Ала ҡаҙ

thumb
Ала ҡаҙ () — өйрәктәр ғаиләһенә ҡараған, киң таралған һыу ҡошо.

 Таралышы 
Евразияла һәм Африканың Урта диңгеҙ ярҙарында таралған. Башҡортостанда башлыса Баймаҡ, Учалы, Әбйәлил райондарында һәм Ағиҙел менән Кама йылғалары араһында киң таралған.

 Ҡылыҡһырлама 
Йорт ҡаҙы ҙурлығында. Парлашып һәм күмәкләшеп йәшәйҙәр. Йорт ҡаҙына оҡшаған. Дөйөм төҫө көрәнһыу һоро. Түшенең аҫ яғында, ҡабырғаларында һәм ҡанаттарында нәҙек аҡ һыҙаттар бар. Ҡойроғоноң өҫтө һәм аҫты аҡ, осо ҡара. Суҡышы һәм күҙҙәре алһыу.

Кәүҙә оҙонлоғо 75—90 см, ауырлығы 2,1—4,5 кг (һирәк — 6 кг тиклем), ҡанаттарының ҡоласы 150—180 см. Ҡауырһын ҡапламы аҡһыл һоро, ҡорһағы ваҡ ҡара таплы. Башы бәләкәй, маңлайында арҡыры аҡ һыҙат бар. Суҡышы йыуан, тоноҡ алһыу, осо аҡ. Муйыны оҙон. Аяҡтары асыҡ ҡыҙыл.

 Тауышы 
Тауышы көслө һәм яңғырауыҡлы: «ҡа-ғаңҡ».

 Йәшәү рәүеше 
Ҡамыштан, ҡаты үлән һабаҡтарынан ҡалҡыулыҡтарҙа, түңгәктәрҙә оя ҡора, төбөнә япраҡ, үлән, мамыҡ түшәй. Ояһы ерҙә, ҡамыш араларында. 2—10 аҡ йәки һарғылт аҡ йомортҡа һала. Инә ҡош 27—28 көн баҫа

Ҡамышлы ҙур күлдәрҙә, йылғаларҙа йәшәй. Күсмә ҡош. Бик һирәк осрай. Ите һәм мамығы өсөн аулайҙар.

 Туҡланыуы 
Көндөҙгө ҡош. Һыуҙа һәм уның тирәһендә үҫкән үҫемлектәр м‑н, көҙөн башлыса бойҙай, борсаҡ, һоло, ҡарабойҙай һ.б. культуралы үҫемлек орлоҡтары менән туҡлана.
Үлән, орлоҡ, иген, һыу бөжәктәре менән дә туҡлана.

 Әҙәбиәт 
 Лоренц, Конрад. Год серого гуся.
 Бейчек В., Штясны К. Птицы. Иллюстрированная энциклопедия. М.: Лабиринт-пресс
 Акимушкин И. Мир животных. Птицы, рыбы, земноводные и пресмыкающиеся М.: Мысль 1995
 Ганзак Я. «Иллюстрированная энциклопедия птиц». Прага: Артия 1974
 Жизнь животных Т.6 Птицы. М.: Просвещение 1986

Категория:Ҡаҙҙар
Категория:Ҡоштар
Категория:Башҡортостан ҡоштары
Категория:Башҡортостандың Ҡыҙыл китабы:Ҡоштар