Мамалыга

мини|Мамалыга
Мамалы́га — кукуруз ононан ҡаты итеп бешерелгән бутҡа; молдаван милли ашамлығы. Кавказ халыҡтарында киң таралған: грузиндарҙа ( [гоми]), абхаздарҙа (), абазиндарҙа (абаста, баста), адыгейҙарҙа (марэмысэ), чечендарҙа ( — кукуруз ононан бутҡа), ингуштарҙа (журан-худар), осетиндарҙа ( — һүҙмә-һүҙ «үлмәҫ өсөн киҫәк»)Осетинский язык онлайн. Учебные и справочные материалы һәм Одессала.
Тәме, консистенцияһы һәм тышҡы күренеше буйынса бөтә бутҡаларҙан да айырыла. Балауыҙланған еп йәки махсус ағас бысаҡ менән теленә.

 Әҙерләү 
Суйын һауытта () кукуруз оно, һыу, тоҙ һалып, махсус болғағыс таяҡ ярҙамында әҙерләнә. Икмәк урынына ҡулланыу өсөн бешергәндә мамалыга ҡуйы итеп эшләнә, һәм, итальян полентаһы кеүек, теленергә мөмкин. Башҡа маҡсатта әҙерләгәндә мамалыганы шыйығыраҡ итеп эшләйҙәр.
Мамалыга ҡаймаҡ һәм брынза менән бирелә (). Ҡайһы берҙә мамалыганы тәрилкәгә ваҡлап һалып ҡайнар һөт менән бирәләр (). Мамалыганан шулай уҡ кукуруз күмәстәре лә эшләйҙәр, бының өсөн мамалыганы киҫкеләйҙәр һәм майҙа йәки туң майҙа ҡыҙҙыралар.
Мамалыга бик күп төр ашамлыҡтар составына инә, сөнки икмәкте алмаштыра. Шуларҙың береһе — мамалыга менән голубцы (). Икенсе ашамлыҡ — булз (), мамалыганан эсенә брынза һәм май һалып бешерелгән бәләкәй шариктар.
Мамалыга һыҙлыҡ, творог һәм сырҙар, бекон, йомортҡалар, бәшмәктәр, ҡурылған балыҡ һ.б. менән бирелергә мөмкин.

 Тарихы 
Тарихи мамалыга крәҫтиәндәрҙең икмәкте алмаштырған төп ризығы була. Мамалыганы шулай уҡ тарынан да эшләйҙәр. Молдаван кенәзлектәрендә кукуруз баҫыуҙары тураһында иң тәүге телгә алыу Дука Константин Георгиевич (1693-95) хакимлыҡ иткән осорға ҡарай. Кукуруз бик тиҙ тарала башлай, сөнки Ғосман империяһы уға һалым һалмай. Кукуруздан мамалыга тәме һәм туҡлыҡлылығы буйынса быға тиклем тарынан әҙерләнгән мамалыганан күпкә яҡшыраҡ була.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Абыста
 Угали
 Бануш
 Гоми
 Полента
 Кукуруз бутҡаһы
 Фуфу

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Көтөүселәрҙең мамалыга рецепты 
 «Мамалыгаға кил»  Чепрага Надежда Алексеевна башҡарыуында.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Молдова аш-һыуы
Категория:Румын аш-һыуы
Категория:Украин аш-һыуы
Категория:Бутҡалар
Категория:Кукуруз