Үрге Ҡоҙаш

Үрге Ҡоҙаш () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы татар ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 789 кеше.
Почта индексы — 452841, ОКАТО коды — 80250840001.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь78936742246,553,5

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — башҡорттар (100 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 13 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 37 км

 Тарихы 
Ҡоҙаш йылғаһы буйында Үрге Ҡоҙаш һәм Түбәнге Ҡоҙаш ауылдары булған. 1738 йылда ошо исемдәге бер ауыл була. Башҡорт ихтилалын баҫтырыу тураһындағы документта Уран, Балыҡсы һәм Ирәкте улустарында йәйелдерелгән халыҡ хәрәкәтен баҫтырыу тураһында әйтелә. Ҡоҙаш ауылынан башҡорт Мөсәли Чапаров 480 баш күтәреүсенән торған отрядҡа етәкселек иткән. 1795 йылда 21  йорт буған (148 кеше) менән Үрге Ҡоҙаш һәм 20 йорттан торған (154 башҡорт) Түбәнге Ҡоҙаш ауылы күрһәтелгән дә инде. 1816 йылда уларҙың беренсеһендә - 241 кеше (39 йорт), икенсеһендә 29 йорт эргәһендә 167 кеше иҫәпләнә.

1834 йылда Үрге Ҡоҙаш ауылында331 кеше, Түбәрге Ҡоҙашта 253 кеше күрһәтелгән.  1850 йылда - беренсе ауылда - 367, икенсеһендә 347 кеше иҫәпкә торған. Ошо уҡ ваҡытта 5 ғаиләнең яңы төҙөлгән Сорғолдо ауылына күсенеүе теркәлгәнн. Бөтәһе лә - башҡорт аҫабалары. 1870 йылда Үрге Ҡоҙашта (96 ихата) 580 кеше, Түбәнге Ҡоҙашта (76 йорт) 491 кеше йәшәгән. Ике биләмәнең дә халҡы, ғөмүмән булмаһа ла, мишәрҙәргә индерелгән. 1920 йылда 196 йортта 1045 башҡорт, 180 йортта 910 аҫаба йәшәгән. Барыһы ла община ерҙәренең хужалары.

Ҡоҙаштарҙың шөғөлө тураһында бер нисә һүҙ. 1842 йылда Үрге Ҡоҙашта  336 башҡортҡа 840 бот ужым һәм 1040 бот яҙғы иген (бер ботҡа - 5,6 бот), Түбәнге Ҡоҙашта 264 кешегә - 840 бот ужым һәм 976 бот яҙғы иген (бер ботҡа 6,9 бот) сәселгән. 1870 йылдаҮрге Ҡоҙашта 3, Түбәнге Ҡоҙашта 4 тирмән булған. Шул ваҡытта Үрге ауылда 52 йорттоң һәр береһенә:  2,7-шәр йылҡы малы,  3,1 һыйыр малы, 2,6 һарыҡ,  1,7 кәзә; Түбәнге ауылда 50 йортҡа 2,4 йылҡы малы, 3,0 һыйыр, 2,8 һарыҡ, 1,5 кәзә йорт тура килгән.

Айырым хужалыҡтар умартасылыҡ менән дә шөғөлләнгән. Үрге ауылда бөтә ауылда 16 умарта һәм 15 солоҡ булған, Түбәнгеһендә  6-шар умарта һәм солоҡ.

1834 йылғы һәм 1870 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, ике ауыл бер конфессияла булған, ике ауылда ла мәсет буған. стр.319

 Билдәле шәхестәр 
 Хунафина Динә Хәлим ҡыҙы (10.11.1938), табип-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһы академигы, медицина фәндәре докторы (1995), профессор (1996). Рәсәй Федерацияһының (2004) һәм Башҡортостан Республикаһының (1995) атҡаҙанған табибы, Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау (2002) һәм Башҡортостандың мәғариф (2006) отличнигыБашкирская энциклопедия — Хунафина Дина Халимовна .

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 


Категория:Тәтешле районы ауылдары