Оҙондара

Оҙондара йәки Оҙондерә (әзерб. Uzundərə — «оҙон тарлауыҡ»  ; ) — халыҡ ҡатын-ҡыҙҙар бейеүе, йыш ҡына туйҙарҙа башҡарыла . Кавказ артында таралған   . Борондан — кәләштең йола бейеүе .

 Музыкаль һүрәтләмәһе 
Музыкаль күләме — 6/8 (шулай уҡ 7/8 күләмлеһе бар, беренсе нота ике тапҡырға оҙонораҡ). Темп — уртаса. Көйө — шуштерГаджибеков У. Алиева И. Практическое руководство по изучению азербайджанских ладов и развитию ладоинтонационного слуха. Баку: Адилоглы. 2010; стр. 87.. Бейеү көйө өсөн мелизматика байлығы, үҫтереү талғынлығы хас. Көй үҫешенең типик алымы — ике-, өс– һәм дүрт тактлы көйҙө төрлөләндереү.
справа|мини|251x251пкс

 Килеп сығышы 
Таулы Карабахтың Узундере ерлегендә килеп сыҡҡан Uzundərə — Wikimapia. (әзерб. Uzundərə — «оҙон тарлауыҡ») (Агдам районының Агдам һәм Каруанд ауылы араһында)Узундере (Энциклопедия мугама). Туй алдынан был тарлауыҡ аша үткәрелгән кәләш бейеүе . Бөгөн бейеү Әзербайжанда , карабах әрмәндәре араһында таралған. «Әзербайжан халыҡ бейеүҙәре» йыйынтығында карабах әрмәндәре менән әзербайжандарға яҡын йәшәү сәбәпле үҙләштергән, тигән фекер бар.

Туй ваҡытында ҡыҙҙың ата йорто менән хушлашыу ваҡытында башҡарылған. Хәҙер йола әһәмиәтен юғалтып, Әзербайжан ҡатын-ҡыҙҙар бейеүенең иң билдәлеһе .

 Башҡарыу 
Бейеүҙе туй мәжлестәрендә, байрам сараларында башҡаралар. Ғәҙәттә, ҡатын-ҡыҙҙар ғына бейей, әммә парлы башҡарыу ҙа мөмкин. Бейеүҙе еңел, талғын һәм тыйнаҡ бейейҙәр . Түңәрәк буйлап йөрөү хәрәкәттәре талғын .

Бейеү барышында әзербайжан ҡатын-ҡыҙҙар бейеүҙәренең Биҙәге күпмелер тәртибе чередуются өс төп элемент төп өлөштәре ҡулланыла: түңәрәк буйлап йөрөү, «һүҙме» (әзерб. ваҡ аҙымдар), «хырдалыҡ» кеүек алға йәки тирә-яҡҡа ваҡ хәрәкәттәр. Бейеү ваҡытында ҡул хәрәкәтенә ҙур иғтибар бирелә. Бейеү тамашасыларға баҫалҡы баш эйеү менән тамамлана.

 Мәҙәниәттә сағылышы 
Бейеү көйөн әзербайжан композиторы Узеир Гаджибеков «Быныһы булмаһа, тегенеһе» музыкаль комедияһының «Ни ҡәҙәр оло булһам да» («Мен не гедер, не гедер годжа олсам да») йырында ҡуллана.

«Оҙондара» бейеүен тағы 1941 йылда төшөрөлгән «Сабухи» әзербайжан фильмының 39:30 минутында күрергә була.

Арам Хачатуряндың «Гаянэ» балетының дүртенсе актында Оҙондара көйөн ишетергә мөмкин .

Музыка шулай уҡ «Эт һәм бесәй» (урыҫ. «Пёс и кот») совет йәнһүрәтендә яңғырай.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Описание танца «Узундара»  в Школе народного танца  на портале Piruet.info

 Әҙәбиәт 
 Исмайлов М., Карагичева Л., Народная музыка Азербайджана, в сб.: Азербайджанская музыка, М., 1961.

Категория:Әзербайжан халыҡ бейеүҙәре
Категория:Әрмән халыҡ бейеүҙәре
Категория:Грузин халыҡ бейеүҙәре