Үрге Өпәйле

Үрге Өпәйле (Үрге Өпәйле, Үрге Өфәле; ) — Рәсәй Федерацияһының Силәбе өлкәһендәге ҡала. Үрге Өпәйле ҡала округының административ үҙәге. Халыҡ һаны —  кеше ().

Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2014 йылдың 29 июлендәге «Моноҡалалар исемлеген раҫлау тураһында» 1398-р һанлы ҡарарына ярашлы, Үрге Өпәйле ҡала округы «Рәсәй Федерацияһының ҡатмарлы социаль-иҡтисади хәлдәге монопрофилле муниципаль берәмектәре (моноҡалалар)» категорияһына индерелдеРаспоряжение Правительства РФ от 29 июля 2014 года № 1398-р «Об утверждении перечня моногородов».

 Географияһы 
мини|слева|Өпәйле йылғаһында Үрге Өпәйле быуаһы
Ҡала Ҡариҙел (Өфө) йылғаһының ҡушылдығы Өпәйле () буйында, Силәбенән 178 км алыҫлыҡта, Силәбе өлкәһенең төньяғында (Свердловск өлкәһе менән сигендә), Урта Уралдың көньяҡ битләүендә (Өпәйле һыртында) урынлашҡан. Ҡала территорияһы рельефының күп өлөшөн Урал тауҙары биләй. Ҡаланан йыраҡ булмаған урында  Аракүл  һәм Иткүл күлдәре урынлашҡан.

 Тарихы 
1761 йылда заводтар хужаһы Иван Мосолов тарафынан Өпәйле йылғаһы буйындағы Ҡатай һәм Шуран улустары башҡорттарының ерҙәрендә суйын иретеүсе һәм тимер етештереүсе завод янындағы ҡасаба булараҡ нигеҙләнгән.
мини|Элекке завод хәстәханаһы бинаһында урынлашҡан Үҙәк ҡала дауаханаһы
мини|Үрге Өпәле йәмиғ мәсете1774 йылда завод эшселәре Емельян Пугачёв етәкселегендәге ихтилалда ҡатнаша, алыштар барышында Өпәйле заводтары баҫып алына һәм яндырыла.

Өпәйле заводы тергеҙелә һәм 1776 йылда тәүге продукцияһын етештереп сығара.

1791 йылдан Пермь губернаһы Екатеринбург өйәҙе составында була. 1923 йылдың ноябренән Үрге Өпәле ҡасабаһы Урал өлкәһе Свердловск округы Өпәйле районының үҙәге була.

1928 йылдың 27 авгусында эшселәр ҡасабаһы, ә 1941 йылдың 26 апрелендә ҡала статусын ала.

1933 йылдың авгусында СССР-ҙағы тәүге никель сәнәғәте заводы — «Уфалейникель» үҙенең беренсе продукцияһын етештерә.

1944 йылдың 9 февралендә Үрге Өпәйле өлкә ҡарамағындағы ҡала статусын ала.

 Халҡы 

.

Милли составы
 Милләт  2002 йыл2002 йыл йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәре  2010 йыл2010 йыл йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәре урыҫтар  85,7 %85,6 % татарҙар  6,0 %6,0 % башҡорттар  5,1 %5,2 %

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
  Сайт — администрация города Верхний Уфалей 
 Сайт-портал города Верхнего Уфалея — ufaley.su
 Верхний Уфалей в энциклопедии «Мой город»
 История герба Верхнего Уфалея


Категория:XVIII быуатта нигеҙләнгән ҡалалар
Категория:Силәбе өлкәһе ҡалалары
Категория:Үрге Өпәйле ҡала округы тораҡ пункттары
Категория:Үрге Өпәйле