Иберия (батшалыҡ)

Ибе́рия, Иве́рия, Ивирия Ка́ртли ( , , , )) — антик һәм византия авторҙары телгә алған Картли тарихи өлкәһе территорияһындағы боронғо батшалыҡ.

 Тарих 
Боронғо замандарҙан Иберия территорияһында бер нисә туғандаш ҡәбиләләр йәшәгән, антик авторҙар уларҙы «сасперҙар», «тибарендар», йыйылма «иберҙәр» («көнсығыш иберҙәр») тип атағандар. Урындағы халыҡ үҙ илен Картли тип исемләгән. Беҙҙең эраға тиклем III—II быуаттар араһында Иберия территорияһында синфи дәүләт барлыҡҡа килә. Иберҙәрҙең тормалары араһында Мцхета мөһим урынды биләй һәм һуңыраҡ Иберияның баш ҡалаһы була. Мцхета һәм Урбниси, Уплисцих һәм башҡа ҡалаларҙа һөнәрселек һәм сауҙа сәскә атҡан. Беҙҙең эраның тәүге быуаттарнда Иберияла грек һәм арамей яҙыуын ҡулланғандар. Иберияның көсәйеүелә (бигерәктә Фарсман II батшалығы осоронда) ошо дәүергә тура килә.

IV быуатта Иберияла феодаль мөнәсәбәттәр үҫешә башлай. 318—332 йыдарҙа (төрлө сығанаҡтар буйынса) батша Мириан III христианлыҡты дәүләт дине итеп иғлан итә. IV быуат аҙағында Иберия Сәсәниҙәр дәүләтенә буйһона башлай.V быуат уртаһында фарсылар власына ҡаршы Иберия батшаһы Вахтанг I Горгасал етәкселегендәге ихтилал була.
мини|Христофор Целлариус буйынса Колхида һәм Иберияның картаһы, Лейпцигта 1706 йылда нәшер ителгән

 Идара итеүсе династиялар 
 Арташесидтар (б.э.т. 165—30 йй.)
 Фарнавазидтар (б.э. 189 й. тиклем)
 Аршакиҙар (189—284 йй.)
 Хосроидтар (284 й. һуң)

 Әҙәбиәт 
 Апакидзе А., «Жизнь городов Древней Грузии», кн. 1. Тб., 1963;
 Лорткипанидзе О., «Античный мир и Картлийское Царство (Иберия)»,Тб., 1968;
 История Грузии, т. 1. Тб., 1962;
 Мцхета, Итоги археологических исследований, т. 1, Тб., 1958;
 Болтунова А. И., Описание Иберии в «Географии» Страбона, «Вестник древней истории», 1947, № 4;
 Меликишвили Г. А., К истории древней Грузии, Тб., 1959.

Категория:Грузия тарихы
Категория:Иберия (батшалыҡ)