Цзянси

Цзянси (ҡытайса 江西, пиньин телендә Jiāngxī) — Ҡытайҙың көньяҡ-көнсығыш провинцияһы. Административ үҙәге һәм иң ҙур ҡалаһы — Наньчан. Халҡы — 44 567 475 кеше (2010 йыл мәғлүмәттәре буйынса провинциялар араһында 13-сө урында).

 География 
Дөйөм майҙаны – 171 041 км² (17-се урын).

Бөтә донъя мираҫы исемлегенән  провинцияла ошондай объекттар урынлашҡан: Саньциншань милли паркы, Лушань милли паркы, Уи тауы. 

 Тарих 
Провинция Гань йылғаһы буйлап урынлашҡан, борон был ерҙәр аша Ҡытайҙың көньяҡ өлөшөнә төп юл үткән. Был тауҙар аша үткән иң уңайлы юлдарҙың береһе булған.

Боронғо Ҡытайҙа был ерҙәргә цивилизация килеп етмәгән, шулай ҙа күҙаллауҙар буйынса Юэ халҡы йәшәгән. Һуңыраҡ Яҙ һәм Көҙ дәүерендә бында У батшалығының көнбайыш өлөшө урынлашҡан булған. Ай (艾) һәм По (番, һуңынан 潘) ҡалалары тураһындағы яҙыуҙар һаҡланып ҡалған. Һуңыраҡ У батшалығының ерҙәрен Юэ батшалығы биләй, төньяҡ өлөшөн Чу батшалығы баҫып ала. Беҙҙең эраға тиклем 333 йылда Чу Юэны еңә, ә беҙҙең эраға тиклем 221 йылда провинцияның ерҙәре Цин берҙәм империяһына инә.

Өлкә әүҙем үҙләштерелә башлай, күсеп килеүселәр күп кенә тораҡ пункттар төҙөй.

Хань дәүләте ойошторолған саҡта, 8 өйәҙ территорияһы берләштерелә. Ючжан тип аталған был провинция яҡынса хәҙерге Цзянси провинцияһы биләмәһенә тура килә.
+Хань династияһы ваҡытында Ючжан провинцияһы өйәҙҙәре ИсемеУрынлашҡан ереНаньчан 南昌 Nanchang municipalityЛулин 廬陵 Ji’an municipalityПэндзе 彭澤 Hukou CountyПоян 鄱陽 Poyang CountyЮхань 餘汗 northeast of Yugan CountyЧайсан 柴桑 southwest of modern JiujiangГань 贛 Ganzhou municipalityСиньгань 新淦 Zhangshu municipalityНаньчен 南城 east of Nancheng CountyЮчинь 宜春 Yichun municipalityЮду 雩都 northeast of Yudu CountyАй 艾 west of Xiushui CountyАнпин 安平 southeast of Anfu CountyХайхунь 海昏 Yongxiu CountyЛилин 曆陵 east of De’an CountyЦзянчен 建成 Gao’an CountyСаоян west of Duchang CountyНанье southwest of Nankang County
Тан династияһы ваҡытында (исеменә ярашлы «йылғанан көньяҡҡа») Янцзы йылғаһының көньяғынан урынлашҡан, әлеге Цзянси провинцияһын да ҡушып, Цзяннань провинцияһы барлыҡҡа килә. 733-сө йылда Цзяннань провинцияһы көнсығыш һәм көнбайыш өлөшөнә бүленә, көнбайыш яғы Цзянси исемен ала (Йылғаның көнбайыш өлөшө).

Ул ваҡытта провинция 9 өйәҙгә (чжоу) бүленгән булған:
 Хун 洪 hóng Жао 饒 ráo Цянь 虔 qián Цзи 吉 jí Цзян 江 jiāng Юань 袁 yuán Фу 撫 fǔ Синь 信 xìn
Аҙаҡ та провинцияның төҙөлөшө бик күп тапҡырҙар үҙгәртелә.

Цин династияһы ҡолағандан һуң провинция Ҡытай коммунистарының һәм революция яғына күскән крәҫтиәндәрҙең таянысы була. 1927йылдың 1 авгусында Наньчян ихтилалы була. Һуңыраҡ провинцияның бер өлөшөн коммунистар яулап ала, 1931 йылда, «Ҡыҙыл баш ҡала» тип йөрөтөлгән, үҙәге Жуйцзине лә булған Ҡытай Совет Республикаһы ойошторола. 1935 йылда, бер-бер артлы еңелеүҙәрҙән һуң, коммунистар ҡыҫырыҡлап сығарыла һәм легендар 8-се Армияның Яньангә Бөйөк походы башлана.

 Административ ҡоролошо 
Цзянси провинцияһы 11 ҡала округына бүленә:
 Карта # исеме ҡытайса яҙылышы пиньинь төр290x290px1Наньчан南昌市Nánchāng Shìҡала округы2Фучжоу抚州市Fǔzhōu Shìҡала округы3Ганьчжоу赣州市Gànzhōu Shìҡала округы4Цзиань吉安市Jí'ān Shìҡала округы5Цзиндэчжэнь景德镇市Jǐngdézhèn Shìҡала округы6Цзюцзян九江市Jiǔjiāng Shìҡала округы7Пинсян萍乡市Píngxiāng Shìҡала округы8Шанжао上饶市Shàngráo Shìҡала округы9Синьюй新余市Xīnyú Shìҡала округы10Ичунь宜春市Yíchūn Shìҡала округы11Интань鹰潭市Yīngtán Shìҡала округы

 Иҡтисад 

 Мәҙәниәт 

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Рустэм Хамитов встретился с делегацией китайской провинции Цзянси
 江西省人民政府 (The People’s Provincial Government of Jiangxi)  (in simplified and traditional Chinese)
 Large map of Jiangxi 

Категория:ҠХР провинциялары