Сана

Сана (баҫым ҡуйыу варианттары: Сана́ һәм Са́на; صنعاء) — Йәмәндең баш ҡалаһы һәм илдең иң ҙур ҡалаһы. Халҡы — 2 575 347 кеше (2012).

 Атаманың барлыҡҡа килеүе 

 Топонимика 
Сана — ике эра араһында нигеҙләнгән боронғо ҡала. Топоним көньяҡ ғәрәп сығышлы һәм «ныҡ, нығытылған ҡаралты» тигәнде аңлата.

 Заманса норматив урыҫса исеме 
1966 йылда ғәрәп географик атамаларын урыҫса яҙыу ҡағиҙәләре рәсми раҫлана. Транскрипция нигеҙендә, ҡала «Санъа»Инструкция по передаче на картах географических названий арабских стран. — М.: Наука 1966. — С. 26.  (صنعاء) тип яҙылырға тейеш. Әммә атама ҡәҙимге «Сана» формаһында һаҡланып ҡала. 1986 йылда баҫылған «Сит ил географик атамалары һүҙлеге»ндә  (Словарь географических названий зарубежных стран) шулай уҡ  традицион «Сана» формаһы бирелгән.

 Географияһы 
Ҡала илдең эске өлөшөндәге яҫы таулыҡта, диңгеҙ кимәленән 2200 метр бейеклектә урынлашҡан, уны тирә-яҡап тауҙар уратып алған.

 Климаты 
Сана климаты сүлле тропик. Әммә диңгеҙ кимәленән юғары бейеклектә (2200 м) урынлашҡанға күрә, ҡалала климат йомшаҡ. Йәй йылы һәм тик һирәк кенә ныҡ эҫе була. Ҡыш йомшаҡ, ҡайһы ваҡыт ҡырау төшөүе мөмкин.

справа|мини|Сана
мини|305x305пкс|Санала балсыҡ йорттар
.

 Халҡы 
 Йыл Халҡы 1911 20 000 1921 23 000 1931 25 000 1940 80 000 1963 100 000 1965 110 000 Йыл Халҡы 1975 134 600 1981 280 0001986 427 505 1994 954 448 2001 1 590 624 2005 1 451 937

 Иҡтисад 
Ҡалала биҙәнеү әйберҙәре, көмөш, күн әйберҙәре, ебәк, балаҫ, ҡәһүә, сәнғәт әйберҙәре, туҡымалар менән сауҙа итәләр, туризм хеҙмәте әүҙем күрһәтелә.

 Иҫтәлекле урындар 
справа|мини|Дар әл-Хәжәр — Имам Яхъя ибн Мөхәммәдтең йәйге резиденцияһы. Элек Сана янында, ә хәҙер ҡала ситендә урынлашҡан.
Ҡалала төрлө ҙурлыҡтағы 50-гә яҡын мәсет бар, шунлыҡтан борон Сана ҡалаһын «күп манаралы» тип йөрөткәндәр.Азия.
 Бөйөк мәсет (Мәсет әл-Джами әл-Кәбир) (VII быуат)
 Сәләх-әт-Дин мәсете (XIII йәки XIV быуат, ә манара XVI быуатта төҙөлгән)
 Әл-Баҡырийа мәсет (1597 йыл)
 Талха мәсете (1619—1620 йылдар)
 Әл-Мәһди мәсете (1750—1751 йылдар)
 Әс-Сәлих мәсете
 Милли музей
 Ғәскәр музейы
 Суҡ-әл-Милх (үҙәк баҙар)
 Суҡ-әл-Ҡат баҙары (Иҫке ҡаланың көнсығышында) — ғәрәп баҙарҙарының иң боронғоларының береһе
 Иҫке ҡаланың урамдары һәм тыҡрыҡтары
 Йорт-манаралар
 Дар әл-Хәжәр — Имам Яхъя ибн Мөхәммәдтең йәйге резиденцияһы

 Туғандаш ҡалалар 
 20x20пкс Дүшәнбе (тадж. Дүшәнбе, دوشنبه), Тажикстан (25 июнь 1967)Сомонаи расмии Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ дар шаҳри Душанбе
  Анкара (Ankara), ТөркиәAnkara Büyükşehir Belediyesi Kardeş Şehirleri, Turkish & African cultural, and social economical co-opeartion association , abgerufen 11 am.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Густерин П. В. Йеменская Республика и её города. — М.: Международные отношения, 2006.
 Густерин П. Дар-аль-хаджар — дворец на скале // Азия и Африка сегодня. — 2007. — № 11.
 Густерин П. В. Города Арабского Востока. — М.: Восток—Запад, 2007. — 352 с. — (Энциклопедический справочник). — 2000 экз. — ISBN 978-5-478-00729-4.
 Густерин П. В. Санайская группа сотрудничества: результаты и перспективы // Дипломатическая служба. — 2009. — № 2.

 Һылтанмалар 
 Густерин П. В. Хронология россия-йеменское мөнәсәбәттәре 

Категория:Миллионер ҡалалар
Категория:Йәмән ҡалалары