Абҙан (Архангел районы)

Абҙан () — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл, Абҙан ауыл советы үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 836 кешеЧисленность и возрастно-половой состав населения по итогам Всероссийской переписи населения 2010 года. Муниципальный район Архангельский район Республики Башкортостан: статистический бюллетень — Уфа: Башкортостанстат, 2012. — 98 с., табл. .
Почта индексы — 453045Архангел районы почта бүлексәләре, ОКАТО коды — 80203804001ОК 19-95. Административ-төбәк бүленеше объекттарының Бөтәрәсәй классификаторы. (үҙгәрештәр менән).


 Тарихы 
XVIII быуат материалдарынан күренеүенсә, Инйәр йылғаhы буйында урынлашҡан Абҙан ауылы тәүҙә Йәҡшембәт тип аталған. Ауылдың нигеҙ hалыусыhы ла билдәле — Ҡумрыҡ-Табын улусының старшинаhы Йәҡшембәт Урасов.

Абҙан Үркәев тә билдәле, бөгөнгө көндә ауыл уның исемен йөрөтә. XVIII быуаттың 70-се йылдарында ул улус старшинаhы ярҙамсыhы вазифаhын башҡарған. Һуңынан, Үркәев старшина вазифаhын үтәй башлағандан hуң, ауыл уның исемен йөрөтә башлай. 1795 йылда ауыл Абҙан тип теркәлгән.

V ревизия ваҡытында (1795 йыл) ауыл 12 хужалыҡтан торған, хужалыҡтарҙа 48 ир-егет hәм 56 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. 21 йылдан hуң ауылда 121 кеше hәм 17 хужалыҡ иҫәпләнгән. 1859 йылғы X ревизия 227 кеше hәм 36 йорт күрhәткән. 37 йылдан hуң ауылда 176 ир-егет hәм 159 ҡатын-ҡыҙ, 60 хужалыҡ hаналған.

Ревизия Абҙандың улдары hәм ейәндәренең исемдәрен hанап сыға. Оло улы Абыҙгилде Абҙзанов (1777—1833) кантон етәксеhе ярҙамсыhы hәм юрта старшинаhы булып хеҙмәт иткән, 14-се класс дәрәжәhенә эйә булған. Уның балалары: Мырҙагилде, Ҡотлобулат, Ҡотләмбәт, Ҡотлогилде, Кинйәбулат — өс ҡатынынан булған. Кесе улы Муллагилде, 1781 йылда тыуған.

Улус халҡы малсылыҡ, умартасылыҡ, бер ни тиклем игенселек менән шөғөлләнгән. Ер эшкәртеү менән булышмаған ҡумрыҡ-табын халҡының күбеhе поташ заводы өсөн көл әҙерләү, Архангел заводына баҡыр рудаhы, шулай уҡ Өфө ҡалаhына поташ hәм дымлы поташты ташыу менән шөғөлләнгән.

1843 йылда 190 кеше (32 хужалыҡ) үҙ ихатаhында 225 ат, 30 hыйыр, 50 hарыҡ, 44 кәзә тотҡан. Игенселек күп кенә халыҡҡа яңы шөғөл булған. Шул уҡ йылда 8 сирек, йәки 64 бот, ҡышҡы hәм 41 сирек, йәки 328 бот, яҙғы иген сәселгән. Игенселектең үҫешен, ауылдың хужалыҡ келәтенә эйә булыуы раҫлап тора. Бөтә ихатаға 200 умарта hәм 30 солоҡ тура килгәнГенеалогия hәм архивтар.

 Халыҡ һаны 
 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса башҡорттар 96 % тәшкил итә

 Дөйөм халыҡ һаныНаселенные пункты Республики Башкортостан (по данным Всероссийской переписи населения 2002 года). Статистический сборник./Башкортостанстат. — Уфа,2006. — 145 с., (кеше) Халыҡ һаны  2002—2010 халыҡ үҙгәреше Иҫәп алыу йылы  1989  2002  2010  кеше  % Бөтәһе  915  899  836  -63  -7,0 Ир-егеттәр  448  444  399  -45  -10,13 Ҡатын-ҡыҙҙар  467  455  437  -18  -3,95
1906 йылда — 375, 1920 — 497, 1939 — 776, 1959 — 880, 1989 — 915, 2002 — 899 кеше йәшәгәнhttp://bashenc.online/ru/search/?q=Абзаново.

 Географик урыны 
Алыҫлыҡ:
 Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 14 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 25 км

 Урамдары 
Урамдар атамаһы«Налог Белешмәһе» системаһында Абҙан ауылы:
 А.Абдрахманов урамы ()
 Г.Килмөхәмәтов урамы ()
 Инйәр урамы ()
 Туғай урамы ()
 М.Миһранов урамы ()
 Ерекле урамы ()
 Полковник Сәйфулла Хәбиров урамы ()
 Тимербаев урамы ()
 Мәктәп урамы ()
 Көньяҡ урам ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 30 по Республике Башкортостан

 Матбуғатта 
 Шоңҡар. 15 ФЕВРАЛЬ , Айыҡ тормош — һаулыҡлы тормош!

 Видеофильмдар 
 Тормош. Архангел районының Абҙан ауылы. 14 ғинуар 2022 йыл
 Абзан шарлауығы. Башҡортостанда ял. Инйәр. 23 июнь 2020 йыл
 Абзан шарлауығы. Инйәр. Башҡортостан. 24 август 2020 йыл

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Архангел районы ауылдары
Категория:Инйәр буйындағы тораҡ пункттар