Мәүлә Ҡолой

Мәүлә Ҡолой (ысын исеме — Муллағол) — төрки суфый шағиры. Әхмәт Йәсәүи, Сөләймән Баҡырғани артынан эйәреүсе.

 Биографияһы 
Шағирҙың тормошо тураһында бер ниндәйҙә документаль мәғлүмәттәр һаҡланып ҡалмаған. XVII быуаттың икенсе яртыһына ҡараған хикмәттәрендә — суфый-фәлсәфәүи шиғырҙарында шағирҙың тормош юлы хаҡында бер ни тиклем мәғлүмәт табырға мөмкин. Шунлыҡтан уның тормош юлы тураһында төрлө фараздар барлыҡҡа килә.

Ҡайһы бер авторҙар Мәүлә Ҡолой Шишмә йылғаһы буйында йәшәгәнлеген уның шиғырҙарының береһе менән дәллиләйҙәр. Һуңыраҡ шағир Иҫке Иштерәк ауылына күскән тип фараз итәләр.

 Ижады 
Беҙҙең замандарға тиклем Мәүлә Ҡолойҙың 75 шиғыры килеп еткән. Шағирҙың әҫәрҙәре башҡорттар араһында киң таралған.

Шағирҙың ижади мираҫы тик ХХ быуаттың 20-се йылдарында ғына өйрәнелә башлай. 1925 йылда башҡорт яҙыусыһы Фазыл Туйкин үҙенең тыуған ауылында — Зәй-Ҡаратай ауылында Мәүлә Ҡолойҙың ҡулъяҙмаһынҠулъяҙма Татарстан Республикаһы Фәндәр Академияһының Тел, әҙәбиәт һәм сәнғәт институтында һаҡлана. таба һәм ваҡытлы матбуғатта бының тураһында хәбәр итә. Ғабдрахман Сәғди был ҡулъяҙма менән яҡындан таныша, һәм 1927 йылда 440 бәйеттән торған шиғырын баҫтырып сығара. Шағирҙың барлығы биш әҫәрҙәр исемлеге — Башҡорт АССР-ында, Силәбе өлкәһендә, Санкт-Петербургта һәм Татар АССР-ында табыла. 1974 йылда археографик экспедициялар барышында Башҡортостандың Баҡалы районы Камай ауылында Мәүлә Ҡолойҙың шиғырҙары менән ҡулъяҙманы табаларҠулъяҙма Тарих, тел һәм әҙәбиәт иститутының Ғ. Б. Хөсәйенов исемендәге ғәрәп графикалы ҡулъяҙмалар һәм иҫке баҫма китаптар фондында һаҡлана..

Мәүлә Ҡолойҙың хикмәттәрендә суфыйсылыҡ идеялары аша донъяуи мотивтар ҙа сағыла. Ул хеҙмәт кешеләрен данлай, донъяның етешһеҙлеге, ғүмер итеүҙең әһәмиәте һәм кешеләрҙең үҙ-ара (ғаилә, балалар, дуҫтар, дошмандар араһында) мөнәсәбәттәре хаҡында уйлана.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Башҡорт әҙәбиәте антологияһы. 1-се т. Өфө, 1999.


 Хусаинов Г. Б. Новонайденные рукописные хикметы Мавли Кулуя. //Письменные памятники Башкирии. Уфа, 1982.



 Һылтанмалар 



Категория:Башҡорт шағирҙары
Категория:XVII быуат шағирҙары