Бад-тибира

Бад-тибира йәки Бад-тибиру ( — «Баҡырсылар нығытмаһы» йәки «Тимерселәр ҡәлғәһе», хәҙер  Тель әл-Мадаин Надёжное определение зависит от восстановления разграбленных фрагментов надписей Энтемены, появившихся на чёрном рынке без провенанса. Ранние раскопки на холме Мадаин рядом с руинами Лагаша произведённые после сообщения торговца об одной из надписей, оказались безуспешными: см. H. de Genouillac Fouilles de, ii:139.) — көньяҡ Месопотамиялағы иң боронғо шумер ҡалаларының береһе, Итурунгаль каналында урынлашҡан.

 Тарихы 
Ниппур батшалар исемлегенә ярашлы, Бад-тибира  Шумерҙың  туфанға тиклемге биш ҡалаһының икенсеһе була, унда өс легендар  батша — Энменлуанна, Энменгаланна һәм Думузи көтөүсе — идара итә.

Инаннаның тамуҡҡа төшөүе тураһындағы иртә осор шумер  тексында  Э-муш-каламма тигән ҡала ғибәҙәтханаһы телгә алына. Был тарихта Инанна йәһәннәмдәге иблистәрҙән  уның фәҡирлектә йәшәгән  кинйә улы һәм Бад-тибираны ҡурсалаусы  Лулалды  һайламауҙарын ялбара. Һөҙөмтәлә, улар Кулабта муллыҡта йәшәгән   Думузиҙы һайлай. Туфандан һуң Урукта идара иткән «балыҡсы» ҡушаматлы Думузиҙан  айырыр өсөн, был Думузиға  «көтөүсе»   тигән ҡушамат тағалар.

Аккадбатшалығы урынлашҡас, Бад-тибира Дур-гургурри тип йөрөтөлә башлай.   "Тимер эшендәгеләр" (гугурре) гильдияһының төп торамаһы булған Дур-гургурриҙан һалымдар йыйыу    Хаммурапиҙың хатлашыуҙарында ла һүрәтләнә . Эллин осоронда   Паутибибл йәки Пантибибл () тип йөрөтөлә, был Берос, Аполлодор Афинский һәм  Абиден хеҙмәттәрендә теркәлгән. Ҡаланың Патибира тигән икенсе атамаһы «Тимерселәр каналы» тигән мәғәнәне бирә. Шуға Бад-тибираның боронғо тимерселәрҙең картвель  ҡәбиләһенә ингән тибарендарға ҡағылышы булыуы ихтимал. Был ҡәбилә шул заманда уҡ Урта диңгеҙ буйына сыҡҡан һәм Табал тигән сүр-хет батшалығын нигеҙләгән.

 Археология 
Әл-Мадаин түбәһендә Урҙың өсөнсө династияһынан Амар-Синдың яҙмалары булған кирбес яртылары һәм янған кирбес киҫәктәре табылған, был ҡаланың янғындан һәләк булыуы тураһында һөйләй. Ҡала ҡулдан ҡулға күсә, уға  Ларса батшаһы Син-иддинам да, Исин батшаһы Липит-Иштар ҙа хужа була.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Боронғо Месопотамия ҡалалары
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары
Категория:Боронғо Месопотамия