Айыутабан

Айыутабан (, ) — лютиктар ғаиләһенә ингән уҡ япраҡлы, төрлө төҫтәге өйкөм сәскәле күп йыллыҡ үҫемлек; бал ҡорттары уның татын һәм һеркәһен яратып йыя.

 Таралышы 
Яҡынса 300 төрө билдәле, Төньяҡ ярымшарҙың уртаса бүлкәтендә таралған. Башҡортостанда 2 төрө үҫә: имәнлек айыутабаны һәм бүре айыутабаны. Имәнлек айыутабаны ҡоро болонда һәм ташлы далала, бүре айыутабаны урманда, аҡланда, урман буйында, тау болононда үҫә; республиканың бөтә биләмәһендә, йышыраҡ урманлы һәм таулы райондарҙа таралған.

 Ботаник яҙма 
Күп йыллыҡ үлән. Һабағы төҙ, бейеклеге 80—200 см. Япрағы бармаҡ бүленешле йәки теленмә. Сәскәһе торҡа һымаҡ, һары, шәмәхә төҫөндә, сәскәлеге — тәлгәш, июнь—июлдә сәскә ата. Емеше күп япраҡлы, июль—августа өлгөрә.

Декоратив һәм ағыулы үҫемлек. Составында алкалоидтар бар, медицинала ҡулланыла.

 Төрҙәр теҙмәһе 
Ырыу үҙенә 250—300 төрҙө берләштерә. Улар Төньяҡ ярымшарҙа  таралған. Рәсәй биләмәләрендә 75 төрө билдәле. Шуларҙың бер нисәһе:


























































 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Г. Д.Зәйнуллина.Умартасылыҡ һүҙлеге. 2001 й. Өфө. 255 бит. ISBN 5-295-02 844-5
 Агапова Н. Д. Семейство лютиковые (Ranunculaceae) // Жизнь растений. В 6-ти т. Т. 5. Ч. 1. Цветковые растения / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.: Просвещение, 1980. — С. 210—216.



 Gardeners’ Encyclopedia of Plants & Flowers. — Dorling Kindersley Limited, London, 1995.

 Һылтанмалар 


 Аконит на сайте Энциклопедия декоративных садовых растений
 Забелина Н. Аконит — красивый, строгий, ядовитый. Часть 1.  Часть 2.  На сайте Мир увлечений 

Төркөм:Баллы үҫемлектәр
Категория:Ағыулы үҫемлектәр
Төркөм:Умартасылыҡ