Капутикян Сильва Барунаковна

Капутикян Сильва Барунаковна (, 20 ғинуар  1919 йыл — 25 август 2006 йыл) — XX быуаттың күренекле әрмән шағиры, яҙыусы һәм публицист, Әрмәнстан Республмкаһының Милли Фәндәр академияһы академигы. Әрмән ССР-ының (1970) һәм Грузин ССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980). Икенсе дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1952). 1945 йылдан ВКП(б) ағзаһы.

 Биографияһы 
Сильва Барунаковна Капутикян 1919 йылдың 5 ғинуарында Ереванда, уҡытыусы һәм революцион гәзиттең элекке мөхәррире, Ван ҡалаһы ҡасағы ғаиләһендә тыуа. Урта мәктәп тамамлай. 1936—1941 йылдарҙа — Ереван университетының филология факультетында, һуңынан Әҙәбиәт институтының Юғары әҙәби курстарында уҡый. 1933 йылдан матбуғатта баҫыла башлай.

1941 йылдан Әрмәнстан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Әрмәнстан Республикаһы Милли Фәндәр академияһының (1994), «Донъя халыҡтарының рухи берҙәмлеге» һәм «Тәбиғәт һәм йәмғиәт мәсьәләләре буйынса» академияларының тулы хоҡуҡлы ағзаһы. Ереван хеҙмәтсәндәренең ҡала советы депутаты була. «ПЕН-клуб» Халыҡ-ара интеллектуаль клубы ағзаһы.

Ҡарабах мәсьәләһе буйынса актив позицияла тора. Ҡарабах хәрәкәте лидерҙарының береһе. Зорий Балаян менән бергә 1988 йылдың 26 февралендә Ҡарабах мәсьәләһен республика файҙаһына хәл итергә инандырыу маҡсатынан Горбачев менән осраша. Бик күп патриотик әҫәрҙәр авторы.

1990 йылдар башында шағирә әрмән властарын һәм уларҙың сәйәсәтен ҡаты тәнҡитләп сығыш яһай. 2004 йылда оппозиция митингыһын баҫтырғандан һуң, 80 йәшенә бирелгән Изге Месроп Маштоц орденын Әрмәнстан президенты Р. Кочарянға кире ҡайтара.

Халыҡ яратҡан шағирә 2006 йылдың 26 авгусында Ереванда вафат була. Еревандың Комитас исемендәге пантеонында ерләнә.

 Шәхси тормошо 
Әрмән шағиры Ованес Ширазда тормошта була, улы — скульптор Ара Шираз.

 Ижады 
С. Б. Капутикян — әрмән һәм рус телдәрендәге, шулай уҡ башҡа бик күп телдәргә тәржемә ителгән 60-тан ашыу китап авторы. Үҙенең шиғырҙарына С. Б. Капутикян мөхәббәт, ҡатын-ҡыҙ яңғыҙлығы, илһөйәрлек, үҙ-үҙеңде ҡорбан итеү темаларына йыш мөрәжәғәт итә.

Йыш ҡына төрлө илдәрҙә булып, әрмән диаспораһы вәкилдәре менән тығыҙ аралаша (Әрмәнстанда ла, диаспорала Капутикяндың «Тыңла, улым» шиғыры популяр була), публицистик әҫәрҙәр яҙа («Каруандар бара әле», «Каруандар юғала» һ. б.), уларҙа әрмән ҡасаҡтары вариҫтарының төп проблемаларын — һағыш, ваз кисеү, көнбайыш әрмән теленең юғалыуы, үҙеңде һаҡлап ҡалыу өсөн көрәш, оҡшашлыҡты эшләү, әрмәндәрҙең геноцидын таныу буйынса тырышлыҡтар — күтәрә.

 Рус телендәге библиография 

 Избранные произведения в 2-х томах. М., 1989
 Избранные произведения в 2-х томах. М., 1978
 «В эти дни» (1945),
 «Стихи» (М.,1947),
 «На берегу Занги» (1947),
 «Мои родные» М., Правда, 1952
 Мои родные. М., Советский писатель, 1951, 1952
 Здравствуйте, друзья. Ереван, 1952
 «В добрый путь». М., 1954,
 Лирические стихи. М., 1955
 «Откровенная беседа» (1955),
 Розовые камни . М., 1959
 Стихотворения. М., 1959
 Огонек в окне. М., 1961
 Раздумья на полпути. М.,1962
 Живу я сердцем. Ереван, 1963
 Лирика. М., 1964
 Караваны еще в пути. М., 1969
 Караваны еще в пути. Ереван, 1970
 Моя страница М., 1972
 «Вглубь горы» (1972),
 Весна на вершинах. М., 1972
 Верность., М., 1975
 Меридианы карты и души. М., 1978, 1982
 Посвящение. М., 1979
 Проза. Ереван, 1979
 «Часы ожидания» (М., Правда, 1983),
 «В Москву», поэма для детей,
 «Моя страна»,
 Кровля Армении. М., 1981
 Тревожный день. М., 1985
 Встречи без расставаний. Ереван, 1987
 Памятки. Ереван, 1988
 «Часы ожидания» (М., Детская литература, 1988),
 Моя тропка на дорогах мира. М., 1989
 Идет зима. М., 1994

Капутикян шағирҙарын рус теленә Б. Ш. Окуджава, Е. А. Евтушенко, Ю. П. Мориц, М. С. Петров, Б. Ә. Әхмәҙуллина, М. И. Алигер тәржемә итә.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 Икенсе дәрәжә Сталин премияһы (1952) —  «Мои родные» шиғырҙар йыйынтығы өсөн (1951).
 Әрмән ССР-ының дәүләт премияһы (1988).
 Октябрь Революцияһы ордены (16.11.1984).
 Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (7.03.1969).
 Халыҡтар Дуҫлығы ордены (19.01.1979).
 Ике «Почёт Билдәһе» ордены (27.06.1956, …).
 Изге Месроп Маштоц ордены (1999).
 Әрмән апостол сиркәүенең «Изге Саак һәм Изге Маштоц» ордены. 
 III дәрәжә Княгиня Ольга ордены (Украина, 1.10.1999).
 Әрмән CCP-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1970).
 Грузин ССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980).
 Аветик Исаакян исемендәге премия.
 Ачарян Рачий исемендәге премия.
 «Носида» премияһы (Италия).
 «Йыл ҡатын-ҡыҙы» (1998).

 Уның тураһында 

 Наири Зарьян:
 Давтян Ваагна:
 Аветис Мовсесян : 

 Һылтанмалар 
 Армянская литература
 Сильва Капутикян  на на портале ПоэзоСфера 


 Иҫкәрмәләр 

Категория:«Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары
Категория:Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалерҙары
Категория:Изге Месроп Маштоц ордены кавалерҙары
Категория:Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
Категория:III дәрәжә княгиня Ольга ордены кавалерҙары
Категория:Әрмән ССР-ының дәүләт премияһы лауреаттары
Категория:«Хеҙмәт ветераны» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
Категория:«1941–1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышындағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:Соцреалист яҙыусылар
Категория:Алфавит буйынса яҙыусылар
Категория:20 ғинуарҙа тыуғандар
Категория:1919 йылда тыуғандар
Категория:Ереванда тыуғандар
Категория:26 августа вафат булғандар
Категория:2006 йылда вафат булғандар
Категория:Ереванда вафат булғандар
Категория:КПСС ағзалары
Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары