Буков Емилиан Нестерович

Буков Емилиан Нестерович (; 8 август 1909 йыл — 17 октябрь 1984 йыл) — молдаван совет прозаигы һәм шағиры. Молдавия ССР-ының халыҡ яҙыусыһы (1966). 

 Биографияһы 
Емилиа́н Не́стерович Бу́ков 1909 йылдың 8 авгусында Бессарабияның көньяғында Дунай тамағында урынлашҡан Яңы Килия ҡалаһында (хәҙерге Украинаның Одесса өлкәһе) тыуған.

1931 йылдан 1936 йылға тиклем Бухарест университетының әҙәби-философия факультетында уҡый.

Румынияның Коммунистик йәштәр союзы ағзаһы була, йәшерен революцион эштә ҡатнаша. Румын журналдарында яҙыша. Буржуаз йәмғиәтте үткер тәнҡитләгән һәм революцион көрәш пафосы менән һуғарылған «Эш ҡайнай» (1932), «Ҡояш телмәре» (1937), «Ҡытай» (1938) исемле шиғырҙар йыйынтығы баҫтырып сығара.

1940 йылда Бессарабия СССР-ға ҡушылғас, Емилиан Буков Молдавия ССР-ында йәшәй. 1950 йылдан ВКП(б) ағзаһы.

«Мин һине күрәм, Молдавия» (1942 йыл), «Днестрҙа яҙ» (1944 йыл), «Илем минең» (1947 йыл), «Этаждар үҫә» (1952 йыл), «Шиғырҙар» (1954 йыл) шиғырҙар йыйынтыҡтарын, «Реут ҡалаһы» (1956 йыл, рус теленә тәржемә 1958 йыл) шиғри романын һәм башҡа әҫәрҙәрен баҫтырып сығара.

Емилиан Буков яҙған «Андриеш» шиғри әкиәт буйынса Параджанов Сергей Иосифович шул уҡ исемле фильм төшөргән. Ул шулай уҡ «Йөрәк ялҡыны» хикәйәләр йыйынтығы (1965 йыл), «Йәшлек йыры» поэмаһы (1969 йыл), «Магистраль» романы (1969) авторы.

Буковтың «Дунай — тынысһыҙ һыу» пьесаһы (1956 йыл) Румыния оккупацияһы йылдарында Дунай балыҡсылары сығыштарына арналған. Ваҡиғалар 1925—1926 йылдарҙа киң ҡолас ала. Сәхнәлә 1957 йылда «Шау-шыулы Дунай» исеме аҫтында ҡуйыла.

Буков Шевченко Тарас Григорьевичтың — «Һайлап алынған» (Кишинёв, 1961, 1964) әҫәрҙәренең молдаван теленә тәржемәһе авторы һәм редакторы. Ул шулай уҡ украин шағиры тураһында мәҡәләләр авторы.

СССР-ҙың 2-се һәм 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1946—1954)Депутаты Верховного Совета СССР II созыва 1946—1950.

Е. Н. Буков 1984 йылдың 17 октябрендә Кишинёвта вафат була.

 1970—1973 йылдарҙа Буковтың 5 томлыҡ һайланма әҫәрҙәр йыйынтығы донъя күрә.
 1971 йылда режиссёр Петру Унгуряну яҙыусының ижады тураһында «Емелиан Буков» документаль фильмы төшөрә.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 Социалистик Хеҙмәт Геройы (08.08.1979)
 ике Ленин ордены (11.10.1949; 08.08.1979)
 ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (31.08.1959; 07.08.1969)Bucov Emilian — scriitor  
 миҙалдар
 Молдавия ССР-ының Дәүләт премияһы (1966) — «Зиле де азь, зиле де мыне» («Бөгөнгө көн, киләсәк көн») шиғырҙар һәм поэмалар йыйынтығы өсөн
 Молдавия ССР-ының халыҡ яҙыусыһы (1982)

 Библиография 




рус телендә
 Әҫәрҙәр йыйынтығы өс томда. М., 1983



 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 



 Һылтанмалар 

 Буков ҡәберендә монумент 
 Кишинёвта Буков йорто

Категория:Бухарест университетын тамамлаусылар
Категория:Молдавия шағирҙары
Категория:Молдавия яҙыусылары
Категория:МССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаттары
Категория:Молдавия революционерҙары
Категория:КПСС ағзалары
Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары
Категория:2-се саҡырылыш СССР Юғары Советы депутаттары
Категория:Молдавия ССР-ының халыҡ яҙыусылары
Категория:3-сө саҡырылыш СССР Юғары Советы депутаттары
Категория:Шағирҙар — гимн авторҙары
Категория:Соцреалист яҙыусылар