Ханты-Манси автономиялы округы — Югра

Ханты-Манси автономиялы округы — Югра () — Рәсәй субъекты. Төмән өлкәһенең уставына ярашлы Төмән өлкәһенә инә, ләкин Рәсәйҙең тулы хоҡуҡлы регионы булып ҡалаУстав Тюменской области . 1930 йылдың 10 декабрендә нигеҙләнгән. Округ регион-донор булып иҫәпләнә. Юграла илдең 60 % нефте сығарылаВ Ханты-Мансийском автономном округе добыта 10-миллиардная тонна нефти.

Админстратив үҙәге — Ханты-Мансийск ҡалаһы. Эре ҡалалары — Сургут (324 000 кеше.), Түбәнге Варта (263 800 кеше), Нефтеюганск (138 000 кеше). Ямал-Ненец автономиялы округы, Красноярск крайы, Томск, Төмән, Свердловск өлкәләре һәм Коми Республикаһы менән сиктәш.

 География 
 Ханты-Манси автономиялы округы — Югра  — Рәсәйҙең үҙәк өлөшөндә , Көнсығыш-Себер тигеҙлегенең үҙәгендә ята.

 Климаты 
Белоярск һәм Березёвск райондары Алыҫ Төньяҡта урынлашҡан.Постановлением Правительства РФ от 03.03.2012 N 170 «Об отнесении Берёзовского и Белоярского районов Ханты-Мансийского автономного округа — Югры к районам Крайнего Севера»  Берёзовский и Белоярский районы Ханты-Мансийского автономного округа — Югры с 01.01.2013 г. отнесены к районам Крайнего Севера.

Округтың башҡа биләмәләре лә Алыҫ Төньяҡ райондарға тиңләштерелгән.

Округта уртаса-континенталь климат.

 Иҡтисады 
Төбәк иҡтисадында байтаҡ нефть һәм газ ойошмалары  күрһәтелгән:
 Газпром. Округта бер-нисә нефтегаз ятҡылыҡтары үҙләштерелә. Газды Газпром трансгаз Югорск аша транспортлай.
 Лукойл. Ойошма округта урынлашҡан Лангепас, Урай, Когалым НГДУ нигеҙҙәрендә барлыҡҡа килде. Был ҡалаларҙағы иң эре ойошма.
 Cургутнефтегаз. Сургуттағы иң эре ойошма.
 Роснефть
 Башнефть. Округта ятҡан Кирское, Коттынское, Люкпайское, Пермяковское и Печеринское нефть-газ ятҡылыҡтарын эшкәртә<http://www.bashneft.ru/production/production/brownfields/  Зрелые месторождения
>.
 ТНК-BP
 Транснефть

 Милли состав 
Халыҡ 193919591970197919892002 (* ) 2010 йылИнформационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 йыла Урыҫтар             Татарҙар 2 227 (2,4 %)  2 938 (2,4 %)  14 046 (5,2 %)  36 898 (6,5 %)  97 689 (7,6 %)  107 637 (7,5 %)  108 899 (7,1 %)Украиндар 1 111 (1,2 %)  4 363 (3,5 %)  9 986 (3,7 %)  45 484 (8,0 %)  148 317 (11,6 %)  123 238 (8,6 %)  91 323 (6,0 %)Башҡорттар 9 (0,0 %)  91 (0,1 %)  1 244 (0,5 %)  7 522 (1,3 %)  31 151 (2,4 %)  35 807 (2,5 %)  35 428 (2,3 %)Әзербайжандар — (0,0 %)  — (0,0 %)  136 (0,0 %)  1 263 (0,2 %)  12 846 (1,0 %)  25 088 (1,8 %)  26 037 (1,7 %)Ханты 12 238 (13,1 %)  11 435 (9,2 %)  12 222 (4,5 %)  11 219 (2,0 %)  11 892 (0,9 %)  17 128 (1,2 %)  19 068 (1,2 %)Белорустар 141 (0,2 %)  1 281 (1,0 %)  3 362 (1,2 %)  7 555 (1,3 %)  27 775 (2,2 %)  20 518 (1,4 %)  14 703 (1,0 %)Кумыктар — (0,0 %)  — (0,0 %)  5 (0,0 %)  89 (0,0 %) …  9 554 (0,7 %)  13 849 (0,9 %)Сыуаштар 45 (0,0 %)  289 (0,2 %)  1 929 (0,7 %) 4 739 (0,8 %) …  15 261 (1,1 %)  13 596 (0,9 %)Лезгиндар — (0,0 %)  — (0,0 %)  44 (0,0 %) 216 (0,0 %)  …  8 580 (0,6 %)  13 335 (0,9 %)Манси 5 768 (6,2 %)  5 644 (4,6 %)  6 684 (2,5 %)  6 156 (1,1 %)  6 562 (0,5 %)  9 894 (0,7 %)  10 977 (0,7 %)Узбәктәр 2 (0,0 %)  — (0,0 %)  57 (0,0 %)  216 (0,0 %) …  5 182 (0,4 %)  9 970 (0,7 %)Таджиктар — (0,0 %)  — (0,0 %)  23 (0,0 %)  94 (0,0 %) …  5 651 (0,4 %)  9 793 (0,6 %)Молдавандар — (0,0 %)  564 (0,5 %)  579 (0,2 %) 1 735 (0,3 %) …  10 861 (0,8 %)  9 476 (0,6 %)Марийҙар 34 (0,0 %)  54 (0,0 %)  712 (0,3 %)  1 791 (0,3 %) …  7 309 (0,5 %)  7 289 (0,5 %)Чечендар 5 (0,0 %)  — (0,0 %)  68 (0,0 %)  269 (0,0 %) …  6 943 (0,5 %)  6 889 (0,5 %)Немецтар 177 (0,2 %)  2 059 (1,7 %)  2 069 (0,8 %)  3 499 (0,6 %) …  8 292 (0,6 %)  6 828 (0,5 %)Әрмәндәр 5 (0,0 %)  — (0,0 %)  147 (0,0 %)  893 (0,2 %)  …  6 471 (0,5 %)  6 343 (0,4 %)Ногайҙар…  …  4 (0,0 %) 55 (0,0 %) …  2 502 (0,2 %)  5 323 (0,4 %)Ҡырғыҙҙар…  …  2 (0,0 %) 20 (0,0 %) …  2 033 (0,1 %)  5 012 (0,4 %)Мордвалар 64 (0,1 %)  125 (0,1 %)  1 162 (0,4 %)  3 155 (0,6 %) …  6 386 (0,5 %)  4 936 (0,3 %)Ҡаҙаҡтар 89 (0,1 %)  103 (0,1 %)  179 (0,1 %)  563 (0,1 %) …  4 258 (0,3 %)  4 382 (0,3 %)Удмурттар 36 (0,0 %)  71 (0,1 %)  1 304 (0,5 %)  2 029 (0,4 %)  …  3 670 (0,3 %) 3 094 (0,2 %)Даргиндар — (0,0 %)  — (0,0 %)  8 (0,0 %)  31 (0,0 %)  …  1 956 (0,2 %) 2 735 (0,2 %)Аварҙар — (0,0 %)  — (0,0 %)  10 (0,0 %)  74 (0,0 %)  …  1 910 (0,2 %) 2 577 (0,2 %) Коми 2 436 (2,6 %)  2 803 (2,3 %)  3 150 (1,2 %)  3 105 (0,5 %) …  3 081 (0,2 %)  2 364 (0,2 %)Коми-пермяктар — (0,0 %)  18 (0,0 %)  466 (0,2 %)  1 335 (0,3 %) …  2 704 (0,2 %)  2 134 (0,2 %)Гагауздар — (0,0 %)  — (0,0 %)  6 (0,0 %) 70 (0,0 %)  …  1 566 (0,2 %)  1 568 (0,1 %)Ненецтар 852 (1,0 %)  815 (0,7 %)  940 (0,4 %) 1 003 (0,2 %)  …  1 290 (0,1 %)  1 438 (0,1 %)Болгарҙар — (0,0 %)  — (0,0 %)  35 (0,0 %) 345 (0,1 %)  …  1 783 (0,2 %)  1 430 (0,1 %)Поляктар 61 (0,1 %)  158 (0,2 %)  326 (0,2 %) 720 (0,2 %)  …  1 884 (0,2 %)  1 336 (0,1 %)Лакцы — (0,0 %)  — (0,0 %)  10 (0,0 %) 45 (0,0 %)  …  959 (0,1 %)  1 268 (0,1 %)Мииләте күрһәтмәнеләр 16 (0,0 %)  4 (0,0 %)  5 (0,0 %)  4 (0,0 %) …  13 210 (0,9 %)  102 138 (6,7 %) 1000 күбәрәк булһан халыҡтар күрһәтелғән 

 Ҡоролош 

ҡалалар:
 (ҡалаһы) Когалым
 (ҡалаһы) Лангепас
 (ҡалаһы) Мегион
 (ҡалаһы) Нефтеюганск
 (ҡалаһы) Нижневартовск
 (ҡалаһы) Нягань
 (ҡалаһы) Покачи
 (ҡалаһы) Пыть-Ях
 (ҡалаһы) Радужный
 (ҡалаһы) Сургут
 (ҡалаһы) Урай
 (ҡалаһы) Ханты-Мансийск
 (ҡалаһы) Югорск

Муниципаль райондар:
 Белоярский районы
 Берёзовский районы
 Кондинский районы
 Нефтеюганский районы
 Нижневартовский районы
 Октябрьский районы
 Совет районы (Ханты-Манси автономиялы округы — Югра)
 Сургутский районы
 Ханты-Мансийский районы

 Тораҡ пункттар 
  10 меңдән ашыу халыҡ менән тораҡ пункттар (1.1.2013 көнғә)Федеральная служба государственной статистики РФ. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года     Сургут
  325,5
   Югорск
  35,3

    Нижневартовск
  263,2
   Советский
  27,6

    Нефтеюганск
  125,9
   Пойковский
  26,0

    Ханты-Мансийск
  91,0
   Фёдоровский
  22,8

    Когалым
  60,0
   Белоярский
  20,2

    Нягань
  55,6
   Излучинск
  18,3

    Мегион
  48,5
   Покачи
  17,3

    Радужный
  43,6
   Белый Яр
  16,5

    Лангепас
  42,7
   Нижнесортымский
   11,9 

 <tr align="left">
   Пыть-Ях
  40,8
   Междуреченский
11,3
    Лянтор
  39,9
   Новоаганск
  10,1

    Урай
  39,6




 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Майҙан буйынса Рәсәй төбәктәре

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Ханты-Манси автономиялы округы — Югра рәсми сайты  
 Ханты-Манси автономиялы округы — Югра закон акттары
 Ханты-Манси автономиялы округы — Югра «Вся Россия» белешмәлә
 «Югра-Информ» гәзите 

Категория:Рәсәй Федерацияһы автономиялы округтары
Категория:Ханты-Манси автономиялы округы