Нуриев Зыя Нурый улы

Нуриев Зыя Нурый улы (21 март 1915 йыл — 19 октябрь 2012 йыл) — совет дәүләт һәм партия эшмәкәре, СССР-ҙың 4—11-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһы (1961—1986), Социалистик Хеҙмәт Геройы (1975). Иҡтисад фәндәре кандидаты (1966).

 Биографияһы 
Зыя Нурый улы Нуриев 1915 йылдың 21 мартында Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе Үрге Ыласынтау ауылында тыуған. 

1933 йылда Башҡортостан халыҡ мәғарифы институтын тамамлай. 1933—1935 йылдарҙа колхоз йәштәре мәктәбе уҡытыусыһы булып эшләй. 1935—1938 йылдарҙа Борай районы мәғариф бүлеге мөдире вазифаһын үтәй.

1938—1940 йылдарҙа Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһы сафында хеҙмәт итә. 1940—1942 йылдарҙа Боҙаяҙ районы мәғариф бүлеге мөдире вазифаһын башҡара.

1942—1943 йылдарҙа Полуб МТС-ы политбүлек етәксеһе вазифаһын үтәй. 1943—1944 йылдарҙа ВКП(б)-ның Боҙаяҙ район комитетының 2-се секретары
 1944—1945 — ВКП(б)-ның Ҡыйғы район комитетының 1-се секретары
 1945—1948 — ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының ауыл хужалығы бүлеге мөдире

1951 йылда ВКП(б) Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Юғары партия мәктәбен тамамлай. 1951—1952 — ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының партия, профсоюз, комсомол ойошмалары бүлеге мөдире
 1952—1957 — ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты секретары һәм 2-се секретары
 1957—1969 — КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының 1-се секретары
 1969—1973 — СССР Министрҙар Советы ҡарамағындағы Әҙерләүҙәр Дәүләт комитеты рәйесе, СССР Әҙерләүҙәр министры
 1973—1985 — СССР Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары, СССР Министрҙар Советы Президиумының агросәнәғәт комплексы буйынса комиссия рәйесе
 1985 йылдың ноябрь айынан — СССР күләмендәге персональ пенсионер

 Бүләктәре 
 Социалистик Хеҙмәт Геройы (1975)
 Дүрт Ленин ордены (1957, 1965, 1975, 1985)
 Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1949)
 «Почёт Билдәһе» ордены (1944)
 Салауат Юлаев ордены (2009)

 Хәтер 
 2020 йылдың мартында Башҡортостанда Зыя Нуриев иҫтәлегенә төрлө саралар үтәрелдеВ Башкирии проходят памятные мероприятия к 105-летию Зии Нуриева. ИА «Башинформ», 19 марта 2020 года.
 2015 йылдың 21 мартында Мәскәүҙәге Новодевичье зыяратында Зыя Нуриевҡа һәйкәл асылаОло илдең оло ағаһы. «Башҡортостан» гәзите, 2015, 25 март .
 Республика йорто эргәһендә урынлашҡан скверға уның исеме бирелгән.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Башҡортостан: Ҡыҫҡаса энциклопедия. руссанан тулыландырылған һәм төҙәтелгән тәржемәһе / Баш мөхәррир Р. З.Шәкүров. Өфө: Башҡорт энциклопедияһы дәүләт ғилми нәшриәте, 1997. 696 бит, һүрәттәре менән.
 Ҡотлоғәлләмов М. Бәхет ерҙән сыҡмаҫ, тирҙән сығыр. Зыя Нуриев: ҙур шәхестең оло яҙмышы. «Башҡортостан» гәзите, 2015, 21 март.

 Һылтанмалар 


 «Башҡортостан» гәзите, 2015, 21 март 
 Мәскәүҙәге Новодевичье зыяратында Зыя Нуриевҡа һәйкәл асылды

Категория:КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретарҙары
Категория:Иҡтисад фәндәре кандидаттары
Категория:Ҡыйғы районы етәкселәре
Категория:Социалистик Хеҙмәт Геройҙары (Башҡортостан)
Категория:КПСС ағзалары
Категория:2-се саҡырылыш Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаттары
Категория:3-сө саҡырылыш Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаттары