Бәндәбикә кәшәнәһе

Бәндәбикә кәшәнәһе — башҡорт мәҙәниәтенең 15-16 быуат ҡомартҡыһы, Бәндәбикәнең ҡәбере өҫтөнә ҡуйылған ҡоролмаТарихи белешмә .

 Тасуирлама 

Яңынан тергеҙелгән кәшәнә ҡыҙыл кирбестән, ҡабырғалары һигеҙ мөйөшлө, дүрт аркалы, бишенсе арка ишек итеп төҙөлгән.
Бөтә яҡтары ла тигеҙ, 2 яруслы, көмбәҙле ҡоролма. 

Кәшәнәнең түбәнге ярусы планда тура мөйөшлө (8,8×6,9 м) булған, өҫкөһө — һигеҙ мөйөшлө. Ҡабырғалары 1,1 м ҡалынлыҡта, һор,  ҡыҙыл кирбестән шыршы орнаменты һалынған. Көньяҡтан инеү урыны көмбәҙ түшәмле портал (2,25×1,86 м) булған. Иҙәне саман кирбестән. 

Ерләү камераһына тар ишек уйымы бар. Төньяҡ ҡабырғаһы буйында  көнбайыш—көнсығыш йүнәлешендә ҡаҙылған, яҡтарына һәм төбөнә эзбизташ плиталар түшәлгән ҡәбер соҡоро асыҡланған. Мәйет салҡан ятҡырып, башы менәнн көнбайышҡа ҡаратып ерләнгән. Ҡәбер төбөндә көл һәм туҙ ҡалдыҡтары табылған.

Бәндәбикә кәшәнәһе материалдары МДУ эргәһендәге Антропология Ғилми-тикшеренеү институтында  һаҡлана.

 Бәндәбикә шәхесе 
Бәндәбикә  хәҙерге Күгәрсен районы Мәҡсүт ауылында һәм шул тирәләрҙәге ырыу-аралар менән етәкселек иткән.Нияз Мәжитовтың “Тайны древнего Урала” ти­гән китабында бәйән ителгәнсә, был – ошо ерҙәрҙә ете быуат элек йәшәгән аҡыллы һәм батыр ҡа­тын Бәндәбикәнең мавзолейы Бәндәбикә   Ырыуын әйҙәп, бәлә-ҡазаларҙан һаҡлап торған үтә лә аҡыллы, үҙ халҡының берҙәмлеген яҡлаусы, яҡлаусыһы ғына түгел, кәңәшсеһе лә булып, «Ерәнсә сәсән» легендаһында исеме бөгөнгө көндәргәсә һаҡланып ҡалған шәхес. Ул үҙ заманында иң алдынғы исемгә, «Әүлиә» исеменә лайыҡ булып, тарих биттәрендә быуаттар буйына һаҡланған.

Риүәйәт буйынса Бәндәбикә бик зирәк аҡыллы ҡатын булған. Ҡаҙаҡтар менән үҙ-ара һуғышты бөтөрөүгә ҙур көс һалған.
1966 йылда археолог Нияз Мәжитов етәкселегендәге археологтар Мәҡсүт ауылына килеп, ауыл ҡарттарының рөхсәте менән ике йәй кешәнәне ҡаҙалар.  1967 йылда, кешәнәне тергеҙәбеҙ, һөлдәне яңынан ерләтәбеҙ, тип, уның һөйәктәрен алып китәләр. Үҙгәртеп ҡороу осоро башланғас был эш туҡталып ҡала.

 Риүәйәте 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Бәндәбикә һәм Ерәнсә
 Хөсәйенбәк кәшәнәһе
 Турахан кәшәнәһе
 Ерәнсә сәсән
Варна кәшәнәһе

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Бәндәбикә  
 Кәшәнә. Башҡортостан. Ҡыҫҡаса энциклопедия 
 Бәндәбикә менән Ерәнсә сәсән. Киске Өфө. 01.08.11
 Татьяна Зонова. Возвращайся домой, Бэндэбике  

 Видеоматериалдар 
  Бәндәбикә кәшәнәһе. Рәсәй-Башҡортостан телеканалы.

Категория:Башҡорт мәҙәниәте
Категория:Башҡортостан тарихы
Категория:Кәшәнәләр
Категория:Ерләү йолалар
Категория:Күгәрсен районының иҫтәлекле урындары
Категория:Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары
Категория:XV быуатта барлыҡҡа килгәндәр