Тулыланыусы энергия

Тулыланыусы энергия — кешеләр өсөн бөтмәҫ-төкәнмәҫ энергия сығанағы. Тирә-яҡ мөхиттә бер-туҡтауһыҙ барған процестар —тулыланыусы энергия сығанағы булып тора.
Тулыланыусы энергия яңынан тергеҙелә торған тәбиғи ресурстарҙан — ҡояш энергияһы, ел, ямғыр, һыу ҡалҡыу, геотермаль йылылыҡты файҙалана. 2006 йылда донъяла ғәҙәти биомасса — утын яғыу 13 %, барлыҡ тулыланыусы энергияны файҙаланыу 18 % тәшкил итте. Гидроэлектростанциялар тулыланыусы энергияның мөһим сығанағы булып тора, донъяла етештерелгән электр энергияһының 15 % гидроэлектростанцияларҙа етештерелә.

Ел энергияһын файҙаланыу йыл һайын 30 % арта. Был энергияны файҙаланыу Европа һәм АҠШ илдәрендә киң ҡулланыла.
Ҡояш электростанциялары Германия һәм Испанияла танылыу алған.
Бразилия шәкәр ҡамышынан этанол алыу программаһын тормошҡа ашыра. Этанол автомобиль яғыулығы булараҡ файҙаланыла.

 Ел фермалар 
300px|thumb|Гансу ел фермаһы — донъяла иӊ эре ел фермаһы, Ҡытай.
Ел фермалар () — ел турбиналар төркөмө. Ел фермалар 100-ҙән ашыу индвидуаль ел турбиналарҙан тора һәм 100 м² майҙанды биләй, ләкин турбиналар араһындағы майҙанды ауыл хужалығы өсөн ҡулланырға мөмкин. Ел фермалар диӊгеҙҙә урынлаштырырға ла мөмкин.

 Ағымдар 
2006 йылда донъяла электр энергияһын ҡулланыуҙың яҡынса 18 проценты яңыртылған энергия сығанаҡтарынан ҡәнәғәтләндерелә, 13 проценты ағас яндырыу кеүек традицион биомассаларҙанGlobal Status Report 2007   . 2010 йылда бөтә донъя энергия ҡулланыуының 16,7 проценты яңыртылған сығанаҡтарҙан килә; 2015 йылда был күрһәткес 19,3 %. Традицион биомассаның өлөшө әкренләп кәмей бара, шул уҡ ваҡытта яңыртыла торған энергияның өлөшө арта бара. Рәсәй Фәндәр академияһының ИЭР һәм Мәскәү «Сколково» идара итеү мәктәбенең Энергетика үҙәге фаразы буйынса 2040 йылға яңыртыласаҡ энергия сығанаҡтары донъя электр энергияһы етештереү күләменең 35-50 процентын һәм энергияның дөйөм ҡулланыу күләменең 19-25 процентын тәьмин итәсәкПрогноз развития энергетики мира и России 2019.

2004 йылдан 2013 йылға тиклем Евросоюзда яңыртылған сығанаҡтарҙан етештерелгән электр энергияһының өлөшө 14 проценттан 25 процентҡа тиклем арта. Германияла 2018 йылда электр энергияһының 38 проценты яңыртылған сығанаҡтарҙан етештереләАндрей ГурковПлохая погода для «Газпрома»: газ проигрывает в ФРГ ветру и солнцу // Deutsche Welle, 3.11.18 .

Бразилияла шәкәр ҡамышынан яғыулыҡ этанолын етештереүҙе күҙ уңында тотҡан донъяла иң ҙур яңыртыла торған энергия программаларының береһе бар; этил спирты әлеге ваҡытта илдә автомобиль яғыулығына ихтыяждың 18 процентын ҡаплайAmerica and Brazil Intersect on Ethanol . Яғыулыҡ этанолы АҠШ-та ла киң ҡулланыла.

Гидроэлектроэнергия — донъя электр энергияһын етештереүҙең 15,3 процентын һәм бөтә донъя энергия ҡулланыуының 3,3 процентын тәьмин итеүсе иң ҙур яңыртыла торған энергия сығанағы (2010 йыл).

Ел энергияһын ҡулланыу йылына яҡынса 30 % үҫә, 2013 йылда бөтә донъяла 318 гигаватт (ГВт) ҡеүәте етештереләRenewables Global Status Report: 2009 Update   p. 9., һәм Европала, АҠШ-та, Ҡытайҙа киң ҡулланылаGlobal wind energy markets continue to boom — 2006 another record year   (PDF)..

Германия һәм Испанияла ҡояш электр станциялары популярWorld’s largest photovoltaic power plants . АҠШ-та һәм Испанияла ҡояш термаль станциялары эшләй, уларҙың иң ҙуры — Мохаве сүллегендәге 354 МВт ҡеүәтле станцияSolar Trough Power Plants  // OSTI (PDF).. Фотоэлектр панелдәр етештереү йылдам үҫә, 2008 йылда дөйөм ҡеүәте 6,9 ГВт (6900 МВт) булған панелдәр сығарыла, был 2004 йыл менән сағыштырғанда алты тапҡырға тиерлек күберәкRenewables Global Status Report: 2009 Update   (копия) p. 15. «solar PV industry …Global annual production increased nearly sixfold between 2004 and 2008, reaching 6.9 GW.».

Геотермаль үҫемлектәр: донъяла иң ҙуры — Калифорнияла 750 МВт ҡеүәтле гейзер ҡоролмаһы.

Ресурс булмаған эре компаниялар яңыртылған энергияны ҡулланыуҙы хуплай. Әйтәйек, IKEA 2020 йылға үҙен яңыртылған энергия менән тулыһынса тәьмин итергә йыйына. Apple — ҡояш электр станцияларының иң эре хужаһы, компанияның бөтә дата-үҙәктәре яңыртылған энергия сығанаҡтары иҫәбенә эшләй. Google компанияһы ҡулланған энергияла яңыртылған сығанаҡтарҙың өлөшө — 35 %, компанияның яңыртылған энергияға һалған инвестициялары 2 миллиард долларҙан ашып китә.

 Яңыртыласаҡ энергияның глобаль күрһәткестәреREN21 2016. Renewables Global Status Report 2016  (pdf)REN21 2014. Renewables Global Status Report 2014 (pdf)REN21 2011. Renewables Global Status Report 2011 (pdf)REN21 2012. Renewables Global Status Report 2012  p. 17.REN21 2015. Renewables Global Status Report 2015  (pdf)REN21 2016. Renewables Global Status Report 2016 (pdf)REN21 2018. Renewables Global Status Report 2018 (pdf)https://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/05/gsr_2019_full_report_en.pdfhttps://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/05/gsr_2020_full_report_en.pdfhttps://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/05/GSR2021_Full_Report.pdf  2008  2009  2010  2011  2012  2013  2014  2015  2016  2017  2018  2019  2020 Яңыртылған энергияға йыллыҡ инвестициялар (млрд. доллар АҠШ)  130  160  211  257  244  232  270  286  241  326  296  298,4  303,5 Яңыртыла торған энергияның дөйөм ҡуйылған ҡеүәттәре (шул иҫәптән гидроэнергетика), ГВт)  1140  1230  1320  1360  1470  1578  1712  1849  2017  2197  2387  2581  2838 Гидроэнергетика (ГВт)  885  915  945  970  990  1018  1055  1064  1096  1112  1135  1150  1170 Ҡояш энергетикаһы (ГВт)  16  23  40  70  100  138  177  227  303  405  512  621  760 Ел энергетикаһы (ГВт)  121  159  198  238  283  319  370  433  487  540  591  650  743 Биоэнергетика (ГВт)                    121  131  137  145 Геотермаль энергетика (ГВт)                    12,8  13,2  14  14,1 Биодизель етештереү (млрд. литров)  12  17,8  18,5  21,4  22,5 26  29,7  30,3  30,8  33  41  41  39 Этанол етештереү (млрд. литров)  67  76  86  86  83 87  94  98  99  104  111  115  105 Энергияны яңыртыу буйынса маҡсаттары булған илдәр һаны  79  89  98  118  138 144  164  173  176  179  169  172  165

 Рәсемдәр 

 Һылтанмалар 

 Вы и «зеленая» энергетика , Бөтә донъя ҡырағай тәбиғәт
фонда сайты (урыҫ)
 Зелёная энергия  — «йәшел технологиялар» тураһында (урыҫ)
 Альтернатив энергия сығанағы  (урыҫ)

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Тулыланыусы энергия сығанағы
Категория:Энергия