Гулеватый Кирилл Дмитриевич

Гулеватый Кирилл Дмитриевич (17 март 1912 йыл — 18 октябрь 1996 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, еңел артиллерия полкы командиры, гвардия полковнигы (1943). Советтар Союзы Геройы (1945).

 Биографияһы 
Кирилл Дмитриевич Гулеватый 1912 йылдың 17 мартында Үрге Күлсум ауылында (хәҙер — Башҡортостандың Йәрмәкәй районы)тыуған. Мәктәптә һигеҙ класты, ә унан һуң — тиҙләтелгән юғары агроколхоз мәктәбен тамамлай. Артабан район колхоз союзында инспектор, Башҡорт АССР-ы Бәләбәй районы Приют ауылында ауыл хужалығы станцияһында мөдир, һуңыраҡ Бәләбәй район комсомол комитетында секретарь булып эшләй. 1933 йылда Гулеватый Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһына хеҙмәткә саҡырыла. 1936 йылда ул Хабаровск хәрби-сәйәси училищены, 1939 йылда Горький ҡалаһында Хәрби-сәйәси училище эргәһендә хәрби комиссарҙар курсын тамамлай. Польша походында һәм совет-фин һуғышында ҡатнаша. 1941 йылдың июненән — Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында. 1943 йылда Гулеватый Юғары артиллерия мәктәбе эргәһендә дивизион командирҙары курсын тамамлай. 2-се гвардия танк армияһы 198-се айырым еңел артиллерия бригадаһының 274-се гвардия еңел артиллерия полкы менән командалыҡ итә. Курск өлкәһен, Одесса, Херсон, Польшаны азат итеүҙә ҡатнаша, Германияла һуғыштарҙа була. Һуңғы һуғыштарҙа батырлыҡ күрһәтә.

1945 йылдың 14 апрелендә Кюстрин плацдармы районында Гулеватыйҙың полкы дошман оборонаһының ике һыҙығын уңышлы өҙөүгә булышлыҡ итә. 21 апрелдә полк бөтә бригадаларҙан беренсе булып Берлиндың үҙәгенә ут аса. Бер аҙна һуғыш эсендә полк яугирҙәре артиллерияның һәм минометтарҙың 16 дошман батареяһын, 48 пулеметын, 19 автомашинаһын юҡ итә.

СССР Юғары Советы Президиумының 1945 йылдың 31 майындағы указы менән «полк менән оҫта командалыҡ иткәне, командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне, немец илбаҫарҙары менән һуғышта батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәткәне өсөн» гвардия подполковнигы Кирилл Гулеватыйға Ленин ордены һәм «Алтын йондоҙ» миҙалы (6748 һанлы) тапшырылып, Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.

1946 йылда Гулеватый Ленинградта полк командирҙары курсын, 1952 йылда — М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академияны тамамлай. 1959 йылда подполковник дәрәжәһендә запасҡа китә. Одессала йәшәй, һуңыраҡ Пятигорск ҡалаһына күсеп килә. 1996 йылдың 18 октябрендә вафат була.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 «Алтын Йондоҙ» миҙалы (31.05.1945).
 Ленин ордены.
 Ҡыҙыл Байраҡ ордены (06.01.1944).
 Ҡыҙыл Байраҡ ордены (20.07.1944).
 Ҡыҙыл Байраҡ ордены.
 Александр Невский ордены (20.02.1945).
 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (17.07.1943).
 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985).
 Ҡыҙыл Йондоҙ ордены.
 «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944).
 «Одесса оборонаһы өсөн» миҙалы
 Миҙалдар.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
 Подвиги их — бессмертны. — Уфа: Китап, 2000.
 Славные сыны Башкирии. Книга 4. Уфа, 1979.

 Һылтанмалар 


Категория:Бөйөк Ватан һуғышы артиллеристары
Категория:Советтар Союзы Геройҙары
Категория:Александр Невский ордены (СССР) кавалерҙары
Категория:Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
Категория:Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалерҙары
Категория:Ленин ордены кавалерҙары
Категория:1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалерҙары
Категория:«Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләнгәндәр
Категория:«Одессаны обороналаған өсөн» миҙалы менән наградланыусылар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:СССР подполковниктары
Категория:17 мартта тыуғандар
Категория:1912 йылда тыуғандар
Категория:Йәрмәкәй районында тыуғандар
Категория:18 октябрҙә вафат булғандар
Категория:1996 йылда вафат булғандар