلاة الجمعةйома көнөнөкөВитрوترтаҡ һанлы төнгө намаҙ
|
Сөннәт намаҙҙарДуха الضحىиртәИстисҡаاِسْتِسْقَاءямғырИстихараاِسْتِخَارَةдөрөҫ ҡарарРатибатصلاة التطوع2 рәҡәғәтле теләк теләүТәсбих намаҙыصلاة التسابيحтәүбә намаҙыТәһәжүдتهجُّدйоҡонан торғасТәрәүихتراويح бүлем, ялКусуфكسوفҡояш тотолоуХусуфخسوفай тотолоуНамаҙ вудуصلاة الوضوءтәһәрәт намаҙыХәжәтحاجةхәжәтеңде һорау

 Намаҙ рәүештәре һәм мәсет өлөштәре 
Намаҙ рәүештәреХәүеф خوفҡурҡыуҠәсер намаҙقصر الصلاةҡыҫҡартылғанЙәмәғәт намаҙыصلاة الجمعةкүмәкНамаҙ өлөштәреРәкәғәтركعةциклКирәғәт баҫып тороуРуҡуғ билдән бөгөлөүҠыямقيامةбаҫып тороуСәждәسجودмаңлайҙы ергә тейҙереүКүғүт ултырыуМәсет өлөштәреМанараمنارةмаяҡМөнбәрمنبرкафедраМихрабمحرابуйымбашҡаларДоға دعاءялбарыуТәшәһһүд تَّشَهُّدшаһитлыҡ  .
 Алфавит буйынса 
 А 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек йәки башҡа сығанаҡАҙанмосолмандар өсөн фарыз һаналған биш ваҡыт намаҙҙың һәр ҡайһыһының башланыу ваҡытын белдереүАли-заде А. А. Азан // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — ISBN 978-5-98443-025-8.АлисыларАли ибн Әбү Талип вариҫтарыАли-заде А. А. Алиды // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 71. — ISBN 978-5-98443-025-8.АллаһИсламда юғары илаһи зат.БТАҺ, 1 том, 245 бит Аман (именлек тәьмин итеү) мосолмандың дошманға йәки мосолман түгелгә биргән хәүефһеҙлек гарантияһыБольшаков О. Г. Аман // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 20. — 315 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2.Аманат (ислам)тоғролоҡ йәки намыҫ кешеләре, дөйөм мәғәнәлә: һаҡлауға ышандырылған, ышаныслылыҡ.Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. — Мәскәү, 1993. — 1-се том, 861 бит; 60-сы битБашҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. — Мәскәү, 1993. — 1-се том, 861 бит; 60-сы битАмин ғәҙәттә исламда, йәһүдилектә, христианлыҡта доғаларҙы һәм дини мәҙхиәләрҙе тамамлауҙы аңлатҡан формулаАминь // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882. — Т. 1.АнсарҙарМәҙинәнең ерле ырыуҙары Бәнү Әүс һәм Хәҙрәж кешеләреАхирәтИслам эсхатологияһында теге донъя, баҡый донъя, кеше өсөн берҙән-бер мәңгелек донъя.АятҠөрьәндә сүрәнең үҙ аллы мәғәнәгә эйә булған иң бәләкәй ритмик өлөшөТәсһилүл бәйән (Ҡөрьән Кәримдең еңеләйтелгән аңлатмаһы), 1-4 томдар – Ҡазан, 2004Аят әл-Курси «Әл-Бәҡара» («Һыйыр») сүрәһенең 255-се аятыҠөрьән КәримАятулла жәғәфәри мәҙһәбе нигеҙендә ислам хоҡуғы (шәриғәт) мәсьәләләре буйынса үҙ аллы ҡарарҙар сығарырға хоҡуҡлы шиғый дин белгестәреКушев В. В. Айат Аллах // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 16. — 315 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2.
 Б 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡБәб (шиғыйлыҡ)шиғыйҙарҙа рухи дәрәжә, ғәҙәттән тыш белем эйәһе титулы, Bab. // Cyril Glassé, Huston Smith. The New Encyclopedia of Islam. Rowman Altamira, 2003. С. 73.БәдәүилекӘхмәт әл-Бәдәүи хөрмәтенә аталған суфый тәриҡәттәренең береһеАли-заде, А. А. Бадавиты // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — 400 с. — ISBN 5-98443-025-8 Бәйғәт ғәрәп телендә «килешеү», «ант», «тоғролоҡ анты» һ. б. аңлатҡан термин.Али-заде, А. А. Байа ар-Ридван // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — 400 с. — (Золотой фонд исламской мысли). — 3000 экз. — ISBN 5-98443-025-8 БайрамилыҡСуфый тәриҡәтеАли-заде А. А. Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — С. 144. — ISBN 978-5-98443-025-8. БайрамсылауУраҙа һәм Ҡорбан ғәйеттәрендә бала-сағаның өйҙән-өйгә йөрөп күстәнәс йыйыуыБашҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, "Русский язык", 1993.  ISBN 5-200-01108-6Бәйт әл-малҡаҙна, йәмәғәт финанстары, шулай уҡ аҡса һәм башҡа ҡиммәттәр һаҡлау бинаһы.Али-заде, А. А. [146 Байт аль-Мал] // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — 400 с. — ISBN 5-98443-025-8БәйһәсиҙәрӘбү Бәйһәс Һайсам ибн Жәбир эйәрсендәреМУХАММАД ИБН 'АБД АЛ КАРИМ АШ-ШАХРАСТАНИ. ХАРИДЖИТЫ (ХАРИДЖИТЫ, МУРДЖИИТЫ, ВА'ИДИТЫ) // КНИГА О РЕЛИГИЯХ И СЕКТАХ. Балиғлыҡислам фиҡһында (хоҡуҡ) йәше етеү, өлгөрөп етеү.Абду-ль-Гани аль-Майдани. Определение совершеннолетия по ханафитскому мазхабу. // аль-Любаб фи шарх аль-китаб. Бәнү ШәйбәҠәғбә асҡысын һаҡлаусыларХәҙистәрБәнү Исраилйәһүд халҡының атамаларының береһе.Бәнү Исраил // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, 1991.Бәрәкәт Илаһиҙан бирелгән фатиха, муллыҡ, етешлек.Резван Е. А. Барака // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 38. — 315 с.— ISBN 5-02-016941-2.Бәрзәх ислам эсхатологияһында кешенең үлеменән һуң йәне теге донъяла терелеү көнөнә тиклем тороп торған аралыҡ.Али-заде, А. А. Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — 400 с.— ISBN 5-98443-025-8 БәрһүтКафырҙарҙың йәндәре ҡоҙоғоМифы народов мира. Энциклопедия в 2-х томах. — М.: Советская энциклопедия, 1987—1988.БәғеҫҮлгәндән һуң Ҡиәмәт көнөндә  терелеүАли-заде А. А. Бас бад аль-маут // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — 400 с.  — ISBN 5-98443-025-8Бисмиллаһ Ҡөрьәндең туғыҙынсы Әт-Тәүбә сүрәһенән ғәйре һәр сүрәнең башында торған кәлимә : «Бисми-лләһи-ррәхмани-ррәхим!» БТАҺ, 2 том, 287 битБекташиҙар Хажи Бекташ XIII быуатта ойошторған суфый тәриҡәтеMuhammed Seyfeddin Ibn Zulfikari Derviş Ali; Bektaşi İkrar Ayini, Kalan Publ. перев.: Mahir Πnsal Eriş, Анкара, 2007 (төрөк телендә)Өхүд һуғышы БидғәтИсламда дингә, унда элек булмаған, уның шарттарына тура килмәгән яңы эш йәки ғәмәл индереү.Прозоров С. М. Бида // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 41. — 315 с. — ISBN 5-02-016941-2.Буркинимосолман ҡатын-ҡыҙы өсөн һыу инеү костюмы. 

 В 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡВажибфарыз терминының синонимы Али-заде, А. А. Ваджиб // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — 400 с. —  — ISBN 5-98443-025-8Васан (һынташ)исламға тиклемге Ғәрәбстанда мәжүси ғибәҙәт ҡылыу объекттарының төп билдәләренең береһеРезван Е. А. Васан // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 46—47. — 315 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2.ВитрЙәстеү намаҙынанан һуң уҡылаНамаҙ

 Г 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡГирәһ (биҙәк)Ислам биҙәү сәнғәтеГирих 

 Ғ 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡҒабәйәғәрәп ҡатын-ҡыҙының традицион оҙон күлдәгеАбайя — одежда, имеющая 4000-летнюю историюҒажрәдиҙәр хәрижиҙәрҙең уртаса фирҡәләренең береһе, нәждәттәрҙән айырылып сыҡҡандарАли-заде, А. А. Аджрадиты // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — 400 с. —  ISBN 5-98443-025-8Ғазидин өсөн ирекле һуғышсыларИслам. Энциклопедический словарьҒазраилйәһүд һәм ислам традицияларында үлем фәрештәһе Ҡөрьән Кәрим — Д. Кинельский тәржемәһенән башҡортсаға Ф. Н. Байышев, Д. Д.Мәһәҙиев тарафынан әйләндерелгәнҒайсауилыҡТөньяҡ Африкала (Марокко, Алжир, Тунис) киң таралған суфый тәриҡәтеҒөсөлБөтә тәнде йыуып, һыу менән ҡойоноуҒөсөлҒәдир хәҙисеМәккә менән Мәҙинә араһындағы Хүм быуаһы янында Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең сәхәбәләре алдындағы вәғәзеVeccia Vaglieri, L. G̲h̲adīr K̲h̲umm // Encyclopaedia of Islam, Second Edition.Ғаҡидә мосолман дине тәғлимәте, имандың асылыу формаһы, «инаныу символы»ҒәҡәдФиҡһ буйынса ғәҡәд — үҙ-ара йөкләмәләр тураһында ике йәки күп яҡлы килешеү; ижабБоголюбов А. С. ‘Акд // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 17. — 315 с.Ғәҡиҡә бала тыуғас салына торған ҡорбанҒәҙеллеккиң мәғәнәлә шәхесте әхлаҡи баһалау категорияһын аңлатҡан ислам термины Башҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - 1-се том, 861 бит; 253-сө битҒәҙәт (ғөрөф)исламға тиклемгенән ҡалған хоҡуҡи комплекстар нормалары, шулай уҡ шәриғәттә сағылыш тапмаған хоҡуҡи нормалар ҡулланылышы.Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017Ғәйбәткешенең артында яманлап һөйләүБашҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. - Мәскәү, 1993. - 1-се том, 860 битҒәкәбә (уба)Мәккә һәм Мина үҙәне араһындағы убаБольшаков О. Г. Ал-Ансар // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 21. — 315 с. — 50 000 экз. — <nowiki>ISBN 5-02-016941-2ҒәнимәтТрофейӘл-Әнфәл сүрәһе, Әл-Хәшр сүрәһеҒәрад (акциденция)ғәрәп-мосолман философияһында — акциденция, осраҡлы килеп сыҡан бер нәмәИбрагим Т. К. и Сагадеев А. В. Арад // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 22. — 315 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2.ҒәрәфәтМәккәнән 20 км алыҫлыҡтағы, Мөхәммәт Пәйғәмбәр үҙенең һуңғы вәғәзен һөйләгән тау Ғәрәфәт (үҙән) Мәккәнән 20-25 километр алыҫлыҡта урынлашҡан урынЕрмаков Д. В. Арафат // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 22. — 315 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-02-016941-2.Ғәүрәтйәшерелергә тейеш ағза, енси ағза Ҡөрьән Ғурабиҙәршиғыйҙарҙың иртә осорондағы фирҡәләрҙең береһеАли-заде А. А. Курабиты // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — 400 с.  — ISBN 5-98443-025-8

 Д 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 З 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 И 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 Й 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡЙәғфурМөхәммәт Пәйғәмбәрҙең легендар ишәгенең ҡушаматыБаранов Х. К. Арабско-русский словарь: ок. 42 000 слов. — 3-е изд. — М., 2001.Йәзидиҙәрхәрижиҙәрҙең иң сикке фирҡәһеАли-заде, А. А. Йазидиты // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — 400 с. — (Золотой фонд исламской мысли). — 3000 экз. — ISBN 5-98443-025-8Йәжүж менән Мәжүж Гог һәм МагогПиотровский М. Б. Йаджудж и Маджудж // Ислам: энциклопедический словарь / Отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 119. — 315 с. — ISBN 5-02-016941-2.Йәсәүилек Әхмәт Йәсәүи нигеҙләгән суфый тәриҡәте. Үҙәк Азия төрки халыҡтарында таралғанСанан Мехти Путь Ясави и его роль в развитии ислама в Центральной Азии (рус.) // Вестник Челябинского государственного университета : журнал. — Челябинск, 2007. — № 23. — С. 150—159.

 К 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 Ь 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 О 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 П 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 Р 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 С 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 Т 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 У 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 Х 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 Ч 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 Ш 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 Я 
ТерминАңлатмаһыҺүҙлек, йәки башҡа сығанаҡ

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Ҡөрьән Кәрим (башҡортсаға тәржемә) 

 Һылтанмалар 



 Мусульманский справочник
 Русско-арабский терминологический словарь проповедника  
 Словарь Askimam.ru 
 Исламская глоссария 
 Мусульманский словарь 
 Русская историческая библиотека: Словарь исламских терминов и понятий 
 Энциклопедия ислама: Ханников Александр Александрович. Краткий словарь основных понятий и терминов ислама 


Категория:Глоссарийҙар