Чилингаров Артур Николаевич

Чилингаров Артур Николаевич (25 сентябрь 1939 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең океанолог-ғалимы, Арктиканы һәм Антарктиканы тикшереүсе, география фәндәре докторы, профессор. Рус география йәмғиәтенең беренсе вице-президенты һәм Дәүләт полюс академияһының президенты, «Полярниктар ассоциацияһы» төбәк-ара йәмәғәт ойошмаһы президенты.

Рәсәй Фәндәр академияһы мөхбир ағзаһы (2008). Советтар Союзы Геройы (1986). Рәсәй Федерацияһы Геройы (2008). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған метеорологы (2005). СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1981).

1993—2011 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Дәүләт думаһы депутатыВыборное правительство. Регионы распределены между министрами-единороссами .. 2011—2014 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Федераль йыйылышының Федерация Советы ағзаһы. «Берҙәм Рәсәй» партияһының Юғары советы бюроһы ағзаһы.

 Биографияһы 
Артур Николаевич Чилингаров 1939 йылдың 25 сентябрендә Ленинградта тыуа. Атаһы — әрмән, әсәһе — русСнежный человек — «Российская газета» — Неделя № 4999 (175) от 17 сентября 2009 г.. Ике йәшлек сағында ҡала фашистар ҡамауына эләгә. Үҫмер сағында ғаилә Төньяҡ Осетияға күсә, шунда оҙаҡ йылдар Владикавказда (ул саҡта — Орджоникидзе) йәшәйҙәр.

1963 йылда Ленинград Юғары диңгеҙ инженерҙары училищеһын (хәҙер Адмирал С. О. Макаров исемендәге Дәүләт диңгеҙ академияһы) океанология специальносы буйынса тамамлай.

Күп йылдар Чилингаров Арктика һәм Антарктика ғилми-тикшеренеү институтының ғилми хеҙмәткәре, Тиксиҙа лаборатория инженер-гидрологы булып эшләй.

1970—1980-се йылдарҙа Чилингаров СССР Гидрометеорология дәүләт комитеты системаһында юғары вазифаларға тәғәйенләнә — Амдермалағы территориаль идаралыҡ начальнигынан алып комитет рәйесе урынбаҫарына тиклем үҫә.

 Эшмәкәрлеге 
Хеҙмәт юлын Балтик суднолар ремонтлау заводының монтажсы слесары булып башлай.

1963 йыл — Тикси ҡасабаһында Арктика ғилми-тикшеренеү обсерваторияһында инженер-гидролог.

1965 йыл — Яҡут АССР-ында ВЛКСМ-дың Булун район комитетының беренсе секретары итеп һайлана. ВЛКСМ-дың бөтә тарихында ул берҙән-бер партияһыҙ райком секретары булаРоссийские исследователи Арктики. Артур Николаевич Чилингаров ..

1969—1971 йылдар — «Север-21» юғары киңлектәге ғилми экспедицияһы етәксеһе.
Алынған һөҙөмтәләр Төньяҡ диңгеҙ юлының бөтә оҙонлоғонда трассаны йыл әйләнәһендә файҙаланыу мөмкинлеген нигеҙләргә юл аса.
«СП-19» дрейфлаусы станция начальнигы, «СП-22» станцияһы начальнигы урынбаҫары булаДрейфующие станции «Северный полюс». Индекс ВМО ГТС — UFT ..

1971 йылдан — 17-се совет антарктик экспедицияһының «Беллинсгаузен» антарктик станцияһы начальнигы.

1974—1979 йылдар — Амдерма гидрометеорология һәм тәбиғәт мөхитенә контроль буйынса территориаль идаралыҡ начальнигы.

1979—1986 йылдар — Кадрҙар һәм уҡыу йорттары идаралығы начальнигы, СССР Гидрометеорология һәм тәбиғәт мөхитенә контроль буйынса дәүләт комитетының коллегия ағзаһы.

1982 йыл — «СССР — Канада» йәмғиәте президенты.

1986—1992 йылдар — СССР Гидрометеорология һәм тәбиғәт мөхитенә контроль буйынса дәүләт комитетының Рәйес урынбаҫары, Арктика, Антарктика һәм Донъя океаны эштәре буйынса баш идаралыҡ начальнигы. «Сибирь» атом йөрөгөсөндә Төньяҡ полюсҡа фәнни экспедиция һәм Антарктидаға трансконтиненталь осоу етәксеһе.

1999 йыл — Ми-26 вертолетында ғәҙәттән тыш алыҫ араларға осоу етәксеһе.

2002 йыл — Чилингаров бер моторлы Ан-3Т самолётында Көньяҡ полюсҡа осоуға етәкселек итә.

2003 йыл — Чилингаров тырышлығы менән оҙаҡ ваҡыт дрейфлаусы «Северный полюс-32» станцияһы асыла.

2008 йылда Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы итеп һайлана.

2013 йылдың 25 октябрендә Сочиҙағы Ҡышҡы олимпия уйындары сиктәрендә Төньяҡ полюста олимпия утын тоҡандыраВремя рекордов: олимпийский огонь на Северном полюсе..

 Ғаиләһе 
 Ҡатыны — Татьяна Александровна Чилингарова.
 Балалары — улы Николай (1974) һәм ҡыҙы Ксения (1982)Биография Дмитрия Когана.

 Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре 
мини|300x300пкс|
мини|300x300пкс|

 СССР һәм Рәсәй 
 Рәсәй Федерацияһы Геройы (9 ғинуар 2008 йыл)Указ Президента Российской Федерации «О награждении государственными наградами Российской Федерации» .;
 Советтар Союзы Геройы (14 февраль 1986 йыл);
 II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәр өсөн» ордены (9 сентябрь 2019 йыл)Указ Президента Российской Федерации от 9 сентября 2019 г. № 430 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» .;
 III дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәр өсөн» ордены (12 июнь 2007 йыл)Указ Президента Российской Федерации от 12 июня 2007 г. № 511 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»].;
 IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәр өсөн» ордены (21 июль 2014 йыл)Указ Президента Российской Федерации от 22 июля 2014 года № 511 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» .;
 Ленин ордены (1986 йыл);
 Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1981 йыл);
 «Почёт Билдәһе» ордены (1976 йыл);
 СССР Дәүләт премияһы;
 Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең Почёт грамотаһы (25 сентябрь 2004 йыл)Распоряжение Правительства Российской Федерации от 25 сентября 2004 года N 1229-р «О награждении Почетной грамотой Правительства Российской Федерации Чилингарова А. Н.» .;
 Рәсәй Федерацияһы Президентының Почёт грамотаһы (25 сентябрь 2009 йыл)Распоряжение Президента Российской Федерации от 25 сентября 2009 года № 613-рп «О награждении Почётной грамотой Президента Российской Федерации Чилингарова А. Н.» ..
 Рәсәй Федерацияһы Президентының Рәхмәте (28 ноябрь 2003 йыл)Распоряжение Президента Российской Федерации от 28 ноября 2003 года № 563-рп «О поощрении»(недоступная ссылка).;
 Рәсәй Федерацияһы Президентының Рәхмәте (18 ноябрь 1997 йыл) Распоряжение Президента Российской Федерации от 18 ноября 1997 года № 476-рп «О поощрении членов Государственной комиссии по подготовке к празднованию 850-летия основания Москвы» .;
 Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең Рәхмәте (6 май 2008 йыл)Распоряжение Президента Российской Федерации от 6 мая 2008 года № 1793-рп «О поощрении Правительством Российской Федерации депутатов Государственной Думы Федерального Собрания Российской Федерации».;
 «Поляр Йондоҙ» ордены (Якутия, 25 ноябрь 2002 йыл)Кавалеры ордена «Полярная Звезда» Республики Саха (Якутия) — Список награждённых 
 «Диңгеҙҙәге хеҙмәттәр өсөн» ордены (27 ғинуар 2003 йыл)Указ Президента Российской Федерации от 27 января 2003 г. № 86
 Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған метеорологы (11 февраль 2005 йыл)Указ Президента Российской Федерации от 11 февраля 2005 года № 145 «О присвоении почётного звания „Заслуженный метеоролог Российской Федерации“ Чилингарову А. Н.» .;
 I дәрәжә преподобный Сергий Радонежский ордены (РПЦ, 2014 йыл)Святейший Патриарх Кирилл поздравил члена Совета Федерации ФС РФ, члена-корреспондента РАН А. Н. Чилингарова с 75-летием со дня рождения.;
 II дәрәжә изге благоверный кенәз Даниил Московский ордены (РПЦ, 2009 йыл)В рабочей резиденции в Чистом переулке состоялась церемония вручения Патриарших наград.;
 «Почётлы полярник» түшкә таҡмалы билдәһе;
 Рус география йәмғиәтенең ҙур алтын миҙалы (2014 йыл)Заседание попечительского совета Русского географического общества.;
 «Фән Символы» миҙалы (2007 йыл);
 «Йыл россияны» милли премияһы (2008 йыл)«Россиянин года» на сайте Российской Академии бизнеса и предпринимательства;
 «Мәскәү алдындағы хеҙмәттәр өсөн» отличие билдәһе (24 сентябрь 2009 йыл) Указ мэра Москвы № 71-УМ от 24 сентября 2009 года «О награждении знаком отличия „За заслуги перед Москвой“».;
 Санкт-Петербург Закондар сығарыу Йыйылышының Почёт дипломы (16 сентябрь 2009 йыл)Решение Законодательного Собрания Санкт-Петербурга от 16 сентября 2009 года N Р-399 «О награждении Почётным дипломом Законодательного Собрания Санкт-Петербурга Чилингарова А. Н.»..
 «Рәсәйҙең аҡ торналары» халыҡтар дуҫлығы премияһының «Рәсәй ғорурлығы» номинацияһындағы лауреаты һәм ордены, 2016 йыл

 Башҡа илдәр 

 Анания Ширакаци миҙалы (Әрмәнстан, 31 октябрь 2000 йыл);
 Бернардо О’Хиггинс ордены (Чили, 2006 йыл)Известный исследователь Антарктиды Артур Чилингаров стал кавалером чилийского ордена .;
 Изге Месроп Маштоц ордены (Әрмәнстан, 17 сентябрь 2008 йыл)Чилингарова наградили орденом Святого Месропа Маштоца.;
 Дуҫлыҡ ордены (Көньяҡ Осетия, 19 июнь 2009 йыл)Указ Президента Республики Южная Осетия от 19 июня 2009 года «О награждении Государственными наградами Республики Южная Осетия» (недоступная ссылка)
Категория:Википедия:Статьи с нерабочими ссылками
.;
 Почётлы легион ордены кавалеры (Франция, 2010 йыл)Артур Чилингаров стал кавалером французского ордена Почётного легиона ..

 Йәмәғәт ойошмаларында ҡатнашыу 

 Полярниктар ассоциацияһы президенты, 1990 йылдан алып.
 Халыҡ-ара Тикшеренеүселәр клубы ағзаһы (АҠШ).
 Британия Король география йәмғиәте ағзаһы.
 Халыҡ-ара гуманитар ярҙам һәм хеҙмәттәшлек фонды рәйестәше.
 «Рәсәй — Әрмәнстан» йәмғиәте ағзаһы.
 РФ Дәүләт думаһы эргәһендәге «Рәсәй парламентарийы» парламент клубы советының рәйесе (2001 йылдан).
 Регби премьер-лигаһы Йәмәғәт советы рәйесеОбщественный совет РПЛ возглавил член Совета Федерации Федерального собрания РФ ..

 Уның тураһында 

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 



 Һылтанмалар 


 Биография .


Категория:Рәсәй географтары
Категория:Рәсәй Федерацияһы Геройҙары
Категория:Советтар Союзы Геройҙары
Категория:Рәсәй Федерацияһының 1-се саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаттары
Категория:Рәсәй Федерацияһының 2-се саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаттары
Категория:Рәсәй Федерацияһының 3-сө саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаттары
Категория:Рәсәй Федерацияһының 4-се саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаттары
Категория:Рәсәй Федерацияһының 5-се саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаттары
Категория:Рәсәй Федерацияһының 7-се саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаттары
Категория:Бер мандатлы округтарҙан Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы депутаттары
Категория:Антартиканы өйрәнеүселәр
Категория:Арктиканы өйрәнеүселәр
Категория:III дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
Категория:IV дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалерҙары
Категория:«Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары
Категория:Бернардо О’Хиггинс ордены кавалерҙары
Категория:Ленин ордены кавалерҙары
Категория:Почётлы легион ордены кавалерҙары
Категория:Изге Месроп Маштоц ордены кавалерҙары
Категория:Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерҙары
Категория:I дәрәжә изге Сергий Радонежский РПД ордены кавалерҙары
Категория:СССР Дәүләт премияһы лауреаттары
Категория:Рәсәй Федерацияһы Президентының Почёт грамотаһы менән наградланыусылар
Категория:«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында еңеүгә 60 йыл» юбилей миҙалы менән бүләкләнеүселәр
Категория:«Мәскәүҙең 850 йыллығы иҫтәлегенә» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
Категория:«Хеҙмәт ветераны» миҙалы менән бүләкләнеүселәр
Категория:«За отличие в охране государственной границы СССР» миҙалы менән наградланғандар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:25 сентябрҙә тыуғандар
Категория:1939 йылда тыуғандар