Гәрәйҙәр

Гәрәйҙәр (Гераи, Гираи; ҡырымтатар. Geraylar, كرايلر.Qırım tarihı. E. Çubarovnıñ muarrirliginen. Aqmescit. Tezis. 2009 /История Крыма. Под ред. Э. Чубарова. Симферополь. Тезис. 2009/ ISBN 978-966-470-016-7) — XV быуаттан алып 1783 йылда Рәсәй империяһына ҡушылғанға тиклем Ҡырым дәүләте менән идара иткән хан династияһы.

Династияға Ҡырымдың Алтын Урҙанан бойондороҡһоҙлоғона өлгәшеү өсөн оҙаҡ көрәшкән тәүге Ҡырым ханы Хажи I Гәрәй нигеҙ һалған. Хажи Гәрәй шәжәрәһенең тарихсылар араһында бәхәс тыуҙырған бер нисә фаразы бар. Рәсми шәжәрә мәғлүмәттәренә ярашлы, Гәрәйҙәр — сыңғыҙлылар, һәм Жанак-уландың туҡайтимөридтәренән, Туй Хужа уландың ҡустыһынан, Туҡтамыштың атаһынан килеп сыҡҡан. Жанак уландың өлкән улы, Ичкиле Хәсән улан, ҡазан хандары династияһына башланғыс һалған Оло Мөхәммәттең атаһы. Әммә Хажи Гәрәйҙең килеп сығышына ҡағылған был фараз күп һанлы гә барып терәлә. Күрәһең, Хажи Гәрәй сыңғыҙлы булмаған, ә билдәле монгол-төрөк ырыуы Керей (Кирәй, Гәрәй) ырыуына ҡараған, һуңынан ғына уңышлы   Алтын ырыуға ҡаратылған.

Династияның ҡайһы бер вәкилдәре шулай уҡ Ҡаҙан, Әстерхан һәм Ҡасим ханлыҡтары тәхетен биләгән.

Дәүләт I Гәрәй үҙенең һуғыш менән билдәле Иван  менән һуғыштары аша билдәле. Тәхеттән баш тартып, Рәсәйгә, ә унан Төркиәгә күсеп килеп, язаға тарттырылған Шаһин Гәрәй Ҡырым тәхетендә һуңғы Гәрәй булған. Тағы ла  Чобан Гәрәйҙәр тармағы бар, уның бер вәкиле — Әдил Гәрәй — ҡырым тәхетен биләгән.

Бөгөн тәхет вариҫлығына дәғүәселәр икәнлектәрен Лондонда йәшәүсе Джеззар Памир Гәрәй һәм Рәсәйҙә йәшәүсе Эрмек Дәүләт Гәрәй белдереп тора.

 Гәрәйҙәрҙең вазифа исеме тарихынан 

 Ҡырым Йорто Хакимдары 

 Таштимер, Жанаҡ улан улы, 1395—1396 йылдарҙа Ҡырым хакимы
 Дәүләтбирҙе, Таштимер улы, 1420—1428 йылдарҙа Жучи улусының ханы

 Ҡырым хандары исемлеге 
Хакимлыҡ иткән йылдарыИсеме1441-1466Хажи I Гәрәй1466Нурдәүләтберенсе тапҡыр идара иткәне1466Меңле I Гәрәйберенсе тапҡыр идара иткәне1466-1468Нурдәүләтикенсе тапҡыр идара иткәне1468-1475Меңле I Гәрәйикенсе тапҡыр идара иткәне1475Айдер1475-1478Нурдәүләтөсөнсө тапҡыр идара иткәне1477династия ваҡытлыса властан ситләтелгән1478-1515Меңле I Гәрәйөсөнсө тапҡыр идара иткәне1515-1523Меһмет I Гәрәй1523Ғәзи I Гәрәй1523-1532Саадәт I Гәрәй1524Ислам I Гәрәй (Саадәт I Гәрәй менән параллель)1532-1550Сәхиб I Гәрәй1550-1577Дәүләт I Гәрәй1577-1584Меһмет II Гәрәй1584Ислам II Гәрәйберенсе тапҡыр идара иткәне1584Саадәт II Гәрәй1584-1588Ислам II Гәрәйикенсе тапҡыр идара иткәне1588-1596Ғәзи II Гәрәйберенсе тапҡыр идара иткәне1596Фәтих I Гәрәй1596-1607Ғәзи II Гәрәйикенсе тапҡыр идара иткәне1607-1608Туҡтамыш Гәрәй1608-1610Сәләмәт I Гәрәй1610-1623Жанибәк Гәрәйберенсе тапҡыр идара иткәне1623-1628Меһмет III Гәрәй†1628-1635Жанибәк Гәрәйикенсе тапҡыр идара иткәне1635-1637Инает Гәрәй1637-1641Баһадир I Гәрәй1641-1644Меһмет IV Гәрәйберенсе тапҡыр идара иткәне1644-1654Ислам III Гәрәй1654-1666Меһмет IV Гәрәйикенсе тапҡыр идара иткәне1666-1671Әдил Гәрәй1671-1678Сәлим I Гәрәй (Хажи Сәлим Гәрәй)беренсе тапҡыр идара иткәне1678-1683Мурад Гәрәй1683-1684Хажи II Гәрәй1684-1691Сәлим I Гәрәйикенсе тапҡыр идара иткәне1691Саадәт III Гәрәй1691-1692Сафа Гәрәй1692-1699Сәлим I Гәрәйөсөнсө тапҡыр идара иткәне1699-1702Дәүләт II Гәрәйөсөнсө тапҡыр идара иткәне1702-1704Сәлим I Гәрәйдүртенсе тапҡыр идара иткәне1704-1707Ғәзи III Гәрәй1707-1708Ҡаплан I Гәрәйберенсе тапҡыр идара иткәне1709-1713Дәүләт II Гәрәйикенсе тапҡыр идара иткәне1713-1715Ҡаплан I Гәрәйикенсе тапҡыр идара иткәне1716-1717Дәүләт III Гәрәй (Ҡарадәүләт Гәрәй)1717-1724Саадәт IV Гәрәй1724-1730Меңле II Гәрәйберенсе тапҡыр идара иткәне1730-1736Ҡаплан I Гәрәйөсөнсө тапҡыр идара иткәне1736-1737Фәтих II Гәрәй1737-1740Меңле II Гәрәйикенсе тапҡыр идара иткәне1740-1743Сәләмәт II Гәрәй1743-1748Сәлим II Гәрәй1748-1756Арыслан Гәрәйберенсе тапҡыр идара иткәне1756-1758Хәлим Гәрәй1758-1764Ҡырым Гәрәйберенсе тапҡыр идара иткәне1765-1767Сәлим III Гәрәйберенсе тапҡыр идара иткәне1767Арыслан Гәрәйберенсе тапҡыр идара иткәне1767-1768Мәҡсүд Гәрәй1768-1769Ҡырым Гәрәйикенсе тапҡыр идара иткәне1769-1770Дәүләт IV Гәрәйберенсе тапҡыр идара иткәне1770Ҡаплан II Гәрәй1770-1771Сәлим III Гәрәйикенсе тапҡыр идара иткәне1771-1775Сәхиб II Гәрәй†1775-1777Дәүләт IV Гәрәйикенсе тапҡыр идара иткәне1777-1782Шаһин Гәрәйберенсе тапҡыр идара иткәне1782Баһадир II Гәрәй1782-1783Шаһин Гәрәйикенсе тапҡыр идара иткәне
† 1624 йылда Гәрәй Жанибәк һәм 1771—1772 йылдарҙа Гәрәй Мәҡсүд идара иткәне иҫәпкә алынмай. Был хандар формаль яҡтан Ғосман империяһы солтаны тип раҫланған булһа ла, улар тәхет биләй һәм ғәмәлдә Ҡырым менән идара итә алмаған. Күрһәтелгән йылдарҙа Ҡырым ханлығы менән ғәмәлдә Меһмет III Гәрәй һәм шуға ярашлы Сәхиб II Гәрәй идара иткән.

Ҡайһы бер хеҙмәттәрҙә телгә алынған Шаһбаз Гәрәй (1787—1789) һәм Бәхте Гәрәй (1789—1792) исемлеккә индерелмәгән, сөнки Рәсәй империяһына 1783 йылда ҡушылған Ҡырым менән ысынбарлыҡта улар идара итмәгән. Был хакимдың власы аҫтында Ҡырым дәүләтенең бер өлөшө һаналған Буджак ҡына торған.

 Гәрәйҙәр ырыуынан сыҡҡан Ҡасим хандары 

 Нурдәүләт, Хажи Гәрәйҙең улы, 1466, 1474—1475, 1476—1478 йылдарҙа ҡырым ханы, 1486—1490 йылдарҙа Ҡасим ҡалаһы хакимы
 Сатылған, Нурдәүләт улы, 1491—1506 йылдарҙа Ҡасимов хакимы
 Жанай, Нурдәүләт улы, 1506—1512 йылдарҙа Ҡасимов хакимы

 Гәрәйҙәр ырыуынан сыҡҡан Ҡаҙан хандары 

 Сәхибгәрәй (1501—1551) — ҡаҙан ханы 1521—1524, калга 1524—1532, ә һуңынан ҡырым ханы 1532—1551, Саадәт I Гәрәй улы.
 Сафагәрәй (1510—1549) — ҡаҙан ханы 1524—1549, Фатихгәрәй улы, Сәхибгәрәй туғанының улы.
 Үтәмешгәрәй (1546—1566) — ҡаҙан ханы 1549—1551, Сафагәрәй улы.

 Гәрәйҙәр ырыуынан сыҡҡан Әстерхан хандары 

 Баһадиргәрәй, Мехмед I Гәрәй, Әстерхан ханы 1522—1523
 Исламгәрәй, Мехмед I Гәрәй, 1531—1532 йылдарҙа Әстерхан ханы 

 Континенталь Ҡырым (Буджак) хандары 

 Шаһбаз Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1787—1789
 Бәхтегәрәй, Ҡырым I Гәрәй улы, 1789—1792

 Гәрәйҙәр ырыуынан сыҡҡан ҡалғалар 

 Ямгурчи, Хажи I Гәрәй улы, 1486—1507
 Меһмет Гәрәй, Меңле I Гәрәй улы, 1507—1515
 Әхмәд Гәрәй, Меңле I Гәрәй улы, 1515—1519
 Баһадир Гәрәй, Меһмет I Гәрәй улы, 1519—1522
 Алып Гәрәй, Меһмет I Гәрәй улы, 1522—1523
 Баба Гәрәй, Меһмет I Гәрәй улы, 1523
 Ғәзи Гәрәй, Меһмет I Гәрәй улы, 1523—1524
 Озбәк Гәрәй, Оз Темир улы, Хажи I Гәрәй ейәне, 1524—1525
 Сәхиб Гәрәй, Меңле I Гәрәй улы, 1525—1526
 Ислам Гәрәй, Меһмет I Гәрәй улы, 1526—1528
 Сәхиб Гәрәй, Меңле I Гәрәй улы, 1528—1530
 Дәүләт Гәрәй, Мөбәрәк Гәрәй улы, Меңле I Гәрәй ейәне, 1530—1532
 Озбәк Гәрәй, Меһмет I Гәрәй улы, 1532
 Ислам Гәрәй, Меһмет I Гәрәй улы, 1532—1536
 Әхмәд Гәрәй, Саадәт I Гәрәй улы, 1536—1537
 Әмин Гәрәй, Сәхиб I Гәрәй улы, 1537—1551
 Бүлүк Гәрәй, Сафа Гәрәй улы, Фәтих Гәрәй ейәне, Меңле I Гәрәй бүләһе, 1551
 Әхмәд Гәрәй, Дәүләт I Гәрәй улы, 1551—1555
 Мехмед Гәрәй, Дәүләт I Гәрәй улы, 1555—1577
 Әдил Гәрәй, Дәүләт I Гәрәй улы, 1577—1578
 Саадәт Гәрәй, Меһмет II Гәрәй улы, 1578
 Алып Гәрәй, Дәүләт I Гәрәй улы, 1578—1584
 Сафа Гәрәй, Меһмет II Гәрәй улы, 1584
 Алып Гәрәй, Дәүләт I Гәрәй улы, 1584—1588
 Сәләмәт Гәрәй, Дәүләт I Гәрәй улы, 1588
 Фәтих Гәрәй, Дәүләт I Гәрәй улы, 1588—1596
 Бәхте Гәрәй, Әдил Гәрәй улы, Дәүләт I Гәрәй ейәне, 1596
 Сәләмәт Гәрәй, Дәүләт I Гәрәй улы, 1596—1601
 Туҡтамыш Гәрәй, Ғәзи II Гәрәй улы, 1601—1608
 Сәфәр Гәрәй, Ғәзи II Гәрәй улы, 1608
 Меһмет Гәрәй, Саадәт II Гәрәй улы, 1608
 Жанибәк Гәрәй, Мөбәрәк Гәрәй улы, Дәүләт I Гәрәй ейәне, 1608—1610
 Шаһин Гәрәй, Саадәт II Гәрәй улы, 1610
 Дәүләт Гәрәй, Мөбәрәк Гәрәй улы, Дәүләт I Гәрәй ейәне, 1610—1623
 Шахин Гәрәй, Саадәт II Гәрәй улы, 1623—1628
 Дәүләт Гәрәй, Мөбәрәк Гәрәй улы, Дәүләт I Гәрәй ейәне, 1624
 Дәүләт Гәрәй, Мөбәрәк Гәрәй улы, Дәүләт I Гәрәй ейәне, 1628—1631
 Азамат Гәрәй, Сәләмәт I Гәрәй улы, 1631—1632
 Меһмет Гәрәй, Сәләмәт I Гәрәй улы, 1632—1635
 Хөсәм Гәрәй, Ғәзи II Гәрәй улы, 1635—1637
 Ислам Гәрәй, Сәләмәт I Гәрәй улы, 1637—1641
 Фәтих Гәрәй, Дәүләт Чобан Гәрәй улы, Фәтих I Гәрәй ейәне, 1641—1644
 Ҡырым Гәрәй, Сәләмәт I Гәрәй улы, 1644—1651
 Ғәзи Гәрәй, Мөбәрәк Гәрәй улы, Сәләмәт I Гәрәй ейәне, 1651—1654
 Ғәзи Гәрәй, Мөбәрәк Гәрәй улы, Сәләмәт I Гәрәй ейәне, 1654—1666
 Ҡырым Гәрәй, Дәүләт Чобан Гәрәй улы, Фәтих I Гәрәй ейәне, 1666—1670
 Дәүләт Гәрәй, Фәтих Гәрәй улы, Дәүләт Чобан Гәрәй ейәне, Фәтих I Гәрәй бүләһе, 1670—1671
 Сәләмәт Гәрәй, Баһадир I Гәрәй улы, 1671—1678
 Туҡтамыш Гәрәй, Сафа Гәрәй улы, Сәләмәт I Гәрәй ейәне, 1678—1682
 Сафа Гәрәй, Сафа Гәрәй улы, Сәләмәт I Гәрәй ейәне, 1682—1683
 Дәүләт Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1683—1684
 Дәүләт Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1684—1691
 Дәүләт Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1691
 Жиһан Гәрәй, Ҡырым Гәрәй улы, Сәләмәт I Гәрәй ейәне, 1691
 Дәүләт Гәрәй, Әдил Гәрәй улы, Мөбәрәк Гәрәй ейәне, Сәләмәт I Гәрәй бүләһе, 1691—1692
 Дәүләт Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1692—1699
 Шаһин Гәрәй, Ислам III Гәрәй улы, 1699
 Шаһбаз Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1699
 Саадәт Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1699—1702
 Ғәзи Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1702—1704
 Ҡаплан Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1704—1707
 Меңле Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1707—1709
 Саадәт Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1709
 Бәхте Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1709—1713
 Меңле Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1713—1716
 Баһадир Гәрәй, Сафа I Гәрәй улы, 1716—1717
 Инает Гәрәй, Туҡтамыш Гәрәй улы, Сафа Гәрәй ейәне, Сәләмәт I Гәрәй бүләһе, 1717—1718
 Сафа Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1718—1724
 Сафа Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1724—1725
 Әдил Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1725—1727
 Сәләмәт Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1727—1730
 Әдил Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1730—1734
 Фәтих Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1734—1736
 Арыслан Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1736—1737
 Сәләмәт Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1737—1740
 Азамат Гәрәй, Ғәзи III Гәрәй улы, 1740—1741
 Сәлим Гәрәй, Ҡаплан I Гәрәй улы, 1741—1743
 Шаһин Гәрәй, Әдил Гәрәй улы, Сәлим I Гәрәй ейәне, 1743—1748
 Сәлим Гәрәй, Фәтих II Гәрәй улы, 1748—1756
 Дәүләт Гәрәй, Саадәт IV Гәрәй улы, 1756—1758
 Хажи Гәрәй, Мәхмүд Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1758
 Сәлим Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1758
 Саадәт Гәрәй, Бәхте Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1758—1762
 Мәҡсүд Гәрәй, Сәләмәт II Гәрәй улы, 1762—1764
 Мехмед Гәрәй, Фәтих II Гәрәй улы, 1764—1767
 Дәүләт Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1767
 Бәхте Гәрәй, Ҡырым I Гәрәй улы, 1767—1768
 Мәсүд Гәрәй, Арыслан I Гәрәй, 1768—1769
 Шаһбаз Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1769—1770
 Ислам Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1770
 Меһмет Гәрәй, Фәтих II Гәрәй улы, 1770—1771
 Бәхте Гәрәй, Ҡырым I Гәрәй улы, 1771—1772
 Шаһин Гәрәй, Әхмәд Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1771—1774
 Баһадир Гәрәй, Мәҡсүд I Гәрәй улы, 1774—1775
 Шахһаз Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1775—1777
 Меһмет Гәрәй, Фәтих II Гәрәй, 1777—1778
 Арыслан Гәрәй, Әхмәд Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1782
 Мөбәрәк Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1787—1789
 Меһмет Гәрәй, Ҡырым I Гәрәй улы, 1789—1792

 Гәрәйҙәр ырыуынан сыҡҡан Ҡырым Нуреддиндәре 

 Саадәт Гәрәй, Меһмет II Гәрәй улы, 1578—1584
 Мурад Гәрәй, Меһмет II Гәрәй улы, 1584
 Мөбәрәк Гәрәй, Дәүләт I Гәрәй улы, 1584—1588
 Сафа Гәрәй, Меһмет II Гәрәй улы, 1588—1591
 Бәхте Гәрәй, Әдил Гәрәй улы, Дәүләт I Гәрәй ейәне, 1591—1596
 Сәләмәт Гәрәй, Дәүләт I Гәрәй улы, 1596
 Дәүләт Гәрәй, Саадәт II Гәрәй улы, 1596—1601
 Туҡтамыш Гәрәй, Ғәзи II Гәрәй улы, 1601
 Сәфәр Гәрәй, Ғәзи II Гәрәй улы, 1601—1608
 Шаһин Гәрәй, Саадәт II Гәрәй улы, 1608
 Дәүләт Гәрәй, Мөбәрәк Гәрәй улы, Дәүләт I Гәрәй ейәне, 1608—1610
 Азамат Гәрәй, Сәләмәт I Гәрәй улы, 1610—1623
 Дәүләт Чобан Гәрәй, Фәтих I Гәрәй улы, 1623—1624
 Азамат Гәрәй, Сәләмәт I Гәрәй улы, 1624—1627
 Азамат Гәрәй, Сәләмәт I Гәрәй улы, 1628—1631
 Мөбәрәк Гәрәй, Сәләмәт I Гәрәй улы, 1631—1632
 Мөбәрәк Гәрәй, Жанибәк I Гәрәй улы, 1632—1634
 Саадәт Гәрәй, Ғәзи II Гәрәй улы, 1635—1637
 Сафа Гәрәй, Сәләмәт I Гәрәй улы, 1637
 Ҡырым Гәрәй, Сәләмәт I Гәрәй улы, 1637—1641
 Ғәзи Гәрәй, Мөбәрәк Гәрәй улы, Сәләмәт I Гәрәй ейәне, 1641—1644
 Ғәзи Гәрәй, Мөбәрәк Гәрәй улы, Сәләмәт I Гәрәй ейәне, 1644—1651
 Әдил Гәрәй, Мөбәрәк Гәрәй улы, Сәләмәт I Гәрәй ейәне, 1651—1654
 Әдил Гәрәй, Мөбәрәк Гәрәй улы, Сәләмәт I Гәрәй ейәне, 1654—1659
 Мурад Гәрәй, Мөбәрәк Гәрәй улы, Сәләмәт I Гәрәй ейәне, 1659—1563
 Мехмед Гәрәй, Дәүләт Гәрәй улы, Мөбәрәк Гәрәй ейәне, Дәүләт I Гәрәй бүләһе, 1663—1665
 Әхмәд Гәрәй, Меһмет IV Гәрәй улы, 1665—1666
 Дәүләт Гәрәй, Фәтих Гәрәй улы, Дәүләт Чобан Гәрәй ейәне, Фәтих I Гәрәй бүләһе, 1666—1670
 Ғәзи Гәрәй, Фәтих Гәрәй улы, Дәүләт Чобан Гәрәй ейәне, Фәтих I Гәрәй бүләһе, 1670—1671
 Сафа Гәрәй, Сафа Гәрәй улы, Сәләмәт I Гәрәй ейәне, 1671—1678
 Саадәт Гәрәй, Ҡырым Гәрәй улы, Сәләмәт I Гәрәй ейәне, 1678—1683
 Азамат Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1683—1684
 Азамат Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1684—1691
 Жиһан Гәрәй, Ҡырым Гәрәй улы, Сәләмәт I Гәрәй ейәне, 1691
 Фәтих Гәрәй, Саадәт III Гәрәй улы, 1691
 Шаһин Гәрәй, Ислам III Гәрәй улы, 1691—1692
 Шаһин Гәрәй, Ислама III Гәрәй улы, 1692—1699
 Ғәзи Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1699—1700
 Инает Гәрәй, Туҡтамыш Гәрәй улы, Сафа Гәрәй ейәне, Сәләмәт I Гәрәй бүләһе, 1700—1702
 Ҡаплан Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1702—1704
 Меңле II Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1704—1707
 Мәҡсүд Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1707—1708
 Сәхиб Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1708
 Бәхте Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1709
 Баһадир Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1709—1713
 Сәхиб Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1713—1716
 Мәҡсүд Гәрәй, Дәүләт III Гәрәй улы, 1716—1717
 Сафа Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1717—1718
 Әдил Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1718
 Ислам Гәрәй, Азамат Гәрәй улы, Сәлим I Гәрәй ейәне, 1718—1724
 Сәләмәт Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1724—1727
 Хәлим Гәрәй, Саадәт IV Гәрәй улы, 1727—1730
 Хажи Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1730—1731
 Фәтих Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1731—1734
 Арыслан Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1734—1736
 Мәхмүд Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1736—1737
 Сәлих Гәрәй, Саадәт IV Гәрәй улы, 1737—1738
 Хәлим Гәрәй, Саадәт IV Гәрәй улы, 1738—1740
 Туҡтамыш Гәрәй, Меңле II Гәрәй улы 1740—1741
 Шаһин Гәрәй, Әдил Гәрәй улы, Сәлим I Гәрәй ейәне, 1741—1743
 Сәлим Гәрәй, Бәхте Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1743—1746
 Әхмәд Гәрәй, Меһмет Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1746—1748
 Ҡырым Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1748—1750
 Мәҡсүд Гәрәй, Сәләмәт II Гәрәй улы, 1750—1756
 Меһмет Гәрәй, Саадәт IV Гәрәй улы, 1756—1758
 Сәлим Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1758
 Әхмәд Гәрәй, Мәхмүд Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1758—1762
 Мәсүд Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1762—1764
 Ҡырым Гәрәй, Фәтих II Гәрәй улы, 1764—1767
 Ҡаплан Гәрәй, Сәлим II Гәрәй улы, 1767
 Меһмет Гәрәй, Ҡырым I Гәрәй улы, 1767—1768
 Ҡаплан Гәрәй, Сәлим II Гәрәй улы, 1768—1769
 Мөбәрәк Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1769—1770
 Бәхте Гәрәй, Ҡырым I Гәрәй улы, 1770
 Ҡырым Гәрәй, Фәтих II Гәрәй улы, 1770—1771
 Меһмет Гәрәй, Ҡырым I Гәрәй улы, 1771—1772
 Баһадир Гәрәй, Мәҡсүд I Гәрәй улы, 1771—1774
 Мурад Гәрәй, Мәҡсүд I Гәрәй улы, 1774—1775
 Мөбәрәк Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1775—1777
 Арыслан Гәрәй, Нуман Гәрәй улы? Саадәт IV Гәрәй ейәне, 1767—1789
 Баһадир Гәрәй, Мөмин Гәрәй улы? Саадәт IV Гәрәй ейәне, 1789—1792

 Гәрәйҙәр ырыуынан сыҡҡан Перекоп Орбейҙары (Ор-Каптар) 

 Әхмәт Гәрәй, Меһмет Гәрәй IV улы, 1665—1666
 Сәләмәт Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1713—1716
 Азамат Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1730—1734
 Рәхим Гәрәй, Меһмет Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1746—1748
 Меһмет Гәрәй, Фәтих II Гәрәй улы, 1748—1750
 Сәлим Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1750—1756
 Шаһбаз Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1758—1764
 Сәхиб Гәрәй, Әхмәт Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1770—1771

 Гәрәйҙәр ырыуынан сыҡҡан Кубань сераскерҙары 

 Шахбаз Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1692—1699
 Бәхте Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1699—1710
 Бәхте Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1713—1726
 Сәлих Гәрәй, Саадәт IV Гәрәй улы, 1726—1728
 Мурад Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1728—1729
 Сәлим Гәрәй, Бәхте Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1736/1737
 Ғәзи Гәрәй, Бәхте Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1742/1743
 Саадәт Гәрәй, Бәхте Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1746
 Әхмәт Гәрәй, Мәхмүт Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1748
 Мәҡсүд Гәрәй, Сәлим II Гәрәй улы, 1755
 Саадәт Гәрәй, Бәхте Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1755—1756
 Сәләмәт Гәрәй, Хәлим I Гәрәй улы, 1756—1758
 Баһадир Гәрәй, Ҡырым I Гәрәй улы, 1758/1759
 Ғәзи Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1773—1774
 Шаһин Гәрәй, Әхмәт Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1774—1776
 Ғәзи Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1780

 Гәрәйҙәр ырыуынан сыҡҡан Буджак сераскерҙары 

 Ғәзи Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1692—1699
 Меңле Гәрәй, Сәлим I Гәрәй, 1699—1704
 Меһмет Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1711
 Әдил Гәрәй, Сәлим I Гәрәй улы, 1727—1728
 Сәлих Гәрәй, Саадәт IV Гәрәй улы, 1737—1738
 Хажи Гәрәй, Саадәт IV Гәрәй улы, 1748
 Сәләмәт Гәрәй, Дәүләт II Гәрәй улы, 1748—1750
 Дәүләт Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1750—1756
 Хажи Гәрәй, Саадәт IV Гәрәй улы, 1756—1757
 Саадәт Гәрәй, Хәлим I Гәрәй улы, 1757—1758
 Шаһбаз Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1758—1764
 Ҡырым Гәрәй, Фәтих II Гәрәй улы, 1764—1767
 Шаһин Гәрәй, Әхмәт Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1768—1769

 Гәрәйҙәр ырыуынан сыҡҡан Едисан сераскерҙары 

 Шаһбаз Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1750—1756
 Сәйет Гәрәй, Хәлим I Гәрәй улы, 1756—1758
 Бәхте Гәрәй, Ҡырым I Гәрәй улы, 1758—1764
 Шаһин Гәрәй, Әхмәт Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1770—1771
 Хажи Гәрәй, Сәлим III Гәрәй улы, 1777—1778
 Ғәзи Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1778
 Мурад Гәрәй, Мәҡсүд I Гәрәй улы?, 1780—1781
 Арыслан Гәрәй, Әхмәт Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1781—1782

 Гәрәйҙәр ырыуынан сыҡҡан Едичкул сераскерҙары 

 Баһадир Гәрәй, Ҡырым I Гәрәй улы, 1759—1763
 Әдил Гәрәй, Сәлим III Гәрәй улы, 1766—1767
 Туҡтамыш Гәрәй, Хәлим I Гәрәй улы, 1774—1777
 Арыслан Гәрәй, Әхмәт Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1777
 Хажи Гәрәй, Сәлим III Гәрәй улы, 1777—1778
 Ғәзи Гәрәй, Арыслан I Гәрәй улы, 1778
 Баһадир Гәрәй, Әхмәт Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1781—1782

 Гәрәйҙәр ырыуынан сыҡҡан Джембойлук сераскерҙары 

 Әхмәт Гәрәй, Меһмет Гәрәй улы, Дәүләт II Гәрәй ейәне, 1735
 Хажи Гәрәй, Сәлим III Гәрәй улы, 1777—1778
 Мурад Гәрәй, Мәҡсүд I Гәрәй улы? 1780—1781

 Гәрәйҙәр ырыуынан сыҡҡан Кубань Башбугтары 

 Арыслан Гәрәй, Нуман Гәрәй улы? Саадәт IV Гәрәй ейәне, 1787—1789
 Меһмет Гәрәй, Ҡырым Гәрәй I улы, 1789—1792

 Гәрәйҙәр ырыуынан сыҡҡан тарихсылар 

 Мөхәммәт Гәрәй
 Хәлим Гәрәй

 XX—XI быуаттарҙа Гәрәйҙәр Йорто 

 Ҡадир Гәрәй солтан (1891—1953), батша армияһы полковнигы. Граждандар һуғышы ваҡытында яраланған, Төркиәгә, ә унан АҠШ-ҡа эмиграцияға китә, "Черкес-Грузин йәмғиәте"нә нигеҙ һалған. 
 Сыңғыҙ Гәрәй (1921 йылда тыуған), элгәреһенең өлкән улы. Икенсе бөтә донъя һуғышы ваҡытында америка разведкаһында хеҙмәт итә. Яҙыусы һәм шағир, «Власть күләгәһе» («The Power of Shadow») китабы авторы.
 Жуматай Гәрәй (1915—1973) — Төркөстан баҫмасылары отряды лидеры. Коммунизмға ҡаршы һуғышҡан.
 Азамат Гәрәй (1924—2001), элгәреһенең ҡустыһы. 
 Ҡадир Дәүләт Гәрәй (1961 й. тыуған), элгәреһенең тәүге никахынан өлкән улы.
 Абазбәк Гәрәй (1965 й. тыуған), Жуматай Гәрәй улы.
 Сыңғыҙ Кәрим Солтангәрәй (1992 й. тыуған), элгәреһенең улы.
 Әдил Сәғәтгәрәй (1964 й. тыуған), элгәреһенең ҡустыһы. 
 Темужин Сержгәрәй (2002 й. тыуған), элгәреһенең улы.
 Каспиангәрәй (1972 й. тыуған), Азаматгәрәйҙең икенсе никахынан берҙән-бер улы. 
 Эрмек Дәүләтгәрәй (1998 й. тыуған), Абазгәрәй улы (Рәсәйҙә йәшәй).

 Һылтанмалар 

 Хронология правлений крымских ханов 

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

 (рус.)
 Олекса Гайворонский «Созвездие Гераев» 
 Ибраим Абдулла — Предки Гераев: исторические версии и факты
 Базилевич Василий Митрофанович. Из истории московско-крымских отношений в первой половине XVII века 


Ҡырым
*
Категория:Сыңғыҙиҙар
Категория:Донъя халыҡтары аристократияһы
Категория:Мосолман хакимдары династиялары
Категория:Ҡырым ханлығы
Категория:Гәрәйҙәр