Урал расаһы

Урал расаһы — монголоид һәм европеоид расалар араһындағы раса. Сәстәре ҡара йәки ҡуңыр, тура йәки тулҡынланып тора, тиреләрендәге өсөнсөл төклөлөк уртаса, тире пигментацияһы — уртаса, күҙҙәре башлыса ҡуңыр, һирәкләп яҫы йөҙлөләр осрай, өҫкө күҙ ҡабағы шешмәк, танауҙары нәҙек, көмөрөрәк йәки тура, уртаса ҙурлыҡта. Көнбайыш Себерҙә таралған (ханттар, мансиҙар, төньяҡ алтайҙар һәм бер аҙ себер татарҙары менән хакастар араһында)). Волга буйында — көнсығыш башҡорттар.

 Килеп сығышы 
Төрлө ваҡытта антропологтарҙың фекере үҙгәреп торған: урал расаһы — европеоид һәм монголоид расаһы ҡушылыуҙан барлыҡҡа килгән фекер ҙә, ҡатнаш раса (метис) түгел тигән фекер ҙә әйтелгән. Хәҙерге антропологтарҙың күбеһе компромисс ҡарарға килгән, европеоид һәм монголоид расаһы гендары ҡушылыуҙы ла, дифференциацияға бирелмәгән тип та осрауын кире ҡаҡмайҙар.

Һамар өлкәһенең төньяғындағы Маяҡ тауында (Сиделькино) палеолит ҡатламында баш һөйәге табылған, уға 11,55 мең йыл (калибрланған дата) тип һанайҙар. Совет антропологы һәм анатомы В. В. Бунак уның төҙөлөшөндә урал расаһының боронғо тамырҙары күренә тип тапҡанВасильев С. В., Герасимова М. М., Веселовская Е. В., Боруцкая С. Б. Биологические и социальные аспекты дифференциации гоминид позднего плейстоцена. Верхнепалеолитическое население Европы // Традиции и инновации в истории и культуре, 2015 .

 Раса тармаҡтары 

Урал расаһы бер нисә антропологик типҡа : лапоноид, сублапоноид, субурал, урал (көнбайыш себер) типтарына бүленәД. И. Ражев. Уральская раса  // Уральская историческая энциклопедия.
Субурал расаһы башҡорттар араһында ла осрайР. М. Юсупов «Башкиры: этническая история и традиционная культура»

 Көнбайыш себер расаһы 
Һуңғы ваҡытта урал аръяғы раса варианттарында «урал расаһы» тигән төшөнсә урынына «көнбайыш себер расаһы» тигән төшөнсә ҡулланырға тәҡдим итәләрАнтропологические типы народов крайнего севера . Был осраҡта урал расаһының төньяҡ варианттары европеоид расаға инә. Көнбайыш себер расаһы ике антропологик типтан тора — урал (уғыр һәм суб­уғыр варианты) һәм обь-иртышБагашев Анатолий Николаевич ЗАПАДНОСИБИРСКАЯ РАСА . Урал тармағына обь уғырҙары, обь-иртыш — көньяҡ самодийҙары инә.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Материалы к антропологии уральской расы  / И. И. Гохман и др. [ред.]. — Уфа. БНЦ УрО РАН, 1992. — 153 с.
 Р. М. Юсупов «Башкиры: этническая история и традиционная культура»

 Һылтанмалар 

 Д. И. Ражев. Уральская раса  // Уральская историческая энциклопедия

Категория:Расалар
Категория:Монголоидтар
Категория:Башҡорттар