Ҡалмаҡтар

Ҡалмаҡтар () — Башҡортостандың Салауат районындағы ауыл, Салауат ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 208 кеше.
Почта индексы — 452496, ОКАТО коды — 80247853002.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 3 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 3 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кропачёво): 29 км

Ҡалмаҡтар (Ҡалмаҡлар) ауылы Йүрүҙән йылғаһы буйында, район үҙәге Малаяҙ ауылынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 3 километрҙа һәм Кропачёво (Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнсығышҡа табан 29 километрҙа урынлашҡан.

 Тарихы 
Ҡалмаҡтар ауылына 1729 йылда Ҡаратаулы ырыуы башҡорттарынан «мәңгелек биләү хоҡуғы» алған хеҙмәтле ҡалмыҡ типтәрҙәре нигеҙ һалғанЦГИА РБ. Ф.2. Оп.1. Д.4906, 4923. Л.14(XX быуаттың 1950 йылдарҙағы картаһында Ҡалмаҡул тип яңылыш аталған, Иҫке Ҡаратаулы һәм Усман ауылдары араһында урынлашҡан булған. — Ә. Ә.). Ауыл әкрен үҫкән. 

1795 йылда 8 хужалыҡта 26 ир-ат һәм 30 ҡатын-ҡыҙ, 1816 йылда - 74, 1834 йылда - 98 кеше йәшәгән.

1798-1865 йылдарҙағы кантон идаралығы осоронда Ҡалмаҡтар ауылы 8-се йортҡа ла, 9-сы ла йортҡа ла керетелмәгән, ә Типтәр командаһы составында торған. Халҡы оҙаҡ ҡына дәүер типтәр тип йөрөтөлгән. Яйлап типтәрҙәр башҡорттар тарафынан ассимиляцияланған. 

Был процесс тураһында 1767-1768 йылдарҙа Иҫәт провинцияһы башҡорттарынан Уложенный комиссия депутаты Мәкәтин улусы старшинаһы, 
Е. И. Пугачёвтың фельдмаршы Баҙарғол Юнаев түбәндәге фекерҙе әйткән: «Тархандар һәм башҡорт халҡы араһында беҙҙең менән бер бөтөн мосолман булған һарттар, ҡалмыҡтар күпмелер өлөш тәшкил итә, һарттар - дала халыҡтары биләгән сиктәрҙән үҙҙәре беҙгә ҡушылған, шулай уҡ ҡалмыҡтар ҙа һуғыш замандарынан бәләкәй саҡтарынан  беҙҙең рәткә баҫҡан. Беҙ улар менән уртаҡ ергә һәм башҡа дөйөм файҙаланыу урындарына эйә, һәм дәүләт хеҙмәтендә лә, башҡа урында ла һәммәбеҙ ҙә башҡорт тип танылабыҙ. Шул сәбәпле, һарттарҙы һәм ҡалмыҡтарҙы ла башҡорт тип атауығыҙҙы һорайбыҙ»

 Биләмә берәмектәренә инеүе 

 Теркәү йылы  Улус, ауыл советы  Өйәҙ, кантон, район  Губерна, Республика  Дәүләт 1757  Ҡаратаулы улусы  Троицк өйәҙе  Ырымбур губернаһы  Рәсәй Империяһы 1816  10-сы йорт  Типтәр командаһы  Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы  1834  10-сы йорт  Типтәр командаһы  Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1847  10-сы йорт  Типтәр командаһы, Өфө өйәҙе    Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы 1859  10-сы йорт  Типтәр командаһы, Өфө өйәҙе   Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы 1895  Ҡаратаулы улусы  Златоуст өйәҙе  Өфө губернаһы  Рәсәй империяһы 1920 Нәсибаш улус Советы (1918 й.), Ҡаратаулы ауыл Советы  Мәсәғүт кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы 20px РСФСР 1926 Ҡаратаулы ауыл Советы (1923 йылдан) Мәсәғүт кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы  СССР 1935  Ҡаратаулы ауыл советы  Малаяҙ районы  Башҡорт АССР-ы  СССР 1941  Ҡаратаулы ауыл советы Салауат районы Башҡорт АССР-ы   СССР1978  Салауат ауыл советы  Салауат районы Башҡортостан Республикаһы  Рәсәй Федерацияһы  1990  Салауат ауыл советы  Салауат районы Башҡортостан Республикаһы  Рәсәй Федерацияһы      

 Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше 
1859 йылда Ҡалмаҡтарҙа 140 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 

Ер биләү община формаһында тормошҡа ашырылған. 1859 йылдан килгән 72 рәүиз йәне иҫәбенә бирелгән ер биләмәләренән 1889 йылда  иҫәбенә - 128 йән - күскәндәр. 

 сәсеү әйләнеше ҡулланылған. Тупраҡты тиреҫ менән ашлау бөтә хужалыҡтарҙа ла ҡулланылмаған.

XIX быуат аҙағында ауылда 2 һуҡҡыс, 4 елгәргес булған. Өҫтөнлөклө яҙғы ашлыҡтар — һоло менән бойҙай. 1 дисәтинәнән 75 бот арыш, 45 бот бойҙай урып алынған. 

Ҡалмаҡтар ауылы эргәһендә 1780 йылғы картала Киҙаяҡ ауылы күрһәтелгән һәм 1740 йылғы ихтилал материалдарында Ҡусаҡ ауылы аталған Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 120-121 с. – 304 с. — ISBN 5—295—02843—7.

 Ауылдың XX быуаттағы үҫеше 
1906 йылда Ҡалмаҡтар ауылында һыу тирмәне, бакалея кибете теркәлгән. 

Совет йәниҫәбенән күренеүенсә, 1920 йылда Ҡалмаҡтар ауылындағы 76 йортта 388 кеше йәшәгән.

Әлеге ваҡытта Ҡалмаҡтар ауылында клуб бар.

 Халыҡ һаны 
Ҡалмаҡтар ауылында башҡорттар йәшәй (2002).

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август388 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар380 1959 йыл 15 ғинуар334 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 177 2002 йыл 9 октябрь230 2010 йыл 14 октябрь2089111743,856,3

 Билдәле кешеләре 
 Миһранов Әнүәр Низам улы (15.01.1922 — ????), совет дәүләт һәм партия хеҙмәткәре. Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. 1962—1966 йылдарҙа Мәсетле районының халыҡ депутаттары Советы башҡарма комитеты рәйесе. 

 Урамдары 

 Йылға аръяғы урамы ( Заречная (улица)
 Үҙәк урамы ( Центральная (улица)
 Тыныслыҡ урам ( Мирная (улица)
 Йәшел урам ( Зелёная (улица)
 Юрий Шәрипов урамы ( Юрия Шарипова (улица)
 Күпер урамы ( Мостовая (улица)
 Дуҫлыҡ урамы ( Дружная (улица)Карта д. Калмакларово. Улицы

 Тирә-яҡ мөхит 
 Ер-һыу атамалары
Тауҙар:

Йылғалар:

Шишмәләр:

Ялан-бесәнлектәр:

Таусыҡтар, түбәләр:

Башҡа урын-ер атамалары:

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Ҡаратаулы ырыуы

 Ҡушаматтар 

 Әҙәбиәт 

 Һылтанмалар 


  Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
  Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 120-121 с. – 304 с. — ISBN 5—295—02843—7

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Салауат районы ауылдары
Категория:Йүрүҙән буйындағы тораҡ пункттар
Категория:Проект:Башҡортостан ауылдары