Жак-Ив Кусто

Жак-Ив Кусто (; 11 июнь 1910 йыл, Сент-Андре-де-Кюбзак, Бордо, Франция — 25 июнь 1997 йыл, Париж, Франция) — француз тикшеренеүсеһе, Донъя океанын өйрәнеүсе, фотограф, режиссёр, уйлап табыусы, бик күп китаптар һәм фильмдар авторы. Француз академияһы ағзаһы. Почётлы легион ордены Командоры. Капитан Кусто () булараҡ билдәле. Эмиль Ганьян менән бергә 1943 йылда акваланг уйлап таба һәм һынап ҡарай. Плутонда тау киртләсе уның хөрмәтенә Кусто тип аталған.

 Биографияһы 
Жак-Ив Кусто́ ҙур булмаған Сент-Андре-де-Кюбзак ҡаласағында, вино эшләүсе Бордо төбәгендә, адвокат Даниэль һәм Элизабет Кусто ғаиләһендә тыуа. Атаһы Даниэль Кусто (23 октябрь 1878 — 1969) Сент-Андре-де-Кюбзакта йәшәгән нотариустың 4 балаһы араһында икенсе булып донъяға килә, тыуғас та үҙенә ҡушма Пьер-Даниэль исеме бирелә. Етеш тормоштағы нотариус улына яҡшы тәрбиә һәм белем биреүгә өлгәшә. Даниэль Парижда хоҡуҡ фәнен өйрәнә һәм Францияла иң йәш хоҡуҡ докторы була. АҠШ-та бай эшҡыуар һәм франкофил Джеймс Хазен Хайдтың (англ.) шәхси секретары булып эшләй. Тыуған ҡалаһынан булған фармацевт ҡыҙы Элизабет Дюрантонға (Duranthon; род. 21 нояб. 1878) өйләнә; ғаилә Париждың 17-се округы, Дуази (фр.) тыҡырығының 12-се йортонда төпләнә. 1906 йылдың 18 мартында уларҙың тәүге балаһы Пьер-Антуан, ә дүрт йылдан һуң Сент-Андре-де-Кюбзакта олатаһы йортонда Жак-Ив тыуа.

Даниэлдең ғаиләһе сәйәхәт итергә ярата. Жак-Ив бик бәләкәй сағынан уҡ һыу менән ҡыҙыҡһына башлай. 7 йәшендә уға хроник энтерит диагнозын ҡуялар, шуға күрә ғаилә табибы уны ҙур нагрузкаларҙан һаҡларға ҡуша. Ауырыу сәбәпле, Кусто бик ябыҡ булаMarkham, Lois: Jacques-Yves Cousteau: Exploring the Wonders of the Deep, s. 8. Беренсе донъя һуғышы ваҡытында Даниэль Кусто эшһеҙ ҡала, ләкин һуғыштан һуң американ Юджин Хиггинс (англ.) компанияһында эш таба. Уға эше буйынса күп йөрөргә тура килә, улдары мәктәптә уҡый һәм күп ваҡыттарын мәктәп-интернатта үткәрә. Кусто бик иртә йөҙөргә өйрәнә һәм ғүмерлеккә диңгеҙгә ғашиҡ була.

1920 йылда Юджин Хиггинс Нью-Йоркға ҡайта, һәм Кустолар ғаиләһе уның артынан АҠШ-ҡа юллана. Жак-Ив менән Пьер-Антуан АҠШ-та уҡый башлай һәм инглизсә бик һәйбәт һөйләшергә өйрәнә. Шунда уҡ, Вермонт штатында ғаилә менән ял иткәндә, ағалы-ҡустылы икәү тәүге тапҡыр һыу аҫтында төшөп ҡарай. 1922 йылда Хиггинс һәм Кустолар ғаиләһе кире Францияға ҡайта. АҠШ-та Жак-Ив механика һәм дизайн менән ҡыҙыҡһына башлай. Францияла ул электромобиль эшләй. Был мауығыуы уға артабанғы эшендә ярҙам итә. Йыйып барған һәм эшләп алған аҡсаһына Кусто үҙенә тәүге кинокамераһын һатып ала. Жак-Ив бик күп нимә менән ҡыҙыҡһынһа ла, әммә уҡыу уға еңел бирелмәй. Бер ни тиклем ваҡыт үткәс, ата-әсәһе Кустоны интернатҡа уҡырға ебәрергә ҡарар итә, уны ул отличие менән тамамлай.

1930 йылда хәрби-диңгеҙ академияһына уҡырға инә. Өҫтәүенә ул уҡыған төркөм беренсе булып «Жанна дʼАрк» карабында Ер шары тирәләй сәйәхәткә сыға. Хәрби академияны прапорщик чинында тамамлай, уны Шанхайҙағы хәрби-диңгеҙ базаһына хеҙмәт итергә ебәрәләр, шул осорҙа СССР-ҙа ла була, сәйәхәте ваҡытында бик күп фотоһүрәттәр төшөрә, әммә бөтә материалдарын да аҙаҡ тартып алалар. Кусто Диңгеҙ авиацияһы Академияһына барырға ҡарар итә, ләкин таулы юлдағы автомобиль аварияһынан һуң уға авиациянан баш тартырға тура килә. Кусто бер нисә ҡабырғаһын һәм һул ҡулы бармаҡтарын һындыра, үпкәһе яралана, һәм уң ҡулын фалиж һуға. Һигеҙ ай буйы реабилитация курсын үтә. 1936 йылда Тулон портында торған «Сюфрен» крейсерында инструктор булып эшләй башлай. Бер тапҡыр магазинда һыу аҫтында йөҙөү өсөн тәғәйенләнгән күҙлек күреп ҡала. Шуны кейеп һыу аҫтына төшкәс, бынан һуң һыу аҫты батшалығынан айырылмаясағын аңлай.

1937 йылда Симона Мельхиорға өйләнә, уларҙың ике улдары була, Жан-Мишель (1938) һәм Филипп (1940—1979, «Каталина» авиаһәләкәтендә һәләк була). Икенсе донъя һуғышы осоронда Кусто француз ҡаршылыҡ хәрәкәтендә ҡатнашаКто есть кто в мире : 1500 имен — Google КнигиСтатья о Вашем отдыхе: Капитан первого ранга .
слева|мини|Ж.-И. Кусто 1948 йылда
1950-се йылдарҙан башлап Кусто «Калипсо» (Британия Короллеге Хәрби-диңгеҙ Көстәренең иҫәптән сығарылған мина тральщигы) судноһы ярҙамында океанды тикшереүгә тотона. Фредерик Дюма менән авторҙаш булып яҙған «Тынлыҡ донъяһында» китабы баҫылып сыҡҡас, 1953 йылда, Кустоға танылыу килә. Китап мотивтары буйынса төшөрөлгән фильм 1956 йылда «Оскар» һәм «Алтын пальма ботағы» премияларын ала. 1957 йылда Кусто Монако Океанография музейы директоры итеп тәғәйенләнә. 1973 йылда ул диңгеҙ мөхитен һаҡлау буйынса коммерция менән шөғөлләнмәгән "Кусто йәмғиәте"нә нигеҙ һала.
мини|Жак-Ив Кустоның ҡәбере
1991 йылда, ҡатыны Симонаның яман шештән вафатынан һуң бер йыл үткәс, ул Франсина Триплетҡа өйләнә. Ул ваҡытҡа инде уларҙың өйләнгәнгә тиклем тыуған ҡыҙҙары Диана (1979) һәм улдары Пьер (1981) була. Кусто 87 йәшендә респиратор ауырыуҙан һуң ҡалған эҙемтә — миокарда инфарктынан вафат була. Сен-Андре-де-Кюбзак зыяратында нәҫелдәре өсөн бүленгән участкала ерләнә..

 Диңгеҙҙәге тикшеренеүҙәр 
мини|1976 йыл
«Тынлыҡ донъяһында» тигән беренсе китабына ярашлы, Кусто 1938 йылда Фредерик Дюма һәм Филиппом Тайе менән бергә, битлек, трубка һәм ластарҙы файҙаланып, һыу аҫтына төшә башлай. 1943 йылда ул Эмиль Ганьян менән бергә эшләгән тәүге акваланг прототибын һынап ҡарай. Был ҡоролма оҙаҡ ваҡыт һыу аҫтын тикшереү һәм һыу аҫты донъяһы тураһындағы мәғлүмәттәрҙе яҡшыртыу мөмкинлеген бирә. Кусто һыу үткәрмәй торған камералар һәм яҡтыртыу приборҙарын булдыра һәм беренсе һыу аҫты телевизион системаһын уйлап таба.

 Биология 
Диңгеҙ сусҡаһының эхолокацияға һәләтле булыуҙары билдәле булғанға тиклем үк Кусто уларҙа бындай һәләттең булыу ихтималлығын фаразлай. Үҙенең тәүге «Тынлыҡ донъяһында» китабында «Élie Monier» тикшеренеү судноһы Гибралтар боғаҙына табан бара, тип хәбәр итә һәм улар артынан диңгеҙ сусҡаларының да йөҙөп барыуын билдәләй. Кусто судно курсын бер нисә градусҡа үҙгәрткәс, сусҡалар ҙа бер ни тиклем ваҡыт улар артынан ҡалмай йөҙә, артабан боғаҙ уртаһына табан йүнәлә. Тимәк улар, кешеләр белмәһә лә, оптималь курстың ҡайҙан үтеүен һиҙә. Кусто, киттар ғаиләһенә ҡарағандарҙа һыу аҫты кәмәләрендә сағыштырмаса яңы элемент булған сонар кеүегерәк ағзаның булыуы тураһында һығымта яһай. Ул хаҡлы була.

 Мираҫы 
мини|Жак Ив Кустоның һыу аҫты кәмәһе Монакола океанография музейы янында
Кусто үҙен «океанография технигы» тип атарға ярата. Ул, ысынлап та, атаҡлы педагог һәм тәбиғәтте ярытыусы була. Уның эше күптәргә «зәңгәр континентты» аса.

Уның эштәре шулай уҡ, ул осорҙа ҡайһы бер академиктар тарафынан тәнҡитләнһә лә, фәнни коммуницияның яңы тибын булдырыу мөмкинлеген бирә. Фәнни концепцияларҙы ябай ысул менән алмашыу, йәғни «дивульгационизм», тиҙҙән башҡа дисциплиналарҙа ла ҡулланыла башлай һәм хәҙерге заман телетапшырыуҙарҙың иң мөһим характеристикаларының береһенә әүерелә.

1950 йылда ул Томас Лоэл Гиннестан символик хаҡҡа, йылына бер франкҡа, «Калипсо» карабын ҡуртымға ала. Судно асыҡ океанда тикшеренеүҙәр үткәреү һәм һыу аҫтын төшөрөү өсөн мобиль лаборатория менән йыһазландырыла.

1957 йылдан Кусто тағы ла Монако Океанографик музейы директоры вазифаһын башҡара.

1985 йылдың майында Кусто командаһы тағы ла судно һатып ала. Ике мачталы «Алсион» (Alcyone) яхтаһы эксперименталь турбопарус менән йыһазландырыла, был ҡоролма тиҙлекте арттырыуҙа Магнус эффектын алыу мөмкинлеген бирә.

Кусто 1997 йылдың 25 июнендә вафат була. Кусто йәмғиәте һәм и Жак-Ив- Кусто тарафынан булдырылған уның «Кусто командаһы» тип аталған француз партнеры бөгөн дә эшен дауам итә.

Икенсе тапҡыр өйләнгәндән һуң, ғүмеренең һуңғы йылдарында, Кустоға, Кусто исемен файҙаланыу хоҡуғы өсөн, үҙенең улы Жан-Мишель менән хоҡуҡи көрәш алып барырға тура килә. Судтың күрһәтмәһе буйынса Жан-Мишел Кустоға уның профессионал бизнесы һәм уның атаһының коммериция маҡсаты ҡуйылмаған башланғыстары араһына буталсыҡлыҡ индереү тыйыла.

Санкт-Петербургта француз теле тәрәнәйтеп өйрәнелгән 4-се мәктәпкә Кусто исеме бирелә. Яңы Усманда тикшеренеүсе исемендәге урам бар.

 Тәнҡит 
Кусто бер нисә тапҡыр профессиональ ғалим булмауҙа ғәйепләнә. Шулай уҡ ул һыу аҫты донъяһын өйрәнеү өсөн ҡаты ысулдар (мәҫәлән динамит ярҙамында балыҡтарҙы үлтереү) ҡулланыуҙа тәнҡитләнәХАРИЗМАТИЧНЫЙ ЛИДЕР ЖАК-ИВ КУСТО . «Тынлыҡ донъяһы» фильмы үтә натурализм һәм ҡаты бәғерлелек өсөн тәнҡитләнәОперация «Преконтинент I» | ЖАК-ИВ КУСТО По данным сайта «Кинопоиск», российские зрители преимущественно негативно оценили фильм, в основном из-за сцен жестокости с китами. Кустоның «Ҡояшһыҙ донъя» фильмын тәнҡитселәр ыңғай ҡабул итә. Әммә ҡайһы бер мәҡәләләрҙә режиссёр яһалма кадрҙарҙы файҙаланыуҙа ғәйепләнә. Атап әйткәндә, «The New York Times» рецензенты Босли Кроутер ҡайһы бер эпизодтарҙың, мәҫәлән, кешеләрҙең батискафтан иң тәрәндәге мәмерйәлә барлыҡҡа килгән атмосфера ҡыуығына сығыуҙарҙын ысынбарплыҡҡа тап килмәүен белдерә. Сөнки бындай мәмерйәләрҙәге газ мөхите тын алыу өсөн яраҡлы түгел.

Кусто командаһында 6 йыл бергә эшләгән Вольфганг Ауэр, фильмдарында кадрҙар сифатлы булһын өсөн Кусто балыҡтарҙы самаһыҙ үлтереүгә барҙы, тип раҫлайВеликий Кусто мучил тварей бессловесных.

Шуға ҡарамаҫтан тикшеренеүселәрҙең һәм коллегаларының күберәге уны тәбиғәтте яратыусы тип атай.
мини|350x350пкс|АҠШ президенты Д. Ф. Кеннеди (түбәндә һулда) капитан Кустоға Милли географик йәмғиәттең Алтын миҙалын тапшыра (уңда уртала — Симона Мельхиор Кусто). Аҡ йорт, Вашингтон, 19 апрель, 1961 й.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 Почётлы легион ордены Командоры
 «Хеҙмәттәре өсөн» Милли ордендың Ҙур тәреһе кавалеры
 Хәрби тәре 1939—1945
 Диңгеҙҙәге хеҙмәттәре өсөн ордены офицеры
 Сәнғәт һәм әҙәбиәт ордены Командоры
 Говард Поттс миҙалы (1970)
 Ҙур алтын миҙал SEP (1973)
 Прогресс миҙалы (Американың фотографик йәмғиәте) (1977)
 Азатлыҡ Президент миҙалы (1985)
 1997 — Почётный доктор Рәсәй химик-технологик университетының Почетлы докторы .

 Һайланма библиографияһы 
 The Silent World (1953; совм. с Фредериком Дюма).
 The Living Sea (1963; совм. с Джемсом Дагеном).
 World Without Sun (1965).
 The Shark: Splendid Savage of the Sea (1970; совм. с Филиппом Кусто).
 La vie et la mort des Coraux (1971; совм. с Филиппом Диоле).
 Mighty monarch of sea (1972; совм. с Филиппом Диоле).
 Dolphins (1975).
 La vie au bout du monde (1979; совм. с Ивом Паккале).
 Jacques Cousteau’s Amazon Journey (1984; совм. с Моуз Ричардс).
 Jacques Cousteau: The Ocean World (1985)

 Урыҫ теленә тәржемәләр 
 Кусто Ж.-И., Дюма Ф. В мире безмолвия. Сокр. пер. с англ. — М.: «Молодая гвардия», 1957. — 221 с.
 Кусто Ж.-И., Дюма Ф., Даген Дж. В мире безмолвия; Живое море. Пер. с англ. — М.: «Знание», 1966. — 462 с.
 Кусто Ж.-И. Мир без солнца. Пер. с франц. — Л.: Гидрометеоиздат, 1967. — 96 с.
 Кусто Ж.-И. «Калипсо» и кораллы. Пер. с англ. — М.: «Знание», 1974. — 63 с.
 Кусто Ж.-И., Кусто Ф. Чтобы не было в море тайн. Подводные исследования Ж.-И. Кусто. Пер. с англ. — М.: «Мысль», 1974. — 191 с.
 Кусто Ж.-И. Жизнь и смерть кораллов. Пер. с франц. — Л.: Гидрометеоиздат, 1975. — 176 с.
 Кусто Ж.-И, Диоле Ф. Затонувшие сокровища. Сокр. пер. с франц. — М.: «Прогресс», 1975. — 206 с.
 Кусто Ж.-И., Дюма Ф. В мире безмолвия; Кусто Ж.-И., Даген Дж. Живое море. Пер. с англ. — М.: «Мысль», 1976. — 429 с.
 Кусто Ж.-И., Диоле Ф. Могучий властелин морей. Подводные исследования Ж.-И. Кусто. Пер. с англ. — М.: «Мысль», 1977. — 186 с.
 Кусто Ж.-И., Диоле Ф. Очерки об обитателях подводного мира. Осьминоги и кальмары. Пер. с англ. — М.: «Знание», 1980. — 48 с.
 Кусто Ж.-И., Паккале И. Сюрпризы моря. Пер. с франц. — Л.: Гидрометеоиздат, 1982. — 302 с.
 Кусто Ж.-И., Паккале И. Лососи, бобры, каланы. Пер. с франц. — Л.: Гидрометеоиздат, 1983. — 285 с.
 Кусто Ж.-И., Паккале И. Жизнь на краю земли. Патагония, Огненная Земля, архипелаг южночилийских островов. Пер. с франц. — Л.: Гидрометеоиздат, 1984. — 302 с.
 Кусто Ж.-И., Паккале И. В поисках Атлантиды. Пер. с франц.; В. Щербаков. Золотой чертог Посейдона. — М.: «Мысль», 1986. — 319 с.
 Кусто Ж.-И., Кусто Ф. Блистательный пират; Кусто Ж.-И., Диоле Ф. Могучий властелин. Пер. с англ. — М.: «Мысль», 1996. — 350 с.
 Кусто Ж.-И., Дюма Ф. В мире безмолвия; Кусто Ж.-И., Даген Дж. Живое море. Пер. с англ. — М.: «Армада», 1997. — 475 с (Переиздание: Кусто Ж.-И., Дюма Ф. В мире безмолвия; Кусто Ж.-И., Даген Дж. Живое море. Пер. с англ. — М.: «Армада-пресс», 2002. — 475 с.)
 Кусто Ж.-И., Кусто Ф. Чтобы не было в море тайн; Кусто Ж.-И., Диоле Ф. Могучий властелин морей. Пер. с англ. — М.: «Армада», 1997. — 410 с (Переиздание: Кусто Ж.-И., Кусто Ф. Чтобы не было в море тайн; Кусто Ж.-И., Диоле Ф. Могучий властелин морей. Пер. с англ. — М.: «Армада-пресс», 2002. — 410 с.)
 Кусто Ж.-И. Мир без солнца; Кусто Ж.-И, Диоле Ф. Затонувшие сокровища. Пер. с франц. — М.: «Армада», 1998. — 362 с.
 Кусто Ж.-И., Дюма Ф. В мире безмолвия; Кусто Ж.-И., Даген Дж. Живое море. Пер. с англ. — М.: «АСТ», «Астрель», 2003. — 527 с.
 Кусто Ж.-И., Кусто Ф. Блистательный варвар морей; Кусто Ж.-И., Диоле Ф. Могучий властелин морей. Пер. с англ. Л. Жданова, 2003. — 381 с.

 Фильмография 
 №*  Йыл (фр./англ.**)  Французса  Инглизсә***  Французса — Русса  Инглизсә — Русса  Жак-Ив Кусто фильмы 1. Иртә ҡыҫҡа метрлы фильмдар 1К  1942  Par dix-huit mètres de fond         2К  1943  Épaves  Shipwrecks       3К  1944  Paysages du silence  Silent Lands…       4К  1948  Phoques au Sahara         5К  1949  Autour d’un récif         6К  1949  Une plongée du Rubis  A Dive on Board the Rubis       7К  1949  Carnet de plongée (avec Marcel Ichac)         8К  1955  La Fontaine de Vaucluse (avec Louis Malle)         9К  1955  Station 307         10К  1955  Récifs de coraux         11К  1957  La Galère engloutie (avec Jacques Ertaud)         12К  1959  Histoire d’un poisson rouge  The Golden Fish       13К  1960  Vitrines sous la mer (avec Georges Alépée)         14К  1960  Prince Albert I         2. Кинофильмдар I 1П  1956  Le monde du silence  The Silent World  Мир тишины  В мире безмолвия   2П  1964  Le monde sans soleil  World Without Sun  Мир без солнца  Мир без солнца   3. Кусто командаһының һыу аҫты одиссеяһы I 1  1966  L’aventure Précontinent  Conshelf Adventure   Приключение на шельфе Мир Жака-Ива Кусто   2  1967/1968  Les Requins  Sharks  Акулы  Акулы   3  1967/1968  La jungle de corail  The Savage World of the Coral Jungle  Коралловые джунгли  Коралловые джунгли   4  1967/1968  Le Destin des tortues de me  Search in the Deep    Тайны глубин   5  1968  Baleines et cachalots  Whales  Киты и кашалоты  Великаны глубин — киты   6  1968/1969  Le voyage surprise de Pepito et Cristobal  The Unexpected Voyage of Pepito and Cristobal    Морские найденыши   7  1968/1969  Trésor englouti  Sunken Treasure    Сокровища морей   8  1968/1969  La légende du lac Titicaca  The Legend of Lake Titicaca  Легенда озера Титикака  Легенда озера Титикака   9  1969  Les baleines du désert  The Desert Whales  Киты пустыни  Киты пустыни   10  1969/1970  La nuit des calmars  The Night of the Squid  Ночь кальмаров  Ночь кальмара   11  1969/1970  La retour des Éléphants de mer  The Return of the Sea Elephants  Возвращение морских слонов  Возвращение морского слона   12  1970  Ces incroyables machines plongeantes  Those Incredible Diving Machines    Эти невероятные батискафы   13  1970  La mer vivante  The Water Planet  Живое море  Водный мир   14  1970  La tragédie des Saumons rouges  The Tragedy of the Red Salmon    Трагедия нерки   15  1970/1971  Le lagon des navires perdus  Lagoon of Lost Ships  Лагуна затонувших кораблей  Лагуна затонувших кораблей   16  1971  Les Dragons des Galápagos  Dragons of Galapagos  Галапагосские драконы     17  1971  Cavernes englouties  Secrets of the Sunken Caves  Тайна затопленных пещер  Тайны затопленных пещер   18  1971  Le sort des Loutres de mer  The Unsinkable Sea Otter    Непотопляемая морская выдра   19  1971/1972  Les dernières Sirènes  The Forgotten Mermaids  Последние сирены  Забытые русалки   20  1972/1971  Pieuvre, petite pieuvre  Octopus, Octopus    Осминожек, осминожек   21  1972  Le chant des dauphins  A Sound of Dolphins  Голоса дельфинов     22  1973  500 millions d’années sous la mer  500 Million Years Beneath the Sea  500 миллионов лет на дне моря  500 миллионов лет в глубинах моря   23  1973/1972  Le sourire du Morse  A Smile of the Walrus    Улыбка моржа   24  1973  Hippo, Hippo  Hippo!  Гиппопотамы  Битва гиппопотамов   25  1973  La baleine qui chante  The Singing Whale  Поющий кит  Поющий кит   26  1974/1973  Mission Cousteau en Antarctique. Partie I. La glace et le feu  Cousteau in the Antarctic. Part I. South to Fire and Ice  Кусто в Антарктике. Часть I. Огонь и лед  Кусто в Антарктике. Часть I. На юг к огню и льдам   27  1974  Mission Cousteau en Antarctique. Partie II. Le vol du Pingouin  Cousteau in the Antarctic. Part II. The Flight of Penguins  Кусто в Антарктике. Часть II. Полет пингвинов  Кусто в Антарктике. Часть II. Полет пингвинов   28  1974  Mission Cousteau en Antarctique. Partie III. La vie sous un océan de glace  Cousteau in the Antarctic. Part III. Beneath the Frozen World    Кусто в Антарктике. Часть III. Под вечными льдами   29  1974  Mission Cousteau en Antarctique. Partie IV. Blizzard à Esperanza  Cousteau in the Antarctic. Part IV. Blizzard at Hope Bay    Кусто в Антарктике. Часть IV. Снежная буря в заливе Надежды   30  1975/1974  Patagonie: La vie au bout du monde  Life at the End of the World  Жизнь на краю света  На краю земли   31  1975  L’hiver des Castors  Beavers of the Юҡrth Country    Бобры северного края   32  1975  Les Fous du Corail  The Coral Divers of Corsica    Корсиканцы в погоне за кораллами   33  1975  Les requins dormeurs du Yucatan  The Sleeping Sharks of Yucatan  Спящие акулы Юкатана  Спящие акулы Юкатан   34  1975/1976  Coup d’aile sous la mer: Isabella  The Sea Birds of Isabella  Морские птицы острова Изабелла     35  1976    Mysteries of the Hidden Reefs    Тайны подводных рифов   36  1976  El Gran Pez que se tragó a Jonás  The Fish That Swallowed Jonah       37  1976  Au cœur des récifs des Caraïbes  The Incredible March of the Spiny Lobsters    Великий поход лангустов   4. Кинофильмдар II 3П  1975/1976  Voyage au bout du monde  Voyage to the Edge of the World    Путешествие на край света   5. Йыһандағы оазис 1К  1977    What Price Progress?    Цена прогресса   2К  1977    Troubled Waters    Беспокойные воды   3К  1977    Grain of Conscience       4К  1977    Population Time Bomb       5К  1977    The Power Game    Энергетический азарт   6К  1977    Visions of Tomorrow    Видение будущего   6. Кусто командаһының һыу аҫты одиссеяһы II 38  1977  L’énigme du Britannic  Calypso’s Search for the Britannic  Загадка «Британника»  Калипсо ищет «Британик»   39  1978  Le butin de Pergame sauvé des eaux  Diving for Roman Plunder  Погоня за добычей римлян  Погоня за добычей римлян   40  1978  À la recherche de l’Atlantide. Partie I  Calypso’s Search for Atlantis. Part I  В поисках Атлантиды. Часть I     41  1978  À la recherche de l’Atlantide. Partie II  Calypso’s Search for Atlantis. Part II  В поисках Атлантиды. Часть II     42  1978  Le testament de l'île de Pâques  Blind Prophets of Easter Island  Культурное наследие острова Пасхи  Слепые пророки острова Пасхи   43  1978  Ultimatum sous la mer  Time Bomb at Fifty Fathoms       44  1979  Le sang de la mer  Mediterranean: Cradle or Coffin?  Кровь моря  Средиземное море: колыбель или могила?   45  1979  Le Nil. Partie I  The Nile. Part I  Нил — река богов. Часть I  Нил — река богов. Часть I   46  1979  Le Nil. Partie II  The Nile. Part II  Нил — река богов. Часть II  Нил — река богов. Часть II   47  1980  Fortunes de mer  Lost Relics of the Sea    Утраченные святыни моря   48  1980/1981  Clipperton: île de la solitude  Clipperton: The Island Time Forgot  Забытый остров Клипертон  Забытый остров Клипертон   49  1981/1982  Sang chaud dans la mer  Warm-Blooded Sea: Mammals of the Deep  Теплокровное море     7. Төньяҡ Америкалағы мажаралар 1П  1981  Les piege de la mer  Cries from the Deep       2П  1982  Du grand large aux grands lac  Saint Lawrence: Stairway to the Sea       8. Амазонка 1К  1982  Objectif Amazone: Branle-bas sur la Calypso  Calypso Countdown: Rigging for the Amazon    Путешествие на Амазонку: Готовность номер один   2  1983  Au pays des milles rivières  Journey to a Thousand Rivers  Среди тысяч рек  Путешествие в долину тысячи рек   3  1983  La rivière enchantée  The Enchanted River  Зачарованная река     4  1983  Ombres fuyantes — Indiens de l’Amazonie  Shadows in the Wilderness — Indians of the Amazon  Скользящие тени. Индейцы Амазонии  В дебрях Амазонки   5  1983/1984  La rivière de l’or  River of Gold  Золотая река  Золотая река   6  1984  Message d’un monde perdu  Legacy of a Lost World    Наследие забытого мира   7  1984  Un avenir pour l’Amazonie  Blueprints for Amazonia  Сумерки над Амазонией     8  1984  Tempête de neige sur la jungle  SЮҡwstorm in the Jungle  Метель в джунглях     9. Башҡа сығарылыштар I 1  1985  Le Mississippi. Partie I. Un Allié récalcitrant  Cousteau at Mississippi. The Reluctant Ally  Кусто на Миссисипи. Упрямый союзник  Кусто на Миссиссиппи. Союзник поневоле   2  1985  Le Mississippi. Partie II. Allié et adversaire  Cousteau at Mississippi. The Friendly Foe  Кусто на Миссисипи. Союзник и противник  Кусто на Миссиссиппи. Милый враг   3  1985  Jacques-Yves Cousteau: mes premier 75 ans (1)  Jacques Cousteau: The First 75 Years (1)    75-летний капитан (1)   4  1985  Jacques-Yves Cousteau: mes premier 75 ans (2)  Jacques Cousteau: The First 75 Years (2)    75-летний капитан (2)   5  1985  Alcyone, fille du vent  Riders of the Wind  Дочь ветра     6К  1988    Island of Peace    Остров мира   10. Жонъяны ҡабаттан асыу I 1  1986  Haïti: L’eau de chagrin  Haiti: Waters of Sorrow  Гаити: Воды скорби  Гаити: Воды скорби   2  1986  Cuba: les eaux du destin  Cuba: Waters of Destiny  Куба: Воды судьбы     3  1986  Cap Horn: les eaux du vent  Cape Horn: Waters of the Wind  Мыс Горн: Воды ветра  Мыс Горн: Воды ветра   4  1986  L’héritage de Cortez  Sea of Cortez: Legacy of Cortez  Море Кортеса: Наследие Кортеса  Море Кортеса: Наследие Кортеса   5  1987  Les Îles Marquises: montagnes de la mer  The Marquesas islands: Mountains from the Sea  Маркизские острова: Горы, выходящие из моря  Маркизские острова: Горы, выходящие из моря   6  1987  Îles du Détroit: les eaux de la discorde  Channel Islands: Waters of Contention  Острова пролива: Беспокойные воды  Ламанш: Воды раздора   7  1987  Îles du Détroit: à l’approche d’une marée humaine  Channel Islands: Days of Future Past  Острова пролива: Видение будущего  Ламанш: Воспоминания о будущем   8  1988  Юҡuvelle-Zélande: la Rose et le dragon  New Zealand: The Rose and the Dragon  Новая Зеландия: Роза и дракон     9  1988  Юҡuvelle-Zélande: au pays du long nuage blanc  New Zealand: The Heron of the Single Flight  Новая Зеландия: Одинокий полет цапли     10  1988  Юҡuvelle-Zélande: le Péché et la Rédemption  New Zealand: The Smoldering Sea    Новая Зеландия: Тлеющее море   11  1988  Au pays des totems vivants  Pacific Юҡrthwest: Land of the Living Totems    Северо-восток Тихого океана: В краю живых тотемов   12  1988  Tahiti: l’eau de feu  Tahiti: Fire Waters  Таити: Огненные воды  Таити: Огненные воды   13  1988  Les Requins de l'île au trésor  Cocos Island: Sharks of Treasure Island  Кокосовый остров: Акулы Острова Сокровищ     14  1988/1989  Mer de Béring: Le crépuscule du chasseur en Alaska  Bering Sea: Twilight of the Alaskan Hunter  Берингово море: Сумерки над Аляской  Берингово море: Сумерки над Аляской   15  1988/1989  Australie: l’ultime barrière  Australia: The Last Barrier    Австралия: Последний барьер   16  1989  Bornéo: Le spectre de la tortue  Borneo: The Ghost of the Sea Turtle  Борнео: Призрак морской черепахи     17  1989  Papouasie Юҡuvelle-Guinée I: La machine à remonter le temps  Papua New Guinea I: Into the Time Machine  Папуа Новая Гвинея I: Машина времени  Папуа Новая Гвинея I: Путешествие в машине времени   18  1989  Papouasie Юҡuvelle-Guinée II: La rivière des hommes crocodiles  Papua New Guinea II: River of Crocodile Men  Папуа Новая Гвинея II: Река людей-крокодилов  Папуа Новая Гвинея II: В царстве крокодилов   19  1989  Papouasie Юҡuvelle-Guinée III: La coeur de feu  Papua New Guinea III: Center of Fire    Папуа Новая Гвинея III: В эпицентре огня   20  1989  Thaïlande: les forçats de la mer  Thailand: Convicts of the Sea  Таиланд: Узники моря  Таиланд: Узники моря   21  1989/1990  Bornéo: la Forêt sans terre  Borneo: Forests Without Land  Борнео: Плавучие джунгли  Борнео: Плавучие джунгли   11. Башҡа сығарылыштар II 7  1990  Scandale à Valdez  Outrage at Valdez     Мятежный танкер   8  1990  Lilliput en Antarctique  Lilliput in Antarctica       12. Донъяны ҡабаттан асыу II 22  1990  Andaman, les îles invisibles  Andaman Islands: Invisible Islands  Андаманские острова: Невидимые острова  Андаманские острова: Невидимые острова   23  1990/1991  Australie: à l’ouest du bout du monde  Australia: Out West, Down Under    Австралия: Навстречу прошлому   24  1991  Australie: le peuple de la mer desséchée  Australia: People of the Dry Sea  Австралия: Люди в пустынном море  Австралия: Люди в пустынном море   25  1991  Australie: le peuple de l’eau et du feu  Australia: People of Fire and Water  Австралия: Люди огня и воды  Австралия: Сквозь огонь и воду   26  1991  Australie: les trésors de la mer  Australia: Fortunes in the Sea  Австралия: Сокровищница моря  Австралия: Сокровищница моря   27  1991  Tasmanie, une île s'éveille  Tasmania: Australia’s Awakening Island  Австралия: Рассвет на острове Тасмания  Австралия: Рассвет на острове Тасмания   28  1991  Indonésie: les vergers de l’enfer  Indonesia I: The Devil’s Orchard  Индонезия I: Сады дьявола  Индонезия I: Сады дьявола   29  1991  Sumatra: le cœur de la mer  Indonesia II: Sumatra, the Heart of the Sea  Индонезия II: Суматра  Индонезия II: Сердце моря   30  1991/1992  Nauru, îlot ou planète  Nauru: The Island Planet  Науру: Каменная планета  Науру: Каменная планета   31  1991/1992  La grand requin blanc, seigneur solitaire des mers  The Great White Shark — Lonely Lord of the Sea  Белая акула — одинокий властелин моря  Австралия: Белые акулы   32  1991  Palawan, le dernier refuge  Palawan: The Last Refuge  Палаван: Последнее убежище  Палаван: Последний оплот   33  1992  Danube I: le lever de rideau  Danube I: The Curtain Rises  Дунай I: Занавес поднимается  Дунай I: За голубой завесой   34  1992  Danube II: le rêve de Charlemagne  Danube II: Charlemagne’s Dream  Дунай II: Мечта Карла Великого  Дунай II: Река королей   35  1992  Danube III: les Cris du Fleuve  Danube III: The River Cries Out    Дунай III: О чём плачет Дунай   36  1992  Danube IV: les Débordements du Fleuve  Danube IV: Rivalries Overflow  Дунай IV: Состязание наводнений  Дунай IV: Кладбище кораблей   37  1993  La société secrète des Cétacés  Bahamas: The Secret Societies of Dolphins and Whales  Багамские острова: Киты и дельфины — тайный союз  Багамские острова: Киты и дельфины — тайный союз   38  1993  Mékong: le don de l’eau  Mekong: The Gift of Water  Меконг: Тайны Меконга  Меконг: Тайны Меконга   39  1993  Vietnam et Cambodge: le riz et les fusils  Vietnam and Cambodia: Children of Rice and Guns  Вьетнам и Камбоджа: Дети риса и пороха  Вьетнам и Кампучия: Дети риса и пороха   13. Башҡа сығарылыштар III 9  1995  La Légende de Calypso  Calypso’s Legend    Легенда Калипсо   10  1995  Profond, loin, longtemps  Deeper, Farther, Longer  Все глубже и дальше, и дольше  Освещая глубины   11  1996  Les promisses de la mer  The Mirage of the Sea  Обещания моря    14. Донъяны ҡабаттан асыу III 40  1995  Madagascar I: l'île des esprits  Madagascar I: Island of Heart and Soul  Мадагаскар I: Душа острова  Мадагаскар I: Загадки Мадагаскара   41  1995  Madagascar II: l'île des esprits  Madagascar II: Island of Heart and Soul  Мадагаскар II: Душа острова  Мадагаскар II: Смертельный обряд   42  1996  Afrique du Sud: les diamants du désert  South Africa: Diamonds of the Desert  Южная Африка: Алмазная пустыня  Южная Африка: Алмазная пустыня   43  1996  Afrique du Sud: sanctuaires pour la vie  South Africa: Sanctuaries for Life  Южная Африка: Святилище жизни  Южная Африка: Ковчег на краю света   44  1996/1997  À travers la Chine par le fleuve Jaune  China: Across China with the Yellow River    Китай: Вслед за жёлтой рекой   45  1997/1999  Le lac Baïkal  Lake Baikal: Beneath the Mirror  Байкал: В зазеркалье Байкала  Байкал: Зазеркалье Байкала  
Билдәләүҙәр:

 К — ҡыҫҡа метражлы фильм
 П — тулы метражлы фильм
 <только номер> — фильмдың оҙонлоға 45 минут самаһы
 * — ысынбарлыҡтағы тәртип, рәсми фильмографияла ул дөрөҫ түгел
 ** — фактик йылдар, рәсми фильмографияла улар дөрөҫ түгел
 *** — фактик атамалар, рәсми фильмографияла улар дөрөҫ түгел

 Кинокәүҙәләнеш 
 Одиссея — Ламбер Вильсон

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 библиотеке Максима Мошкова
 Полная библиография Ж.-И.  Кусто (фр.).

 Һылтанмалар 
 Жак-Ив Кусто — биография, путешествия . Сайт «Исторический документ»  
 Статья о Кусто в журнале «Октопус» (рус.)
 Важнейшие события из жизни капитана Кусто и Общества Кусто 

Категория:Алфавит буйынса уйлап табыусылар
Категория:Арктиканы өйрәнеүселәр
Категория:Тымыҡ океан өйрәнеүселәре
Категория:«Батырлыҡ өсөн» Ҙур Тәре француз Ордены кавалерҙары
Категория:XX быуат кинорежиссёрҙары
Категория:Франция кинорежиссёрҙары
Категория:Алфавит буйынса кинорежиссёрҙар
Категория:Почётлы легион ордены командорҙары
Категория:Сәнғәт һәм әҙәбиәт француз ордены командорҙары
Категория:Австралия ордены компаньондары
Категория:Канн кинофестивале лауреаттары
Категория:BAFTA премияһы лауреаттары
Категория:«Эмми» премияһы лауреаттары
Категория:Хәрби тәре 1939—1945 менән наградланыусылар (Франция)
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:Алфавит буйынса яҙыусылар
Категория:11 июндә тыуғандар
Категория:1910 йылда тыуғандар
Категория:25 июндә вафат булғандар
Категория:1997 йылда вафат булғандар
Категория:Парижда вафат булғандар
Категория:Француз Ҡаршылыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусылар
Категория:Франция ғалимдары
Категория:АҠШ Милли ФА ағзалары һәм мөхбир ағзалары
Категория:Франция академияһы ағзалары