Иҙрис мәмерйәһе

Иҙрис (шулай уҡ Краснопольск, Киҫәташ, Һарай,Салауат) мәмерйәһе — Башҡортостан Республикаһының Салауат районындағы мәмерйә. Тарихи, тәбиғәтРоссия, Приволжский федеральный округ, Башкортостан, Салаватский район. Идрисовская пещера. «tury.ru» сайты һәм федераль әһәмиәттәге археология ҡомартҡыһы. 

Иҙрис ауылынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 1 километр алыҫлыҡта, Йүрүҙәндең һул яҡ ярында, йылға кимәленән 45 метр бейеклектәге ҡая өҫтөндә урынлашҡан. Беренсе тапҡыр Петер Симон Паллас материалдарында телгә алына. 

Карст мәмерйәһе, түбәнге һәм урта карбон эзбизендә барлыҡҡа килгән. Классификация буйынса Көнбайыш Урал спелеологик провинцияһы урта спелеологик өлкәһенең Өфө спелеорайонының Йүрүҙән-Лаҡлы спелеологик бүленешенә ҡарай . Төньяҡҡа һәм көнбайышҡа һуҙылған горизонталь коридорҙы хасил итә. Оҙонлоғо 93 метр, киңлеге 3,8 метр, бейеклеге 2,6 метр, амплитудаһы 10 метр, майҙаны 215 м², күләме 482 м³.

Мәмерйәнең киңлеге 2,4 метр һәм бейеклеге 3,8 метр булған тура мөйөшлө ауыҙының уң яғында өс тәҙрә бар. Улар аша оҙонлоғо 5 метр булған һәм өлөшләтә һыу менән тулған коридорға инергә мөмкин. 

Мәмерйә түбәһендә урыны-урыны менән сталактит ҡалдыҡтары һаҡланған. Иҙәне — балсыҡ. Мәмерйәләге температура +8 °C.

XX быуаттың 30-сы йылдарында крайҙы өйрәнеүсе М. И. Касьянов мәмерйәлә ҡыҙыл охра буяуы менән яһалған яҙыуҙар таба. Улар артабан Иҙрис яҙмалары исемен алаРәсәй Фәндәр Академияһының Археология институты сайты. Петроглифы Северной Евразии. Идрисовская пещера.

Башҡорт халҡының «Салауат мәмерйәһе» риүәйәтенә ярашлы, 1774 йылда бында Салауат Юлаев үҙ арҡаҙаштары менән йәшенеп ятаБашҡорт энциклопедияһы 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Аҫҡын боҙ мәмерйәһе
 Шүлгәнташ мәмерйәһе
 Лаҡлы мәмерйәһе
 Сыңғырауыҡ мәмерйәһе
 Салауат мәмерйәһе

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Чернецов В. Н. Наскальные изображения Урала // САИ. В 4-12(2). 1971;
 Петрин В. Т. Новые наскальные изображения Южного Урала // СА, 1976. № 4.
 Широков В. Н.. Институт истории и археологии УрО РАН, 1998—2004.

 Һылтанмалар 

 Энциклопедия Башкортостана. Идрисовская пещера
 Уральская историческая энциклопедия 
 Башҡорт энциклопедияһы. Иҙрис мәмерйәһе 

Категория:Башҡортостан мәмерйәләре
Категория:Алфавит буйынса мәмерйәләр
Категория:Эзбизташ мәмерйәләр
Категория:Карст мәмерйәләре
Категория:Башҡортостандың тәбиғәт ҡомартҡылары
Категория:Салауат районының иҫтәлекле урындары