Тимер ҡапҡалар

Тимер ҡапҡалар (Ђердапска клисур, Porţile de Fier) — Карпат һәм Балҡан тауҙары (йылға ҡапҡалары) яҡынайған ерҙә, Оршов ҡалаһынан түбәндә Сербия менән Румыния сигендә Дунай йылғаһының үҙәне тарайған урын. Оҙонлоғо — 15 км, киңлеге — 162 м. Европаның иң матур урындарының береһе тип һанала.

 Тәбиғи һәм тарихи-мәҙәни ҡиммәттәре 
Уң яҡ ярында Джердап (Сербия) милли паркы урынлашҡан. Тимер ҡапҡалар өлкәһенең хәҙерге халыҡтарының иң боронғолары — роман телле валахтарҙың (балкан-роман төркөмө) ярымкүсмә малсылыҡ менән шөғөлләнеүсе ҡәбиләләре. Төньяҡ ярында уларҙың вари: тары булып румындар тора. Көньяҡ ярында әлеге ваҡытта сербтар һәм серб влахтары йәшәй.
слева|мини|275x275пкс|Урта быуаттарҙа Тимер ҡапҡаларға инеү юлын Голубацк ҡәлғәһе һаҡлай

 Хужалыҡта ҡулланыу 
Дунай йылғаһының Переграда тип аталған шаршылары һәм тупһаһы 1896 йылда оҙонлоғо 2,5 километр булған Сипск урау каналын төҙөгәнгә тиклем судноларға йөрөргә ҡамасаулайИзоляцияланған серб ятҡан ауылдарҙы йөрөп булмай.. 1964 — 1972 йылдарҙа Югославия менән Румыния СССРҙың фәнни-техник ярҙамында заманса суднолар йөрөү системаһын эшләй, плотиналар төҙөлә һәм ике ҡеүәтле гидроэлектростанция (Джердап I һәм Джердап II) тәҙәлә. Тарлауыҡтың иң ҙур ҡалаһы — Дробета-Турну-Северин (Румыния).

 Әҙәбиәт 
 Ҙур совет энциклопедияһы, 3-сө баҫма.

 Һылтанмалар 

 Железные Ворота (сербск.)
 Национальный парк Железные Ворота  (рум.)

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Балҡандар
Категория:Румыния географияһы
Категория:Сербия географияһы
Категория:Дунай