Ҡыҙылъяр (Баулы районы)

Ҡыҙылъяр — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Баулы районы ауылы. Ҡыҙылъяр ауыл биләмәһе составына керә һәм уның үҙәге булып тора.

 География 
Ауыл Ыҡ йылғаһы буйында, Баулы ҡалаһынан көнсығыштараҡ 11 км алыҫлыҡта урынлашҡанТатарская энциклопедия..

 Тарих 

Ҡыҙылъяр — ҡыр-йылан ырыуы татарҙарының һәм типтәрҙәрҙең ауылы. XVII быуатта ҡыр-йылан ырыуы башҡорттары тарафынан нигеҙләнгән. Ырымбур губернаһы Бөгөлмә өйәҙенә ҡарай. 1850 йылда Бөгөлмә өйәҙе Һамар губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Баулы улусы составына керә.

ХХ быуат башында ауылда 3 мәсет, һыу тирмәне теркәлгән. 1914 йылда Ҡыҙылъяр кешеләре Ыҡ йылғаһының үрге ағымында, уның уң ярында Ҡыҙылъяр ауылына (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Йәрмәкәй районы) нигеҙ һалалар.

1920 йылда ауыл яңы ойошторолған Татар АССР-ының Бөгөлмә кантоны составына керә. 1930 йылдан — Баулы районы, 1935 йылдан — Ютазы районы, 1963 йылдан — Бөгөлмә районы, 1965 йылдан — йәнә Баулы районы составында була.

 Халҡы 
1795 йылда ауылда 226 башҡорт һәм 74 типтәр; 1816 йылда — 174 башҡорт һәм 44 типтәр; 1834 йылда — 498 аҫаба башҡорт, 17 керҙәш башҡорт һәм 66 типтәр; 1859 йылда — 1066 башҡорт йәшәй. Керҙәштәр сығышы менән Байлар улусы аҫаба башҡорттарынан булған.

 Инфраструктура 
Игенселек, малсылыҡ үҫешкән, комбикорм заводы эшләй. Ауылда урта мәктәп, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

 Билдәле шәхестәре 
 Юнысова Асия Шәйехриза ҡыҙы — журналист, шағир.
 Яруллин Фәнис Ғатаулла улы — шағир, драматург.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

 Западные башкиры по переписям 1795—1917 гг. — Уфа, 2001.


Категория:Баулы районы тораҡ пункттары
Категория:Ыҡ буйындағы тораҡ пункттар
Категория:Татарстан ауылдары