Деизм

Деи́зм ( — Илаһ) — алланың ғаләмде барлыҡҡа килтереүен, ләкин тәбиғәткә һәм йәмғиәт тормошона йоғонто яһай алмауын раҫлаусы дини-фәлсәфәүи тәғлимәтРусско-башкирский словарь (под редакцией З. Г. Ураксина, 2005); ғаләмде барлыҡҡа килтереүсе — алла, ләкин ул тәбиғәткә һәм йәмғиәткә йоғонто яһамай тип раҫлаған тәғлимәтРусско-башкирский словарь общественно-политических терминов. (Г. К. Кунафина, Т. Д. Ишкина, 2001).

Илаһты доньяның йәшәү ҡанундары нигеҙҙәрен тыуҙырған доньяүи аң, аҡыл тип таный, әмма доньялағы хәлдәрҙең үҙгәрешенә ҡатнашмай тигән фекерҙе алға һөрә. Деизмға нигеҙ һалыусы булып инглиз философы лорд Чербери (XVII быуат) һанала. Әлеге тәғлимәт Мәғрифәтселек осорондағы фекер эйәләре араһында киң тарала.

 Күренекле деистар 
 Герберт ЧербериРелигиоведение. Учебное пособие и Учебный словарь-минимум по религиоведению. Под ред. проф. И. Н. Яблокова. М.: Гардарики, 2000.
 Вольтер
 Жан-Жак Руссо
 Томас ПейнModern History Sourcebook: Thomas Paine: Of the Religion of Deism Compared with the Christian Religion 
 Томас Джефферсон
 Джон Толанд
 Энтони Эшли Купер Шефтсбери
 Исаак Ньютон
 Жан Батист Ламарк
 Бенджамин Франклин Деизм  / Религия: Энциклопедия / сост. и общ. ред. А. А. Грицанов, Г. В. Синило. — Минск: Книжный Дом, 2007.— 960 с.— (Мир энциклопедий).
 Герман Самуил РеймарусГерман Реймарус. Из «Библиологического словаря» священника Александра Меня 
 Джон Энтони Коллинз
 Ломоносов Михаил ВасильевичО.Маслобоева Философия для студентов экономических вузов. Краткий курс. Гл. 11 — Русская философия // Спб., Питер, 2006
 Фонвизин Денис Иванович
 Радищев Александр Николаевич

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Татар энциклопедияһы 
 Деизм // Православная Богословская Энциклопедия. Том 4. Издание Петроград. Приложение к духовному журналу «Странник» за 1903 г.

Категория:Деизм
Категория:Теизм