Рәсәй Федерацияһы субъекттары

Рәсәй Федерацияһы — илдең 1993 йылда ҡабул ителгән Конституцияһының 5-се статьяһына ярашлы, Рәсәй, федератив дәүләт булараҡ, тиң хоҡуҡлы субъекттарҙан тора. Улар федераль органдар менән үҙ-ара мөнәсәбәттәрҙә шулай уҡ тиң хоҡуҡлы.

2015 йылға бындай субъекттар 85Ҡырым ярымутрауының күп өлөшө был территорияларҙы контролдә тотҡан Рәсәй менән Украина араһында әлегә бәхәсле мәсьәлә булып ҡала. Бында Рәсәй Федерацияһы субъекттары Ҡырым Республикаһы һәм федераль әһәмиәттәге Севастополь ҡалаһы урынлашҡан. Шул уҡ ваҡытта Украинаның административ бүленешенә ярашлы улар Украина төбәктәре — Ҡырым Автономиялы Республикаһы һәм махсус статуслы Севастополь ҡалаһы..

 Рәсәйҙең хәҙерге федератив ҡоролошо 
 Федерация субъекттарының айырмаһы 
Рәсәй Федерацияһы республикаларҙан, крайҙарҙан, өлкәләрҙән, федераль әһәмиәттәге ҡалаларҙан, автономиялы өлкәләр һәм автономиялы округтарҙан тора. 
Республикалар Рәсәй Конституцияһында «дәүләт» тигән билдәләмә бирелә (5-се статьяның 2 өлөшө);
 үҙ конституцияһы бар ( 5-се статьяның 2 өлөшө);
 Рәсәй Федерацияһының башҡа субъеттары составына керә алмай(66-се статьяның 4 өлөшө);
 үҙ эсенә башҡа федерация субъекттарын ала алмай (66-сы статьяның 4 өлөшө);
 үҙенең дәүләт телен булдыра ала (68-сы статьяның 2 өлөшө).Крайҙар һәм өлкәләр Үҙ уставы бар (5-се статьяның 2 өлөшө);
 Рәсәй Федерацияһының башҡа субъекттары составына керә алмай (статьи 66ның 4 өлөшө);
 эсендә автономиялы округ булыуы мөмкин (66-ы стсатьяның 4 өлөшө). Федераль әһәмиәттәге ҡалалар Үҙ уставы бар (5-се статьяның 2 өлөшө);
 Рәсәй Федерацияһының башҡа субъекттары составына керә алмай (66-сы статьяның 4 өлөшө);
 үҙ эсенә башҡа федерация субъекттарын ала алмай (стать 4 өлөшө). Автономиялы өлкә Рәсәй Федерацияһы составында  (1 өлөш 5-се статья);
 автономиялы өлкә тураһында федераль закон ҡабул итә ала (3 өлөшө66-сы статьяның 4 өлөшө);
 үҙ уставы бар (5-се статьяның 2 өлөшө);
 Рәсәй Федерацияһының башҡа субъекттары составына керә алмай (66 статьяның 4 өлөшө);
 үҙ эсенә башҡа федерация субъекттарын ала алмай (66 статьяның 4 өлөшө). Автономиялы округтар Автономиялы өлкә тураһында федераль закон ҡабул итә ала (66 статьяның 3 өлөшө);
 үҙ уставы бар ( 5 статьяның 2 өлөшө);
 башҡа край, өлкә составында булыуы мөмкин (66-сы статья);
 үҙ эсенә башҡа федерация субъекттарын ала алмай (66-сы стсатьяның 4 өлөшө).

 Федерация субъектары төрҙәре 

Түбәндә Рәсәй Федерацияһы субъекттары иҫәбе һәм территориаль урынлашыуы тураһында мәғлүмәт.

 22 республика 9 край 46 өлкә 3 федераль әһәмиәттәге ҡала 1 автономиялы өлкә 4 автономиялы округ

600px|Рәсәйҙең Федератив төҙөлөшө

 Федерация субъекттары исемлеге 
Таблицала Рәсәй Федерацияһы субъекттары Рәсәй Федерацияһы Конституцияһының 65-се статьяһына ярашлы 2015 йылдың 1 декабренә торошло бирелә.
 № Федерация субъекты  Флаг Герб Терри-тория (км²) Халҡы ( 2002 йылдың 9 октябрендәге Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре) Админист-ратив үҙәк Административ-территориаль бүленеш  (согласно ОКАТО) ОКАТО коды Муниципаль берәмек Административ-территориаль бүленеш (тулыраҡ)    Республикалар 01  Адыгея Республикаһы  45x45px|border  45x45px  7600  447 000  Майкоп  7 район һәм 2 ҡала  79  7 муниципаль район, 2 ҡала округы  тулыраҡ 02  Алтай Республикаһы  45x45px|border  45x45px  92 600  203 000  Таулы-Алтай  10 район һәм 1 ҡала  84  10 муниципаль район, 1 ҡала округы  тулыраҡ 03  Башҡортостан Республикаһы  45x45px|border  45x45px  143 600  4 103 000  Өфө  54 район и 21 ҡала  80  54 муниципаль район, 9 ҡала округы  тулыраҡ 04  Бүрәт Республикаһы  45x45px|border  45x45px  351 300  981 000  Улан-Удэ  21 район и 2 ҡала  81  21 муниципаль район, 2 ҡала округы  тулыраҡ 05  Дағстан Республикаһы  45x45px|border  45x45px  50 300  2 584 000  Махачҡала  41 район и 10 ҡала округы  82  , 10 ҡала округы  тулыраҡ 06  Ингуш Республикаһы  45x45px|border  45x45px  4000  469 000  Мағас  4 район и 4 ҡала  26  4 муниципаль район, 4 ҡала округы  тулыраҡ 07  Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы  45x45px|border  45x45px  12 500  901 000  Нальчик  10 район һәм 3 ҡала  83  10 муниципаль район, 3 ҡала округы  тулыраҡ 08  Ҡалмыҡ Республикаһы  45x45px|border  45x45px  76 100  292 000  Элиста  13 район һәм 1 ҡала  85  13 муниципаль район, 1 ҡала округы  тулыраҡ 09  Ҡарасай-Черкес Республикаһы  45x45px|border  45x45px  14 100  440 000  Черкесск  8 район һәм 2 ҡала  91  8 муниципаль район, 2 ҡала округы  тулыраҡ 10  Карел Республикаһы  45x45px|border  45x45px  172 400  717 000  Петрозаводск    86  16 муниципаль район, 2 ҡала округы  тулыраҡ 11  Коми Республикаһы  45x45px|border  45x45px  415 900  1 019 000  Сыктывкар  12 район һәм 8 ҡала округы  87  15 муниципаль район, 5 ҡала округы  тулыраҡ 12  Ҡырым Республикаһы  45x45px|border  45x45px 26 081  1 895 915  Симферополь  18 район һәм 16 ҡала  35 14 муниципаль район, 11 ҡала округы  тулыраҡ 13  Марий Эл Республикаһы  45x45px|border  45x45px  23 200  728 000  Йошкар-Ола  14 район һәм 4 ҡала  88  14 муниципаль район, 3 ҡала округы  тулыраҡ 14  Мордва Республикаһы  45x45px|border  45x45px  26 200  889 000  Саранск  22 район и 7 ҡала округы  89  22 муниципаль район, 1 ҡала округы  тулыраҡ 15  Саха Республикаһы  45x45px|border  45x45px  3 103 000  948 000  Яҡутск  33 район и 5 ҡала округы  98  34 муниципаль район, 2 ҡала округы  тулыраҡ 16  Төньяҡ Осетия — Алания Республикаһы  45x45px|border  45x45px  8000  710 000  Владикавказ  8 район һәм 1 ҡала  90  8 муниципаль район, 1 ҡала округы   тулыраҡ 17  Татарстан Республикаһы  45x45px|border  45x45px  68 000  3 780 000  Ҡазан  43 район и 14 ҡала округы  92  43 муниципаль район, 2 ҡала округы  тулыраҡ 18  Тыва Республикаһы 45x45px|border  45x45px  170 500  306 000  Ҡыҙыл  17 район һәм 2 ҡала  93  17 муниципаль район, 2 ҡала округы тулыраҡ 19  Удмурт Республикаһы  45x45px|border  45x45px  42 100  1 571 000  Ижевск  25 район һәм 5 ҡала округы  94   тулыраҡ 20  Хакас Республикаһы  45x45px|border  45x45px  61 900  546 000  Абаҡан  8 район һәм 5 ҡала округы  95  8 муниципаль район, 5 ҡала округы  тулыраҡ 21  Чечен Республикаһы  45x45px|border  45x45px  15 300  1 100 000  Грозный  16 район һәм 5 ҡала округы  96  муниципаль берәмек сиктәре билдәләнмәгән  тулыраҡ 22  Сыуаш Республикаһы  45x45px|border  45x45px  18 300  1 314 000  Чебоксар  21 район и 9 ҡала округы  97  21 муниципаль район, 5 ҡала округы   тулыраҡ    Крайҙар 23  Алтай крайы  45x45px|border  45x45px  169 100  2 607 000  Барнаул  60 район һәм 11 ҡала округы  01  60 муниципаль район, 12 ҡала округы  тулыраҡ 24  Байкал аръяғы крайы  45x45px|border  45x45px  431 500  1 156 000  Чита  31 район и 5 ҡала округы  76  28 муниципаль район, 4 ҡала округы   тулыраҡ 25  Камчатка крайы  45x45px|border  45x45px  472 300  359 000  Петропавловск-Камчатский     30  11 муниципаль район, 3 ҡала округы  тулыраҡ 26  Краснодар крайы  45x45px|border  45x45px  76 000  5 124 000  Краснодар  38 район һәм 15 ҡала округы  03  37 муниципаль район, 11 ҡала округы  тулыраҡ 27  Красноярск крайы  45x45px|border  45x45px  2 339 700  2 966 000  Красноярск  54 район и 19 ҡала округы  04   тулыраҡ 28  Пермь крайы  45x45px|border  45x45px  160 600  2 824 000  Пермь  33 район и 14 ҡала округы  57   тулыраҡ 29  Приморье крайы  45x45px|border  45x45px  165 900  2 068 000  Владивосток  22 район и 12 ҡала округы  05  22 муниципаль район, 12 ҡала округы  тулыраҡ 30  Ставрополь крайы  45x45px|border  45x45px  66 500  2 731 000  Ставрополь  26 район һәм 10 ҡала округы  07  26 муниципаль район, 9 ҡала округы  тулыраҡ 31  Хабаровск крайы  45x45px|border  45x45px  788 600  1 435 000  Хабаровск  17 район һәм 6 ҡала округы  08   тулыраҡ    Өлкәләр 32  Амур өлкәһе  45x45px|border  45x45px  363 700  903 000  Благовещенск  20 район һәм 7 ҡала округы  10   тулыраҡ 33 Архангельск өлкәһе    Архангельск өлкәһенә Ненец автономиялы округы инә.  45x45px|border  45x45px  587 400  1 336 000  Архангельск  20 район һәм 8 ҡала округы  11  19 муниципаль район, 7 ҡала округы  тулыраҡ 34  Әстерхан өлкәһе  45x45px|border  45x45px  44 100  1 007 000  Әстерхан  11 район һәм 3 ҡала  12  11 муниципаль район, 2 ҡала округы  тулыраҡ 35  Белгород өлкәһе  45x45px|border  45x45px  27 100  1 512 000  Белгород  21 район и 6 ҡала округы  14  19 муниципаль район, 3  ҡала округы  тулыраҡ 36  Брянск өлкәһе  45x45px|border  45x45px  34 900  1 379 000  Брянск  27 район һәм 5 ҡала округы  15  27 муниципаль район, 7 ҡала округы  тулыраҡ 37  Владимир өлкәһе  45x45px|border  45x45px  29 000  1 525 000  Владимир  16 район һәм 10 ҡала округы  17  16 муниципаль район, 5 ҡала округы  тулыраҡ 38  Волгоград өлкәһе  45x45px|border  45x45px  113 900  2 703 000  Волгоград  33 район и 6 ҡала округы  18  33 муниципаль район, 6 ҡала округы   тулыраҡ 39  Вологда өлкәһе  45x45px|border  45x45px  145 700  1 270 000  Вологда  26 район һәм 4 ҡала  19  26 муниципаль район, 2 ҡала округы   тулыраҡ 40  Воронеж өлкәһе  45x45px  45x45px  52 400  2 379 000  Воронеж  32 район и 7 ҡала округы  20  31 муниципальный район, 3 ҡала округы  тулыраҡ 41  Иваново өлкәһе  45x45px|border  45x45px  21 800  1 149 000  Иваново  21 район и 6 ҡала округы  24  21 муниципаль район, 6 ҡала округы   тулыраҡ 42  Иркутск өлкәһе  45x45px|border  45x45px  767 900  2 582 000  Иркутск  33 район и 14 ҡала округы  25  27 муниципаль район, 9 ҡала округы  тулыраҡ 43  Калининград өлкәһе  45x45px|border  45x45px  15 100  943 000  Калининград  13 район һәм 6 ҡала округы  27  15 муниципаль район, 6 ҡала округы   тулыраҡ 44  Калуга өлкәһе  45x45px|border  45x45px  29 900  1 041 000  Калуга  24 район и 4 ҡала  29  24 муниципаль район, 2 ҡала округы  тулыраҡ 45  Кемерово өлкәһе  45x45px|border  45x45px  95 500  2 900 000  Кемерово  19 район һәм 18 ҡала округы  32  28 муниципаль район, 16 ҡала округы  тулыраҡ 46  Киров өлкәһе  45x45px|border  45x45px  120 800  1 504 000  Киров  39 район һәм 5 ҡала округы  33  39 муниципаль район, 6 ҡала округы   тулыраҡ 47  Кострома өлкәһе  45x45px|border  45x45px  60 100  738 000  Кострома  24 район и 8 ҡала округы  34  24 муниципаль район, 6 ҡала округы   тулыраҡ 48  Ҡурған өлкәһе  45x45px|border  45x45px  71 000  1 020 000  Ҡурған  24 район и 9 ҡала округы  37  24 муниципаль район, 2 ҡала округы  тулыраҡ 49  Курск өлкәһе  45x45px|border  45x45px  29 800  1 236 000  Курск  28 район һәм 5 ҡала округы  38  28 муниципаль район, 5 ҡала округы  тулыраҡ 50  Ленинград өлкәһе  45x45px|border  45x45px  84 000  1 671 000  Санкт-Петербург   Административ үҙәк—  Санкт-Петербург ҡалаһы Ленинград өлкәһенә инмәй. 17 район һәм 20 ҡала округы  41  17 муниципаль район, 1 ҡала округы   тулыраҡ 51  Липецк өлкәһе  45x45px|border  45x45px  24 100  1 213 000  Липецк  18 район һәм 2 ҡала  42  18 муниципаль район, 2 ҡала округы   тулыраҡ 52  Магадан өлкәһе  45x45px|border  45x45px  461 400  183 000  Магадан  8 район һәм 2 ҡала  44  8 муниципаль район, 1 ҡалаской округ  тулыраҡ 53  Мәскәү өлкәһе  45x45px|border  45x45px  46 000  6 627 000  Мәскәү   Административ үҙәк—  Мәскәү ҡалаһы  Мәскәү өлкәһенә инмәй.  38 район һәм 56 ҡала округы  46  36 муниципаль район, 36 ҡала округы  тулыраҡ 54  Мурманск өлкәһе  45x45px|border  45x45px  144 900  893 000  Мурманск  5 район һәм 13 ҡала округы  47  5 муниципаль район, 14 ҡала округы  тулыраҡ 55  Түбәнге Новгород өлкәһе  45x45px|border  45x45px  76 900  3 524 000  Түбәнге Новгород  48 район һәм 12 ҡала округы  22  48 муниципаль район, 4 ҡала округы  тулыраҡ 56  Новгород өлкәһе  45x45px|border  45x45px  55 300  695 000  Бөйөк Новгород  21 район и 3 ҡала  49  21 муниципаль район, 1 ҡала округы  тулыраҡ 57  Новосибирск өлкәһе  45x45px|border  45x45px  178 200  2 692 000  Новосибирск  30 район һәм 7 ҡала округы  50  30 муниципаль район, 5 ҡала округы  тулыраҡ 58  Омск өлкәһе  45x45px|border  45x45px  139 700  2 079 000  Омск  32 район и 6 ҡала округы  52  32 муниципаль район, 1 ҡалаской округ  тулыраҡ 59  Ырымбур өлкәһе  45x45px|border  45x45px  124 000  2 178 000  Ырымбур  35 район һәм 12 ҡала округы  53  35 муниципаль район, 13 ҡала округы  тулыраҡ 60  Орёл өлкәһе  45px|border  45px  24 700  861 000  Орёл  24 район и 3 ҡала  54  24 муниципаль район, 3 ҡала округы  тулыраҡ 61  Пенза өлкәһе  45x45px|border  45x45px  43 200  1 453 000  Пенза  28 район һәм 5 ҡала округы  56  28 муниципаль район, 5 ҡала округы  тулыраҡ 62  Псков өлкәһе  45x45px|border  45x45px  55 300  761 000  Псков  24 район и 2 ҡала  58  24 муниципаль район, 2 ҡала округы  тулыраҡ 63  Ростов өлкәһе  45x45px|border  45x45px  100 800  4 407 000  Дондағы Ростов  43 район и 16 ҡала округы  60  43 муниципаль район, 12 ҡала округы  тулыраҡ 64  Рязань өлкәһе  45x45px|border  45x45px  39 600  1 228 000  Рязань  25 район һәм 4 ҡала  61  25 муниципаль район, 4 ҡала округы  тулыраҡ 65  Һамар өлкәһе  45x45px|border  45x45px  53 600  3 240 000  Һамар  27 район һәм 10 ҡала округы  36  27 муниципаль район, 10 ҡала округы  тулыраҡ 66  Һарытау өлкәһе  45x45px|border  45x45pxpx  100 200  2 669 000  Һарытау  38 район һәм 13 ҡала округы  63  38 муниципаль район, 4 ҡала округы  тулыраҡ 67  Сахалин өлкәһе  45x45px|border  45x45px  87 100  547 000  Южно-Сахалинск  17 район һәм 9 ҡала округы  64  2 муниципаль район, 17 ҡала округы  тулыраҡ 68  Свердловск өлкәһе  45x45px|border  45x45px  194 800  4 490 000  Екатеринбург  30 район һәм 34 ҡала  65  5 муниципаль район, 67 ҡала округы  тулыраҡ 69  Смоленск өлкәһе  45x45px|border  45x45px  49 800  1 051 000  Смоленск  25 район һәм 2 ҡала  66  25 муниципаль район, 2 ҡала округы   тулыраҡ 70  Тамбов өлкәһе  45x45px|border  45x45px  34 300  1 180 000  Тамбов  23 район и 7 ҡала округы  68  23 муниципаль район, 7 ҡала округы  тулыраҡ 71  Тверь өлкәһе  45x45px|border  45x45px  84 100  1 473 000  Тверь  36 район һәм 12 ҡала округы  28  36 муниципаль район, 7 ҡала округы  тулыраҡ 72  Томск өлкәһе  45x45px|border  45x45px  316 900  1 046 000  Томск  16 район һәм 6 ҡала округы  69  16 муниципаль район, 4 ҡала округы  тулыраҡ 73  Тула өлкәһе  45x45px|border  45x45px  25 700  1 676 000  Тула  23 район и 9 ҡала округы  70  23 муниципаль район, 3 ҡала округы  тулыраҡ 74  Төмән өлкәһе   Төмән өлкәһе составына Ханты-Манси автономиялы округы һәм Ямал-Ненец автономиялы округы инә.  45x45px|border  45x45px  1 435 200  3 266 000  Төмән  38 район һәм 26 ҡала округы  (с ХМАО һәм ЯНАО) 71  21 муниципаль район, 5 ҡала округы  (ХМАО һәм ЯНАО-нан башҡа) тулыраҡ 75  Ульяновск өлкәһе  45x45px|border  45x45px  37 300  1 382 000  Ульяновск  21 район и 6 ҡала округы  73  21 муниципаль район, 4 ҡала округы  тулыраҡ 76  Силәбе өлкәһе  45x45px|border  45x45px  87 900  3 606 000  Силәбе  24 район и 23 ҡала  75  27 муниципаль район, 16 ҡала округы   тулыраҡ 77  Ярославль өлкәһе  45x45px|border  45x45px  36 400  1 368 000  Ярославль  17 район һәм 6 ҡала округы  78  17 муниципаль район, 3 ҡала округы   тулыраҡ    Федераль әһәмиәттәге ҡалалар 78  Мәскәү  45x45px|border  45x45px  1064  10 358 000  Мәскәү  10 административ округта 125 район  45  125 ҡала эсендә муниципаль берәмек  тулыраҡ 79  Санкт-Петербург  45x45px|border  45x45px  1433  4 669 000  Санкт-Петербург  18 районов  40  Ҡала эсендә 111 муниципаль берәмек ,   тулыраҡ 80 Севастополь  45px|border  45px  1080   418 987     Севастополь  4 район   67    тулыраҡ    Автономиялы өлкәләр 81  Йәһүд автономиялы өлкәһе  45x45px|border  45x45px  36 000  191 000  Биробиджан  5 район һәм 1 ҡала  99  5 муниципаль район, 1 ҡала округы   тулыраҡ    Автономиялы округтар 82  Ненец автономиялы округы 45x45px|border  45x45px  176 700  41 000  Нарьян-Мар  1 район и 1 ҡала  11  , 1 ҡала округы  тулыраҡ 83  Ханты-Манси автономиялы округы  45x45px|border  45x45px  534 800  1 538 463  Ханты-Мансийск  9 район һәм 14 ҡала округы  71  9 муниципаль район, 13 ҡала округы  тулыраҡ 84  Чукот автономиялы округы  45x45px|border  45x45px  737 700  54 000  Анадырь  8 район һәм 1 ҡала  77  8 муниципаль район, 1 ҡала округы  тулыраҡ 85  Ямал-Ненец автономиялы округы  45x45px|border  45x45px  750 300  507 000  Салехард  7 район һәм 7 ҡала округы  71  7 муниципаль район, 6 ҡала округы  тулыраҡ   —  Бөтә Рәсәй  45x45px|border  45x45px  17 075 400  145 182 000  Мәскәү    

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Рәсәй
Категория:Рәсәйҙең федератив төҙөлөшө