Хажи Аҡҡусҡаров

Хажи Аҡҡусҡаров (Хажи солтан) — 1704—1711 йылдарҙағы башҡорт ихтилалы етәкселәренең береһе. Ихтилал барышында башҡорт ханы тип иғлан ителгән.

 Биографияһы 
Хажи Аҡҡусҡаров сығышы менән Башҡортостандың Нуғай даруғаһы Юрматы улусы башҡорттарынан булған.

1706 йылдың йәйендә Алдар Иҫәкәев менән берлектә баш күтәреүселәргә хәрби булышлыҡ күрһәтеү хаҡында һөйләшеүҙәр алып барыр өсөн Ҡырым ханлығына һәм Ғосман империяһына Морат Солтан етәкселегендәге башҡорт илселеген ойоштора.

1709 йылдың февралендә Нуғай даруғаһының Юрматы улусында башҡорттар йыйынға йыйыла, бында улар Ҡөрьәндә башҡорт ханы Хажиға ант итеп көрәште артабан дауам итергә вәғәҙә бирәләр. Ә. Вәлиди билдәләүенсә, был йыйын халыҡ съездарының «Хажи мәсете» атамаһын алған традицион урынында — Егән йылғаһы ҡушылдығы Һикәҙе буйында уҙғарылған.

1708 йылда Алдар Иҫәкәев етәкселегендәге башҡорт ихтилалсылары Хажи Аҡҡусҡаров менән берлектә Ҡазан өйәҙендә воевода кенәз П. И. Хованский Змей ғәскәрҙәренә ҡаршы һуғыша. Баш күтәреүселәрҙең маҡсаттары тураһында 1708 йылдың февралендә ҡулға алынған ихтилалсы Бүләк Аҡбулатов яуап алыу ваҡытында түбәндәгеләрҙе бәйән иткән:«…И положили Салтан-Хазя з башкирцы, чтоб им ворам башкирцам и Казанского уезда татаром руских людей всех прирубить, и всех уездов иноверцев возмутить и к воровству своему соединить и иттить под Казань всеми людьми. И взяв де Казань, тому вору Салтану-Хазю быть в Казани…»

Хажи Аҡҡусҡаровтың артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Акманов И. Г. Башкирия в составе Российского государства в XVII — первой пол. XVIII в. — Свердловск, 1991.

 Алтон С. Доннелли. Завоевание Башкирии Россией. Перевод с английского Л. Р. Бикбаевой. — Уфа, 1995.



 Һылтанмалар 


Категория:Башҡорт ихтилалдары етәкселәре
Категория:Башҡорт хандары