Белгестәр йорто (Өфө)

(Яр буйында урынлашҡан йорт'') — Башҡортостандың баш ҡалаһы Өфөләге торлаҡ йорт. Ленин һәм Зәки Вәлиди урамдары мөйөшөндә Ленин урамы, 2-се йорт адресы буйынса урынлашҡан. Рәсәй Федерацияһының мәҙәни мираҫ объекты.

Белгестәр йорто постконструктивизм стилендә төҙөлгән биш ҡатлы йортБашкирская АССР // Большая советская энциклопедия. Гл. ред. С. И. Вавилов. 2-е изд. Т. 4. Б — Березко. 1950. 644 стр., илл.; 54 л. илл. и карт.. Ул 1933—1937 йылдарҙа ике этапта төҙөлгән: беренсе һәм икенсе корпустар (Г. Д. Вагин, А. Филонов), ә өсөнсө корпусы (Г. В. Топуз һәм Плеханов) — 1942 йылда.  төҙөгән. Был йортто төҙөү өсөн 4 торлаҡ йорт бинаһын һүткәндәр.

СССР Халыҡ комиссарҙары Советы СНК һәм ВКП(б) Үҙәк Комитетының 1932 йылдың мартында «Белгестәр йортон төҙөү тураһында» Ҡарары сыға Һәм 1933 йылда бинаны төҙөү башлана. Йортто төҙөү 1932 йылда уҡ планлаштырылған була, әммә архитекторҙарҙың проекты өҫтәмәләр талап итә. Беренсе корпус 1936 йылда төҙөлә, икенсе корпус — 1937 йылда, ә Совет урамына яҡын ятҡан өсөнсө корпус 1942 йылда төҙөлә. Тәүҙә өйҙө енәйәт язаһын үтәүселәр төҙөгән булһа, немец хәрби әсирҙәре төҙөлөштө тамамлай. Бинаның беренсе корпусы ҡутарылған Воскресенский кафедральный соборы — ҡаланың төп ғибәҙәтхананаһыкирбесенән төҙөлә. Белгестәр йорто һуғыш алды Өфөһөндә төҙөлгән иң ҙур биналарҙың береһе була . Йорттоң эске ихатаһында фонтан ҡорола, шунда уҡ музыка мәктәбе булаОт Дома специалистов до бульвара Ибрагимова. Әлеге ваҡытҡа саҡлы йорт төҙөлөшө өлөшлөтә тамамланмаған көйө ҡала килә. Беренсе һәм икенсе корпустарҙың подъездарында лифт шахталары бар, ә лифттар һаман юҡ. Йоҡо бүлмәләрендә, балкон ишектәре була тороп, балкондар юҡ. Шуның өсөн ҡайһы бер фатир хужалары ишек урындарын кирбес менән томалап ҡуйған. Балкондар һәм лифттар булмауҙы 1942 йылда Ленинградтан эвакуацияланып килгән инженерҙарҙы ашығыс рәүештә урынлаштырыу кәрәклеге менән аңлатырға була.

Төҙөлә башланғаны бирле йорттоң классик төҫө йәшел ине, әммә 2000 йылдан башлап аҡһыл көрән бежевый төҫкә, ә аҙағыраҡ — һары төҫкә буята башлайҙар.

Был йортта төрлө йылдарҙа ҡалала һәм республикала билдәле һәм лайыҡлы кешеләр йәшәгәнлеге тураһында фасадындағы мемориаль таҡтаташтар һөйләй. Атап әйткәндә, был йортта яҙыусылар Ғ. Ғ. Әмиров һәм Дауыт Юлтый, РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы Н. Н. Байтирәков, химик П. П. Будников, халыҡ артистары Ғ. М. Минһажев, А. К. Мөбәрәков һәм Г. А. Мөбәрәковашағирҙар Рәшит Ниғмәти, С. Ғ. Ғәлимов һәм П. Г. Тычина, академик Г. С. РозенбергУсманов И. Ю. Библиография как диагноз // Бюл. "Самарская Лука: проблемы региональной и глобальной экологии. — 2009. — Т. 18. — №. 4. — С. 33-44.йәшәгән. Был йортта тәүге булып йәшәгән күп кеше 1930-сы йылдарҙағы сталин репрессияларыЕргин Ю. В. Ш. С. Абзанов — жертва тоталитарного сталинского режима. // История образования ҡорбаны булды.

1987 йылда, БАССР Министрҙар Советы күрһәтмәһе менән, бинаһы тарих ҡомартҡыһы булараҡ дәүләт һаҡлауы аҫтына алынаРаспоряжение Совета Министров Башкирской АССР от 04.12.1987 № 393р «О памятниках, отнесенных к числу памятников истории, археологии и искусства» (вместе с «памятниками истории», «памятниками археологии», «памятниками искусства»). Хәҙерге ваҡытта йортта «Прометей» үҫмерҙәр клубы эшләй.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 


Категория:Рәсәйҙең торлаҡ йорттары
Категория:Өфө биналары һәм ҡоролмалары
Категория:Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары
Категория:1942 йылда барлыҡҡа килгәндәр