Лупан Андрей Павлович

Андре́й Па́влович Лупа́н (1912 — 1992) — молдаван, совет яҙыусыһы һәм йәмәғәт эшмәкәре. Молдавия ССР-ының халыҡ яҙыусыһы (1982). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1982). 1956 йылдан КПСС ағзаһы.

 Биографияһы 
Андрей Лупан 1912 йылдың 15 февралендә Мигулены ауылында (хәҙерге Молдова Республикаһының Шолданешты районы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 
1930 йылдарҙа Бессарабияның СССР-ға ҡушылыуы өсөн күмәк хәрәкәттә ҡатнаша, йәшерен Румын коммунистар партияһы сафына (1933) һәм Коммунистик йәштәр союзына инә, революцион хәрәкәт ағзаһы. БессарабияӨөлкә комитетының демократик азатлыҡты яҡлау блогы сәркәтибе итеп һайлана.
Хотиндан буласаҡ яҙыусының ҡатыны Рахиль (Рая) Гершевна Криворук та йәшерен коммунистик хәрәкәт ҡатнашсыһы була.Николай Савостин «Жена поэта: суровый роман»
1941 йылда, Молдавия Совет Социалистик Республикаһы төҙөлгәндән һуң, Кишинёв ауыл хужалығы институтының агрономия факультетын тамамлай.
1932 йылда яҙыша башлай. Революцион хәрәкәттә ҡатнашыу Лупандың ижадында сағылыш таба.
Беренсе «Шиғырҙар» йыйынтығы 1947 йылда баҫылып сыға; автор молдаван ауылы тормошо, һуғыш йылдары ваҡиғалары тураһында яҙа. Аҙаҡ «Балладаға инеш» (1954), «Мастер-ижад итеүсе» (1958), «Ер ағайы» (1959), «Ҡунаҡсыллыҡ ҡануны» (1966) һәм башҡа йыйынтыҡтары донъя күрә. «Яҡтылыҡ» пьесаһы (1948) молдаван ауылдарында коллективлаштырыу осоро ваҡиғаларына арналған. Лупан — очерктар һәм әҙәби-тәнҡит мәҡәләләр авторы. А. С. Пушкиндың, Лермонтовтың, Н. А. Некрасовтың, В. В. Маяковскийҙың, А. Т. Твардовскийҙың, Т. Г. Шевченконың, Янка Купаланың һ.б. әҫәрҙәрен молдаван теленә тәржемә итә.
Молдавия ССР-ының Фәндәр академияһы академигы (1961). 
МССР Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе (1946—1962), СССР Яҙыусылар союзы сәркәтибе (1959—1971). 4—5-се саҡырылыш СССР Юғары Советы депутаты; 2-3-сө, 6-сы һәм 7-се саҡырылыш Молдавия Юғары Советы депутаты. 
Андрей Лупан 1992 йылдың 24 авгусында вафат була.

 Маҡтаулы исемдәре һәм наградалары 
 Молдавия ССР-ының халыҡ яҙыусыһы (1982)
 Социалистик Хеҙмәт Геройы (15.02.1982)
 2 Ленин ордены (08.06.1960; 15.02.1982)
 3 Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (11.10.1949; 28.10.1967; 02.02.1972)
 миҙалдар
 СССР Дәүләт премияһы (1975) — «Үҙ йөгөм» шиғырҙар китабынан «Магистралдар» циклы өсөн
 Молдавия ССР-ының Дәүләт премияһы (1967) — «Ҡунаҡсыллыҡ ҡануны» шиғырҙар йыйынтығы өсөн (1966)

 Әҫәрҙәре 













 Әҙәбиәт 





 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 



Категория:Молдавия ССР-ының халыҡ яҙыусылары
Категория:Соцреалист яҙыусылар
Категория:Молдавия шағирҙары
Категория:Молдавия яҙыусылары
Категория:Молдавия революционерҙары
Категория:МССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаттары
Категория:Румыния коммунистар партияһы ағзалары
Категория:Молдавия Фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағзалары
Категория:КПСС ағзалары
Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары
Категория:Молдавия округтарынан СССР-ҙың халыҡ депутаттары
Категория:4-се саҡырылыш СССР Юғары Советы депутаттары
Категория:5-се саҡырылыш СССР Юғары Советы депутаттары
Категория:Молдавия ССР-ы Юғары Советы депутаттары
Категория:СССР яҙыусылары