Оҙонгүл (ауыл)

Оҙонгүл () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Миндәк ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 198 кеше.
Почта индексы — 453746, ОКАТО коды — 80253848005.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 80 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Оҙонгүл): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Урал-Тау): 24 км

 Тарихы 
1857 йылда Верхнеурал өйәҙе Күбәләк улусы Ҡаҙаҡҡол ауылының 120 кешенән торған 23 хужалығы үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә, Оҙонкүл күле янында, яңы ауылға нигеҙ һала. Был ауылдың атамаһы Оҙонгүл (Башҡорт энциклопедияһында Оҙонкүл тип алынған) гидронимдан, күл исеменән, алынған. Әйүп Ҡаҙаҡҡолов тәүге төпләнеүсе була. 1859 йылда ауылда 138 кеше йәшәгән 26 йорт иҫәпләнгән. Совет халыҡ иҫәбен алыу 51 йортта 234 кешене асыҡлай. Йәйләү урындары Ҡарама һәм Шайтар йылғалары буйлап ауылдан 2-3 саҡрым алыҫлыҡта урынлаша. Дөйөм характеристика Күбәләк улусы ауылдарының XVIII быуаттың 30-сы йылдарҙа барлыҡҡа килеүен күрһәтә. 1920 йылда ауылдан ике-өс саҡрым алыҫлыҡта Әхмәтхан Ғәзизов менән Михаил Липунковтың тирмән-болғауыстары була. Халҡы ярым күсмә тормош алып бара, кәсепселек һәм игенселек менән шөғөлләнә.
1866 йылда 26 йортта 134 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. 1900 йылда 2 һыу тирмәне теркәлгән.

Оҙонгүл халҡы урман сәнәғәт хужалығында (леспромхоз) хеҙмәт итә. Башланғыс мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты бар.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)169 1920 йыл 26 август234 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар272 1959 йыл 15 ғинуар351 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар160 2002 йыл 9 октябрь230 2010 йыл 14 октябрь1989210646,553,5
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Оҙонгүл ауылында башҡорттар йәшәй (100 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Ревизия материалдары 
1834 йылдаревизия материалдары Оҙонгүл ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

 Билдәле шәхестәр 
 Әхмәтйәнов Яңыбай Шаһыбал улы (20.02.1936—25.09.2010), сиҙәмсе, 1957—1966 йылдарҙа Учалы районы «Байрамғол» совхозы механизаторы, артабан 1996 йылға тиклем — бригадир (1988 йылдан — «Озёрный» совхозы). Башҡорт АССР-ының һигеҙенсе саҡырылыш (1971—1975) Юғары Советы депутаты. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971). БАССР-ҙың атҡаҙанған механизаторы (1970).

 Урамдары 

 Көсөк урамы ()
 Болон урамы ()
 Тыныслыҡ урамы ()
 Мораткин урамы ()
 Йылға урамы ()
 Үҙәк урам ()
 Мәктәп урамы ()
 Шоссе урамы ()Госсправка сайтында урамдар исеме

 Тарихи ҡомартҡылар 
Оҙонкүл буйындағы «Морат» археология ҡомартҡыһына 10000 йәш. Йорттар ергә күмелгән ҙур таш плиталарҙан төҙөлгән. Был Рәсәй территорияһындағы иң боронғо ҡаласыҡ. Ошонда уҡ йәшмәнән яҡынса 20000 әйбер — эш ҡоралдары, ярымфабрикаттар, етештереү ҡалдыҡтары табылған.История Учалинского района.

 Тирә-яҡ мөхит 
 Оҙонкүл күле

 Видеояҙмаларҙа 
 Башкортостан Узунгулово

 Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары 
 Ыҫмаил менән Дауыт. 1965 йылда Учалы районы Оҙонгүл ауылы башланғыс мәктәбе уҡытыусыһы Рамазанов Ишмөхәмәт Илһам улынан М.Сәғитов яҙып алған. — Ғилми архив, ф. 3, оп. 47, д. 3, л. 16— 19; БХИ, РЛ, № 184; БПЛ, № 125; БНТ, ПЛ, № 209Башҡорт халыҡ ижады. ΙΙ том..

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 


 1834 йылғы ревизия материалдары

Категория:Учалы районы ауылдары