"Кутузов" исемендәге Орел стратегик һөжүм операцияһы

Орловская наступательная операция ("Кутузов")Основной конфликт: Вторая мировая война 
Великая Отечественная война 
Курская битва 
Т-34 азат ителгән  Орел ҡалаһының Мәскәү урамындаВаҡыты12 июль — 18 август, 1943 гйылУрынОрел , Брянск, Калуга өлкәләреҺөҙөмтә СССР-ҙың еңеүе. Орел, Кром, Мценск, Болхов, Карачев, Жиздраны азат итеү. 
Брянск йүнәлешендә һөжүм итеү шарттарын тәьмин итеү һәм совет ғәскәрҙәренең  Белоруссиияның көнбайыш сиктәренә инеүе.Дошмандар  граница|22x22пкс|Флаг СССР СССР
  ссылка=Флаг_Третьего_рейха|альт=Красный флаг, в центре которого находится белый круг с чёрной свастикой|граница|22x22пкс|Флаг Третьего рейха Германия
 Командующийҙар  граница|22x22пкс|Флаг СССР Иван Баграмян
граница|22x22пкс|Флаг СССР Константин Рокоссовский

граница|22x22пкс|Флаг СССР Василий Соколовский

граница|22x22пкс|Флаг СССР Маркиан Попов
  ссылка=Флаг_Третьего_рейха|альт=Красный флаг, в центре которого находится белый круг с чёрной свастикой|граница|22x22пкс|Флаг Третьего рейха Ханс Клюге
ссылка=Флаг_Третьего_рейха|альт=Красный флаг, в центре которого находится белый круг с чёрной свастикой|граница|22x22пкс|Флаг Третьего рейха Вальтер Модель
 Яҡтарҙың көсө  1,28 млн.кеше

 21 меңдән артыҡ орудие һәм минометтар   
2,4 тыс. танк 
 3 мең  самолёт
  600 меңдән артыҡ кеше

7 мең  орудие һәм  миномёттар 
1,2 мең танк һәм САУ

1 меңдән артыҡ  самолётКУРСКАЯ БИТВА
 Юғалтыуҙар  112 529 үлгән/хәбәрһеҙ юғалған
317 361 яраланған, 429 890 барлығы,

2 586 танк һәм  САУ 

892 орудие һәм миномёт 
1 014 һуғыш самолёты 
Россия и СССР в войнах XX века — Потери вооруженных сил 
  2-се танк һәм  9-сы  армия период с 10.07. - 20.08.43 й. осоронда:
14 691 үлгән 
62 629 яраланған
11 368 хәбәрһеҙ юғалған 
барлығы 88 688Human Losses in World War II Heeresarzt 10-Day Casualty Reports per Army/Army Group, 1943 (BA/MA RW 6/556, 6/558) 
2-се танк һәм 9-сы  армия 01.08. - 31.08.43 й. осоронда:
4 221 үлгән
22 604 яраланған
4 491 хәбәрһеҙ юғалған
барлығы 31 316
  ссылка=commons:Category:Oryol_during_World_War_II|16x16пкс Аудио, фото, видео  на Викискладе
"Кутузов" исемендәге Орел стратегик һөжүм  операцияһы "Кутузов" — совет һөжүм операцияһы , ул 1943 йылдың 12 июленән 18 авгусҡа тиклем Курск һуғышы ваҡытында Орел янындағы дошмандың күмәк төркөмөн тармар итеү өсөн алып барылды.

"Кутузов" операцияһы планына ярашлы 12 июлдә  Көнбайыш (командующие — генерал-полковник В. Д. Соколовский) һәм Брянск  (командующийы — генерал-полковник м. М. Попов) фронттары  Орел йүнәлешендә һөжүм башлаған. 15 июлдә ( № 00408/оп директиваһы нигеҙендә) немецтәрҙең һөжүме башланғансы үҙе торған сиктәргә сығыу маҡсатында  Үҙәк фронт контр һөжүм башлай һәм 18 июлдә ул үҙенең элекке торошон тергеҙә. 19 июлдең таңында  Үҙәк фронт ғәскәрҙәре "Кутузов" кодлы исем аҫтындағы операцияға тулыһынса инеп, Курск-Кром йүнәлешендә һөжүмгә күсә.

 Орел плацдармында дошмандың  37 дивизияһы (шул иҫәптән 8 танк һәм ике моторлаштырылған  9-сы һәм 2-се танк армияһы) торған. Немец ғәскәрҙәренең төп оборона  һыҙаты  тәрәнлеккә 5-7 км-ға тиклем йыһазландырылған булған. Кешеләр йәшәгән эре ауыл, ҡалалар нығытылған таяныс пункттарына әйләндерелгәндәр.  Бигерәк тә  Орел, Болхов, Мценск һәм Карачев ҡалалары нығытылған ҡалаларға әйләндерелгәндәр. Шуны ла  әйтергә кәрәк, 2-я танк армияһы  фронттан август аҙағында сығарылған  һәм  43 йылдың сентябренән ул  Балҡан тауҙарына ебәрелгән.

 Көнбайыш һәм Брянск фронттары һөжүмдең  тәүге ике көнө эсендә   дошмандың  Орел-Курск дуғаһындағы  тактик оборона зонаһын өҙгән. Һөжүм киң һыҙатта алып барғанлыҡтан, Үҙәк фронт Кром йүнәлешендә дошманға көслө баҫым яһай.  29 июлдә  Болхов, ә 5 августың таңында  — Орел дошмандарҙан азат ителә. 18 августа совет ғәсҡәрҙәре Брянскиҙең көнсығышындағы  дошмандың "Хаген" оборона һыҙығына килеп етә. Орел янындағы немецтәрҙең "Центр" исемле армия төркөмө еңелгәндән һуң  немец командованиеһының Орел плацдармын көнбайышҡа табан һөжүм өсөн  файҙаланыу планы селпәрәмә ватыла. Контр һөжүмдә булған  Ҡыҙыл Армияның хәрәкәте   көнбайышҡа табан һөжүм менән алмашына.

Һуғыш ваҡытында беренсе салют Орелды азат итеү хөрмәтенә бирелде.

 Юғалтыуҙар 

 Совет ғәскәрҙәренең һаны һәм кешеләрҙе юғалтыу Кривошеев Г. Ф.иҫәпләүҙәре буйынса 
 Кривошеев Г. Ф.иҫәпләүҙәре буйынса"Кутузов" операцияһында совет ғәскәрҙәренең , һәләк булғандарҙың һаныГ. :
Наименование объединений и сроки их участия в операции Боевой состав и численность войск к началу операцииЛюдские потери в операции количество соединенийчисленностьбезвозвратныесанитарныевсегосреднесуточные Западный фронт (левое крыло)сд — 19, тк — 2, отбр — 523330025585768561024414241 В том числе: — 11-я гв. армия (12.07.-30.07.43 г.)сд — 12, тк — 2,1705001276838513512812699 — 50-я армия (12.07.-18.08.43 г.)сд — 7, отбр — 16280053951776723162610 — 11-я армия (20.07.-18.08.43 г.)49791558020559685 — 4-я танковая армия (20.07.-18.08.43 г.)244349967439248 Брянский фронт (3-е формирование — весь период)сд — 21, тк— 2, сбр — 1, отбр — 1409000391731232341624074274 Центральный фронт (весь период)сд — 41, ид — 1, тк — 4, сбр — 3, отбр — 4, УР — 3645300477711172711650424343 ИтогоДивизий — 82, корпусов — 8, бригад —14, УР-31287600112529 (8,7 %31736142989011313

 См. шулай уҡ 
 Список операций вооружённых сил СССР во Второй мировой войне
 Список частей-участников Курской битвы

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Рәсәйҙәге алыштар
Категория:Алфавит буйынса алыштар