1956 йылғы мадьяр ихтилалы

1956 йылғы венгр (мадьяр) ихтилалы — (23 октябрь — 9 ноябрь 1956) (коммунистик осорҙан һуңбилдәләмәгә ярашлы communism Словарь Merriam-Webster Online Dictionary. Венгрияла 1956 йылғы мадьяр ихтилалы тип йөрөтөлә, совет сығанаҡтарында Венгриялағы 1956 йылғы контрревоюцион бола тип атала) — 1956 йылдың октябрь — ноябрендә Венгриялағы советтар яҡлы режимға ҡаршы күтәрелгән һәм совет ғәскәрҙәре тарафынан баҫтырылған ҡораллы ихтилал.

Венгр ихтилалы Һалҡын һуғыш осороноң иң мөһим ваҡиғаларының береһе була һәм Советтар Союзының Варшава килешеүе ойошмаһына ингән илдәрҙә коммунистик режимдарҙы ҡораллы хәрби көс ярҙамында һаҡларға әҙер булыуын күрһәтә.

 Тәүшарттар 
Икенсе донъя һуғышының аҙағына тиклем Венгрия нацистик Германия яғында була һәм артабан совет оккупация зонаһына эләгә. Бынан сығып, Гитлерға ҡаршы коалицияға ингән илдәрҙең 1947 йылғы Париж тыныслыҡ килешеүенә ярашлы, Советтар Союзы Венгрия биләмәләрендә үҙенең хәрби көстәрен тоторға хоҡуҡ ала, әммә союзниктарҙың оккупация ғәскәрҙәре Австриянан сығарылғас та, шулай уҡ был илдән китергә тейеш була. Союзниктар ғәскәре Австриянан 1955 йылда сығарыла.

1945 йылдың 4 ноябрендә Венгрияла дөйөм һайлау үткәрелә (:en:Hungarian parliamentary election, 1945). Унда тауыштарҙың 57 % Ваҡ милекселәрҙең бойондороҡһоҙ партияһына (урыҫса Независимая партия мелких хозяев һәм ни бары 17 % — коммунистарға бирелә. Коммунистик ВПТ (Венгр хеҙмәтсәндәре партияһы — Венгерская партия трудящихся террор, янау (шантаж) һәм махинациялар ярҙамында 1947 йылғы һайлау һөҙөмтәһендә берҙән-бер легаль сәйәси көскә әйләнә . Вегр коммунистары үҙҙәренең оппоненттары менән көрәштә башлыса совет оккупацион ғәскәрҙәренә таяна. Мәҫәлән, 1947 йылдың 25 февралендә совет командованиеһы парламенттың популяр депутаты Бела Ковачты ҡулға ала. Ул СССР-ға алып сығыла һәм шымсылыҡ (шпионлыҡ) өсөн хөкүм ителә.

 Иҫкәрмәләр  

 Әҙәбиәт 
 Гордиенко А. Н. Войны второй половины ХХ века. Мн., 1998.



 Һылтанмалар 
 Венгерское восстание 1956 года. // Альманах «Россия. XX век. Документы»
 Боевой состав ВС СССР — ввод войск в Венгрию (1956 г., операция «Вихрь») 
 Венгерская весна 56-го 
 Война и мир: Венгерский кризис 1956
 В. Гаврилов. Чёрный октябрь 1956-го. 
 Н. Морозов. Восстание из прошлого — Часть 1, Часть 2
 Тамаш Краус. О венгерских рабочих советах 1956 года
 К. Ерофеев. Чардаш на крови
 Рудольф Пихоя. Кремль-Венгрия: октябрь-ноябрь 1956 
 Холлош Э., Лайтаи В. «Холодная война» против Венгрии. 1956.
 В. Чекмарёв. Танковая осень в Будапеште
 Доклад Особой комиссии ООН по расследованию венгерских событий
 О. Филимонов. Мифы о восстании 
 В. Середа. Будапешт: осень красного цвета 
 В. Шурыгин. Письма мёртвого капитана
 Военно-исторический форум 
 Магид М. Памяти восставшего Будапешта
 Венгерский мятеж 1956: юбилей . // Новая экономика, № 9-10, 2006, С. 75-103.
 Дж. Гранвилл (Johanna Granville). In the Line of Fire: New Archival Evidence on the Soviet Intervention in Hungary, 1956, Carl Beck Paper, no. 1307 (1999): 1-41.
 Hungary 1956 — документальный фильм
 Евгений Музруков. Четвёртая звезда маршала Жукова  // журнал «Братишка», апрель 2013.

Категория:1956 йыл
Категория:XX быуат низағтары
Категория:Ихтилалдар
Категория:Венгрия тарихы
Категория:1956 йылғы Мадьяр ихтилалы