Ырымбур өйәҙе

Ырымбур өйәҙе, 1781 йылда Өфө наместниклығы составында ойошторола.

Административ уҙәге — Ырымбур ҡалаһы.

 Тарих 
Өйәҙгә Өфө провинцияһының көньяҡ өлөшө инә. 1796 йылда алып Ырымбур губернаһы составында. Административ уҙәге — Ырымбур ҡалаһы. 1919 йылда 9 улус Ете ырыу кантоны, 5 улус — Ҡыпсаҡ кантоны, 1 улус Туҡ-Соран кантоны — АСБР составына инә. Өйәҙ 1928 йылда бөтөрөлә, территорияһы Үрге Урал өлкәһе составына инә.

 География 
XVIII быуат аҙағында өйәҙе төньяҡ‑көнбайышта — Боғорослан һәм Бәләбәй өйәҙҙәренә, төньяҡта — Стәрлетамаҡ өйәҙенә, көнсығышта — Урта жузда, көньяҡта — Кесе жузда, көнбайышта — Быҙаулыҡ өйәҙенә менән сиктәш була. Майҙаны — 32 691,1 верста² (1897), 30 551 км² (1926).

 Халҡы 
XVIII быуат аҙағында 58 325 кеше (шул иҫәптән башҡорттар 19 048), 1897 йылда — 555 653 (башҡорттар — 56 576, йәһүдтәр — 1 218, мордвалар — 26 180, татарҙар — 47 989, типтәрҙәр — 2 656, урыҫтар — 380 094, украиндар — 29 942, немецтар — 4 884 һәм башҡа). XIX быуат аҙағында өйәҙҙә 370 968 крәҫтиән иҫәпләнә, мещандар — 74376, дворяндар — 6963 һәм башҡа; мосолмандар — 108 472, православие динендәгеләр — 439 895 (шул иҫәптән 17 720 старообрядсы) һәм башҡа.

 Милләт  Халыҡ, кеш.  % Башҡорттар  56 576  10,18 Урыҫтар  380 094  68,40 Татарҙар  47 989  8,64 Типтәрҙәр  2 656  0,48 Йәһүдтәр  1 218  0,22 Мордвалар  26 180  4,71 Немецтар  4 884  0,88 Украиндар  29 942  5,39 Бөтәһе  555 653  100,00

 Иҡтисад 
Халыҡтың төп өлөшө игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгән. XX быуатта башында суйыниретеү заводы, 5 шарапҡыуыу заводы, 2 һыра ҡайнатыу, 10 кирбес һуғыу, 10 тире иләү заводы һәм башҡа предприятиелар эшләй. Өйәҙҙә 7 ҙур йәрминкәләр үткәрелгән. 1877 йылда өйәҙ аша Ырымбур тимер юлы (Ырымбур — Батраки участкаһы), 1913 йылда Троицк тимер юлы (Ырымбур — Орск) үтә. 122 мәсет, 97 сиркәү һәм 4 часовня (1866) иҫәпләнгән.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Ырымбур өйәҙе 
 Ырымбур өйәҙе 

 Әҙәбиәт 


Категория:Ырымбур губернаһы өйәҙҙәре
Категория:Тарихи Башҡортостан
Категория:Ырымбур өлкәһе тарихы