Джубаленд

Джубаленд (сомал. Jubbaland, ғәр. جوبالاند‎) йәки Джуба үҙәне (сомал. Dooxada Jubba, итал. Oltre Giuba) — Сомалиҙың көньяҡ-көнбайышында, Джубаленд төбәгендә автономиялы берәмек.

 Географияһы 
Джубаленд Джубба йылғаһы үҙәнендә урынлашҡан. Элекке Сомали провинциялары Түбәнге Джубба, Урта Джубба һәм Гедо территорияларын биләй. Көнбайышта Кения, төньяҡта Эфиопия, көнсығышта Көньяҡ-Көнбайыш Сомали дәүләте (Сомали Бакул, Бей һәм Түбәнге Шабелле провинциялары) менән сиктәш. 

Джубаленд территорияһы яҡынса 87 мең км² тиң (Австриянан аҙ ғына күберәк). Баш ҡалаһы — Кисмайо ҡала-порты.
 Халҡы 
Джубаленд башлыса сомалийҙарҙан тора, 2005 йылда халыҡтың дөйөм һаны 953 045 кеше тәшкил итә, шул иҫәптән:
 Гедо провинцияһы: 328 378 кеше.
 Түбәнге Джубба провинцияһы: 385 790 кеше.
 Урта Джубба провинцияһы: 238 877 кеше.

 Тарихы 
Хәҙерге тарихта тәүге тапҡыр Джубалендтың айырым хөкүмәте 1924 йылдың 15 июленән 1926 йылдың 1 июленә тиклем был колониаль ерҙәрҙең емерелгән Британия империяһынан Италияға күсеү процесында булған.

1988 йылдан Сомалиҙа граждандар һуғышы бара. Ил төрлө дәрәжәләге автономиялы мәғарифтарға тарҡалыу хәлендә була. 2000 йылдар аҙағында илдең көньяҡ-көнбайышында ислам ҡораллы «Хәрәҡәт әлифба» төркөмө ҙур уңыштарға өлгәшә. Ул Ислам судтары союзынан барлыҡҡа килә, уны 2006 йылда Эфиопия армияһы ҡыйрата.

2010 йылда Джубаленд төбәгендә Сомалиҙың Күсмә федераль хөкүмәтенә союздаш һәм Хәрәкәт әш-Шабабҡа ҡаршы торған автономиялы хөкүмәт ойошторола, әммә 2010 йыл аҙағына Джубалендтың бөтә территорияһы Хәрәкәт әш-Шабаб контролендә була, һәм хәҙерге көнгә тиклем төбәк Күсмә федераль хөкүмәттең(КФХ)һәм Хәрәкәт әш-Шабаб көстәренең ҡаршы тороу майҙаны булып тора.

2011 йылдың 3 апрелендә, КФХ һәм уға союздаш көстәрҙең Хәрәкәт әш-Шабаб позицияһына һөжүм итеү менән бер үк ваҡытта (Уның барышында Джубалендтың Кения сигендәге Доблей ҡалаһы яулап алына) Кенияның баш ҡалаһында Джубаленд территорияһына дәғүә итеүсе виртуаль Азания дәүләте иғлан ителә, уның президенты итеп Сомалиҙың элекке оборона министры Мохамед Абди Мохамед Ганди иғлан ителә. Был берәмектең төп маҡсаты булып Джубаленд территорияһын Хәрәкәт әш-Шабаб көсөнән яулап алыу тора.

Джубалендтың төньяҡ яғынан һөжүмде Ахлу-Сунна вәл-Джамаа төркөмө үткәрә, ул 2011 йылдың 28 апрелендә Гедо провинцияһының Лук ҡалаһын биләй . 2011 йылдың 3 майында Гарбахаррей ҡалаһы яулап алынаSomalia’s Azania Administration Has Links With Al Shabaab. 

2011 йылдың көҙөнән Кения ғәскәрҙәре Эфиопия һәм Америка Ҡушма Штаттары ярҙамында Джубаленд территорияһында киң масштаблы Линда Нчи хәрби операцияһын үткәрә, ул Джубаленд территорияһында урынлашҡан Хәрәкәт әш-Шабаб боевиктарының Кения биләмәһенән кешеләрҙе урлауы һөҙөмтәһендә ойошторола. Хәрәкәт әш-Шабабтың көстәре Кения ғәскәрҙәренә ҡаршы партизандар һуғышы алып барған. Һөҙөмтәлә 2012 йылдың 29 сентябрендә Кения ғәскәрҙәре штурм менән Кисмайоны ала, ул Сомалиҙың көньяғында Хәрәкәт әш-Шабабтың төп базаһы була.

2013 йылдың 15 майында Әхмәт Мөхәмәд Ислам Мадобе Джубалендтың президенты итеп һайлана. Ул Раскамбониҙың төбәктәге абруйлы хәрби төркөмө башлығы булып тора .

2014 йылдың ноябрендә, төбәктә Хәрәкәт әш-Шабабтың сираттағы әүҙемләшеүенә яуап итеп, Кисмайо ҡалаһында Әхмәт Мөхәмәд Ислам 2012 йылда төҙөлгән Сомали Федераль хөкүмәте менән Джубаленд ҡораллы көстәренең Сомали Федераль хөкүмәте армияһы составына инеүе тураһында килешеү төҙөй .
 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Новости Джубаленда (на английском и сомалийском)
 Новости Джубаленда (на сомалийском)


Категория:Джубаленд