Һауа

Һауа — кеше, хайуан һәм үҫемлектәрҙең тереклеге өсөн кәрәк булған, күбеһенсә азот менән кислородтан торған ерҙең атмосфераһындағы газдар ҡатнашмаһыТолковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З.Г.Ураксина, 2005); Ерҙең атмосфераһы газдарының тәбиғи ҡатнашмаһы (ҡатнашмала күпселеге азот һәм кислород — 98-99 %; углекислый газ, һыу, водород һәм башҡалар). 

Һауанан инерт газдар алалар (гелий, неон, аргон, криптон, ксенон, радон, унуноктий).

 Химик составы 
1754 йылда Джозеф Блэк эксперимет аша һауа бер матдә түгел, ә төрлө газдар ҡатнашмаһы булыу иҫбатлай.

+ Һауа составы:Матдәбилдәһе күләм буйынса, %ауырлыҡ буйынса, %АзотN278,08475,50КислородO220,947623,15АргонAr0,9341,292Углекислый газCO20,03140,046НеонNe0,0018180,0014МетанCH40,00020,000084ГелийHe0,0005240,000073КриптонKr0,0001140,003ВодородH20,000050,00008КсенонXe0,00000870,00004,
Һауа составы тауҙарҙа айырыла: кислород азоттан ауырыраҡ, шуға бейеклеккә күтәрелгән һайын кислород кәмей.

 Физик үҙенсәлектәре 
 +Һауаның физик үҙенсәлектәре :
 Параметр  мәғәнә
   Уртаса сағыштырма моляр массаһы  28,98 г/моль

 Ҡоро һауа тығыҙлығы , нормаль атмосфера баҫымда (101325 Па)  Температура, °C  тығыҙлык мәғәнәһе, кг/м³
   −25  1,424
   0  1,2929
   20   1,2047
   225   0,7083
   уртаса  сағыштырма йылы һыйышлығы, үҙгәрмәүсән баҫымлыҡта cp  1,006 кДж/(кг•К)
   уртаса  сағыштырма йылы һыйышлығы, үҙгәрмәүсән күләмдә cv  0,717 кДж/(кг•К)
   адиабата  1,40
   тауыш тиҙлеге, нормаль шарттарҙа  331 м/с (1193 км/ч)
   0—100 °C температурала температура киңәйтеүе 3,67 1/К
   нормаль шарттарҙа динамик үҙлелеге  17,2 мкПа•с
   һыуҙа иреүсәнлек  29,18 см3/л

 нормаль атмосфера баҫымда (101325 Па) йылы үткәреүсәнлеге Температура, °C  йылы үткәреүсәнле, Вт/(м•К)
   –173  0.00922
   –143  0.01204
   –113  0.01404
   –83  0.01741
   –53  0.01983
   –23  0.02207
   –3  0.02348
   0,1 0.02370
   7  0.02417
   17 0.02485
   27  0.02553
   37  0.02621
   67  0.02836
   97  0.03026
  Нормаль шарттарҙа яҡтылыҡ һыныуы  1,0002926
   яҡтылыҡ һыныуы үҙгәреү коэффициенты 2,8 1/Pa
   молекуланың уртаса поляризациялау  1,7
   Сатерленд  константаһы Sat  171


 Һауа фәлсәфәлә 
Фридрих Вильгельм Ницше һауа тураһында иң юғары һәм йоҡа материя тип яҙҙы. Һауа – азатлыҡ символы Ковальчук Т. Ю. Структура художественного пространства в лирике Д. С. Мережковского 1880-1900-е годов  // Вестник Челябинского государственного университета. Филология. Искусствоведение. — Вып. 49.— 2010. — № 34 (215). — С. 58Энциклопедия символов, знаков, эмблем. / авт.-сост. В. Андреева и др. — М. : МИФ : АСТ, 2001. — С. 96-97. Воздух  // Символы, знаки, эмблемы: Энциклопедия / авт.-сост. В. Э. Багдасарян, И. Б. Орлов, В. Л. Телицын; под общ. ред. В. Л. Телицына. — 2-е изд. — М.: ЛОКИД-ПРЕСС, 2005. — 494, [1] с., [16] л. цв. ил..

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 ГОСТ Р ИСО 8756-2005 Качество воздуха. Обработка данных по температуре, давлению и влажности 

Категория:Газдар
Категория:Ер атмосфераһы