Башҡортостандың махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре исемлеге

2020 йылға ҡарата Башҡортостан территорияһында 242 махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләре иҫәпләнә: ҡурсалыҡ (3), милли парк (1), тәбиғәт парктары (5), тәбиғәт заказниктары (28), тәбиғәт ҡомартҡылары (197), ботаник баҡса (1), дауалау-һауыҡтырыу урындары һәм курорттары (7).

 Дәүләт тәбиғәт ҡурсаулыҡтары 
 № Исеме Ойоштороу ваҡыты Урынлашҡан ереМайҙаны (га) Иллюстрацияһы 1 Башҡорт дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы 11 июль 1930 йыл Әбйәлил,  Белорет  һәм Бөрйән райондары 49 609 thumb|Маралдар 2  Көньяҡ Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы  19 июнь 1978 йыл  Башҡортостандың Белорет районы, Силәбе өлкәһе 252 800 (228 400Шул иҫәптән Башҡортостан Республикаһы биләмәһендә) thumb| Ямантау тауы янындағы урман 3 Шүлгәнташ ҡурсаулығы 16 ғинуар 1986 йыл Бөрйән  районы 22 531 thumb|)|Шүлгәнташ мәмерйәһе янында

 Милли һәм тәбиғәт парктары
 № Исеме Ойоштороу ваҡыты Урынлашҡан  ереМайҙаны  (га) Иллюстрацияһы<center>Милли парктар 1 «Башҡортостан» милли  паркы 11 сентябрь 1986 йыл  Бөрйән,  Күгәрсен  һәм Мәләүез райондары  82 300 thumb|Нөгөш һыуһаҡлағысы янындағы Ыласын ҡаяһы<center>Тәбиғәт парктары 1 «Асылыкүл» тәбиғәт паркы  19 ғинуар 1993 йылМилли парк булараҡ булдырылған Әлшәй, Бәләбәй, Бүздәк һәм  Дәүләкән райондары 47 500 thumb|Асылыкүл — Башҡортостандағы иң эре күл 2 «Ирәмәл» тәбиғәт паркы 31 декабрь 2010 йыл Белорет  һәм  Учалы райондары 49 338 thumb|Ирәмәл тауы 3 «Ҡандракүл» тәбиғәт паркы 18 ғинуар 1995 йыл Туймазы районы  5 174,6  thumb|Ҡандракүл буйы 4 «Мораҙым тарлауығы» тәбиғәт паркы 23 ғинуар 1998 йыл Йылайыр һәм  Күгәрсен райондары 23 117,9 thumb|Оло Эйек буйында 5 «Еҙем» тәбиғәт паркы 15 октябрь 2018 йыл Ғафури районы 36 482 thumb|мини|Еҙем йылғаһы Мәмбәт ҡаяһы янында

 Резерваттар 
 № Исеме Ойоштороу ваҡыты Урынлашҡан  ереМайҙаны  (га) Иллюстрацияһы 1 «Башҡортостан Уралы» ЮНЕСКО иҫәбендәге комплекслы биосфера резерваты 2012 йыл Бөрйән, Ишембай, Йылайыр, Күгәрсен  һәм Мәләүез райондары  345 700 thumb|

 Дәүләт тәбиғәт заказниктары 
Барыһы Башҡортостан Республикаһында 29 дәүләт тәбиғәт заказниктары булдырылған, дөйөм майҙаны 383 224,9 га, шул иҫәптән, 17 зоологик, 9 ботаник, 3 ландшафт. Һуңғы мәғлүмәттәргә ярашлы, Оло Ямантау тауында һирәк осраған файҙалы үләндәр популяцияһы заказнигы бөтөрөлгәнПопуляции редких полезных растений на г. Б. Ямантау // ИАС «ООПТ России»..

 Таблицаның төҫтәр схемаһы Комплекслы Ботаник Геологик Гидрологик Дендрологик Зоологик Ландшафт
200px|thumb|Мәсем ҡаяларынан төньяҡҡа күренеш
}}

 Тәбиғәт ҡомартҡылары 

2020 йылдың 2 сентябренә ҡарата Башҡортостанда 197 тәбиғәт ҡомартҡыһы иҫәпләнә.

 Ботаник тәбиғәт ҡомартҡылары 

 Геологик тәбиғәт ҡомартҡылары 

 Гидрологик тәбиғәт ҡомартҡылары 

 Зоологик тәбиғәт ҡомартҡылары 

 Дендрологик тәбиғәт ҡомартҡылары 

 Комплекслы тәбиғәт ҡомартҡылары 

 Тәбиғәт ҡорматҡыһы статусын юғалтҡандар 

 Ботаник баҡсалар  
 РФА Өфө фәнни үҙәгенең Ботаника баҡса-институты

 Дауалау-һауыҡтырыу урындары һәм курорттар 
 «Асы» шифаханаһының тау-санитар һаҡлау округыЛечебно-оздоровительные местности и курорты Башкортостана .
 «Йоматау» шифаханаһының тау-санитар һаҡлау округыСтатья «Юматово» в Башкирской энциклопедии.
  «Йәшел сауҡалыҡ» шифаханаһының тау-санитар һаҡлау округы.
 «Красноусол» шифаханаһының тау-санитар һаҡлау округы.
 «Ҡарағай» шифаханаһының тау-санитар һаҡлау округы.
  «Яҡтыкүл» шифаханаһының тау-санитар һаҡлау округыСтатья «Якты-куль» в Башкирской энциклопедии.
 «Янғантау» шифаханаһының тау-санитар һаҡлау округы.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
Китаптар

 Кучеров Е. В., Мулдашев А. А., Галеева А. Х. Ботанические памятники природы Башкирии. — Уфа, 1991. — 144 с.
 Кучеров Е. В., Кудряшов И. К., Максютов Ф. А. Памятники природы Башкирии. — Уфа: Башк. кн. изд-во, 1974. — 367 с.



Норматив-хоҡуҡи акттар
 Постановление Совета Министров Башкирской АССР от 17 августа 1965 года №465 «Об охране памятников природы Башкирской АССР»
 Постановление Совета Министров Башкирской АССР от 26 декабря 1985 года №212 «Об охране дикорастущих видов растений на территории Башкирской АССР»
 Постановление Кабинета Министров Республики Башкортостан от 26 февраля 1999 года №48 «Об утверждении положений об особо охраняемых природных территориях в Республике Башкортостан»
 Постановление Правительства Республики Башкортостан от 19 июня 2003 года №146 «Об объявлении природных объектов и комплексов памятниками природы республиканского значения»
 Распоряжение Правительства Республики Башкортостан от 21 июля 2005 года №673-р
 Постановление Правительства Республики Башкортостан от 7 июля 2009 года №259 «О памятниках природы Республики Башкортостан»
 Постановление Правительства Республики Башкортостан от 14 декабря 2010 года №480 «О памятниках природы республиканского значения»
 Постановление Правительства Республики Башкортостан от 30 декабря 2011 года №514 «Об объявлении природных объектов и комплексов памятниками природы республиканского значения в Гафурийском, Мелеузовском и Нуримановском районах Республики Башкортостан»
 Постановление Правительства Республики Башкортостан от 21 февраля 2013 года №49 «Об объявлении природных объектов и комплексов памятниками природы республиканского значения в Баймакском районе Республики Башкортостан» 
 Постановление Правительства Республики Башкортостан от 19 марта 2014 года №110 «О памятниках природы республиканского значения»
 Постановление Правительства Республики Башкортостан от 11 апреля 2018 года №161 «О внесении изменений в некоторые решения Правительства Республики Башкортостан»
 Постановление Правительства Республики Башкортостан от 11 апреля 2018 года №163 «О внесении изменений в постановление Совета Министров БАССР от 17 августа 1965 года № 465 «Об охране памятников природы Башкирской АССР» 
 Постановление Правительства Республики Башкортостан от 26 сентября 2018 года №474 «Об объявлении природных объектов и комплексов памятниками природы Республики Башкортостан в Абзелиловском, Аургазинском, Бижбулякском, Бирском, Илишевском, Ишимбайском, Кушинаренковском, Миякинском и Учалинском районах Республики Башкортостан»
 Кадастровые сведения особо охраняемых природных территорий Республики Башкортостан по состоянию на 1 января 2019 года

 Һылтанмалар 





 Башҡортостандың махсус һаҡланыусы тәбиғәт биләмәләренең интерактив картаһы // Башҡортостан тәбиғәт парктары дирекцияһы. 

*
Категория:Исемлектәр:Башҡортостан
Башҡортостан