1-се Иҙелбай

1-се Иҙелбай (икенсе исеме Баҙраҡ 1-се; ) — Башҡортостан Республикаһының Салауат районындағы ауыл. Таймый ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 108 кеше булған. Милли составы — тулыһынса башҡорттар. Почта индексы — 452484, ОКАТО коды — 802478550021-се Иҙелбай ауылы «Госсправка» сайтында.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 41 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Таймый): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кропачёво): 70 км

1‑се Иҙелбай Йүрүҙән йылғаһы буйында, район үҙәге Малаяҙҙан төньяҡ-көнбайышҡа табан 41 километр һәм Кропачёво (Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан 70 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

 Тарихы 
Өфө өйәҙе Мырҙалар улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә Иҙелбай ауылына нигеҙ һалған, ауыл 1795 йылдан билдәле. Шулай уҡ Баҙраҡ атамаһы менән дә теркәлгән.

1795 йылда 36 йортта 199 кеше, 1865 йылда 88 йортта — 398 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. XX быуат башында керҙәшлек килешеүе нигеҙендә типтәрҙәр индерелгән .

 Биләмә берәмектәренә инеүе 

 Теркәү йылы  Улус, ауыл советы  Өйәҙ, кантон, район  Губерна, Республика  Дәүләт 1757  Мырҙалар улусы  Троицк өйәҙе  Ырымбур губернаһы  Рәсәй Империяһы 1816  10-сы йорт  8-се Башҡорт кантоны  Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы 1834  10-сы йорт  8-се Башҡорт кантоны Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1847  10-сы йорт  8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе   Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1859  10-сы йорт  8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе  Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1895  Мырҙалар улусы  Өфө өйәҙе  Өфө губернаһы  Рәсәй империяһы1920  Мырҙалар улусы  Мәсәғүт кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы 20px РСФСР1926  Мырҙалар улусы  Мәсәғүт кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы  СССР1935  Мырҙалар-Мәсетле ауыл советы  Малаяҙ районы  Башҡорт АССР-ы  СССР1941  Мәсетле ауыл советы Салауат районы Башҡорт АССР-ы   СССР1990  Мәсетле ауыл советы  Салауат районы Башҡортостан Республикаһы  Рәсәй Федерацияһы    

 Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше 
1906 йылда 2 мәсет, 2 һыу тирмәне, 2 запас икмәк һаҡлау мөгәзәйе булған.

XIX быуат аҙағында бер Иҙелбай ауылы була. XX быуаттың 1920 йылында ике ауыл: Арҡауыл ауылынан 7 саҡрымда 100 йортта 434 кеше йәшәгән 1-се Иҙелбай һәм Арҡауылдан 6 саҡрымда 113 хужалыҡта 607 кеше йәшәгән 2-се Иҙелбай тип аталған яңы ауыл барлыҡҡа килгән. Ике ауылда ла башҡорттар һәм типтәрҙәр йәшәй .

1-се Иҙелбай ауылында башланғыс мәктәп бар. Халыҡ «Таймый» МУСП муниципаль унитар ауыл хужалығы предприятиеһында хеҙмәт итә .

 Халыҡ һаны 
1-се Иҙелбай ауылында башҡорттар йәшәй (2002)

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1906 йыл 902 1920 йыл 26 август4341822524258,0 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар349 1959 йыл 15 ғинуар229 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар107 2002 йыл 9 октябрь1125953  2010 йыл 14 октябрь108545450,050,0

 Билдәле кешеләре 
 Абдуллин Мазһар Ғиләжетдин улы (29.12.1912—25.08.1942), Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яҙыусы.
 Ғарипов Халит Әлтәф улы (11.06.1956), «Дыуанводоканал» предприятиеһы (Мәсәғүт ауылы) етәксеһе, район Советы депутаты.
 Хурамшин Иштимер Шәғәли улы (1951), Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәгенең баш табибы, медицина фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы.

 1-се Иҙелбайҙа тыуып-үҫкәндәр 

 Хәтер 

 Урамдары 

 Яр буйы урамы ( Набережная (улица)
 Үҙәк урам ( Центральная (улица)
 Мәктәп урамы ( Школьная (улица)
Карта д. 1-е Идельбаево. Улицы 

 Тирә-яҡ мөхит 
Ер-һыу атамалары

Тауҙар:

Йылғалар:
 Йүрүҙән

Шишмәләр:

Ялан-бесәнлектәр:

Таусыҡтар, түбәләр:

Башҡа урын-ер атамалары:

 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Мырҙалар

 Ҡушаматтар 

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 


 «Башҡортостан» төбәк интерактив энциклопедик порталы — Иҙелбай 1-cе, Салауат районындағы ауыл  
 1-се Иҙелбай ауылы «Госсправка» сайтында

Категория:Салауат районы ауылдары
Категория:Йүрүҙән буйындағы тораҡ пункттар
Категория:Проект:Башҡортостан ауылдары