Румынияла ер тетрәү (1802)

Румынияның Вранча тауҙарында ер тетрәү 1802 йылдың 26 октябрендә Изге Параскева көнөндә була . Рихтер шкалаһы буйынса 7,9 балл менән ул Румынияла теркәлгән иң көслө ер тетрәү осрағы булып тора. Ул Европала ла иң көслө ер тетрәүҙәрҙән иҫәпләнә: уның ҡеүәтен ике миллион квадрат километр майҙанда — Көнсығыш Европала һәм Балҡанда, Санкт-Петербургта һәм Эгей диңгеҙендә тойғандар.

Бухареста ер тетрәү көсө Меркалли шкалаһы буйынса VIII-ІХ тип баһалана. Күп кенә сиркәү манаралары , Котрочень монастыры емерелгән. Башлыса түңкәрелгән мейестәр арҡаһында күп янғындар сыҡҡан. Болгарияла Русе, Варна һәм Видин ҡалалары тулыһынса тиерлек емерелгән була .

 Емереклектәр һәм ҡорбандар 
Иң көслө тетрәү Бухареста көндөҙгө сәғәт ун ике менән бер араһында була. Көслө ер тетрәү 10 минут тирәһе була. Бик күп тарихи ҡомартҡылар, шул иҫәптән Изге Николай сиркәүе, Котрочент монастыры һәм 54 метрлыҡ Колцей манараһы емерелә. Грек тарихсыһы Дионисий Фотино хәбәр итеүенсә,  господарь Константин Ипсиланти ғаиләһе менән Вакарести монастырына күсенгән, сөнки уның һарайына ныҡ зыян килгән була. Әммә биналарға килгән ҙур зыянға ҡарамаҫтан, дүрт генә үлем теркәлгән, уларҙың өсәүһе — балалы йәһүд ҡатыны һәм сәйәхәт итеүсе сауҙагәр Колцей емерелгәндә һәләк була. Кеше ҡорбандары, моғайын, йорттарҙың бер-береһенән алыҫ төҙөлөүе, ҙур баҡсалар һәм ихаталар менән уратып алыныуы, тимәк тирбәлеү бер бинанан икенсеһенә таралмауы арҡаһында аҙ булғандыр. Бынан тыш, төҙөлөштә ағас һәм гонт кеүек еңел материалдар ҡулланылған.

Яссы ҡалаһында кенәз һарайының диуарҙары, күп ҡорамдар һәм монастырь манаралары емерелә. Брашов ҡалаһы һәм уның тирә-яғына, шул иҫәптән Ҡара сиркәүгә, ҙур зыян килә. Константинополь һәм күрше төбәктәр ҙә ҡаза күрә. 13:30 сәғәттә көслө тирбәлеүҙәр хәҙерге Украинала һиҙелә. Мәскәүҙә диуарҙарҙа ярыҡтар барлыҡҡа килә, тәҙрә быялалары ватыла, көмбәҙҙәр ишелеп төшә.

 Көсөргәнешлеге 
УрыныКөсөргәнешлегеБухарестIXЯссы
КишинёвVIII-IXКрайова
Русе, СилистраVIIIДева, Себеш, Сигишоара
Видин, Варна

Черновцы

СорокиVIIКиевVI ИстанбулV-VI  МәскәүIV-V

 Бухаресты төҙөкләндереү 
мини|229x229пкс|Бухаресты ер тетрәүҙән һуң кисекмәҫтән тергеҙергә бойорған Господарь Константин Ипсаланти.
Ер тетрәүҙән һуң Константин Ипсиланти кисекмәҫтән Бухаресты төҙөкләндерергә бойора. Ташсылар һәм һөнәрселәр һәләкәтте байығыу маҡсатында файҙаланып ҡалмаһындар өсөн, ул эшселәрҙең хеҙмәт хаҡын сикләй. Бухарест бер нисә йыл эсендә төҙөкләндерелә, әммә ҡайһы бер биналар һәм ҡоролмалар ҡабат тергеҙелмәй.

Артабанғы йылдарҙа тағы бер нисә ер тетрәү була, ләкин улар күп зыян килтермәй. Уларҙың береһе 1803 йылдың 15 июнендә була, Бухареста һыу менән тәьмин итеү системаларын  һәм күп насостарҙы эшлектән сығара. Тағы өс көслө ер тетрәү 1804 һәм 1812 йылдарҙа була.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Ер тетрәү
Категория:Молдавия
Категория:Румыния
Категория:Тәбиғәт һәләкәттәре
Категория:XIX быуат
Категория:1802 йыл