Унасов Хажиәхмәт Ғәбиҙулла улы

Унасов Хажиәхмәт Ғәбиҙулла улы (7 ноябрь 1887 йыл — 17 ғинуар 1921 йыл) — хәрби эшмәкәр. Беренсе донъя һуғышында, Рәсәйҙә Граждандар һуғышында һәм Башҡорт милли хәрәкәтендә ҡатнашыусы. Бөрйән-Түңгәүер ихтилалы етәкселәренең береһе.

 Биографияһы 
Хажиәхмәт Ғәбиҙулла улы Унасов 1887 йылдың 7 ноябрендәПо другим данным — 7 октября 1887 года Ырымбур губернаһы Орск өйәҙенең Байыш ауылында тыуған.

Беренсе донъя һуғышында ҡатнашҡан.

1918—1919 йылдарҙа Башҡорт ғәскәрендә каптенармус дәрәжәһендә хеҙмәт иткән.

1920 йылда Бөрйән-Түңгәүер ихтилалы етәкселәренең береһе була. Июль-август айҙарында Хажиәхмәт Унасов большевиктарға ҡаршы ҡораллы отряд ойоштора, ул сентябрҙә башҡа баш күтәреүселәр менән бергә Башҡорт Ҡыҙыл Армияһына берләштерелә. Башҡорт Ҡыҙыл Армияһы командующийы итеп Ф. Б. Мәғәсүмов, ә 1-се дивизия начальнигы итеп Х. Ғ. Унасов һайлана. Уның дивизияһы һаны 3 мең кешегә етә. Ноябрь айында властарҙың баш күтәреүселәр менән һөйләшеүе барышында ҡорал һалыуҙан баш тартып, арҡаҙаштары Мәғәсүмов һәм Зәйнуллин менән бергә Бөрйән-Түңгәүер кантонында ҡораллы көрәште дауам итә.

Декабрҙә С. Ш. Мырҙабулатов һәм башҡалар аралашлығында Хажиәхмәт Унасов һәм совет власы араһында ихтилалды туҡтатыу, уның отрядындағы бөтә командирҙарҙың Стәрлетамаҡҡа килеүе тураһында килешеү төҙөлә. Темәстә Ш. А. Хоҙайбирҙин, Унасов һәм баш күтәреүселәр ҡатнашлығында митинг ойошторола, унда Унасов Хажиәхмәт тағы ла бер тапҡыр баш күтәреүселәрҙең талаптарын әйтеп ишеттерә:
 аҙыҡ развёрсткаһын бөтөрөргә;
 ирекле баҙар;
 Бөтә башҡорт булмаған халыҡтар отрядтарын Башҡортостан Республикаһынан ситкә сығарырғаПовстанческое движение башкир во второй половине 1920 — начале 1921 гг. на юго-востоке Башкортостана .
1921 йылдың 16 ғинуарында комиссар Чирков командаһы баш күтәреүселәр отряды командирҙары менән Стәрлетамаҡҡа китә. Темәстән сыҡҡандан һуң, комиссар Чирков бойороғо буйынса, ҡыҙылармеецтар уларҙы атып үлтерәләр. 17 ғинуарҙа С. Ш. Мырҙабулатов, Г. И. Симонов һәм Х. Г. Унасов Стәрлетамаҡҡа сыға, ләкин үҙенең командирҙары кеүек үк, Х. Г. Унасов та эске һаҡ ғәскәрҙәренең 68-се бригадаһы командиры Г. И. Симоновтың йәшерен бойороғо буйынса үлтереләПо заявлению М. Л. Муртазина, его застрелил С. Ш. Мурзабулатов, а по версии современников — Сагитов. По другим сведениям — лично Г. И. Симонов.

 Әҙәбиәт 






 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Статья в Башкирской энциклопедии
 Маннапов М. М. К вопросу об изучении родословной Юлый тархана и родового подразделения «бүреләр» д. Баишево Баймакского района // Историческое, политико-правовое, и социокультурное развитие Уральского региона: история и современность: материалы Всероссийской научно-практической конференции. — Сибай: издательство ГУП РБ «СГТ», 2011. — 384 с. — С.68 — 77.
 Маннапов М. М. Гибель одного из руководителей повстанческого движения башкир Хажиахмета Унасова и ситуация в башкирском крае после его смерти // Краеведческие записки Сибайского музея. Вып. 4: Сборник статей. Сибай: Сибайский информационный центр — филиал ГУП РБ Издательский дом «Республика Башкортостан», 2017. 120 с. С.43-52.

Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:7 ноябрҙә тыуғандар
Категория:1887 йылда тыуғандар
Категория:Баймаҡ районында тыуғандар
Категория:Ырымбур губернаһында тыуғандар
Категория:17 ғинуарҙа вафат булғандар
Категория:1921 йылда вафат булғандар
Категория:Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәрҙәре
Категория:Рәсәйҙәге Граждандар һуғышында ҡатнашыусылар
Категория:Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусылар (Рәсәй)