Чемберджи Николай Карпович

Чемберджи́ Николай Карпович (24 август 1903 йыл — 22 апрель 1948 йыл) — СССР композиторы. Тәүге башҡорт операһы «Ҡарлуғас»тың авторы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1944). Икенсе дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1946).

 Биографияһы 
Николай Карпович Чемберджи́ 1903 йылдың 24 авгусында Царское Селола (хәҙерге Пушкин ҡалаһы) тыуған. Атаһы — Карп Владимирович Чемберджи Император Ғали йәнәптәренең лейб-табибы булып хеҙмәт итә. Карл Владимировичтың ҡатыны композитор А. А. Спендиаровтың ҡыҙ ҡәрҙәше Валентина Афанасьевна була.

Малайға ике йәш булғанда әсәһе Валентина Степановна мәрхүм була. Шунан һуң атаһы улын Ҡырымға мәрхүмә ҡатынының композитор туғаны Александр Афанасьевич Спендиаровтың ғаиләһенә оҙата. 1917 йылда Николай Чемберджи Мәскәүгә китә, унда тәүҙә тапёр булып йөрөй, шунан Мәскәү консерваторияһына инә һәм А. Н. Александровтың композиция класын тамамлай. Үҙәк эшсе йәштәр театрының («ТРАМ») дирижёры булаВся Москва: адресная и справочная книга на 1930 год..

Чемберджи ПРОКОЛЛ (Мәскәү консерваторияһы студенттарының производство коллективы) ағзаһы була. Күмәк башҡарыу өсөн йырҙар, марштар яҙа«Есть на Волге утёс», «Красный Кавказ (марш для духового оркестра)», «За донские просторы (Казачья строевая)».. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда Өфөлә тәүге башҡорт операһы «Ҡарлуғас»ты ижад итә. 1942 йылдан ВКП(б) ағзаһы.

Н. К. Чемберджи — ҙур симфоник оркестр өсөн күп һанлы әҫәрҙәр авторы, улар араһында — «Тажик сюитаһы», «Молдаван сюитаһы», «Әрмәнстан» симфонияһы, «Сон Дрёмович» балетыБыл поставлен автором либретто К.. Чемберджиҙы А. В. Нежданова башҡарыуындағы «Улыбка» тигән йыры бик популяр була.

Н. К. Чемберджи йәмәғәт эшмәкәрлегенә күп ваҡытын бүлә, СССР Музыка фондын ойоштороуҙа әүҙем ҡатнаша, СССР Композиторҙар союзында яуаплы вазифалар биләй.

Н. К. Чемберджи 1948 йылдың 22 апрелендә вафат була. Мәскәүҙә Новодевичье зыяратында ерләнгән.

Ҡатыны — пианист һәм композитор Зара Александровна Левина; ҡыҙы — филолог Валентина Чемберджи.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 Икенсе дәрәжә Сталин премияһы (1946) — 3-сө ҡыллы квартет өсөн
 Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1944)

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Г. Поляновский Н. К. Чемберджи. М.—Л., 1947 — 48 с.;
 Г. Поляновский Третий струнный квартет Н. К. Чемберджи;
 Г. Поляновский Живое наследие композитора. — МЖ,1963, № 17;
 Чемберджи В. Н. В доме музыка жила. — М.: Аграф, 2002.

Категория:Рәсәйҙең академик музыканттары
Категория:Мәскәү консерваторияһын тамамлаусылар
Категория:Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәрҙәре
Категория:XX быуат композиторҙары
Категория:Рәсәй композиторҙары
Категория:СССР композиторҙары
Категория:Алфавит буйынса композиторҙар
Категория:Алфавит буйынса музыканттар
Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:Санкт-Петербург губернаһында тыуғандар
Категория:Мәскәүҙә вафат булғандар
Категория:КПСС ағзалары
Категория:СССР Композиторҙар союзы ағзалары