Мәрйен

200px|thumb|Мәрйен биҙәүес

Мәрйен, кора́лл — төркөм-төркөм булып ҡаяларға йәбешеп хәрәкәтһеҙ торған, полиптар төрөнә ингән диңгеҙ йәнлегеТолковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005).
Был класҡа яңғыҙ йәшәүсе һәм колониялар барлыҡҡа килтереүсе полиптар ҡарай. Ҡайһы берҙәре ергә йәбешеп тереклек итә. Ҡайһы берҙәре диңгеҙ төбөндә күсеп йөрөүгә һәләтле. Мәрйен полиптарының мөгөҙгә оҡшаған матдәнән тороусы эзбиз һөлдәләре була.

Мәрйен полиптарының үҫеүе иң уңайлы шарттарҙа ла йылына 1 см-ҙан артмай, шуға күрә уларҙың формалашыуына йөҙәр йылдар үтә, ә утрауҙар барлыҡҡа килеү өсөн меңәр йылдар сарыф ителә.

Мәрйендәр биҙәүес әйберҙәр етештереүҙә ҡалланыла.

 Анатомия 
Ҡайһы берҙәрен тормошоноң күп өлөшөндә коралдар, генетик яҡтан берҙәм полиптарҙан торған колонияларға ултыралар. Һәр полиптың диаметры миллиметрҙарҙан сантиметрҙарға тиклем үҙгәрә, һәм колониялар миллионлаған айырым полиптарҙан торорға мөмкин. Таш корал, шулай уҡ ҡаты корал тип тә билдәле, полиптар кальций карбонатын тәшкил иткән ҡаңҡаны барлыҡҡа килтерә, һәм шулай организмды нығыта һәм һаҡлай. Ул полиптар һәм уларҙы тоташтырған тере туҡыма, ценосарк, ярҙамында һалына. Полиптар ҡаңҡалағы касә һымаҡ уйымдарҙа урынлашалар, былар кораллиттар тип атала. Таш коралдар колониялары тышҡы күренештәре буйынса айырыла; бер төр һалҡын, табаҡлы, ҡыҫҡыс, бағаналы йәки массив ҡаты структураға эйә булырға мөмкин, һәм төрлө формалар йыш ҡына төрлө йәшәү мөхиттәре менән бәйле, бының менән бергә яҡтылыҡ кимәле һәм һыу хәрәкәте ҙур әһәмиәткә эйә.

 Ҡулланыу 
 Ювелир әйберҙәр 
Кораллдың күп төҫтәре уларҙы муйынсаҡтар һәм башҡа биҙәүестәр өсөн йәлеп итә. Бик ҡыҙыл коралл аҫыл таш итеп баһаланған. Тейешенә күрә был янғынлы коралл түгел. Ҡыҙыл коралл һеҙрә сиренде табып булыу сәбәпле йыш ҡына була. Ғөмүмән, коралл ташламаларға өйрәтергә булмай, климат үҙгәреүе, тирә-яҡ мөхиттең бысраныуы һәм етештереүҙең аҙ форсаттары менән был ағымда улар барыуҙан килә.

 Медицина 
Медицина өлкәһендә коралл химикаттары яман шеш, неврологик ауырыуҙар, ялҡынһыныу, шул иҫәптән артрит, ауыртыу, һөйәк юғалтыу, бейек ҡан баҫымы кеүек мәсьәләләрҙе дауалау өсөн ҡулланылыу мөмкинлеге бар. Мәҫәлән, Isididae коралл скелеттары кешеләрҙә һөйәк пластикаһы өсөн буласаҡ өҫтәрәк файҙаланыу өсөн өйрәнелә.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Мәрйен рифтары

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

 Латюшин В. В. Хайуандар. Дөйөм белем биреү учреждениелары өсөн дәреслек. — Өфө.: Китап. 2011. ISBN 978-5-295-05368-9

 Һылтанмалар 
 Кораллы в энциклопедии GeoWiki
 Камень коралл

Категория:Мәрйен полиптары
Категория:Мәрйен рифтары