Башҡортостан Республикаһының Мәғариф һәм фән министрлығы

Башҡортостан Республикаһының Мәғариф һәм фән министрлығы — Башҡортостандың мәғариф өлкәһендәге эшмәкәрлек менән идаралыҡ иткән башҡарма власть органы.

 Структураһы 
Министрлыҡтың структураһына инә:
 Дөйөм белем биреү һәм дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы бүлеге;
 Урта һөнәри белем биреү бүлеге;
 Юғары һөнәри белем биреү бүлеге;
 Мәғарифты мәғлүмәтләштереү секторы;
 Балаларҙың ялын һәм һауыҡтырыуҙы, уларға тәрбиә һәм өҫтәмә белем биреүҙе ойоштороу бүлеге.

 Вәкәләттәре 
Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы Башҡортостан территорияһында белем биреүҙең халыҡ-ара стандарттары юҫығында (ориентация), мәғариф системаһының дәүләт власы органдары, урындағы үҙидара органдары, йәмәғәт берләшмәләре, физик һәм юридик шәхестәр менән, белем биреү учреждегиеларында һәм мәғариф системаһы ойошмаларында идара итеү системаһын фәнни-тикшеренеү эштәрен координациялау буйынса үҙ-ара килешеп эшләүен тәьмин итеү йүнәлешендә берҙәм рәсәй белем биреү арауығында (пространство) республика һәм федераль программаларын тормошҡа ашырыу һәм үҫтереү менән шөғөлләнә.

Мәғариф министрлығы мәғариф системаһының үҫеше буйынса дәүләт сәйәсәтен формалаштырыу һәм тормошҡа ашырыуҙа, белем биреү процесының барлыҡ кимәлдәренең һәм баҫҡыстарының күсәгилешлеген иҫәпкә алып, республика башҡарма власть органдары эшмәкәрлеген координациялай, белем биреү үҫеше тенденцияларын комплекслы анализлай һәм фаразлай, республика башҡарма власть органдары, мәғариф системаһының белем биреү учреждениелары һәм ойошмалары, йәмәғәт берләшмәләре ҡатнашлығында мәғариф өлкәһендәге, белем биреү системаһындағы фәнни эшмәкәрлектең маҡсатлы, ведомство-ара программалары һәм проекттарын, шулай уҡ мәғарифҡа дәүләт ярҙамы төбәк-ара программаларын әҙерләй.

 Тарихы 
1917 йылдың ноябрендә Башҡорт Хөкүмәте эргәһендә халыҡ мәғарифы бүлеге төҙөлгән, уның етәксеһе итеп Муса Смаков тәғәйенләнгән.

РСФСР Халыҡ Комиссарҙары Советының 1918 йылдың 26 июне декретына ярашлы, урындағы власть органдары эргәһендә халыҡ мәғарифы бүлектәре ойошторола. Өфө губернаһында урындағы губревком — Өфө губерна халыҡ мәғарифы бүлеген (Уфгубоно) булдырған, ә Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы территорияһында, Башревком эргәһендә Мәғариф халыҡ комиссариатын (Башнаркомпрос) булдырған.

1922 йылдың июнендә, һуң уҡыусылар «Оло Башҡортостан» барлыҡҡа килгәндән һуң, Өфө губерна халыҡ мәғарифы бүлеген Башҡортостан мәғарифы халыҡ комиссариаты менән берләштергәндәр. Мәғарифтың халыҡ комиссары итеп элек «Бәләкәй Башҡортостан» мәғарифы комиссариатын етәкләгән Һ. С. Сәғәҙиев тәғәйенләнә. Ул ваҡытта мәғариф халыҡ комиссариатына театрҙар һәм музейҙар, мәҙәни-ағартыу учреждениелары һәм китап нәшриәте буйһонғанИстория Башкортостана в ХХ веке: учебник для студентов вузов. / под. ред. М. Б. Ямалова, Р. З. Алмаева. — Уфа: Изд-во БГПУ, 2007. — 308 с.-С. 154.

1946 йылда, СССР Юғары Советы Президиумы указдарына ярашлы, Халыҡ комиссариаттары Министрлыҡ итеп үҙгәртелгән. РСФСР Мәғариф Министрлығына һәм Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советына буйһонған БАССР Мәғариф министрлығы ойошторолған.

1990 йылдан бирле — Башҡорт ССР-ы Халыҡ мәғарифы Министрлығы, ә 1992 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тип атала.

 Башҡорт Хөкүмәтенең Мәғариф бүлеге мөдирҙәре 
 Смаҡов Муса Ғәтиәтулла улы (1917—1918)

 Башҡорт АССР-ының Мәғариф буйынса халыҡ комиссарҙары 
 Йәғәфәров Аллабирҙе Нурмөхәмәт улы (1919)
 Айҙаров Абдулғәлим Әхмәт улы (1919—1921)
 Килдебәков Мөхәммәтһаҙый Нурмөхәмәт улы (1921—1922)
 Сәғәҙиев Һиҙиәт Сибәғәт улы (1922—1923)
 Әҙеһәмов Абдулла Камалетдин улы (1923—1924)
 Ҡасимов Ғәзим Ҡасим улы (1924—1926)
 Ғисмәтуллин Абдулла Төхфәтулла улы (1926—1928)
 Иҙелғужин Кәрим Абдулла улы (1928—1930)
 Иҫәнсурин Әхмәт Рыҫмөхәмәт улы (1930)
 Әбүбәкеров Риза Вәхит улы (1930—1935)
 Дәүләтшин Ғөбәйҙулла Әхмәткирәй улы (1935—1937)
 Абыҙбаев Ибраһим Хафиз улы (1937)
 Әлибаев Сәғит Рәхмәт улы (1937—1938)
 М. Ш. Хәсәнов (1939—1941)
 С. С. Зәйнәшев (1941—1944)
 Ғ. Х. Ғүмәров (1944—1946)Статья в Башкортостан: Краткая энциклопедия 

 Башҡорт АССР-ы һәм Башҡортостан Республикаһы мәғариф министрҙары 
 Әлибаев Сәғит Рәхмәт улы (1946—1954)
 Мостафина Фатима Хәмит ҡыҙы (1955—1971)
 Йыһаншин Сабир Шәйәхмәт улы (1971—1985)
 Сөләймәнова Сәбилә Ғәйзулла ҡыҙы (1983—1988)
 Гарданов Рифғәт Тимербай улы (1988—1995)
 Хисамитдинова Фирҙәүес Ғилмитдин ҡыҙы (1995—1998)
 Мөхәмәтйәнова Ғәлиә Мөхтәр ҡыҙы (1998—2004)
 Рәхмәтуллина Зөһрә Йыһанур ҡыҙы (2004—2006)
 Баязитов Сынтимер Биктимер улы (2006—2007)
 Аллаяров Зиннәт Абдулла улы (2007—2011)
 Ғаязов Әлфис Суфиян улы (2011—2015)
 Шафиҡова Гөлназ Радмил ҡыҙы (2015—2018)
 Хажин Айбулат Вәкил улы (2018 — )

 Ведомство ҡарамағындағы учреждениеларДеятельность  
№ п/пАтамаһы Почта адресы1 Советтар Союзы Геройы Солтан Бикеев исемендәге Өфө профессиональ колледжы РБ, Өфө ҡалаһы, Һ.Дәүләтшина урамы, 32 Өфө ҡалаһы Әхмәт Дәүләтов исемендәге 10-сы ПТУ РБ, Өфө ҡалаһы, Октябрь проспекты, 43 Башҡорт иретеп йәбештереү-монтаж һәм сәнәғәт етештереүе колледжы РБ, Өфө ҡалаһы, Спартак урамы, 134 Стәрлетамаҡ профессиональ-техник колледжы РБ, Стәрлетамаҡ ҡалаһы, А. Невский урамы, 275 Салауат ҡалаһындағы 20-се ПТУ РБ, Салауат ҡалаһы, Хмельницкий урамы, 51/236 Ишембай ҡалаһындағы 21-се ПТУ РБ, Ишембай ҡалаһы, Ленин урамы, 18а7Октябрьский күп профилле профессиональ колледжы РБ, Октябрьский ҡалаһы, 25-се микрорайон8  Сибай төҙөү һәм сервис колледжы РБ, Сибай ҡалаһы, Таусылар проспекты, 49  Белорет төҙөлөш колледжы РБ, Белорет ҡалаһы, Октяюбрҙең 50 йыллығы урамы, 5310  Нефтекама күп профилле колледжы РБ, Нефтекама ҡалаһы, Ленин урамы, 3811  Бәләбәй индустриаль колледжы РБ, Бәләбәй ҡалаһы, Красная (Ҡыҙыл) урамы, 10112  Мәләүез индустриаль колледжы РБ, Мәләүез ҡалаһы, Беренсе Май урамы, 813 43-сө ПТУ РБ, Туймазы районы, Собханҡол ауылы, Южная (Көньяҡ) урамы, 514 Өфө ҡалаһындағы 44-се ПТУ РБ, Өфө ҡалаһы, Ухтомский урамы, 2915 Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы 54-се ПТУ РБ, Стәрлетамаҡ ҡалаһы, Волочаевская урамы, 216 Өфө политехник колледжы РБ, Өфө ҡалаһы, Зенцов урамы, 81а17 Өфө художество-сәнәғәт колледжы РБ, Өфө ҡалаһы, Өфө шоссеһы урамы, 2218 Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы 71-се ПТУ РБ, Стәрлетамаҡ ҡалаһы, Туҡай урамы, 2б19 Салауат ҡалаһындағы 72-се ПТУ РБ, Салауат ҡалаһы, С. Юлаев бульвары, 3621 Ишембай ҡалаһындағы 76-сы ПТУ РБ, Ишембай ҡалаһы, Геология урамы, 6022 78-се ПТУ РБ, Баҡалы районы, Баҡалы ауылы, Мәктәп урамы, 123 80-се ПТУ РБ, Йылайыр районы, Юлдыбай ауылы, Йылға аръяғы (Заречная) урамы, 124 Ауырғазы күп профилле колледжы РБ, Ауырғазы районы, Толбазы ауылы, Ленин урамы, 12525 Башҡорт агросәнәғәт колледжы РБ, Өфө ҡалаһы, Михайловка ауылы, Баҡса (Садовая) урамы, 626 85-се ПТУ РБ, Саҡмағош районы, Саҡмағош ауылы, Парк урамы, 327 Башҡорт аграр-технологик колледжы РБ, Илеш районы, Үрге Йәркәй ауылы, Комсомол урамы, 928 Башҡорт төньяҡ-көнбайыш ауыл хужалығы колледжы РБ, Балтасы районы, Иҫке Балтасы ауылвы, Комсомол урамы, 430 Нефтекама профессиональ колледжы РБ, Нефтекама ҡалаһы, Тракт урамы, 4132 94-се ПТУ РБ, Бүздәк районы, Ҡаран ауылы, Яңы (Новая) урам, 733  Башҡорт ауыл хужалығы профессиональ колледжы РБ, Асҡын районы, Асҡын ауылы, Ленин урамы, 15334 Учалы ауылындағы 98-се ПТУ РБ, Учалы районы, Учалы ауылы, Мәктәп урамы, 136 101-се ПТУ РБ, Яңауыл районы, Прогресс ҡасабаһы, Механизаторҙар урамы, 2437 Языково ауылындағы 112-се ПТУ РБ, Благовар районы, Языково ауылы, Пушкин урамы, 2538 Иҫәнғол ауылындағы 116-сы ПТУ РБ, Ейәнсура районы, Иҫәнғол ауылы, Геология урамы, 1739 148-се ПТУ РБ, Шаран районы, Шаран ауылы, Мәктәп урамы, 340 Мишкә агросәнәғәт колледжы РБ, Мишкә районы, Мишкә ауылы, Ленин урамы, 14341 Өфө художество-гуманитар колледжы РБ, Өфө ҡалаһы, Рыбаков урамы, 6а42  Дүртөйлө күп профилле колледжы РБ, Дүртөйлө районы, Иҫке Уртай ауылы, Кооператив урамы, 343  Баймаҡ ауыл хужалығы колледжы РБ, Баймаҡ районы, Урғазы ауылы, Коммунистик урам, 144  Дыуан күп профилле колледжы РБ, Дыуан районы, Дыуан ауылы, Гагарин урамы,51

 Ҡыҙыҡлы факттар 
2000 йылдан алып Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы эргәһендә Өфө ҡалаһы, Гоголь урамы, 34 адресы буйынса Республиканың мәғариф үҫеше тарихы музейы эшләйМузей истории образования Башкортостана .

 Ғауға 
2014 йылдың 4 авгусында интернетта 2014 йылдың 1 авгусында Башҡортостан Республикаһы мәғариф министры урынбаҫары Владимир Аристархов ҡул ҡуйған барлыҡ мәғариф идаралыҡтары етәкселәренә йүнәлтелгән документ хасил булды. Унда чиновник республиканың мәғариф идаралыҡтарына 2014 йылдың 15 авгусына саҡлы «төрлө провокацион хәрәкәттәр булдырмау маҡсатында, Украинаның көнбайыш өлкәләренән сыҡҡан уҡыусылар контингентының республика мәғариф ойошмаларында уҡытыу мөмкинлегенә анализ яһау» кәрәклегенһыҙыҡ өҫтөнә ала. Был республика президенты Рөстәм Хәмитовтың 2014 йылдың 21 июлендә сыҡҡан РП-160-сы һанлы «Республиканың башҡарма, урындағы үҙидара һәм хоҡуҡ һаҡлау органдарының Украина территорияһын ташлап китергә мәжбүр булған кешеләрҙе ҡабул итеп, ваҡытлыса урынлаштырыуҙы ойоштороу тураһындаПерестраховались до экстремизма» күрһәтмәһен тормошҡа ашырыу хаҡына эшләнергә тейеш булған.

Рәсәй Федерацияһы Мәғариф министрлығында документтың ысын булыуын раҫланылар, ләкин асылын тәнҡитләнеләр. РФ мәғариф һәм фән министры урынбаҫары Вениамин Каганов "инициативаның аптыратырлыҡ икәнен һыҙыҡ өҫтөнә алды, һәм республика мәғариф министры Әлфис Ғаязовҡа ситуацияға төшөнөргә тәҡдим яһаны һәм «алдағы көндә мәғәнәһен төрлөсә аңлатырлыҡ документтар донъя күрергә тейеш түгел» тине. СПЧ ағзаһы һәм «Агора» кеше хоҡуҡтарын яҡлау ассоциацияһы рәйесе Павел Чиков баһалауынса, башҡорт мәғариф министрлығы инициативаһын экстремизм тип атаны,  үҙәге директоры Александр Верховский Владимир Аристарховты эшенән сығарырға тәҡдим итте.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Башҡортостанда мәғариф

 Әҙәбиәт 
 Ергин Ю. В. Педагогические журналы Башкортостана 20-30-х годов XX века. //Педагогический журнал Башкортостана. № 1 (20), 2009. С.135.
 Кутушев Г. З. Народный комиссариат просвещения Башкирской АССР в 1919—1941 гг.: диссертация … кандидата исторических наук. — Уфа, 2014. — 228 с.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Министрлыҡтың рәсми сайты 

Категория:Башҡортостанда мәғариф
мәғариф
Категория:Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы