Беренсе йәмиғ мәсете

Өфө ҡалаһының беренсе йәмиғ мәсете — Башҡортостан Республикаһында һәм Өфө ҡалаһында иң төп мәсеттәрҙең береһе.
Адресы: Башҡортостан, Өфө ҡалаһы, Туҡай урамы 48-се һанлы йорт. Мәсет бинаһы мәҙәни ҡомартҡы тип иғлан ителгән.

 Тарихы 
Мәсет 1830 йылда Ырымбур мосолман диниә назараты мөфтөйө Ғәбдрәхимов Ғәбдесәләм тәҡдиме буйынса Өфө ҡалаһының 2-се гильдия сауҙагәре Хоҙайсәйетов Мөьмин Таһир улы аҡсаһына төҙөлә.

1894—1911 йылдарҙа инженер-архитектор И. Мәлев проекты буйынса реконструкция уҙғарыла.

1920-се йылдарғаса Беренсе Өфө йәмиғ мәсете Рәсәй мәсеттәре араһында төп мәсет вазифаһы ролен башҡара.

Мәсеттә «Ғосмания» мәҙрәсәһе һәм дә ике класлы урыҫ-башҡорт училищеһы булған.

1960 — 1992 йылдарҙа Беренсе йәмиғ мәсете Өфө ҡалаһында эшләп килгән берҙән-бер мәсет иҫәпләнгән.

 Имам-хатибтар 
 Ғәбдесәләм Ғәбдрәхимов (1830 йылдан)
 А. Ғабдесәләмов (1840 йылдан)
  Ш. Ғ. Сөләймәнов (1844—1885)
 Ғосманов (1888 йылдан)
 Йыһангир Абыҙгилдин (1907—1938)
 Баймөхәмәт Туғыҙбаев
 Нурмөхәмәт Ниғмәтуллин (1983—1992)
 М. М. Мөхәмәдисламов (1992—2006)
 В. М. Тимерғәлиев (2006 йылдан).

 Ҡыҙыҡлы факттар 
Халыҡ телендә Туҡай мәсете тип йөрөтөләВ Тукаевской мечети отметили рождение пророка. Бының ике төрлө версияһы йәшәй. Беренсе версия мәсет Стәрлебаш районы биләмәһендә йәшәүсе күренекле дини эшмәкәрҙәр биргән Туҡаевтар нәҫеле менән бәйле, тиҙәр. XIX быуатта Стәрлебаш мәҙрәсәһе Рәсәй мосолмандарының дини мәркәзе булған.Ахмеров А. Ю., Актуальные проблемы мусульманского образования и воспитания. 
Икенсе версия буйынса, мәсет урынлашҡан урам  ошо исем менән аталғанға  күрә,  шулай аталып йөрөтөлә, тиҙәр.

 Әҙәбиәт 
 В память столетия Оренбургского Магометанского Духовного Собрания, учрежденного в г. Уфе. СПб., 1892.
 Васильева О. В., Латыпова В. В. и др. Дорога к храму: история религиозных учреждений г. Уфы. Уфа, 1993.

 Һылтанмалар 
 Валеева М. Г. Первая соборная мечеть.//Статья в Башкирской энциклопедии 


Категория:Өфө мәсеттәре

 Иҫкәрмәләр