Башҡорт ирекле отрядтары

Башҡорт ирекле отрядтары — Рәсәйҙәге Граждандар һуғышы осорондағы башҡорт частәренең хәрби формированиелары.

 Ойошторолоуы һәм тарихы 
Башҡорт ирекле отрядтары Башҡорт хәрби советы фарманына ярашлы 1918 йылдың июль — август айҙарында «Бәләкәй Башҡортостан» территорияһында ойошторола. Барыһы 13 башҡорт ирекле отрядтар ойошторола. Улар кантондар исемдәре менән тап килтерелеп атала: Арғаяш, Бөрйән-Түңгәүер, Ете ырыу, Дыуан, Ҡыпсаҡ, Көҙәй, Ҡошсо, Табын, Тамьян-Ҡатай, Тоҡ-Соран, Үҫәргән, Юрматы һәм Ялан. Хәрби ғәмәлдәрҙең бөтөүе менән отрядтарҙы кантон милиция органдарына әүерелдереү һәм уларҙы Башҡорт Хөкүмәтенең эске эштәр бүлеге ҡарамағына тапшырыу күҙ уңында тотола ине.

Башҡорт отрядтарының Халыҡ һаны һәм хәрби составы 1918 йылдың ноябрендә Отряд исеме Кешеләр һаны Шашкалар һаны Штыктар һаны Пулеметтар һаныАрғаяш 200 550 165 2Бөрйән-Түңгәүер 180 180 60 2Ете ырыу 300 300 60 2Дыуан 225 225 75 2Ҡыпсаҡ 180 180 65 2 Көҙәй 110 110 40 2Ҡошсо 250 250 55 2Табын 200 200 80 2Тамьян-Ҡатай 360 360 135 2Тоҡ-Соран 160 160 60 2Үҫәргән 160 160 55 2Юрматы 250 250 96 2Ялан 180 180 65 2Йәмғеһе 2 755 3 105 1 011 26
Башҡорт ирекле отрядтары Башҡорт ғәскәре составында иррегуляр частар булараҡ тора. Отрядтар Башҡорт хәрби советы янындағы ирекле отрядтарҙың махсус бүлегенә ҡарай, ә октябрҙән — Башҡорт ғәсҡәри идаралығына.

Башҡорт ирекле отрядтарының төп бурысы кантон хакимиәте органдарын һаҡлау булып тора. Шул уҡ ваҡытта 1918 йылдың июль — сентябрь айҙарында отрядтарҙың бер өлөшө В. К. Блюхерҙың Йыйылма Урал отрядына ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша.

1918 йылдың октябрендә Бөрйән-Түңгәүер, Ете ырыу, Тоҡ-Соран һәм Үҫәргән отрядтары һәм махсус команда Ғ. С. Иҙелбаев исемендәге Башҡорт айырым ирекле кавалерия полкына берләштерелә1918 йылдың ноябренән — 2-се Башҡорт айырым ирекле кавалерия полкы..

1918 йылдың декабрендә — 1919 йылдың февралендә Табын, Тамьян-Ҡатай һәм Юрматы башҡорт ирекле отрядтары Ырымбур менән Стәрлетамаҡ ҡалалары араһында фронт линияһының бер участкаһында оборона тоталар.

1919 йылдың февралендә Башҡорт ирекле отрядтары үҙ-үҙҙәрен тарҡата.

 Айырыу билдәләре 
Башҡорт частәренең 1918 йылдың июнь айында ҡабул ителгән айырыу билдәләре (1-се Башҡорт пехота полкы),Һалдаттар һәм кесе командирҙар 62x62пкс 60x60пкс 61x61пкс 62x62пкс 62x62пкс 61x61пкс Рядовой Ефрейтор Бомбардир Унтер-офицер Фельдфебель Подпрапорщик
 Обер-офицерҙар Штаб-офицерҙар 60x60пкс 64x64пкс 62x62пкс 63x63пкс 62x62пкс 61x61пкс 62x62пкс Прапорщик Подпоручик Поручик Штабс-капитан Капитан Подполковник Полковник

 Әҙәбиәт 

 Багаутдинов Р. О. Участие белых башкирских национальных частей на Екатеринбургском фронте // II Емельяновские чтения: Материалы Всероссийского научно — практической конференции (Курган, 11 — 12 мая 2007 г.). — Курган: Изд.-во Курганского гос. ун-та, 2007. — 293 с. С. 135—136.
 Национально-государственное устройство Башкортостана (1917—1925): документы и материалы в 4-х томах / сост. Б. Х. Юлдашбаев. — Уфа: Китап, 2002.
 Туракаев И. Башкирские части в гражданскую войну. — Уфа, 1929.
 Башкирский корпус на Востоке России 
 Войсковое управление Правительства Башкурдистана 

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Таймасов Р. С. Башкирские добровольческие отряды.// Статья в Башкирской энциклопедии 




Категория:Башҡортостан тарихы
Категория:1918 йылда ойошторолған хәрби частар һәм формированиелар
Категория:1919 йылда таратылған хәрби частар һәм формированиелар
Категория:Башҡорт ғәскәре