Дәүләт (Әбйәлил районы)

Дәүләт () — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл.  Дәүләт ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 941 кеше.
Почта индексы — 453624, ОКАТО коды — 80201822001.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Асҡар): 12 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Магнитогорск): 35 км

Дәүләт ауылы Сыбаркүл күле буйында, район үҙәге Асҡар ауылынан көнсығышҡа табан 12 километр һәм Магнитогорск тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 35 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. 

 Тарихы 
Дәүләт ауылына Нуғай даруғаһы Тамъян улусы Тупаҡ ауылы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. Ауыл 1740 йылдан билдәле. Тупаҡ халҡының бер өлөшө айырым утар булып бүленеп сыҡҡан. 1810 йылда уның урынына 30 йортло үҙ аллы Дәүләт ауылы теркәлгән. Һуңынан 12 ғаилә Күсәр ауылына күсеп киткән. Ауыл тәүге төпләнеүсенең исеме менән аталған. Уның улдары — өлкәне Амангилде 1759 йылғы. Икенсеһе Кинйәғол (1769—1817), өсөнсөһө Күсәмеш (1772—1829), дүртенсеһе Исәмеш (1776—1819). Күсәмештең улы Хөсәйен, Әхмәтйәндең ейәне. Ауылдың икенсе исеме тәүге төпләнеүсенең улы Күсәмеш Дәүләтов исеменән алынған. Ауылда 3 типтәр — Солтанбай, Дәүләтбай, Шәфи Ғәликәевтар ғаиләһе булған. 

X ревизия Дәүләттә 130 кеше йәшәгән 19 йортто күрһәткән. Бында 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусылар, Парижды алған 14-се башҡорт полкы яугирҙары Абдулла Мөхәмәтғәлин, Сәйфулла Күсәмешев йәшәгән.

Халыҡ малсылыҡ менән шөғөлләнгән. 27 йорттан торған 22 ылау Маяғашлы, Соҡорйылға, Ҡоторло йылғалары буйлап күсеп йөрөгән. 166 кешегә, шул иҫәптән 17 типтәргә, 200 ат, 100 һыйыр, 60 һарыҡ, 30 кәзә тура килгән. Бөтә 27 хужалыҡта ла 432 бот яҙғы иген сәселгән. Мөхәмәт Ҡажанбирҙин бер үҙе 145 бот сәскән .

1866 йылда ауылдағы 24 йортта 143 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. 1900 йылда 2 һыу тирмәне теркәлгән.

1920 йылда 108 хужалыҡта 378 кеше донъя көткән. 

 Халыҡ һаны 

 Милли составы
Дәүләт ауылында башҡорттар йәшәй (2002).

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)154 1920 йыл 26 август378 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар382 1959 йыл 15 ғинуар350 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар795 2002 йыл 9 октябрь819 2010 йыл 14 октябрь94147746450,749,3

Әлеге ваҡытта Дәүләт ауылында урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана бар, халыҡ театры эшләй.

 Билдәле шәхестәре 
Уҡытыусы Г.Мағазов Дәүләт ауылында «Ҡамыр батыр» әкиәтен яҙып алған.

 Был ҡыҙыҡлы 
М.Лось «Вестник Оренбургского учебного округа» баҫмаһында 1912 йылда ( №5, 173-176 биттәр) хәҙерге Әбйәлил районы (элекке Верхнеурал өйәҙе) Дәүләт ауылында уҡытыусы Г.Мағазов яҙып алған «Ҡамыр батыр» башҡорт халыҡ әкиәтен урыҫ телендә баҫтыра.

 Урамдары 

 Туғай урамы ( Луговая (улица)
 Көньяҡ урамы ( Южная (улица)
 Мәктәп урамы ( Школьная (улица)
 Көнбайыш урамы ( Западная (улица)
 Анна Харрасова урамы ( Анны Харрасовой (улица)
 Күсмәмеш урамы ( Кусямышево (улица)
 Яр буйы урамы ( Набережная (улица)
 Балыҡсылыҡ урамы ( Рыбацкая (улица)
 Күл урамы ( Озёрная (улица)
 Салауат Юлаев урамы ( Салавата Юлаева (улица)
 Йәштәр урамы ( Молодёжная (улица)
 Тыныслыҡ урамы ( Мира (улица)
 Дүҫлыҡ урамы ( Дружбы (улица)
 Сыбаркүл урамы ( Чебаркуль (улица)
 Сәнәғәт урамы ( Производственная (улица)
 Дала урамы ( Степная (улица)
 Эдуард Хәйеров урамы ( Эдуарда Хаирова (улица)Улицы

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Дәүләт мәктәбе (Әбйәлил районы)

 Әҙәбиәт 
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4

 Һылтанмалар 


 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.

 Иҫкәрмәләр 


Категория:Әбйәлил районы ауылдары