Томск

Томск — Томск өлкәһенең  административ үҙәге. Томь ярында ята. 574 002 кеше йәшәй (2018).

 Тарихы 
 XVII—XIX 
160 йылда Мәскәүгә Борис Годунов һарайына  Урыҫ дәүләтенә инеү тураһындағы ғариза менән кенәз Тоян етәкселегендә Себер татарҙары вәкилдәре бара.

 Совет осоро 
2006 йылда Томскиҙа  Ангела Меркель һәм Владимир Путин осраша .

 Фән һәм мәғариф 
 Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте  академияһы(РАНХиГС) филиалы.
 Томск политехник университеты
 Томск медицина университеты

 Билдәле шәхестәре 
 Готман Альфред Леонидович (2.10.1947), ғалим-инженер-төҙөүсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәре докторы (1995), профессор (2008). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған (1997), Рәсәй Федерацияһының почётлы төҙөүсеһе (2007). Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2008).
 Жеравина Әнисә Нурылғаян ҡыҙы (22.05.1932), ғалим-тарихсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәтсе. 1965 йылдан Томск дәүләт университеты уҡытыусыһы. Тарих фәндәре докторы (1989), профессор (1990). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре (2011) һәм почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2002). 
 Камалетдинов Морат Абдулхаҡ улы (18.07.1928—1.07.2013), нефтсе геолог, геология-минералогия фәндәре докторы (1972), Башҡортостан Фәндәр академияһы академигы (1991), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1976), Рәсәй тәбиғәт фәндәре академияһының почётлы ағзаһы, Рәсәй Экология академияһы һәм Урал Геология академияһы академигы.
 Мельников Борис Васильевич (8.08.1923—6.12.1951), 1939 йылда Өфө аэроклубын тамамлаған һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби осоусы, эскадрилья командиры урынбаҫары, гвардия өлкән лейтенанты. Советтар Союзы Геройы (1945)Башҡорт энциклопедияһы — Мельников Борис Васильевич .
 Степанов Лев Борисович (26.12.1908—25.06.1971), композитор. 1939 йылдан СССР Композиторҙар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Беренсе башҡорт балеты «Сыңрау торна» авторҙарының береһе. Сталин премияһы лауреаты (1951)Башҡорт энциклопедияһы — Степанов Лев Борисович .

 Климат 

 Ҡояш уты, айға сәғәтГонконгская обсерватория . Месяц Янв Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Год Солнечное сияние, ч 56 105 171 225 257 315 316 254 171 87 51 40 2048

 Халҡы 
йылтыуғанУлемүсеш200251796279-1100200558006457-65720066115601110420076545585768820087143594511982009762161301491

йылтыуған, 1 мең кешеғәУлем, 1 мең кешеғәүсеш, 1 мең кешеғә200210,713,0-2,3200511,412,7-1,3200612,011,80,2200712,711,41,3200813,811,52,3200914,511,72,8

 Милли составы 
Милли составИтоги  Томскстат:
милләтҺаныӨлөшурыҫтар474 81091,76 %татарҙар88961,72 %украиндар50930,98 %немецтар38160,74 %үзбәктәр32640,63 %әзербайжандар28940,56 %әрмәндәр21240,41 %белорустар14340,28 %ҡаҙаҡтар13060,25 %ҡырғыҙҙар12440,24 %корейҙар10590,20 %сыуаштар9700,18 %тывалар9660,18 %бүрәттәр8160,15 %тажиктар7390,14 %йәһүдтәр6390,06 %алтайҙар4770,09 %хакастар4550,08 %поляктар4310,08 %молдавандар4210,08 %милләтҺанөлөшхань3960,07 %сегәндәр3860,07 %башҡорттар3720,07 %мордвалар3580,07 %грузиндар3410,06 %чечендар2900,05 %яҡуттар2700,05 %аварҙар2290,04 %удмурттар2260,04 %латыштар1890,03 %литвалар1820,03 %лезгиндар1690,03 %ингуштар1240,02 %эстондар1160,02 %Вьеттар1100,02 %марийҙар1050,02 %төрөктәр1010,02 %күрһәтмәғән28 6145,24 %башҡа16170,30 %дөйөм546 049100,00 %

 Иҡтисады 
 Сәнәғәте 
Ҡалала нефть-газ ойошмалары  байтаҡ: «Томскнефть», «Востокгазпром», «Газпром трансгаз Томск», «Томскнефтехим», «Томскподводтрубопроводстрой», «Томскнефтепереработка».

Фармацевтика: ФГУП НПО «Вирион», «Томскхимфарм».

Машиналар төҙөү сәнәғәте  — НПЦ «Полюс», ПО «Контур», «Томский подшипник», «Манотомь» (манометр заводы), «Сибэлектромотор», «Томский инструмент», «Томский электротехнический завод», «Томский электромеханический завод», «Томский электроламповый завод», «Томский завод электроприводов», ЭлеСи, «Микран».

Төҙөлөш: «Комфорт-Т», «Томский домостроительный комбинат», «СУ-13», «Томская промышленно-строительная компания» Һәм башҡалар.

 Радиостанциялар 
 Частота, МГц  исем  RDS 67,22  «Радио России»  68,78  «Радио Маяк»  69,8  «Love радио»  70,19  «Радио Шансон»  71,99  «Радио Сибирь»  88,5  «Радио Звезда» (план) 90,7  «Наше радио» (план) 91,5  «Радио Мир» 100,9  «Томский Благовест» (план)  101,3  «Дорожное радио»  101,7  «Хит FM»  102,1  «Русское радио»  102,5  «Ретро FM»  103,4  «Европа плюс»  103,8  «DFM»  104,2  «Юмор FM»  104,6  «Радио Сибирь»  RT 105,0  «Эхо Москвы в Томске»  105,4  «Авторадио»  106,1  «Милицейская волна Томска»  106,6  «Радио Маяк»  107,1  «Радио Дача»  107,6  «Спорт FM» 

 Телевидение 
 Первый канал
 Россия 1 / ГТРК «Томск»
 ТВ Центр
 НТВ
 Пятый канал-Петербург
 РЕН ТВ / РЕН ТВ-Томск
 ТНТ
 СТС
 Домашний
 Звезда
 Россия 2
 ТВ2
 ТВ3
 Перец / Северская телекомпания («СТ-7»)
 Ю
 Канал Disney
 Россия К / Euronews
 Россия 24 / ГТРК «Томск»

 Галерея 

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар
 Официальный сайт муниципалитета города Томска 
 Товики — томская городская вики
 Памятники Томска
 Томское краеведение
 ОЭЗ в г. Томске  Российские особые экономические зоны
 Томск. Фотографии 1965—1980 годов и современные 
 Самое полное собрание старых фотографий Томска (более 1500)
 Подробная карта Томской области
 Сайт города Томска

*
Категория:Рәсәй субъекттары баш ҡалалары
Категория:Томь буйындағы ҡалалар
Категория:Хеҙмәт ҡаһарманлығы ҡалалары