Быҙаулыҡ (Ырымбур өлкәһе)

Быҙаулыҡ () — Ырымбур өлкәһенең көнбайышында урынлашҡан ҡала. Быҙаулыҡ районының административ үҙәге. Ҡала округы район составына инмәй.

 Тарих 
Ҡала Ырымбур губернаһының Быҙаулыҡ өйәҙе үҙәге булды. Быҙаулыҡ өйәҙе ҡалаһы (1781 йылда алып) һәм административ үҙәге (1781—1920). 1736 йылда Быҙаулыҡ ҡәлғәһе булараҡ нигеҙ һалынған. 1795 йылда Быҙаулыҡта 260 йорт иҫәпләнгән, шул иҫәптән дворяндарға 5 йорт ҡараған, хәрби хеҙмәткәрҙәр һәм отставкалағы чиндарға — 138, канцелярия хеҙмәткәрҙәренә — 8, отставкалағы һәм хеҙмәттәге казактарға — 86, сауҙагәр һәм мещандарға — 18, руханиҙарға — 3, крәҫтиәндәргә — 2 йорт. 1811 йылда 1000 кеше йәшәгән, 1897 — 14471 кеше (урыҫтар — 13180, татарҙар — 847 һәм башҡа). XIX быуат аҙағында халыҡ башлыса сауҙа менән шөғөлләнгән. Йыл һайын 3 йәрминкә ойошторолған. Ҡыңғырау заводы эшләгән. Богородица ҡатын‑ҡыҙҙар һәм Спасо‑Преображение ир‑егеттәр монастыры, 5 сиркәү, 3 класлы ир һәм ҡыҙ балалар өсөн ҡала, 2 мәхәллә училищелары, 2 дауахана булған. 1920 ййылда алып Ырымбур губернаһы составында. 1934 йылға тиклем ҡала Һамар губернаһына һәм Урта Иҙел өлкәһенә ҡараған.

 Этимологияһы 
Топоним үҙе ярында урынлашҡан Быҙаулыҡ йылғаһы исеменән барлыҡҡа килгән. Был турала Ырымбур топонимдар белгесе Б. А. Моисеев «Местные названия Оренбургской области. Историкотопонимические очерки» тигән китабында ошолай тип яҙа:

 Билдәле шәхестәре 
 Әмирхәнов Әнүәр Хабибулла улы (1912—03.03.1986), ғалим-химик. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1951 йылдан СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының ғилми хеҙмәткәре, 1954 йылдан Өфө авиация институты уҡытыусыһы; 1974—1986 йылдарҙа Химия институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған химигы (1982). 2-се дәрәжә Ватан һуғышы (1945) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1944) ордендары кавалеры. СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1983)Башҡорт Википедияһы — ӘМИРХАНОВ Әнүәр Хәбибулла улы.

 Иҫкәрмәләр 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Быҙаулыҡ өйәҙе

 Һылтанмалар 



Категория:Ырымбур өлкәһе ҡалалары
Категория:Ырымбур өлкәһе район үҙәктәре
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы