Продкомиссар (хикәйә)

― урыҫ совет яҙыусыһы Михаил Александрович Шолоховтың 1924 йылда яҙылған хикәйәһе.

 Баҫманың тарихы 
«Продкомиссар» хикәйәһе тәүге тапҡыр  гәзитенең 1925 йылдың 14 февралендә сыҡҡан 37-се һанында баҫыла. Мәскәүҙә  нәшриәтендә сыҡҡан  (1926) һәм «Зәңгәрһыу дала. Дон хикәйәләре. 1923—1925» автор йыйынтығына инә (1931).

1924 йыл башында  исеме аҫтында  яҙыусылар төркөмө альманахында баҫыла. Мәскәүҙән Донға киткәндә, Шолохов, ҡулъяҙмаһы яҙмышы өсөн борсолоп,1924 йылдың 24 майында әҙәби альманах секретары М.Б Колосовҡа былай тип яҙа:

Һуңғараҡ Колосов былай тип хәтерләгән:

«Йәш гвардия» альманахы 1924 йылда баҫылып сыҡмай, һәм Колосов уны «Йәш ленинец» гәзитендә баҫырға тәҡдим итә.

 Сюжеты 
Әҫәр сюжеты нигеҙендә ― алты йылдан һуң тыуған станицаһына әйләнеп ҡайтҡас, үҙенең атаһының совет власы дошманы икәнен ишетеп белгән округ продкомиссары Бодягин тарихы. Икмәк тапшырғанда ҡаршылыҡ күрһәткәне өсөн уның атаһы атып үлтерелә. Һәм Бодягин үҙе лә, комендант Тесленко менән бергә, далала туңып барған малайҙы ҡотҡарып өлгөрөп, баш күтәргән казактар ҡулынан һәләк була.

 Хикәйә тураһында 
Хикәйәлә яҙыусының 1921—1922 йылдарҙа Ҡарғын станицаһында 32-се Дон өлкә продкомитеты әҙерләүҙәр контораһында заготконтора эш башҡарыусыһы делопроизводитель һәм Букановская станицаһында продинспектор булып эшләгән осорондағы биографик факттар сағылыш таба. Шолохов ул саҡта Үрге Донда үҙһаҡланыу отряды һәм продотряд составында бандитизмға ҡаршы көрәштә ҡатнаша. Крайҙы өйрәнеүсе һәм яҙыусы Г.Я Сивоволов фекеренсә, «Продкомиссар» әҫәрендәге станицаны тасуирлауҙа Ҡарғын станицаһы төҫмөрләнә:

 Персонаждар 
 Бодягин Игнат ― хикәйәнең төп геройы, округ продкомиссары. Алты йылдан һуң тыуған станицаһына икмәкте мәжбүри рәүештә алыу реквизициялау маҡсатында килә һәм атаһы-кулактың һәләк булыу шаһитына әйләнә. Финалда үҙе лә баш күтәргән казактар ҡулынан һәләк була, шунан алдараҡ туңған баланы үлемдән ҡотҡарып өлгөрә.

 Өлкә продкомиссары ― Бодягинды округ продкомиссары итеп тәғәйенләй.

 Игнат Бодягиндың атаһы ― кулак станица кулагы, ауыл сходында казактарҙы икмәк тапшырмаҫҡа өндәй. Трибунал ҡарары буйынса атыла.

 Трибунал рәйесе ― исемһеҙ персонаж, күнәк эшләү оҫтаһы бондарь булған. Игнат Бодягиндың атаһын атырға хөкөм итә.

 Етем ― Бодягин Игнат, үҙенең атын биреп, малайҙы үлемдән коткара.

 Тесленко ― трибунал янында комендант. Игнат Бодягиндың атаһын атып үлтерә һәм баш күтәргән казактар ҡулынан һәләк була.

 Фатир хужаһы ― Игнат Бодягин туҡтаған исемһеҙ хужа. Уға атаһы тураһында һөйләй.

 Адаптациялар 
Михаил Шолоховтың «Коловерть» «Червоточина» «Продкомиссар» хикәйәләре мотивтары буйынса 1970 йылда «Мосфильм» киностудияһында «Зәңгәрһыу дала» нәфис фильмы төшөрөлә. Ҡуйыусы режиссёрҙар В. Я. Лонской, В. Г. Шамшурин. Сценаристары Ю. Б. Лукин, В. Лонской һәм В. Шамшурин.

 Әҙәбиәт 
 Сивоволов, Г. Я. Михаил Шолохов: Страницы биографии.― Ростов н/Д.: Кн. изд-во, 1995.― 350 с. ISBN 5-7509-0244-7
 Шолохов, М. А.: Рассказы.― М.: Дрофа: Вече, 2002.― 320 с.― (Библиотека отечественной классической художественной литературы). ISBN 5-7107-6865-0 («Дрофа»); ISBN 5-7838-1229-3 («Вече»)
 Шолоховская энциклопедия/ Колл. авторов; глав. ред. Ю. А. Дворяшин; вступ. ст. М. М. Шолохов. — М.: Издательский дом «СИНЕРГИЯ», 2013. — 1216 с.: ил. ISBN 978-5-94238-022-9

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Донские рассказы.  Продкомиссар 
 Продкомиссар

Категория:1924 йылғы хикәйәләр
Категория:Алфавит буйынса әҙәбиәт әҫәрҙәре
Категория:Михаил Шолохов хикәйәләре