Төрөк лираһы

Төрөк лираһы (төрөк.Türk Lirası) — Төркиәнең аҡса берәмеге. 1923 йылдың 29 октябрендә Ататөрк үткәргән реформалар барышында ғосман лираһына алмашҡа индерелә. 2005 йылға тиклем лира = 100 ҡуруш = 4000 пара.

XX быуат аҙағы — XX быуат башында инфляция юғары булғанлыҡтан хаҡы бик ныҡ төшә. 2005 йылдың 1 ғинуарынан, Төркиә Республикаһы Милли банкы тарафынан инфляцияға ҡаршы уңышлы саралар күрелгәндән һуң, деноминация үткәрелә һәм «яңы төрөк лираһы» () индерелә, ул 1 000 000 иҫкегә тиң була; 2009 йылдың 1 ғинуарынан валютаның рәсми атамаһында «яңы» һүҙе ҡулланылмай.

1 төрөк лираһы = 100 ҡуруш.

 Төрөк лираһы (2009 йылдың 1 ғинуарынан) 

2009 йылдың 1 ғинуарынан Төркиә валютаһы ҡабат «төрөк лираһы» тип йөрөтөлә. Тимер аҡсаларҙың һәм банкноталарҙың номиналдарында «яңы» (yeni) тигән һүҙ булмаған яңы сериялары сығарыла.

 Тимер аҡсалар 
Яңы тимер аҡсалар 1, 5, 10, 25, 50 ҡуруш һәм 1 лира номиналлы итеп сығарыла. Тимер аҡсаларҙың бөтәһендә лә Мостафа Кәмал Ататөрктөң бер үк портреты төшөрөлгән. 
2009 йылдан Төркиәнең тимер аҡсалары Һүрәтләнеше Номиналы Техник тасуирламаһы Һүрәтләнеше Һуғылыу датаһы Аверсы Реверсы ДиаметрыҠалынлығы Массаһы Составы Ҡыры Аверсы Реверсы Һуғылышы Әйләнешкә сығыуы 42x42пкс 42x42пкс1 ҡуруш 16,5 мм 1,35 мм 2,2 г 70 % баҡыр
30 % цинк Шыма Номиналы, биҙәге, һуғылған йылы «TÜRKİYE CUMHURİYETİ»,
Мостафа Кәмал Ататөрк 2008 1 ғинуар 2009 45x45пкс 45x45пкс5 ҡуруш 17,5 мм 1,65 мм 2,9 г 65 % баҡыр
18 % никель
17 % цинк Шыма Номиналы, биҙәге, һуғылған йылы «TÜRKİYE CUMHURİYETİ»,
Мостафа Кәмал Ататөрк 2008 1 ғинуар 2009 47x47пкс 47x47пкс 10 ҡуруш 18,5 мм 1,65 мм 3,15 г 65 % баҡыр
18 % никель
17 % цинк Шыма Номиналы, биҙәге, һуғылған йылы «TÜRKİYE CUMHURİYETİ»,
Мостафа Кәмал Ататөрк 2008 1 ғинуар 2009 51x51пкс 51x51пкс 25 ҡуруш 20,5 мм 1,65 мм 4 г 65 % баҡыр
18 % никель
17 % цинк Зырлы Номиналы, биҙәге, һуғылған йылы «TÜRKİYE CUMHURİYETİ»,
Мостафа Кәмал Ататөрк 2008 1 ғинуар 2009 60x60пкс 60x60пкс 50 ҡуруш 23,85 мм 1,9 мм 6,8 г Тышҡы ҡулсаһы:
65 % баҡыр
18 % никель
17 % цинк

Урта өлөшө:
79 % баҡыр
4 % никель
17 % цинк Зырлы Номинал, Истанбул, аҫылмалы күпер, һуғылыу йылы «TÜRKİYE CUMHURİYETİ»,
Мостафа Кәмал Ататөрк 2008 1 ғинуар 2009 66x66пкс 65x65пкс 1 лира 26,15 мм 1,9 мм 8,2 г Тышҡы ҡулсаһы:
79 % баҡыр
4 % никель
17 % цинк

Урта өлөшө:
65 % баҡыр
18 % никель
17 % цинк «T.C.» хәрефтәре һәм ләлә Номиналы, биҙәге, һуғылған йылы «TÜRKİYE CUMHURİYETİ»,
Мостафа Кәмал Ататөрк 2008 1 ғинуар 2009

 Банкноталар 
 2009 йыл өлгөһөндәге банкноталар Һүрәтләнеше Номиналы
(лира) Үлсәмдәре
(мм) Төп
төҫтәре Һүрәтләнеше Йөҙ яғы Кире яғы Йөҙ яғы Кире яғы 130x130пкс 130x130пкс 5 130×64 һороМостафа Кәмал Ататөрк портреты Профессор Айдын Сайылы портреты, Ҡояш системаһының фрагменты, атом структураһы һәм ДНК сынйырының өлөшө 136x136пкс 136x136пкс 10 136×64 ҡыҙыл Профессор Джахит Арф портреты, математик формулалар (Хассе-Арф теоремаһы) 142x142пкс 142x142пкс 20 142×68 йәшел Мимар Кәмәлетдин портреты, Ғази университеты һүрәте, акведук, геометрик фигуралар: куб, шар, цилиндр 148x148пкс 148x148пкс 50 148×68 һары ҡыҙыл Яҙыусы Фатма Алийә Топуз портреты, ҡағыҙ өйөмө, перо менән ҡара һауыты, китаптар 154x154пкс 154x154пкс 100 154×72 зәңгәр Музыкант Бухуризадә Итри портреты, Руми һыны, музыка ҡоралдары, нота билдәләре 160x160пкс 160x160пкс 200 160×72 алһыу Шағир Юнус Эмре портреты, Юнус төрбәһе, осоп йөрөгән күгәрсендәр, раузалар Һүрәттәрҙең масштабы — 1 пиксель/мм.

 Төрөк лираһының символы 
слева|67x67пкс|Currency sign
2012 йылдың 1 мартында төрөк лираһының уникаль билдәһе барлыҡҡа килеүе хаҡында иғлан ителәTurkey introduces symbol for its national currency: a double-crossed ‘t’ .
Авторы — Түлай Лале (Tülay Lale), уның тәҡдиме финалға сыҡҡан дүрт дәғүәсенең эше араһынан һайлап алынаTL SİMGE YARIŞMASI SONUÇLARI .

Символ ике тапҡыр һыҙылған L хәрефенән (төрөк. , ингл. ) ғибәрәт, ул шулай уҡ t хәрефенә лә (төрөк., ингл. ) ишара яһай«TL Simge Yarışması» Basın Toplantısı TÜRK LİRASI SİMGESİNE KAVUŞUYOR .

2012 йылда Юникод стандартына индерелә, коды — U+20BA (₺).

 Валюта курсы режимы 
Әле Төркиәлә тирбәлеүсән валюта курсы файҙаланыла. Курс сәйәсәтенең һөҙөмтәлелек критерийы (курс якоры) булып  инфляция күрһәткестәре хеҙмәт итә.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Турецкие лиры старого образца 1999—2005 гг.  Галерея банкнот 
 Новые турецкие банкноты на сайте Центрального банка Турции 
 Буклет с подробным описанием банкнот и монет 2009 года 
 Банкноты стран мира. Банкноты Турции. 50 Турецких лир, 1930 года. (изображения и описания)
Категория:Азия валюталары
Категория:Әйләнештәге аҡсалар