Кваме Нкрума

Фрэнсис Нвиа Кофи Ква́ме Нкру́ма, (; 21 сентябрь 1909 йыл — 27 апрель 1972 йыл) — Гана философы, социолог һәм сәйәсмән; ирекле Гананың беренсе премьер-министры (1957—1960) һәм тәүге президенты (1960—1966). Фельдмаршал (1965).

 Биографияһы 
Кваме Нкрума 1909 йылдың 21 сентябрендә хәҙерге Ганалағы Алтын Ярҙың көньяҡ-көнбайышында урынлашҡан Нкрофул ауылында тыуған. Акан канундары буйынса аҙна: әм көндәр буйынса уға шәмбе көн тыуғанға Кваме (шәмбе) исем бирелә. Этник сығышы буйынса ул — нзима, атаһы ла әсәһе лә ошо ырыу вәкиле. Тик айырым кландарҙан, әсәһе анона, атаһы — азона кланынан. Нзимадарҙа нәҫеллек әсәй яғынан алып барыла, шуға ла ул әсәһе кланына ҡарай. Шуның өсөн дә ул ике ҡәбилә башлығы тәхетенә дәғүә итә — нсаэум и дадьессо. Тыуған саҡта ул Рим католик сиркәүе йолаһы буйынса суҡындырыла. Ул ювилер һөнәосеһе ғаиләһендә тыуа. Атаһы ҡиммәтле мәғдәндәрҙе биҙә-һырлау менән шөғөлләнә. Әсәһенең берҙән-бер улы була. Шулай ҙа атаһының (күп ҡатынлылыҡ йолаһы буйынса) балалары күп була. Ғаилә ун дүрт кешенән тора. Улар әсәһе менән өс йәшенә хәтле Нкрофулдә йәшәйҙәр, аҙаҡ аталары эшләгән ергә күсенәләр. Аталары  эшләй.

 Тыуған илендә уҡыуы 

Халф-Асиндә Кваме урындағы католик миссионерҙар мәктәбенә уҡырға бара. Уҡыу түләүле булғанға ата-әсәләр балаларын уҡырға бирмәйҙәр, Кваменың әсәһе бары бер уҡытырға була. Мәктәп бик фәҡир була, бөтә кластар ҙа сират буйынса бер бүлмәлә уҡый. Мәҡтәптә тән язаһы биреү ҙә ҡаралған була. Кваме бала саҡтан дини кеше була, сиркәүҙә католиктарҙың ғибәҙәт ҡылыуына йөрөй.

Һигеҙ йыл уҡығандан һуң уҡытыусы булып ҡала. 1926 йылда уға Аккра педагогика колледжы ректоры иғтибар итә. Был уның тормошонда боролош була, ул илдең сәйәси һәм мәҙәни үҙәге булған ҙур ҡалаға килә. Ошо ук йылда уның атаһы үлә һәм ҙур ғаилә тарҡала.

1972 йылдың 27 апрелендә Румынияның баш ҡалаһы Бухареста вафат була.

 Иҫкәрмәләр 

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 «Халыҡтар араһында дуҫлыҡты нығытыу өсөн» халыҡ-ара Ленин премияһы (1962)
 Ҡайһы бер университеттарҙың маҡтаулы докторҙары: Мәскәү, Ҡаһирә, Краков һ. б.

 Әҙәбиәт 




 Нкрума Кваме — статья из Энциклопедии социологии (автор В. Л. Абушенко)




 Һылтанмалар 
  Нкрума, Кваме  в энциклопедии «Кругосвет»

 Телеграмма руководителей СССР Н. С. Хрущёва и Л. И. Брежнева Президенту Ганы Кваме Нкруме в связи с покушением на него 1 августа 1962 года

Категория:Ганала тыуғандар
Категория:Гана революционерҙары
Категория:Гана президенттары
Категория:Антиколониалистар
Категория:Социалистар