Карелия

Каре́лия Республикаһы, Каре́лияКонституция Республики Карелия — статья 1, Ка́рьяла (лив. , собств. , Karjalan tasavalta (tiivistetty info)  , ) — Рәсәй Федерацияһы субъектыКонституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2, Төньяҡ-Көнбайыш федераль округына инә.

Карелия Республикаһы тарихи нигеҙе үның бөгөнгө биләмәләрендә тәүге СССР милли-дәүләт берләшмәһе булараҡ РСФСР составында 1920 йылдың 8 июнендә ойошторолған Карел хеҙмәт коммунаһынан (урыҫса Карельская трудовая коммуна, фин телендә Karjalan työkommuunni) башланғыс ала. Был автономиялы өлкә берләшмәһе 1923 йылдың 25 июлендә Карел Совет Республикаһы итеп үҙгәртеләДекретом ВЦИК от 25 июля 1923 года Карельская трудовая коммуна была преобразована в Карельскую Советскую Республику.80 лет Республике Карелия.

Карелияның көнбайыштағы сиге Рәсәй Федерацияһының Финляндия (бер үк ваҡытта дөйөм Европа Берлешмәһе) менән булған 798,3 км оҙонлоҡтағы дәүләт сиге менән тап килә. Республика биләмәләре башҡа тарафтарҙан Рәсәйҙең Архангельск, Вологда , Ленинград һәм Мурманск өлкәләре менән сиктәш.

Баш ҡалаһы — ПетрозаводскКонституция Республики Карелия — статья 15.

Карелия — Рәсәйҙең милли төбәктәре араһында республикаға исем биреүсе төп милләте иң аҙ булған субъект. Карелдар республика халҡының ни бары 7,4 процентын ғына тәшкил итә.

 Тарих 

Рәсәй Карелияһы :

 Период
 Исем
 Иҫкәрмә
  VII  — XI 
 Корела (ырыу)
 Прибалт-фин халыҡтарының бер ырыуы
  XI — XV  
 Корел ере
  Новгород республикаһы составында автономия
   Корел өйәҙе
  Водская пятина өлөшө, Новгород ере,  Мәскәү батшалығы
   Карел герцоглығы
 Герцоглыҡ, Швеция составында
   Олонецкое наместничество
  Рәсәй империяһының административ өлөшө
   Олонец губернаһы 
 Рәсәй империяһының административ өлөшө
  08.06.1920 — 27.07.1923
 Карельская Трудовая Коммуна (КТК)
  РСФСР/СССР составындағы автономия
  25.07.1923 — 05.12.1936
 Автоном Карел Совет Социалистик Республикаһы (АКССР)
 РСФСР/СССР составындағы автономия
  05.12.1936 — 31.03.1940
 Карел Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы (КАССР)
  РСФСР/СССР составындағы автономия
  31.03.1940 — 16.07.1956
 Карел-Фин Совет Социалистик Республикаһы (КФССР)
  СССР составындағы союздаш республика
  16.07.1956 — 24.05.1991
 Карел Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы (КАССР)
  РСФСР/СССР составындағы автономия
  13.11.1991 — 12.02.2001
 Карелия Республикаһы
 Рәсәй составындағы республика
   Карелия Республикаһы (Карьяла)
 Рәсәй составындағы республика



 Халыҡ ханы 
Республикала 503,9 мең кеше (78 %) — ҡала йәшәүселәре, 141,3 мең (22 %) — ауылда йәшәйКарелиястат. 110 безлюдных деревень и посёлков .
Этник состав:
 иҫәп алыу 1926 иҫәп алыу 1939 иҫәп алыу 1959 иҫәп алыу 1970 иҫәп алыу 1979 иҫәп алыу 1989 иҫәп алыу 2002 иҫәп алыу 2010Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года  урыҫтар 153 967 (57,2 %) 296 529 (63,2 %) 412 773 (62,7 %) 486 198 (68,1 %) 522 230 (71,3 %) 581 571 (73,6 %) 548 941 (76,6 %) 507 654 (82,2 %) Карелдар 100 781 (37,4 %) 108 571 (23,2 %) 85 473 (13,0 %) 84 180 (11,8 %) 81 274 (11,1 %) 78 928 (10,0 %) 65 651 (9,2 %) 45 570 (7,4 %) Белорустар 555 (0,2 %) 4263 (0,9 %) 71 900 (10,9 %) 66 410 (9,3 %) 59 394 (8,1 %) 55 530 (7,0 %) 37 681 (5,3 %) 23 345 (3,8 %) Украиндар 708 (0,3 %) 21 112 (4,5 %) 23 569 (3,6 %) 27 440 (3,8 %) 23 765 (3,2 %) 28 242 (3,6 %) 19 248 (2,7 %) 12 677 (2,0 %) Финдар 2544 (0,9 %) 8322 (1,8 %) 27 829 (4,2 %) 22 174 (3,1 %) 20 099 (2,7 %) 18 420 (2,3 %) 14 156 (2,0 %) 8577 (1,4 %) Вепстар 8587 (3,2 %) 9392 (2,0 %) 7179 (1,1 %) 6323 (0,9 %) 5864 (0,8 %) 5954 (0,8 %) 4870 (0,7 %) 3423 (0,5 %) башҡа халыҡтар 2194 (0,8 %) 20 709 (4,4 %) 29 869 (4,5 %) 20 726 (2,9 %) 19 565 (2,7 %) 21 505 (2,7 %) 25 734 (3,6 %) 16 422 (2,7 %)

 Административ-территориаль ҡоролошо 


 Иҡтисад 


 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Официальный сайт Республики Карелия    
 Законодательное Собрание Республики Карелия    
 Перечень государственных и автономных учреждений Республики Карелия
 Законодательство Республики Карелия
 Федеральные территориальные органы государственной власти, предприятия и учреждения в Республике Карелия
 Органы местного самоуправления
 Центральная избирательная комиссия Республики Карелия 
 Административно-территориальное устройство Республики Карелия
 Республика Карелия в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
 Фотографии Карелии 
 Олонецкие губернские ведомости — источник по истории Карелии XIX и начала XX вв. 
 Топографические карты
 Достопримечательности Карелии
 Центр национальных культур и народного творчества Республики Карелия 
 Сайт «Коренные народы Карелии» 
 Культурный туризм в Карелии

Категория:Рәсәй Федерацияһы республикалары
Категория:Карелия