Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге

Шумер һәм Аккад батшалары исемлеге — боронғо Көньяҡ Месопотамиялағы дәүләттәрҙең хакимдары исемлеге. Ниппур батшалар исемлегенә нигеҙләнгән, башҡа сығанаҡтарҙан тулыландырылған. Батшаларҙың идаралыҡ ваҡыты һәм оҙайлығы ныҡ ҡына арттырып күрһәтелгән.  

 Туфанға (династияларға) тиклемге осор батшалары 
Беҙҙең эраға тиклем XXX быуат йәки элгәрерәк  

Бындай батшаларҙың булғанлығына шаһитлыҡ иткән берҙән-бер сығанаҡ — Ниппур батшалар исемлеге, унда раҫланыуынса, уларҙың хакимлығы туфан һыуы ҡалҡыу менән тамамланған.  Ираҡтағы ҡаҙыныуҙар Шуруппак һәм башҡа шумер ҡалалары торған урындарҙың һыу аҫтында ҡалыуына иҫбатламалар бирә.   Беҙҙең эраға тиклем  2900 йыл тирәһендә торамаларҙың йәшәйешендәге өҙөклөктө йылға ултырмалары ҡатламдары күрһәтә  Harriet Crawford Sumer and the Sumerians — Cambridge University Press, 2004 — isbn=978-0-521-53338-6.
ХакимИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталарКомментарийАлулим  28 800 йыл   Эридуҙа батшалыҡ итә Аллалгар  36 000 йыл    Эридуҙа батшалыҡ итә Эн-Менлуана  43 200 йыл   Бад-тибирҙа батшалыҡ итә Эн-Менгалана  28 800 йыл   Бад-тибирҙа батшалыҡ итә Думузи («көтөүсе»)  36 000 йыл   Бад-тибирҙа батшалыҡ итә Эн-Сипадзидана  28 800 йыл   Ларакта батшалыҡ итә Эн-Мендурана  21 000 йыл   Сиппарҙа батшалыҡ итә Убар-Туту  18 600 йыл   Шуруппакта батшалыҡ итә Шукурлам (Шуруппак)Langdon S., The Chaldean Kings Before the Flood // The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland. — 1923. — Vol. 55, №. 2 (Apr). — PP. 258, note 5  28 800 йыл   Шуруппакта батшалыҡ итә Зиусудра  36 000 йыл   Шуруппакта батшалыҡ итә  Лал-ур-алим-маKingdoms of Mesopotamia — Nippur    Бисара тураһындағы йырға ярашлы, Лал-ур-алим-ма — Ниппурҙың арбаусы жрецы (25-се юл, III таҡтаташ) Takayoshi Oshima, Babylonian Poems of Pious Sufferers: Ludlul Bel Nemeqi and the Babylonian TheodicyТаби-утул-Энлиль    Ниппурҙа батшалыҡ итә

 Киштың I династияһы   
Беҙҙең эраға тиклем XXIX—XXVII быуаттар

Этанаға тиклемге батшаларҙың исеме башҡа тарихи сығанаҡтарҙа юҡ, уларҙың булыу-булмауы  археологик күҙлектән дә тикшерелмәгән.  Ғалимдар һуңғы ике батша — Эн-Мебарагеси менән уның улы   Агга тураһында ғына бер аҙ мәғлүмәткә эйә. Батшалар исемлегенә ярашлы, Киш  Месопотамияла туфандан һуң хакимлыҡ итә.  Гилгәмеш  Агганы еңгәс, хакимлыҡ Урукҡа күсә.
ХакимИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталарКомментарийНигушур 1200 йыл  Куллассина-Бел  960 йыл  Нангишлишма  670 йыл  Энтарахана  420 йыл  Бабум  300 йыл  Пуаннум  840 йыл  Калибум  960 йыл  Калумум  840 йыл  Зукакип  900 йыл  Атаб (А-ба)  600 йыл  Машда  840 йыл  Атаба улы Арвиум  720 йыл  Машда улы Этана  1560 йыл  Б.э.т. 2861—2831 йылдар  «Күктәргә күтәрелгән көтөүсе, бөтә илдәрҙе раҫлаған»Балих  400 йыл  Б.э.т. 2831—2791 йылдар  Этана улыЭнменнуна  660 йыл  Б.э.т. 2791—2771 йылдар Мелам-Киши  900 йыл  Б.э.т. 2771—2751 йылдар  Энменнуна улыБарсальнуна  1200 йыл  Б.э.т. 2751—2731 йылдар  Энменнуна улыСимуг  140 йыл  Б.э.т. 2731—2701 йылдар  Барсальнуна улыТизкар  305 йыл  Б.э.т. 2701—2671 йылдар  Симуг улыИлькум  900 йыл  Б.э.т. 2671—2651 йылдар  Ильтасадум  1200 йыл  Б.э.т. 2651—2631 йылдарЭн-Мебарагеси  900 йыл  Б.э.т. 2631—2601 йылдар «Элам» иленең ҡоралын юҡ итеүсеАгга  625 йыл  Б.э.т. 2601—2581 йылдар  Эн-Менбарагеси улы.  Гилгәмеш эпосына ярашлы, УУруктың беренсе династияһы батшаһы Гилгәмештең замандашы  Гильгамеш и Агга (перевод от ETCSL).

 Уруктың I династияһы 
Беҙҙең эраға тиклем XXIX—XXVI быуаттар
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталарКомментарийЭ-Ананан Мескиаггашер   «Уту улы»  324 йыл  Б.э.т. 2722—2692 йылдар  «Мескиаггашер диңгеҙҙәргә сыҡҡан  [һәм] тауҙарға үрләгән»Эн-Меркар  «Мескиаггашер улы,  Унуг батшаһы,  Унугты (Урукты) төҙөгән»«Уту улы»  420 йыл  Лугальбанда  «көтөүсе»  1200 йыл  Думузи  «Кубари ҡалаһына эйә балыҡсы»(«Ул Эн-Мебарагесиҙы ҡоро ҡул менән яулаған»)*  100 йыл  б.э.т. яҡ.  2600 йыл Гилгәмеш  «атаһы өрәк булған (?),  Кулаба әфәнде»  126 йыл  б.э.т. яҡ. 2600 йыл Гилгәмеш тураһындағы эпосҡа ярашлы, Киштан Агганың замандашыУрнунгаль  «Гилгәмеш улы»  30 йыл   Утулькалама  «Урнунгаль улы»  15 йыл  Лабашум  9 йыл    Эннунтарахана  8 йыл   Мешхе  «тимерсе»  36 йыл  Мелемана  6 йыл    Лугалькитун  36 йыл    «Унуг (яуҙа) еңелгәс, тәхет Уримға (Ур) күсерелә»
Хакимлыҡ Урға күсә

 Урҙың I династияһы 
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталарКомментарийАбарги    Б.э.т. яҡ. XXVII быуат Мескаламдуг    б.э.т. яҡ. XXVII быуат  Акаламдуг     Месанепада  «Мескаламдуг улы»  80 йыл  б.э.т. яҡ.  XXVI быуат Аанепада  «Месанепада улы»    Гуниду    булғанлығы шик аҫтында  Мескиангнуна «Месанепада улы»  36 йыл   Аннанн    булғанлығы шик аҫтында Мескиагнанна    булғанлығы шик аҫтында Элили   25 йыл  Балулу  «Элили улы»  36 йыл    «Урим   (яуҙа) еңелгәс, тәхет Аванға күсерелә»

 Лагаштың I династияһы 
Лагаштың беренсе династияһы Батшалар исемлегендә телгә алынмай, әммә башҡа яҙма ҡомартҡыларҙан яҡшы билдәле.  

Беҙҙең эраға тиклем 2500—2312 йылдар
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталарКомментарийЭнхенгаль    Б.э.т.  яҡ. XXV быуат  Лугаль-шаг-энгур (Лугаль-Суггур)    Б.э.т. XXV быуат  юғарғы жрец йәки энси Ур-Нанше (Ур-Нина)    Б.э.т.  яҡ. 2500 йыл  лугальАкургаль    Б.э.т.  XXV быуат Эанатум  бөтә илдәрҙе буйһондороусы,  Гирсу хакимы   Б.э.т.  яҡ. 2450—2425  йылдар  Ур-Нанше батшаһының ейәне, Урукты тар-мар итеп, Шумерҙы буйһондора,  Киш, Элам һәм Мари ғәскәрҙәрен ҡыйрата  Энаннатум I  Лума йәки Хума   Б.э.т. XXV быуат аҙағы Эанатумдың ҡәрҙәше, энси һәм баш рухани, Умманан Ур-Лумма һәм Иль, Киштан Ку-Баба уның осоронда бойондороҡһоҙлоҡ алаЭнтемена    Б.э.т.  яҡ. 2360—2340 йылдар  Энаннатум I-нең улы, энси, Уруктан  Лугалькингенешдудуның замандашы һәм Умманан Илде еңеүсеЭнаннатум II    Б.э.т.  яҡ. 2340—2334 йылдар Энентарзи   6 йыл  Б.э.т.  яҡ. 2334—2328 йылдар  баш рухани һәм энсиЛугальанда   7-9 йыл  Б.э.т.  яҡ. 2328—2319 йылдар  Уруинимгина    Б.э.т.  яҡ. 2319—2311 йылдар  энси, унан һуң лугаль, сәйәси һәм социаль реформалар үткәрә,  ҡануниәтте кодлаштыра,  һуғыш барышында Умманан  Лугальзагесиҙан еңелә.

 Аван династияһы 
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталарКомментарийАвандың өс батшаһы   356 йыл  б.э.т. яҡ. ок. XXVI быуат  «Аван (яуҙа) еңелгәс,  тәхет Кишҡа күсерелә»

 Киштың II династияһы 
Беҙҙең эраға тиклем XXVI—XXIV быуаттар
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталарыКомментарийМесилим    Б.э.т.  яҡ. 2600 йыл билдәһеҙ     Сусуда  «кейеҙ баҫыусы»  201 йыл  Б.э.т.  яҡ. XXVI быуат Дадасиг   81 йыл  Мамагал  «кәмәсе»  360 йыл  Кальбум  «Мамагал улы»  195 йыл   Акшак хакимы Зузуға бойондороҡло була Туг-Э   360 йыл   Меннануна  «Туг-Э улы»  180 йыл   Энби-Астар   290 йыл   Урук лугале Эн-Шакушандан еңелә һәм әсир алына Лугальму   360 йыл   Ибиэра     Ухуб      «Киш (яуҙа) еңелгәс, тәхет Хамазиға күсерелә»
Хакимлыҡ Хамазиға күсә

 Хамази династияһы  
Беҙҙең эраға тиклем яҡынса 2400 йыл
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығы Яҡынса даталар  КомментарийЗизи    Б.э.т. яҡ. 2450 йыл  Хатаниш   360 йыл  Б.э.т. яҡ. 2450—2430 йылдар  «Хамази (яуҙа) еңелгәс, тәхет Унугҡа (Урукҡа) күсерелә» Билдәһеҙ батшалар. Урҙың өсөнсө династияһы Амар-Суэн хакимлыҡ иткән осорҙа, Хамази уның империяһына бойондороҡло була һәм   энси ҡарамағына күсә (б.э.т. 2046—2037 йылдар)Лу-Нанна  «Намхани улы»   Ур-Ишкур     Ур гегемонияһы тарҡалғаас, провинция Исин тарафынан баҫып алына һәм талана  (б.э.т. яҡ. 2010 йыл).

 Уруктың II династияһы 
Беҙҙең эраға тиклем 2400—2336 йылдар
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталарКомментарийЭн-Шакушана  «Элили улы»  60 йыл  Б.э.т. яҡ.  XXV быуат Киш ҡалаһын яулай һәм Энби-Астар батшаны әсир алаЛугалькингенешдуду йәки Лугаль-уре   120 йыл   бер үк ваҡытта Урҙың батшаһы,  Ухуб Кишлы менән Энтемена Лагашлының замандашыАргандеа   7 йыл   Лугалькисальси      «Унуг (Урук) (яуҙа) еңелгәс, тәхет Уримға (Ур) күсерелә»
Хакимлыҡ Урға күсә

 Урҙың II династияһы  
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталар  КомментарийНанни   120 йыл  Б.э.т. яҡ. XXV быуат Мескиангнуна II  «Нанна улы»  48 йыл  билдәһеҙ   2 йыл    «Урим (Ур) (яуҙа) еңелгәс, тәхет Адабҡа күсерелә»

 Адаб династияһы  
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыПриблизительные датыКомментарийМе-ба-кс…     Лугаль-анне-мунду  «донъяның дүрт иле батшаһы»  90 йыл  Б.э.т. яҡ. XXV быуат  Фарсы ҡултығынан алып Загрос менән Эламға тиклем бөтә  Месопотамияны баҫып алаЛугаль-далу      «Адаб (яуҙа) еңелгәс, тәхет Мариға күсерелә»

 Мари династияһы 
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығы Яҡынса даталар  КомментарийАнбу   30 йыл  Б.э.т. яҡ. XXV быуат Анба  «Анбу улы»  17 йыл   Бази  «күнсе»  30 йыл   Зизи  «кейеҙ баҫыусы»  20 йыл   Лимер  «„gudug“ рухани»  30 йыл   Шаррум-итер   9 йыл    «Мари (яуҙа) еңелгәс, тәхет Кишҡа күсерелә»
Хакимлыҡ  Кишҡа күсә

 Киштың III династияһы   
Беҙҙең эраға тиклем XXIV—XXIII быуаттар
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталарКомментарийКу-Баба (Ку-Бау) «трактирсы ҡатын,  Киш нигеҙен нығытыусы»  100 йыл  Б.э.т.  яҡ. XXV быуат  батшалар исемлегендәге берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ Chronicle of the É-sagilaПузур-Суэн  «Ку-Баба улы»  25 йыл  Б.э.т.  яҡ. 2347—2322 йылдар Ур-Забаба  «Пузур-Суэн улы»  400 йәки 6 йыл  Б.э.т.  яҡ. 2322—2316 йылдар  Лугальзагесиҙан еңелә «Киш (яуҙа)  еңелгәс, тәхет Акшакҡа күсерелә»

 Акшак династияһы   
Беҙҙең эраға тиклем 2500—2315 йылдар
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталарКомментарийУнзи   30 йыл  Б.э.т.  яҡ. XXV—XXIV быуаттар Ундадибдид (Ундалулу)   6 йыл    Зузу (Ур-Ур)   6 йыл   Кишты буйһондора һәм  «Киш лугале» титулын ала,  Лагашҡа бәреп инә. Лагашлы Эанатум Зузу ғәскәрен ҡыйратаПузур-Сумукан (Пузур-Нирах)   20 йыл   Киш батшабикәһе Ку-Бабаның замандашыChronicle of É-sagilaИшуэль   24 йыл   Шу-Суэн  «Ишуэль улы»  7 йыл    «Акшак (яуҙа) еңелгәс, тәхет Кишҡа күсерелә»
Хакимлыҡ Кишҡа күсә

 Киштың IV династияһы 

ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталар  КомментарийЗимудар   30 йыл   Уси-ватар  «Зимудар улы»  7 йыл   Иштар-мути   11 йыл   Ишме-Шамаш   11 йыл   (Шу-Илишу)Был эпитеттар йәки исемдәр «Батшалар исемлеге»нең бөтә версияларына ла индерелмәгән   (15 йыл)  Нанния  "Зимудар зәргәрсеһе"  7 йыл  Б.э.т. яҡ.  2303—2296 йылдар (ҡыҫҡа хронология)   «Киш (яуҙа) еңелгәс,тәхет Унугҡа (Урукҡа) күсерелә»
Хакимлыҡ Урукҡа күсә

 Умма династияһы 
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығы Яҡынса даталарКомментарийУш    Б.э.т.  XXIV быуат башы  Лагаш сигендәге Гуэдиннаға бәреп инә. Лагаш хакимы Эанатум Ушты ҡыйрата  Энакалле    Б.э.т.  XXIV быуат  Уш еңелгәс, Энакалле  Эанатумдың власын таный һәм   Лагашҡа яһаҡ түләп торорға ризалаша  Ур-Лумма  Энакалленың улы   Б.э.т.  XXIV быуат  Энанатум I Лагашлы идара иткәнә Ур-Лумма   Лагашҡа яһаҡ түләүҙән баш тарта һәм союздаштары менән бергә  Лагашҡа һөжүм итә. Лагаш энсийы Энметена  Ур-Лумманы ҡыйрата Иль  «Забалам ҡалаһының жрецы»   Б.э.т.   XXIV быуат уртаһы   Лагаш менән дошман була Мес-э    Б.э.т.  XXIV быуат аҙағы  

 Уруктың III династияһы 
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталар (ҡыҫҡа хронология)Яҡынса даталар (уртаса хронология)Яҡынса даталар (оҙон хронология)КомментарийЛугальзагеси  «Нисаба алиһәнең сихырсыһы (ишибы)», «Умма энсийы», «Урук лугале», «Ур лугале», «Ил (Калам) лугале»  25 йыл  Б.э.т. яҡ. 2296—2271 йылдар  Б.э.т. яҡ. 2336—2311 йылдар   Лагашлы Уруинимгинаны, Кишлы Ур-Забабаны һәм башҡа  шумер ҡалаларын еңгәс, берләшкән батшалыҡ төҙөй; Аккадлы Саргон тарафынан ҡолатыла «Унуг (Урук) (яуҙа) еңелгәс, тәхет Агадеға (Аккадҡа) күсерелә»

 Аккад династияһы 
Беҙҙең эраға тиклем 2316—2137 йылдар
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығы  Яҡынса даталар (ҡыҫҡа хронология)Яҡынса даталар (уртаса хронология)Яҡынса даталар (оҙон хронология)КомментарийШаррукин (Аккад Саргоны)  «атаһы баҡсасы булған  кеше, Ур-Забабаның шарап ҡойоусыһы батша булды, Аккадты төҙөгән батша булды»  40 йыл  Б.э.т. яҡ. 2270—2215 йылдар йәки б.э.т. яҡ. 2285—2229 йылдар  Б.э.т. яҡ. 2316—2261 йылдар йәки б.э.т. яҡ.  2334—2279 йылдар   Уруклы Лугальзагесиҙы еңә,   Шумерҙы берләштереп,  Аккад  империяһын төҙөйРимуш  «Шаррукин улы»  9 йыл  Б.э.т. яҡ. 2214—2206 йылдар  б.э.т. яҡ. 2261—2252 йылдар йәки б.э.т. яҡ.  2278—2270 йылдар  Маништушу  «Римуштың ағаһы, Шаррукин улы»  15 йыл  Б.э.т. яҡ. 2205—2191 йылдар  б.э.т. яҡ. 2252—2237 йәки б.э.т. яҡ. 2270—2255 йылдар  Нарам-Суэн  «Маништушу улы»  56 йыл  Б.э.т. яҡ. 2190—2154 йылдар йәки б.э.т. яҡ. 2202—2166 йылдар  Б.э.т. яҡ. 2237—2200 йылдар  йәки б.э.т. яҡ. 2254—2218 йылдар   Шаркалишарри «Нарам-Суэн улы»  25 йыл  Б.э.т. яҡ. 2153—2129 йылдар   б.э.т. яҡ. 2200—2176 йылдар йәки б.э.т. яҡ. 2217—2193 йылдар   «Шунан кем батша булды? Батша булмаған кеше. Кем батша булды? Ысынлап та кем батша булды?» Игиги
 Ими
 Нанум
 Элулу (бәлки, Элулу-Меш)  «уларҙың дүртеһе   3 йыл ғына идара итте»   б.э.т. яҡ. 2128—2125 йылдар   б.э.т. яҡ. 2176—2173 йылдар   Дуду   21 йыл  б.э.т. яҡ. 2125—2104 йылдар  б.э.т. яҡ.  2173—2152 йылдар  б.э.т. яҡ. 2195—2174 йылдар Шу-турул  «Дуду улы»  15 йыл  б.э.т. яҡ. 2104—2083 йылдар   б.э.т. яҡ. 2152—2137 йылдар   Аккад ер йөҙөнән гутийҙар тарафынан юҡ ителә «Агаде (Аккад) (яуҙа) еңелгәс, тәхет Унугҡа (Урукҡа) күсерелә»

 Уруктың IV династияһы 
Беҙҙең эраға тиклем 2150—2120 йылдар

ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталарКомментарийУр-нингин   7 йыл  б.э.т. яҡ. 2091?—2061? йылдар (ҡыҫҡа  хронология) Ур-гигир  «Ур-нингин улы»  6 йыл  Куда   6 йыл   Пузур-Или   5 йыл   Ур-Уту  «Ур-гигир улы»  25 йыл   Лугальмелем  «Ур-гигир улы»  7 йыл    «Унуг (Урук) (яуҙа) еңелгәс, тәхетте гутий ғәскәрҙәре яулап ала»
Хакимлыҡ гутийҙарға күсә

 Гутийҙар 
Беҙҙең эраға тиклем XXII быуат

Хакимлыҡ Урукҡа күсә

 Лагаштың II династияһы 
(гутийҙар менән бер ваҡытта) беҙҙең эраға тиклем яҡынса 2136—2109 йылдар
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталар (ҡыҫҡа хронология)Яҡынса даталар (уртаса  хронология)КомментарийКикуид    б.э.т. яҡ.  2260 йыл    Римуштың замандашыЭнгилса    б.э.т. яҡ. 2250 йыл   Маништушуның замандашыУр-А    б.э.т. яҡ. 2230 йыл   Нарам-Синдың замандашыЛугаль-ушумгаль    б.э.т. яҡ. 2200 йыл    Нарам-Син менән Шаркалишарриҙың замандашыПузур-Мама      Ур-Уту      Ур-Мама      Лу-Баба      Лу-Гула      Какуг йәки Каку      Ур-Баба йәки Ур-Бау    б.э.т. яҡ. 2093—2080 йылдар  б.э.т. яҡ. 2157—2144 йылдар  Гудеа    б.э.т. яҡ. 2080—2060 йылдар  б.э.т. яҡ. 2144—2124 йылдар  Ур-Бабтың кейәүе Ур-Нин-Нгирсу    б.э.т. яҡ. 2060—2055 йылдар  б.э.т. яҡ. 2124—2119 йылдар  Гудеаның улыПиригме йәки Угме    б.э.т. яҡ. 2055—2053 йылдар  б.э.т. яҡ.  2119—2117 йылдар  Гудеаның ейәнеУрнгар    б.э.т. яҡ. 2053—2049 йылдар  б.э.т. яҡ. 2117—2113 йылдар  Какугтың кейәүеНаммахани    б.э.т. яҡ. 2049—2046 йылдар  б.э.т. яҡ. 2113—2110 йылдар  Какугтың ейәне,  Ур-Наммуҙан еңеләУр-Аба      Ур-Нинсун     Ур-Нинкимара      Лу-Кирилаза      Ир-Нанна      Лукани      Ур-Лама      

 Уруктың V династияһы 
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталар (ҡыҫҡа хронология)Яҡынса даталар (уртаса хронология)Яҡынса даталар (оҙон хронология)КомментарийУтухенгаль   «балыҡсы», «донъяның дүрт иле батшаһы»  427 йыл/ 26 йыл/ 7,5 йыл/ 7 йыл  б.э.т. яҡ. 2112—2104 йылдарйәки б.э.т. яҡ. 2116—2109 йылдар  б.э.т. яҡ. 2119—2112 йылдар  б.э.т. яҡ. 2120—2112 йылдарйәки б.э.т. 2130—2114 йылдар  гутий хакимдары алмашыныуҙан файҙаланып, Утухенгаль ихтилал күтәрә,   гутий батшаһы Тириканды ҡолата һәм  Шумер менән Аккадтың батшаһы ителә «Унуг (Урук) еңелгәс, тәхет Уримға (Урға) күсерелә»

 Урҙың III династияһы 
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталар (ҡыҫҡа хронология)Яҡынса даталар (уртаса хронология)Яҡынса даталар (оҙон хронология)КомментарийУр-Намму   18 йыл   б.э.т. яҡ.  2112—2094 йылдар   моғайын,  Утухенгалдең кейәүелерШүлги   48 йыл   б.э.т. яҡ. 2094—2046 йылдар   Ур-Наммуҙың улы. Уңышлы ғына баҫҡын һуғыштары алып бара, идара итеүенең 28 йылына тотош  Эламды яулай. Иҫән сағында уҡ Шүлги-Син исеме менән илаһилаштырылаАмар-Суэн йәки Бур-Син I   9 йыл   б.э.т. яҡ. 2046—2038 йылдар    Шүлгиҙең улыШу-Суэн   9 йыл   б.э.т. яҡ. 2037—2028 йылдар    Амар-Суэндың улы йә ҡустыһы  Ибби-Суэн   24 йыл   б.э.т. яҡ.  2028—2003 йылдар    Шу-Суэндың улы. Ул идара иткәндә ил тарҡала башлай. Аслыҡ була.  Исин күтәрелә. Ур  элам батшаһы Хутран-темпти тарафынан ҡыйратыла, Ибби-Суэн сынйырлап Аншанға алып кителә, артабанғы яҙмышы билдәһеҙ Хакимлыҡ  Иссинға күсә

 Исиндың I династияһы 
беҙҙең эраға тиклем  2017—1794 йылдар
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталарКомментарийИшби-Эрра   32 йыл  б.э.т. 2017—1985 йылдар Шуилишу    10 йыл  б.э.т. 1985—1975 йылдар  Иддин-Даган   21 йыл  б.э.т. 1975—1954 йылдар Ишме-Даган   19 йыл  б.э.т. 1954—1935 йылдар Липит-Иштар   11 йыл  б.э.т. 1935—1924 йылдар Ур-Нинурта   28 йыл  б.э.т. 1924—1896 йылдар Бур-Син II   22 йыл  б.э.т. 1896—1874 йылдар  Липит-Эллиль   5 йыл  б.э.т. 1874—1869 йылдар Эрра-имитти   8 йыл  б.э.т. 1869—1861 йылдар Эллиль-бани   24 йыл  б.э.т. 1861—1837 йылдар Замбия   3 йыл  б.э.т. 1837—1834 йылдар  Итер-пиша   3 йыл  б.э.т. 1834—1831 йылдар Урдулькуга   3 йыл  б.э.т. 1831—1828 йылдар Син-магир   11 йыл  б.э.т. 1828—1817 йылдар  Дамик-илишу I   23 йыл  б.э.т. 1817—1794 йылдар  

 Ларса династияһы 
беҙҙең эраға тиклем  2025—1763 йылдар
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталар КомментарийНапланум   20 йыл  б.э.т. 2025—2005 йылдар  Эмициум   28 йыл  б.э.т. 2005—1977 йылдар  Самиум   35 йыл   б.э.т. 1977—1942 йылдар  Забайя   9 йыл  б.э.т. 1942—1933 йылдар Гунгунум   27 йыл  б.э.т. 1933—1906 йылдар Абисарихи   11 йыл  б.э.т. 1906—1895 йылдар  Суму-Эль   29 йыл  б.э.т. 1895—1866 йылдар  Нур-Адад   16 йыл  б.э.т. 1866—1850 йылдар  Син-иддинам   7 йыл  б.э.т. 1850—1843 йылдар  Син-эрибам   2 йыл  б.э.т. 1843—1841 йылдар  Син-икишам   5 йыл  б.э.т. 1841—1836 йылдар  Цилли-Адад   1 йыл  б.э.т. 1836—1835 йылдар  Варад-Син   12 йыл  б.э.т. 1835—1823 йылдар  Амори юлбашсыһы Кудурмабугтың улы Рим-Син   60 йыл  б.э.т. 1823—1763 йылдар 

 Эшнунна батшалары 
Беҙҙең эраға тиклем  2025—1727 йылдар 
ХакимЭпитетИдара итеү оҙайлығыЯҡынса даталарКомментарийИтуриа    б.э.т. яҡ. 2025 йылСогласно статье Эшнунна   Урҙың III династияһы батшаһы Шу-Суэндың наместнигыИльшуилия  6 йыл  б.э.т. яҡ. 2015 йыл  Итурийҙың улы.  Б.э.т. 2025 йылда Урҙың III династияһы батшаһы Ибби-Суэндан бойондороҡһоҙлоҡҡа өлгәшәНур-ахум   8 йыл   Исин батшаһы Ишби-Эрраның замандашы Кирикири   9 йыл   Эшнуннаның сәйәси ҡеүәтен арттыраБилалама   14 йыл   Кирикириҙың улы. Уның осоронда   Билалама ҡанундары сығарылаИшар-рамашу   7 йыл   Ишкур (Адада) ғибәҙәтханаһын төҙөтәУцуравассу    б.э.т.  1940 йылдар  Дер батшаһының наместнигыАзузум     Ур-Нинмарки    Моғайын,  Азузумдың улылырУр-Нингишзида    Моғайын, Азузумдың улылыр,   Ур-Нинмарканың ҡәрҙәшелерИпик-Адад I     Шикланум     Абди-Эрах    б.э.т. яҡ.   1895 йыл   Шаррия     Белакум     Варасса     Ибаль-пи-Эль I     Ипик-Адад II    б.э.т. яҡ. 1860 йыл Нарам-Син    б.э.т. 1822—1812 йылдар  Ибни-Эрра    Икиш-Тишпак     Даннум-тахаз     Дадуша   9 йыл  б.э.т. 1788—1779/1812—1784 йылдар  Ипик-Адад II-нең улы һәм Нарам-Синдың ҡәрҙәше Ибаль-пи-Эль II   14 йыл  б.э.т. 1779—1765/1784—1762 йылдар  Цилли-Син   2 йыл  б.э.т. яҡ. 1764—1762/1962—… йылдар  Икиш-Тишпак     б.э.т. яҡ.  1735 йылдар  Бабилға буйһоноулыАнни    б.э.т. …—1727 йыл  Бабилға буйһоноулы

 Әҙәбиәт 

 Сычёв Н. Книга Династий. — М.: Издательство АСТ, 2005. — С. 960. — ISBN 5-17-032495-2

 Һылтанмалар 

 Ниппурский царский список на русском (из библиотеки Руслана Хазарзара)
 Ниппурский царский список на английском (перевод от ETCSL)
 Ниппурский царский список (оригинал)

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Боронғо Месопотамия
Категория:Боронғо Месопотамия батшалары
Категория:Шумер
Категория:Аккад
Категория:Яҡын Көнсығыш тарихы