European Article Number

European Article Number, EAN (тауарҙың Европа номеры) —  стандарт штрих-кодтың Европа стандарты, тауар һәм етештереүсе идентификаторын кодлау өсөн тәғәйенләнә. Американың UPC стандартының өҫкүмәклеге булып тора. 

 Стандартлаштырыу 
EAN  кодтарын стандартлаштырыу һәм теркәү менән Европаның EAN  ассоциацияһы шөғөлләнә, ул АҠШ-тың  UCC (Uniform Code Council, Inc.)  һәм Канаданың ЕССС  (Electronic Commerce Council of Canada) ойошмалары эшләгән стандарттарҙы дауам итеп үҫтерә. 2005 йылда был ойошмалар берләшә һәм стандартлаштырыу буйынса глобаль «GS1» ойошмаһын хасил итә. «Рәсәйҙәге GS1 милли ойошмаһы» был ойошманың Рәсәй Федерацияһындағы вәкиле булып тора. 

Был стандарт бөтә илдәр өсөн универсаль һанала, ә Америка һәм Канада милли ойошмалары үҙ илдәрендәге бөтә сауҙа компанияларына иҫкергән UPC ҡоролмаларын һәм программаларын яңыға алмаштырырға тәҡдим итә. 

Кодтың төрҙәре:
 EAN-8 (ҡыҫҡартылған) — 8 һан кодлана.
 EAN-13 (тулы) — 13 һан кодлана.
 EAN-128 — регламентланған төркөмдәргә берләшкән теләһә күпме хәреф һәм һан кодлана. 
EAN-8 һәм EAN-13 кодтары тик һандарҙан тора. Мәҫәлән: 2400000032632. EAN-128 коды менән Code-128 алфавиты буйынса теләһә ниндәй һандағы хәрефтәр һәм һандар кодлана. Мәҫәлән: (00)353912345678(01)053987(15)051230, бында (15) төркөмө  2005 йылдың 30 декабре тигән яраҡлылыҡ мөҙҙәтен белдерә.

 Эшләү тарихы һәм UPC-тан айырмаһы 
Тәүҙә штрих менән кодлауҙың  Universal Product Code (UPC) тигән  Америка  системаһы эшләнә.  

Ул супермаркеттарҙа киң таралыу таба, шунлыҡтан европалылар ҙа уны индереү тураһында уйлаша башлай. Ике мәсьәләне хәл итергә кәрәк була: етештереүселәр үҙҙәренең тауарына код ҡуйһын өсөн уларҙы американ кодтарынан айырылып торған кодтар менән тәьмин итергә һәм магазиндарға Америка кодтарын да, Европа кодтарын да уҡыу мөмкинлеген бирергә, өҫтәүенә, тауар ҡабында ике  түгел, ә бер дөйөм код тороуы мөһим. Американың 12 урынлы кодына бер һан өҫтәп, 13 урынлы код ҡулланырға хәл ителә.

Американдарға һәм канадалыларға 0 һаны тәҡдим ителә.  

 EAN-13 кодының эске төҙөлөшө 
Был кодтарҙың эске айырмаһы  ун өсөнсө һанды хисаплап сығарыу  механизмына бәйле. 

 13-сө һан 
мини|EAN-13 кодлауы
мини|L-һан кодлауы
мини|G-һан кодлауы
мини|R-һан кодлауы
+EAN-13 кодының төҙөлөшөБеренсе һан6 һанлы беренсе (һул) 
төркөм  6 һанлы икенсе (уң) 
төркөм 0  LLLLLL  RRRRRR 1  LLGLGG  RRRRRR 2  LLGGLG  RRRRRR 3  LLGGGL  RRRRRR 4  LGLLGG  RRRRRR 5  LGGLLG  RRRRRR 6  LGGGLL  RRRRRR 7  LGLGLG  RRRRRR 8  LGLGGL  RRRRRR 9  LGGLGL  RRRRRR
+EAN-8 кодының төҙөлөшө 4 һанлы беренсе 
(һул) төркөм 4 һанлы икенсе
 (уң) төркөм LLLL  RRRR
Беренсе һан (иллюстрацияла — 5 һаны) өҫтәмә штрихтар менән түгел, ә штрих-кодтың һул яртыһын кодлау ысулы менән кодлаштырыла  (10 төрлө була ала). Таблицанан күренеүенсә, беренсе һанды кодлау өсөн штрихтарҙың башҡасараҡ һыҙылышы файҙаланыла, ул  L хәрефтәре һәм  G хәрефтәре менән билдәләнгән. Был кодтарҙың сиратлашыу үҙенсәлеге сканерға логика кимәлендә  13 һанды табырға мөмкинлек бирә. Мәҫәлән, «1» һаны өсөн  G-код — өсөнсө, бишенсе һәм алтынсы һандарҙа, йәғни һул өлөштөң G-коды ошо тәртиптә урынлашҡан булһа, сканер компьютерға беренсе һан тип  «1» һанын тапшыра. «2» һаны өсөн G-код — өсөнсө, дүртенсе һәм алтынсы һандарҙа, шуға ярашлы, сканер компьютерға «2» һанын сығара. Башҡа һандарға ҡарата был  логика таблицала күрһәтелгән.
+Һандарҙы кодлау һан L-код  R-код  G-код 0  0001101  1110010  0100111 1  0011001  1100110  0110011 2  0010011  1101100  0011011 3  0111101  1000010  0100001 4  0100011  1011100  0011101 5  0110001  1001110  0111001 6  0101111  1010000  0000101 7  0111011  1000100  0010001 8  0110111  1001000  0001001 9  0001011  1110100  0010111
L-кодтың, R-кодтың һәм G-кодтың график айырмалары түбәндәгенән ғибәрәт. Һәр һан өсөн был — аҡ-ҡара штрихтарҙың бер үк комбинацияһы, L-код R-кодтан тик фото негативындағы кеүек башҡарылыш менән генә айырыла,  ә G-код  R-кодтан реверслы (көҙгөләге сағылыш кеүек) башҡарылышы менән айырыла.

0 һаны өсөн кодта һул өлөштәге алты һандың береһенең дә көҙгө-негатив әүерелеше юҡ, йәғни бөтә штрихтар ҙа UPC-тағы кеүек L-код менән кодлана. EAN-сканер, G-кодлы штрихтары булмаған кодты осратһа, компьютерға беренсе итеп 0 һанын сығара. Ошо уҡ кодты хәҙер һирәк ҡулланыла торған UPC штрих-код сканеры уҡыһа, ул уны UPC өсөн үҙ коды тип күрәсәк. Ә UPC сканеры G-кодлы штрихлауға тап булһа, ул уны уҡый алмаясаҡ һәм йә хата тип баһалаясаҡ, йә бөтөнләй күрмәйенсә компьютерға бер ниндәй код та сығармаясаҡ.  «Аҫтан-өҫкә» тулы ярашлылыҡ ошоноң менән тәьмин ителә лә инде.

Шулай итеп, «Америка» кодтарының «Европа» сканерҙарында уҡылыу мөмкинлеге тулыһынса тәьмин ителә, ә киреһе — юҡ.  EAN-13 коды менән уның 13-сө һаны кодтың һул өлөшөндәге штрихтар сиратлашыуының негативлы-көҙгөлө  «уйыны» аша формалаша, ошо арҡала «Американың»  UPC сканеры Европа кодын уҡый алмай, ләкин кодтарҙың бер-береһенә максималь оҡшашлығы тәьмин ителә. Ваҡыт үтеү менән АҠШ-та һәм Канадала сканерҙарҙың ул тибы магазиндарҙан ҡыҫырыҡлап сығарыла һәм  EAN-13 кодировкаһын уҡый торғандары ҡуйыла. Шулай итеп, башҡа илдәрҙең тауарҙарын һатыу ҡыйынлыҡ тыуҙырмай. 

 Штрих-кодты визуаль сисеү 
Ҡара һәм аҡ штрихтарҙың киңлеген күҙ менән айырырға (ҡара һыҙыҡтарҙың киңлеге 1, 2, 3, 4 шартлы берәмек һәм һыҙыҡтар араһындағы бушлыҡтар 1, 2, 3, 4 шартлы берәмек тәшкил итә) түбәндәге таблица ярҙам итер:
+Һандарҙы кодлау ШтрихтарҺан 1-1-1-4  6 1-1-2-3  0* 1-1-3-2  4 1-1-4-1  3* 1-2-1-3  8 1-2-2-2  1* 1-2-3-1  5 1-3-1-2  7 1-3-2-1  5* 1-4-1-1  3 2-1-1-3  9* 2-1-2-2  2 2-1-3-1  7* 2-2-1-2  2* 2-2-2-1  1 2-3-1-1  4* 3-1-1-2  9 3-1-2-1  8* 3-2-1-1  0 4-1-1-1  6*
Штрихтар киңлеге арта барыу тәртибендә теҙелгән. Йондоҙло һандар кодлаштырыуҙың  L-G схемаһына ишаралай, йәғни йондоҙҙар иң беренсе (13-сө) һанды асыҡлау өсөн кәрәк. Геометрик йәһәттән ҡара һыҙыҡтың киңлеге (буш араның киңлеге менән сағыштырғанда) бер берәмеккә киңерәк булырға мөмкин, был  штрих-кодтың ҡайһы берҙә ағымлы принтерҙа баҫылыуы һәм буяуҙың ҡағыҙға һеңеүе йә таралыуы менән бәйле.

 EAN-8 
EAN-13 штрих-кодтарын ҡулланыу уңайлы, ләкин мөмкинлеге сикле. Әгәр тауар ваҡ булһа, уның  этикеткаһында EAN-13 кодын һуғырға урын етмәҫкә мөмкин. Кодты бәләкәйләтеү штрихтарҙың киңлегендә сағыла. Штрихтар үтә тар булһа, сканер дөрөҫ уҡый алмаҫҡа мөмкин. Ваҡ тауарҙарҙы маркировкалау өсөн  EAN-8 штрих-код стандарты булдырылған. Уның эсендә 13 урынына 8 һан ғына кодлаштырыла.

EAN-8 кодының һәр һаны, EAN-13 кеүек үк, дүрт штрих —  ике аҡ һәм ике ҡара —  ярҙамында кодлана. Штрихтарҙың сағыштырмаса киңлеге бер, ике, өс йә дүрт берәмек булырға мөмкин. Бер һан штрихтарының дөйөм киңлеге ете берәмек тәшкил итә.  Штрихтар комбинацияһын ҡайһы йүнәлештә уҡыһаң да була. 

 EAN-128 (GS1-128) 
мини|Этикетка с кодом EAN-128
Был формат сәнәғәт предприятиелары араһындағы йөк тураһында мәғлүмәт тапшырыуға тәғәйенләнгән. Кодта һүҙлек (Code-128) һәм код төркөмдәре регламентланған, әммә оҙонлоғо бирелмәгән. Бындай кодта төрлө мәғлүмәт булыуы ихтимал, мәҫәлән,  тауар коды, яраҡлылыҡ мөҙҙәте, үлсәмдәр, күләм, етештереүсенең партия коды һ. б. 

 GS1 милли ойошмаларының төбәк кодтары 
 Префикс GS1 милли ойошмаһы000-139GS1 АҠШ200-299 Эске нумерация (предприятиелар эсендә ирекле ҡулланыу өсөн)300-379GS1 Франция380GS1 Болгария383GS1 Словения385GS1 Хорватия387GS1 Босния-Герцеговина400-440GS1 Германия450-459
490-499GS1 Япония460-469GS1 Рәсәй470GS1 Ҡырғыҙстан471GS1 Тайвань474GS1 Эстония475GS1 Латвия476GS1 Әзербайжан477GS1 Литва478GS1 Үзбәкстан479GS1 Шри-Ланка480GS1 Филиппин481 GS1 Беларусь482GS1 Украина484GS1 Молдова485GS1 Әрмәнстан486GS1 Грузия487GS1 Ҡаҙағстан489GS1 Гонконг500-509GS1 Бөйөк Британия520GS1 Греция528GS1 Ливан529GS1 Кипр530GS1 Албания531GS1 Македония535GS1 Мальта539GS1 Ирландия540-549GS1 Бельгия, Люксембург560GS1 Португалия569GS1 Исландия570-579GS1 Дания590GS1 Польша594GS1 Румыния599GS1 Венгрия600-601GS1 Көньяҡ Африка603GS1 Гана608GS1 Бахрейн609GS1 Маврикий611GS1 Марокко613GS1 Алжир616GS1 Кения618GS1 Кот д'Ивуар619GS1 Тунис621GS1 Сүриә622GS1 Мысыр624GS1 Ливия625GS1 Иордания626GS1 Иран627GS1 Күвейт628GS1 Сәғүд Ғәрәбстаны 629GS1 БҒӘ640-649GS1 Финляндия690-699GS1 Ҡытай700-709GS1 Норвегия729GS1 Израиль730-739GS1 Швеция740GS1 Гватемала741GS1 Сальвадор742GS1 Гондурас743GS1 Никарагуа744GS1 Коста-Рика745GS1 Панама746GS1 Доминика Республикаһы750GS1 Мексика754-755GS1 Канада759GS1 Венесуэла760-769GS1 Швейцария770GS1 Колумбия773GS1 Уругвай775GS1 Перу777GS1 Боливия779GS1 Аргентина780GS1 Чили784GS1 Парагвай786GS1 Эквадор789-790GS1 Бразилия800-839GS1 Италия840-849GS1 Испания850GS1 Куба858GS1 Словакия859GS1 Чехия860GS1 Сербия һәм Черногория865GS1 Монголия867GS1 Төньяҡ Корея869GS1 Төркиә870-879GS1 Нидерланд880GS1 Көньяҡ Корея884GS1 Камбоджа885GS1 Таиланд888GS1 Сингапур890GS1 Һиндостан893GS1 Вьетнам899GS1 Индонезия900-919GS1 Австрия930-939GS1 Австралия940-949GS1 Яңы Зеландия950GS1 Баш офис955GS1 Малайзия958GS1 Макао977Матбуғат баҫмалары, матбуғат (ISSN)978-979Китаптар (ISBN)980Ҡайтармалы квитанциялар981-982Валюта купондары990-999Купондар

 Шулай уҡ ҡарағыҙ: 
 Штрих-код
 Контроль һан

 Һылтанмалар 
 Официальный сайт GS1
 EAN database
 Расшифровка и генерирование штрихкодов EAN-13 

Категория:Штрих-кодтар