Толпар (мифология)

Толпар — башҡорт мифологияһындағы ҡанатлы ат ТУЛПАР, мифологический персонаж.

 Ҡылыҡһырлама 
Толпар — «Алпамыша батыр», «Алмабатыр менән Алмабикә», « Таҙ батыр» әкиәттәре, шулай уҡ « Алдар менэн Зөһрә» « Ҡузыйкурпәс менэн Маянһылыу», «Ҡоблан батыр» эпостарының персонажы. Аҡбуҙат эпосы, Урал батыр эпосы персонажы.

Толпарҙар тоҡомо башлығы — Аҡбуҙат. «Тәүге баһадир аттар» легендаһына ярашлы, Толпарҙар һыу аҫты батшалығынан сыҡҡан.

«Ҡыран батыр» әкиәтендә герой, дейеүҙе еңә лә, уның атына эйә була. «Таң батыр» әкиәтендә ҡанатлы атты ер аҫты батшалығында осрата.

Толпар төрлө төҫтә: тимер күк, ҡара, күк, туры һ. б. төрлө була.

Әкиәттең төп геройы йылҡы өйөрөндә ат һайлаған саҡта, йүгәнен һелкә, һәм Толпар беренсе булып шылтыратыуға яуап бирә.

Башта ат һөймәлекһеҙ һәм арыҡ күренә, әммә батыр уны эйәрләүе була, ул баһадир төҫкә инә.

Толпар, хушлашҡан саҡта, хужаһына үҙенең ялынан йәки ҡойроғонан бер нисә төк йолҡоп алырға кәңәш итә. Хужаһы ат ҡылын яндырғанда, ҡанатлы ат шундуҡ хужаһы алдына килеп баҫа.

Толпар әкиәт геройына ауырлыҡтарҙы еңеп сығырға, ҙур араларҙы еңелерәк үтергә ярҙам итә.

Башҡорт хөрәфәттәренә ярашлы, әгәр сит кеше Толпарҙың арҡаһында (йәки икенсе ышаныуҙар буйынса — аяғында) урынлашҡан ҡанаттарын күрһә, ат һәләк булыуы мөмкин икән. Шуға ла Толпарҙы кешеләрҙән алыҫыраҡ тоталар. «Кейәүташ» риүәйәте тап шул турала бәйән итә. Толпарҙы хөрмәтләү, уның тылсымлы мөмкинлектәренә табыныу башҡорт топонимдарында сағылыш тапҡан: Толпарбаҫҡанташ, Турат сағылы (косогор гнедого тулпара) һ. б ТУЛПАР, мифологический персонаж.

Толпар образы күп төрки телле халыҡтар мифологияһында урын алғанБашҡорт халыҡ ижады. 2‑се т. Риүәйәттәр, легендалар. Өфө, 1997;
Башҡорт халыҡ ижады. 3‑сө т. Эпос. Өфө, 1998.

 Толпар һынын символикала ҡулланыу 
400px|thumb|right| Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы эмблемаһында Толпар

Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы эмблемаһында Толпар башҡорт халҡының киләсәктә лә йәшәйәсәгенә ныҡлы ышанысты күрһәтә.

Арғаяш районы, Ҡаҙағстан гербтарында һүрәтләнғән.

Башҡортостан Республикаһында шулай уҡ «Толпар» йәш хоккейсылар командаһы уңышлы эшләйХоккейная команда «Толпар». Киләсәктә чемпиондары командаһы.

Татар телендә «Толпар» Башҡортостан Республикаһында йәшәүсе татар йәштәре өсөн журналЖурнал "Тулпар" «Тулпар» журналы  баҫыла. Т ҫтә йылдар дауамында популяр баҫмаға әйләнде.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
Аҡбуҙат (мифология)

Ат (мифологияла)

 Әҙәбиәт 
Башҡорт халыҡ ижады. 2‑се т. Риүәйәттәр, легендалар. Өфө, 1997

Башҡорт халыҡ ижады. 3‑сө т. Эпос. Өфө, 1998

Йәшәгән, ти, батырҙар: башҡорт халыҡ әкиәттәре. Өфө, 2005.

 Һылтанмалар 
ТУЛПАР, мифологический персонаж

Хоккейный клуб «Толпар»

«Тулпар» журналы

Журнал "Тулпар" 
 Иҫкәрмәләр 

Категория:Фольклор
Категория:Мифик хайуандар
Категория:Башҡорт мифологияһында мифик йән эйәләре
Категория:Башҡорт мифологияһы
Категория:Мифик аттар