Уйылға районы

Уйылға районы  () — Рәсәйҙә, Силәбе өлкәһенең көнсығыш-көньяҡтағы район.

Үҙәге — Уйылға ҡасабаһыувельский, увелькаувельский посёлок (село).

Район исеме Уйылға йылғаһының исеменән киләРайон исеме Уйылға (Увелька) йылғаһының исеменән килә. Уйылға Уйға ҡоя. Уйылға башҡорт теленән ингән гидроним.

 Географияһы 
Уйылға районы Троицк, Сыбаркүл, Эткүл, Пласт һәм Октябрьск райондары менән сиктәш. Майҙаны — 2330,2 км², ауыл хужалығы ерҙәре — 157,8 мең га.

 Тәбиғәте, климаты 
Уйылға районында Ҡабан, Сухарыш, Уйылға йылғалары аға. Районда 95 эре күл бар. Дыуанкүл күлендә балыҡ хужалыҡтары ойошторолған.

 Тарихы 
Беренсе урыҫ тораҡ пункттары районда XVIII быуатта барлыҡҡа килгән. 1748 йылда беренсе тораҡ пункт — Кичигино станицаһына нигеҙ һалына (хәҙерге Кичигино ауылы).

1749 йылда Нижнеувельская станицаһы барлыҡҡа килә (хәҙерге Южноуральск ҡалаһы). 1758—1959 йылдарҙа Хомутининская һәм Дуванкульская станицаларына нигеҙ һалына.

XIX быуат башында районға Курск, Тамбов, Пенза һәм башҡа губернияларҙан крәҫтиәндәрҙе күсерәләр.

 Халҡы 

 Этимологияһы 
Район үҙәге булып торған Уйылды ҡасабаһы атамаһын Уйылды йылғаһынан алған. Ә йылғаның атамаһы тураһында Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Н. И. Шувалов үҙенең «От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь» тигән һүҙлегендә тураһында ошоларҙы яҙа:
.

Шулай уҡ Николай Шувалов атаманың ниндәйҙер ырыу бүленешенән килеп сығыу ихтималын да яҙа.

Уй һүҙенең аңлатмаһын 2 томлыҡ «Башҡорт теленең һүҙлеге» былай тип бирә: Уй — һуҙылып киткән түбән ер, уйһыу; уяҙБашҡорт теленең һүҙлеге. 2 томлыҡ. — Мәскәү, 1993. — 2-се том, 460-сы бит Ихтимал, атама йылға һүҙенә уй тигән, уның бер сифатын белдергән һүҙ ҡушып яһалғандыр.

 Ҡоролошо 
 № Муниципаль берекмә Үҙәк Ауылдар һаны Халыҡ(2002), кеше 1 Каменское ауыл биләмәһе Каменский ауылы53 440 2 Кичигинское ауыл биләмәһе Кичигино ауылы44 804 3 Красносельское ауыл биләмәһе Красносельское ауылы32 121 4 Мордвиновское ауыл биләмәһе Мордвиновка1634 5 Петровское ауыл биләмәһе Петровское ауылы72 024 6 Половинское ауыл биләмәһе Половинка51 955 7 Рождественское ауыл биләмәһе Рождественка ауылы42 443 8 Уйылға ауыл биләмәһе Уйылға ҡасабаһы411 293 9 Хомутининское ауыл биләмәһе Хомутинино ауылы21 668 10 Хуторское ауыл биләмәһе Хуторка ауылы61 783

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Сайт администрации Увельского муниципального района
 Герб Увельского района

Категория:Уйылға районы
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы