Һылыу Елена

мини|Тесейҙың үҫмер Еленаны урлауы. Ҡыҙылфигуралы аттик амфора. 510. й. б. э. т. Дәүләт антик йыйылышы. Мюнхен
Һылыу Елена (Троянская, Спартанка; һ. б.-греч. Ἑλένη) — боронғо грек мифологияһындаМифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.1. С.431-432, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.2. С.97 ҡатын-ҡыҙҙарҙың иң сибәре. Башта Елена — дорийҙарҙың уңыш алиһәһе, уға Спартала һәм тарихи дәүерҙә табынғандарЕлена // Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978..

 Еленаның тыуыуы 
Ул Зевстың һәм Спарта батшабикәһе Лединың ҡыҙыПсевдо-Аполлодор. (өсөнсө ҡыҙыЕврипид. Ифигения в Авлиде 51). Икенсе версия буйынса Рамнунтела (Аттика) Зевс аҡҡош ҡиәфәтендә НемесиданыСтасин. Киприи, фр.9 Бернабе алдап, уның менән бәйләнешкә инә. Елена йомортҡанан тыуаПсевдо-Эратосфен. Превращения в звезды 25, со ссылкой на Кратина, Гермес был йомортҡаны Лединың теҙҙәренә һалаГигин.. Йомортҡа Спартала Левкиппид храмында һаҡланаПавсаний.. Тағы бер версия буйынса, уның әсәһе — океанидаГесиод. Перечень женщин, фр.24 М.. Птолемей Гефестион версияһы буйынса, Елена — Гелиос һәм Леди ҡыҙыКомментарий Д. О. Торшилова в кн. Гигин. Мифы. СПб, 2000. С.98.

 Елена һәм Тесей 
Елена иң матур ҡатын-ҡыҙ була, уға хатта алиһәләр көнләшә. Аттика батыры Тесей Пирифой ярҙамында Еленаны 12 йәшендә Артемида храмында бейеп йөрөгән сағында Спартанан урлайПлутарх. Тесей 31Гигин. Мифы 79. Уның ағалары Кастор һәм Политек Еленаны ҡотҡарып кире Тиндәре йортона ҡайтаралар, ул ҡыҙ булып ҡала.

 Еленаның туйы 
Еленаны күптәр кәләшлеккә әйттереп ҡарай, ләкин Тиндарей низағтар башланыуынан шикләнеп, Еленаны кемгәлер кейәүгә бирергә ҡурҡа. Одиссей Тиндарейға кейәү һайлау хоҡуғын Еленаның үҙенә бирергә тәҡдим итә. Елена Атрейҙың һылыу улы Менелайҙы һайлай. Менелай Тиндарей үлгәндән һуң Спартаның батшаһы була.
мини|Франческо Приматиччо, Еленаны урлау, 1530—1539
мини|Гастон Брусиере, «Троя Еленаһы», 1895

 Елена Трояла 
Менелай Спартала булмағанда Еленаны Троя кешеһе Парис урлай, был Троя һуғышы башланыуға сәбәп була. Еленаны урлау, Ликофрон версияһында, Гифия ярҙарындаЛикофрон. Александра 97 и схолии Елена Фисадҡа һәм Биноға ҡорбан килтергәндә булаЛикофрон. Александра 106 и комм.. Птолемей Гефестион версияһында — Елена Парфений тауҙарында һунарҙа булғанда урланаКомментарий Д. О. Торшилова в кн. Гигин. Мифы. СПб, 2000. С.114, Драконций буйынса — Кипрҙағы Афродита храмындаДраконций. Похищение Елены 488.
слева|мини|Алексей Егоров. Паристың Еленаны урлауы. 1831
Парис менән Елена һөйөү татын беренсе тапҡыр Кранай утрауында кисерәләрГомер.,Ликофрон. Александра 109. Елена, Гомер версияһында, Трояла 20 йыл үткәрә. Парис һәләк булғандан һуң Деифоб ҡатыны була.

Троянан Палладиумды урлаған саҡтарында Елена Одиссейҙы һәм Диомедты таныйЛесх. Малая Илиада, синопсис; Софокл. Лаконянки, фр.367-368 Радт. Троянан ҡасырға маташа, ләкин Деифоб уға ҡамасаулайЕврипид. Троянки 956—960. Елена Троя аты эсендә ултырғандарҙы саҡыра. Бер версия буйынса, диуарҙан факел күрһәтеп, Трояны һатаГигин. Мифы 249; Трифиодор. Взятие Илиона 520. Трояны алған төндө Веста храмында йәшенәВергилий.. Менелай уны шәрә килеш күреп, ҡылысын төшөрөп ебәрәЕврипид. Андромаха 628; Аристофан. Лисистрата 155. Еленаны кемдәрҙер таш бәреп үлтерергә теләйҙәр, ләкин уның йөҙөн күргәс, ҡулдарындағы таштары төшөп китәСтесихор. Елена, фр.201 Пейдж.

Күрәҙәсенең әйтеүе буйынса, Елена Троянан киткәндә Гефест эшләгән треножникты диңгеҙгә ташлай, уны кос балыҡсылары таба, һуңынан ул ете аҡыл эйәһенә эләгәПлутарх. Солон 4; Диоген Лаэртский I 32, ссылка на оракул Аполлона.

 Еленаның үлеме 
Һуғыштан һуң Орест һәм Пилад уны үлтерергә теләйҙәрЕврипид. Елена 1455—1502. Спарта версияһы буйынса, уның ҡәбере Ферапнала Спарта янында. Уның святилищеһы Спартала, йәнәшәһендә Алкман ҡәбере.

Родос версияһы буйынса, Менелай үлгәндән һуң Никострат менән Мегапенф Еленаны ҡыуалар һәм ул Родостағы үҙенең танышы Поликсоға бара. Тлеполеманың ҡатыны, тол Полиоксо, иренең үлеме өсөн үс алырға теләп, Елена һыу ингәндә уның янына үҙенең хеҙмәтсе ҡатындарын Эринийҙар ҡиәфәтендә ебәрә. Улар яңылыш Еленаның хеҙмәтсе ҡатынын таш атып туҡмайҙар, сөнки Менелай уға Еленаның күлдәген кейҙергән булғанПолиэн..

Птолемей Гефестион версияһы буйынса Троянан ҡайтып килгәндә Елена тюлень ҡиәфәтендәге Фетида тарафынан үлтереләКомментарий Д. О. Торшилова в кн. Гигин. Мифы. СПб, 2000. С.142-143, Птолемей Гефестиондың икенсе версияһы буйынса, Менелай менән Елена Оресты эҙләгәндә Ифигения уларҙы Артемидаға ҡорбанға килтерәВестник древней истории. 1947. № 4. С.278. Стесихор һәм кротондарҙың версияһы буйынса, Елена үлгәндән һуң Ахилдың ҡатыны була һәм Дунай тамағындағы Левка утрауында йәшәргә ҡала.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:«Илаһи комедия» персонаждары
Категория:Троя һуғышы