Винт

Винт ( һүҙенән — һыр,  һүҙе аша) — деталдәрҙе тоташтырыу өсөн эске һыры менән йәки улһыҙ беркетеү изделиеларыГОСТ 27017—86. Изделия крепежные. Термины и определения.

 Тарих 
Винтлы механизм Боронғо Грецияла ла (Архимед винты булараҡ) билдәле булған. Һуңыраҡ винт тураһында грек математигы Архит Тарентлы тауисирлама яҙып ҡалдыра. Б.э.т. I быуатта ағас тапшырғыстар Урта диңгеҙ буйы илдәрендә киң ҡулланылған. XV быуат Европаһында металлик винттар беркетеү изделиелылары рәүешендә бик һирәк булғандар . Ҡул отвёрткалары (оригиналда — .) 1580 йылдан иртәрәк барлыҡҡа килһәләр ҙә, тик XIX быуат башында ғына киң таралыу алалар. Тәүҙә винттар төҙөлөштә беркетеүҙең күп кенә төрҙәренең береһе булып торған, шулай уҡ тимерсе һәм балта оҫтаһы һөнәрҙәрендә ҡулланылған. Артабан металлик винттар күп кенә етешереү тармаҡтарында киң таралыу ала.

 Классификация 
Билдәләнәше буйынса винттар икегә бүленәләр:
 беркетеү винттары (деталдәрҙе алынмалы тоташтырыу өсөн);
 көйләү винттары (деталдәрҙе үҙ-ара нығытыу өсөн).

+ Винт төрҙәреСправочник конструктора точного приборостроения, с.282Рәсем  Атама Атама (ингл.)  Ҡулланыу 120px  Цилиндрик эшләпәле винт    Теләһә ниндәй алынмалы ҡушылмалар өсөн. Шайба менән ҡулланылырға мөмкин. Эшләпә батырылған йәки батырылмаған булыуы мөмкин 120px  Ҙурайтылған цилиндрик эшләпәле винт    Чаще используется для крепления каких-либо деталей из цветных сплавов и металлов. Если шайбы не используются, то достаточно большая площадь низа головки предотвращает повреждение детали. 120px  Йәшерен эшләпәле винт  Countersunk or flat head screw  Используется, когда необходимо спрятать головку винтов, например, для крепления крышек, для присоединения внешних деталей. Не рекомендуется применять при наличии установочных штифтов 120px  Ярым йәшерен эшләпәле винт  Oval or raised head screw  120px  Ярым түңәрәк эшләпәле винт Round head screw  Может использоваться в случаях, когда толщина соединяемых деталей слишком мала для применения винтов с утоплённой головкой 120px  Цилиндрик эшләпәле һәм эске алты ҡырлы тишек менән винт    Для случаев, когда при завинчивании требуется приложить значительную силу затяжки 120px  Цилиндрик эшләпә һәм лыска менән винт    Йыһаз ҡапҡастарын һәм башҡа изделиеларҙы нығытыу өсөн файҙаланыла 120px  Махсус винт   Предназначен для фиксации или регулировки положения деталей вручную 120px  Тигеҙ эшләпәле винт    120px  Сферик йәки цилиндрик эшләпәле винт    Наряду с применением для крепления деталей, также может использоваться как ось для вращения деталей 120px  Ҙур цилиндрик эшләпәле винт    Применяется, главным образом, для закрепления цилиндрических деталей, а также фиксирует их положение относительно друг друга 120px  Ҙур сферик эшләпәле винт  Button or dome head screw  120px  Цилиндрик эшләпәле көйләү винты  Cheese head screw  Бындай винттар шпонка рәүешендә ҡулланылырға мөмкин. Дөйөм алғанда деталдәрҙе беркетеү өсөн файҙаланыла. 120px  Йәшерен эшләпәле көйләү винты    120px  Винт с накатанной плоской головкой   Служат для предотвращения деталей от проворачивания. Завинчиваются и регулируются от руки 120px  Бейек шыма эшләпәле винт    120px  Барашка менән винт    Используются в случаях, когда требуется частое завинчивание и отвинчивание от руки 120px  Конус осло көйләү винты  Set screw (grub screw)  Деталдәрҙе көйләү һәм туҡтатыу өсөн 120px  Яҫы осло көйләү винты    120px  Квадратлы эшләпә һәм цилидрик осо менән винт    120px  Эске алты ҡыр менән көйләү винты    120px  Цилиндрик һәм баҫҡыслы осо менән винт    120px  Тиштерелгән осло винт   

 Винт элементтары 
Винттың төп элементтары:
 Цилиндрик үҙәк — винттың тишеккә инеүсе йәки материалға бороп индерелеүсе өлөшө. Винттың үҙәге өлөшләтә йәки тулыһынса һырҙар менән ҡапланған. Һрланған өлөштөң оҙонлоғо һәм һырҙың тәрәнлеге винт һәм тоташытырылыусы деталдәр материалдары буйынса билдәләнә һәм шулай уҡ һыр диаметрына ла бәйле.
 Эшләпә — әйләндереү моментын тапшырыу өсөн хеҙмәт иткән винттың өлөшө. Гайка асҡысы өсөн фаскалар йәки отвёртка өсөн шлицтары була. Эшләпәнең һәм шлицтың формалары бик күп төрлө.

 Эшләпә формалары 
Тәғәйенләнеше буйынса артабанғы төп эшләпә формаларын айыралар:
 Яҫы;
 Ҡабарынҡы;
 Түңәрәк — нигеҙҙә биҙәү маҡсатында;
 Бәшмәкле — сфера формаһында тәпәш эшләпә;
 Йәшерен: яҫы тышҡы йөҙө менән конус рәүешендәге эшләпә, материалға уның өҫтө менән тигеҙләп батырып индерер өсөн тәғәйенләнә, шөрөптәр өсөн киң ҡулланыла;
 Ярым йәшерен: аҫҡы өлөшө — йәшерендеке һымаҡ, әммә өҫтө — яҫы түгел, ә түңәрәтелгән.

 Шлиц төрҙәре 
40px|left Тура (яҫы) шлиц40px|left Әүернә рәүешендәге шлиц ФиллипсФиллипс на сайте Phillips Screw Company.  (PH)40px|left Әүернә рәүешендәге шлиц Pozidriv/SupaDriv (PZ)40px|left Квадрат эшләпә40px|left Робертсон шлицы40px|left Алты ҡырлы эшләпә40px|left Алты ҡырлы шлиц (Аллен)40px|left Ҡурсаулы алты ҡырлы шлиц(pin-in-hex)40px|left Torx тибындағы шлиц(T, TX)40px|left Ҡурсаулы Torx (TR)40px|left Tri-Wing шлицы40px|left Torq-set шлицы40px|left Саталы асҡыс өсөн эшләпә(Snake-eye)40px|left Triple square, XZN шлицы (12 нурлы йондоҙ)40px|left Spline шлицы (12 нурлы йондоҙ)40px|left Double hex шлицы (12 ҡырлы)40px|left Polydrive шлицы40px|left One-way шлицы40px|left Бристоль шлицы40px|left Pentalobe шлицы(Apple изделиеларында ҡулланыла)

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 ГОСТ 27017—86 Изделия крепёжные. Термины и определения.
 Справочник конструктора точного приборостроения. Под ред. Ф. Л. Литвина. М.-Л., Изд. «Машиностроение», 1964. 944 с. с илл.









 Һылтанмалар 



Категория:Һырлы беркетеү изделиелары