Марганец

Ма́рганец — химик элементтарҙың периодик системаһында етенсе төркөмдөң өҫтәмә төркөмсә, дүртенсе периодындағы 25-се химик элемент. Mn () символы менән билдәләнә. Ер ҡабығында, алюминдан ҡалышып, иң таралған элемент.
Марганецтын ябай матдәһе (CAS-номеры: 7439-96-5) — аҡ көмөш төҫлө, ҡаты, мурт металл.

 Ер ҡабығында таралыуы 
Марганец ер ҡабығында таралыуы буйынса элементттар араһында 14-се урында тора. Тимерҙән һуң ер ҡабығында булған икенсе ауыр металл (ер ҡабығының 0,03 % атомдары).

Рәсәйҙә дефицит сеймал. Ятҡылыҡтар: «Усинское» (Кемерово өлкәһе), «Полуночное» (Свердловск өлкәһе), «Порожинское» (Красноярск крайы), «Южно-Хинганское» (Еврей автномиялы өлкәһе),, «Рогачёво-Тайнинская» площадь һәм «Северо-Тайнинское» поле (Архангельск өлкәһе).

 Марганец минералдары 
 пиролюзит MnO2•xH2O, иң таралған минерал(составында 63,2 % марганец);
 манганит (бурая марганцевая руда) MnO(OH) (составында 62,5 % марганец);
 браунит 3Mn2O3•MnSiO3 (69,5 % марганца);
 гаусманит (MnIIMn2III)O4;
 родохрозит (марганцевый шпат, малиновый шпат) MnCO3 (47,8 % марганца);
 псиломелан mMnO • MnO2 • nH2O (45-60 % марганца);
 пурпурит Mn3+[PO4], (36,65 % марганца).

 Алыу 
 Алюминотермия ысул менән, восстанавливая оксид Mn2O3, образующийся при прокаливании пиролюзита:





 электролиз.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Марганец на Webelements
 Марганец в Популярной библиотеке химических элементов
 Марганец в месторождениях 

Категория:Химик элементтар
Категория:Күсеүсе металдар
Категория:Металдар