Чад (күл)

Чад (, , ғәрәпсә Бар-эс-Салам) — Үҙәк Африкалағы тымыҡ реликт күле.

 География 
Чад, Камерун, Нигер һәм Нигерия территорияларының сигендә Сахара сүллегенең Чад уйпатында урынлашҡан. Бик һирәк булған аномаль күл кимәленең күтәрелеүе ваҡытында һыу Бахр-әл-Газаль йылғаһы үҙәне буйлап аға башлай.

Күл бассейныны майҙаны яҡынса 1 млн км², шуның яҡынса 700 мең км² майҙаны Шари йылғаһы бассейнына тура килә.

Чад күле аҙ һыулы. Уртаса тәрәнлеге яҡынса 1,5—2 м. Ҡушылдыҡтары: Шари, Мбули (Мбулу), Комадугу-Йобе.

Күлдең көнсығыш өлөшөндә Будума, Карка һәм Кури утрау төркөмдәре урынлашҡан.

Чад күлендә 179 төр балыҡ тереклек итә.

Чад күле — төбәктә мөһим һыу сығанағы булып тора. Күлдә балыҡ тотоу үҫешкән. Шари һәм Комадугу-Йобе йылғаларының тамаҡтары араһында суднолар йөрөшлө.

1960-сы йылдарҙан алып күл майҙаны кәмей барыуы күҙәтелә. 1963 йылда күлдең майҙаны — 25 мең км², 1973 йылда — 15,4 мең км², 1982 йылда — 2,3 мең км², 1994 йылда — 1,7 мең км². 1980-се йылдарҙа һәм 1990-сы йылдар башында ирригация өсөн күлдең һыуын ҡулланыу 4 тапҡыр арта .

2006 йылға ҡарата Чад күле 26 тапҡырға әҙәйгән һәм кибеүен һаманда дауам итә.

Һуңғы мең йыллыҡта Чад күленең етенсе тапҡыр кибеүе тураһында билдәле. Конго бассейны йылғаһы Убангиҙан күлгә һыу үткәреү проекттары төҙөләМировой водный конгресс 2008.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Barth, «Reisen und Entdeckungen in Nord- und Centralafrika» (Гота, 1855—58);
 Beadle L. С., The inland waters of tropical Africa, L., 1974.
 Nachtigal, «Sahara und Sudan» (Б. и Лпц., 1879—89).





 Һылтанмалар 



 Lake Chad as seen from Apollo-7 in 1968


Категория:Африка күлдәре
Категория:Сик буйы күлдәре
Категория:Сахара