Башҡортостан халҡы

Башҡортостан халҡы

«Башкортостанстат» мәғлүмәттәре буйынса 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата, Башҡортостан Республикаһының халҡы 4 065 993 кеше тәшкил итә. Халыҡ тығыҙлығы — 28,4 кеше/км² (2010).

 Демография 
 Тыуым-үлем һандары 

Халыҡтың 27 проценты Өфөлә һәм Өфө районында йәшәй (2002)Социальный атлас российских регионов . Халыҡ иң иркен торған төбәктәр араһында — Йылайыр (3 кеше/км²), Белорет (3,7 кеше/км²) һәм Бөрйән (4 кеше/км²) райондары. Халыҡ иң тығыҙ урынлашҡан төбәктәр иҫәбендә Өфө (37 кеше/км²), Ҡырмыҫҡалы (30 кеше/км²), Шишмә (29 кеше/км²) һәм Туймазы (27 кеше/км²) райондарыБашкортостан занимает первое место в ПФО по численности населения — БАШИНФОРМ.ru .

2010 йыл мәғлүмәттәренә ярашлы:
 Ҡала халҡы — 2 435 319 кеше,
 Ауыл халҡы 1 630 973 кеше;
 Ҡала халҡы өлөшө — 59,8 процент;
 Ауыл халҡы өлөшө 40,2 процент.

+Халыҡ иҫәбе, мең кеше.ЙылдарҠала халҡыАуыл халҡыБөтәһе1989 й.2550,71429,83950,52002 й.2626,61477,74104,32007 й.2415,01636,04051,02010 й.2461,51610,64072,1

+Тыуым (1000 кешегә)ЙылдарБашҡорттарУрыҫтарТатарҙарБөтәһе1979 й.17,915,418,317,21985 й.22,116,023,819,91987 й.26,016,719,920,91989 й.23,513,718,717,81990 й.21,812,216,916,11991 й.20,211,115,214,61993 й.14,99,111,611,6

Бөтә Рәсәй күрһәткестәренә ҡарағанда, Башҡортостанда йәштәр халыҡтың тосораҡ өлөшөн тәшкил итә (18%, Рәсәй буйынса дөйөм һан – 16%); оло йәштәге халыҡ өлөшө дөйөм ил күрһәткестәренә ҡарата түбәнерәк (тейешлесә 19 һәм 21%). Шул уҡ ваҡытта, халыҡ дөйөм алғанда олоғая бара.

2006 йылда ғүмер оҙонлоғо Башҡортостанда бөтә Рәсәйгә ҡарата бер йылға оҙағыраҡ ине (тейешлесә 67,5 һәм 66,6 йыл).

 Халыҡтың милли составы 
2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алғанда, Башҡортостан халҡының милли составы түбәндәгесә булып сыҡты:

Милләт 2002 һаны,  кеше  (барлыҡ халыҡ иҫәбенән өлөшө, %)Урыҫтар 1 490 715 (36,3 %)Башҡорттар 1 221 302 (29,76 %)Татарҙар 990 702 (24,14 %)Сыуаштар 117 317 (2,86 %)Марийҙар 105 829 (2,6 %)Украиндар 55 249 (1,3 %)Мордвалар 26 020 (0,6 %)Удмурттар 22 625 (0,6 %)Белорустар 17 117 (0,4 %)Әрмәндәр 8784Немецтар 8250Үзбәктәр 5145Әзербайжандар 5026Керәшендәр 4510Ҡаҙаҡтар 4092Тажиктар 2939Йәһүдтәр 2367Латыштар 1508Грузиндар 1341Вьетнамдар 1204Чечендар 1195Молдавандар 1069Гректар 1038Милләтен күрһәтмәгәндәр 4366
Һаны 1 меңдән ашыу булған халыҡтар күрһәтелгән

Башҡортостанда барлығы 100-ҙән ашыу милләт йәшәй.

 Милләттәрҙең республика буйынса таралышы(2002 халыҡ иҫәбе мәғлүмәте) 

 Башҡорттар

 Урыҫтар

 Татарҙар

 Сыуаштар

 Марыйҙар

 Халыҡ һаны үҙгәреше 

+Халыҡ һаны үҙгәреше(кеше, халыҡ иҫәбен алған ваҡытта)+ 1939—2002 й. ЙылБарлығыБашҡорттарУрыҫтарТатарҙарСыуаштарМарыйҙарМордваУдмурттарУкраиндар1939 й. (17 ғинуар)3 158 969671 1881 281 347777 230106 89292 28957 82625 10392 2891959 й. (15 ғинуар)3 336 289737 7111 418 147768 566109 97093 90243 58225 38883 5941970 й. (15 ғинуар)3 814 926892 2481 546 304944 505126 638109 63840 74527 91876 0051979 й. (17 ғинуар)3 844 280935 8801 547 893940 446122 344106 79335 90025 90675 5711989 й. (12 ғинуар)3 943 113863 8081 548 2911 120 702118 509105 76831 92323 69674 9902002 й. (9 ғинуар)4 104 3361 221 3021 490 715990 702117 317105 82926 02022 62555 249

 Ҡала халҡының милли составы 

+Ҡала халҡының милли составы (кеше,  халыҡ иҫәбен алған ваҡытта)) 2002 й.Административ берәмекБарлығыБашҡорттарУрыҫтарТатарҙарСыуаштарМарыйҙарМордваУдмурттарУкраиндарИҫкәртмәБашҡортостан4 104 3361 221 3021 490 715 990 702 117 317 105 829 26 020 22 625 55 249Өфө ҡ.1 049 479154 928530 136294 39910 586 9 616 3 97581117 7725 556 белорус, 2 822 әрмән, 2 219 немец, 2 082 йәһүд, 2 075 әзербайжанАғиҙел ҡ.18 7217 8062 7716 681142 7713626396Баймаҡ ҡ.17 22312 0153 980882 34 8275787 әрмән, 36 ҡаҙаҡ, 35 үзбәкБәләбәй  ҡ. буйһ.ТП м-н бергә85 8369 42740 29820 28210 261 332 1 6491681 978216 белорус, 213 үзбәк, 196 немецБелорет  ҡ. буйһ. ТП м-н бергә85 24714 77560 9267 122144 46310542591173 чечен, 158 әрмән, 146 белорусБөрө ҡ.39 9924 34522 8027 68398 4 26817107236118 әрмәнБлаговещен ҡ.32 9896 35220 9773 308178 1 4044639218134 әрмәнДәүләкән ҡ.23 8605 25511 2414 786271 1325851 430239 немец, 110 әрмәнДүртөйлө ҡ.29 9846 7152 90819 44468 4802343108Ишембай ҡ.70 19519 96436 25710 436756 6525426760418 немец, 235 белорус, 202 әзербайжан, 157 үзбәк, 143 грекКүмертау  ҡ. буйһ. ТП м-н бергә69 79211 42642 975 9 0072 78152507281 827139 ҡаҙаҡ, 136 әрмән, 122  үзбәкМежгорье ҡ.19 0824 98010 7151 63379 446225598116  белорусМәләүез  ҡ. буйһ.ТП м-н бергә63 21717 14231 540 9 513 2 68981339121 062117 әзербайжан, 116 әрмән, 104  белорусНефтекама  ҡ. буйһ.ТП м-н бергә129 74036 03337 77339 606421 12 1731591 493847212 әрмән, 194  белорус, 188  немецОктябрьский ҡ.108 64714 23544 38240 3062 1051 3421 0692331 807462 әрмән, 273  белорус, 272  таджик, 208  үзбәкСалауат ҡ.158 60028 06287 26632 2143 4813941 260613 069637  белорус, 335 немец, 267 әрмән, 226  үзбәкСибай ҡ.60 14429 31523 2825 357306 7213929583132  ҡаҙаҡ, 123 белорусСтәрлетамаҡ ҡ.264 36241 208131 47960 779 13 9975414 9641106 661692 немец, 649 әзербайжан, 621 белорус 560 әрмән, 345  үзбәкТуймазы  ҡ. буйһ. ТП м-н бергә98 54424 89427 31040 2251 7871 60333144918389 немец, 179 әрмән, 178 белорус, 147 әзербайжанУчалы ҡ.40 14521 53511 3186 334100 404126263Яңауыл ҡ.27 90911 9904 6277 760 55 1 059122 06771

 Тел белеү 

2002 йылға ҡарата, Башҡортостан халҡының 96,4 %-ы урыҫ телен, 25,75 %-ы башҡорт телен, 34%-ы татар телен белә.Том 4 — «Национальный состав и владение языками, гражданство». 6. Владение языками (кроме русского) населением отдельных национальностей по республикам, автономной области и автономным округам Российской Федерации .

Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәрен белеү  (2002 йылғы халыҡ иҫәбе)Владение языками (кроме русского) населением отдельных национальностей Республики Башкортостан УрыҫтарБашҡорттарТатарҙарСыуаштарМарыйҙарУкраиндарМордваУдмурттарБашҡаларБашҡорт теле 147659122041097999126354855632329213629Урыҫ теле 14812501135714955368114001100308549742583520662м/юбашҡа телдәрҙе белеү:Инглиз теле6183336667421461661124119363172953228Ҡаҙаҡ теле30021621792639435 —112486Мари (ялан-көнсығыш мари) теле139631261512164886053927432104Немец теле139615198173731080105310222591014374Сыуаш теле240019092207910503318035312146Татар теле215194492078597482234527330119791986235981Удмурт теле270133649582171091910228Украин теле4285417538815419726466566Француз теле41192127296688196131159322
центр|мини|452x452пкс|Башҡортостанда ауыл советтары һәм ҡала округтары буйынса күпселекте тәшкил иткән телдәр

 Сығанаҡтар 
 Янгузин Р.З. Этнический состав населения Башкортостана (по итогам Всероссийской переписи населения 2002 й.) - Уфа: Китап, 2007, 124 стр, ISBN 978-5-295-04114-3
 Давлетшина З.М. Татарское население Башкортостана: этнодемографическое исследование. Уфа: Гилем, 2001. ISBN 5-7501-0235-1

 Һылтанмалар 

Категория:Башҡортостан халҡы