Ҡырғаяҡ

Ҡырҡаяҡ (урыҫ.Мокрица) — дымлы, бысраҡ урында үрсегән күп аяҡлы күкһел аҡ бөжәк; бөтә ер йөҙөндә еүеш һәм ҡараңғы урындарҙа йәшәй торған ҡыҫала һымаҡ хайуандар.

 Ҡылыҡһырлама 
Бер нисә мм алып 25 см тиклем оҙонлоҡтағы кәүҙәһе баштан һәм аҙ айырымланған кәүҙәнән (күкрәк бүлеге юҡ) тора. Башында бер, бер нисә ябай йәки ҡатмарлы күҙ, 1 пар мыйыҡ һәм 3 пар яңаҡ урынлашҡан. Кәүҙә сегменттары күп һанлы, гомо- йәки гетероном; аяғы 8 быуынтыҡлы, тырнаҡлы (иренаяҡлыларҙа беренсе пары аяҡ-яңаҡҡа әүерелгән). Ике пар аяҡлыларҙа кәүҙәнең икенсе-дүртенсе сегменттарында 1‑әр, артабанғыларында 2-шәр пар аяҡ. Аш һеңдереү системаһы 2 пар шайыҡ биҙе менән; бауыры юҡ. Трахеялар менән тын ала. Бүлеп сығарыу системаһы мальпиги көпшәләренән тора. Айырым енесле, иренаяҡлыларҙа енси ағзалары арттан икенсе, башҡаларында — кәүҙәнең 2‑се йәки 3‑сө сегментында. Аталаныу эстә һәм тышта була, ҡауышҡанда ата зат сперматозоидлы муҡсаны аяғы менән инә заттың енси юлдарына күсерә

 Йәшәү рәүеше 

 Классификация 
Инфраотряд/Вариетет Diplocheta
 Ligiidae
Инфраотряд Holoverticata
 Вариетет: Tylida
 Tylidae
 Вариетет: Microcheta
 Mesoniscidae
 Вариетет: Synocheta
 Buddelundiellidae
 Schoebliidae
 Styloniscidae
 Titaniidae
 Trichoniscidae
 Tunanoniscidae
 Инфраотряд: Crinocheta
 Agnaridae
 Alloniscidae
 Armadillidae
 Armadillidiidae
 Balloniscidae
 Bathytropidae
 Berytoniscidae
 Cylisticidae
 Delatorreidae
 Detonidae
 Eubelidae
 Halophilosciidae
 Olibrinidae
 Oniscidae
 Philosciidae
 Platyarthridae
 Porcellionidae
 Pudeoniscidae
 Rhyscotidae
 Scleropactidae
 Scyphacidae
 Spelaeoniscidae
 Stenoniscidae
 Tendosphaeridae
 Trachelipodidae

 Әҙәбиәт 
 Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т. Г. Баишев, 1952)



*
Төркөм:Ҡыҫала һымаҡтар ғаиләһе