Хөтбә

Хөтбә () — доғалар, шулай уҡ имамдың (мулланың) йома намаҙы, Ҡорбан байрамы һәм Ураҙа байрамы ваҡытында һөйләгән вәғәзе. Хөтбә шулай уҡ айырым әһәмиәтле (йыһат, аслыҡ, ҡоролоҡ, мур төшкән саҡтарҙа һәм башҡалар) осраҡтарҙа ла уҡылыуы мөмкин.

 Үткәреү тәртибе 
Хөтбә һөйләү Мөхәммәт с.ғ.с. тарафынан индерелгән.
Хөтбә ғәҙәттә Аллаһы тәғәләне, Уның Рәсүлен ҙурлау һәм маҡтауҙан башлана. Йома хөтбәһе ике өлөштән тора, улар араһында имам мөнбәрҙә ултырып ала. Тәүге өлөшө өгөт-нәсихәткә бағышлана, икенсе өлөшө барлыҡ мосолмандарға доға ҡылыуҙан ғибәрәт. Ике өлөшөндә лә шәһәҙәт әйтелә. Тәжрибәле имам хатиб вәғәзен рифмаға һалып һөйләй (хатиб һәм хөтбә һүҙҙәре — тамырҙаш).

Хөтбәне оҙаҡҡа һуҙмау хәйерле һанала. Вәғәз тыңлағанда яҡ-яҡҡа ҡаранмай, башҡа эштәр менән шөғөлләнмәй, тауышланмай ултырырға тейештәр. Хөтбә ваҡытында намаҙ уҡыу ҙа мәҡруһ ғәмәл һанала. Сөнниҙәрҙә йома намаҙында хөтбә һөйләү фарызХутба .

Урта быуаттарҙа урындағы хакимға һәм хәлифәгә сәләмәтлек теләп хөтбә уҡыу ҙа булған.

Сәғүд Ғәрәбстанында король Абдул-Әзиз университетыты хеҙмәткәрҙәренең 2014 йылда баҫылып сыҡҡан социологик тикшеренеүҙәре күрһәтеүенсә, хөтбә тыңлаусыларҙың яртыһынан күбеһе нимә һөйләнгәнен иҫендә ҡалдырмай. Өстән бере хөтбәләр уларҙың тормошона ыңғай тәьҫир яһай тип белдергән.

 Башҡорт телендә 
Башҡорт телендә «хөтбә» һүҙе һуңғы йылдарҙа ғына киң ҡулланышҡа инеп бара. Уҙған быуаттың 90-сы йылдарына тиклем күберәк «вәғәз» варианты ҡулланыла ине. Вәғәз — дин әһелдәренең халыҡты өйрәтеп, өгөтләп һөйләгән һүҙе. Ошо һүҙҙән «вәғәзсе» тигән төшөнсә лә яһалған. Башҡорт халҡында никах ваҡытында уҡыла торған доға ла «хөтбә» тип аталаБашҡорт теленең һүҙлеге. 1-се том. — Мәскәү, 1993. — 219-сы битБашҡорт теленең һүҙлеге. 2-се том. — Мәскәү, 1993 — 543-сө бит.

Башҡорттарҙың Вәғиз, Вәғизә тигән исемдәре лә вәғәзсе тигәндән алынған. Ул фамилияларҙа ла осрайТ. Кусимова. Башҡорт исемдәре. — Өфө, 2010.- 229 бит.

 Әҙәбиәт 
 Башҡорт теленең һүҙлеге. 1-се том. — Мәскәү, 1993. — 860 бит
 Башҡорт теленең һүҙлеге. 2-се том. — Мәскәү, 1993—813 бит
 Т. Кусимова. Башҡорт исемдәре. — Өфө, 2010.- 229 бит

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 урыҫ телендә




 башҡорт телендә
 Хөтбә һөйләү — һынау тотоу; татар телендә
 Җомга хөтбәсе һәм догалары 

Категория:Ислам терминдары
Категория:Дин