Үгеҙ (Бөрө районы)

Үгеҙ () — Башҡортостандың Бөрө районындағы татар ауылы, Үгеҙ ауыл Советы үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 414 кеше.
Почта индексы — 452468, ОКАТО коды — 80213843001.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Бөрө): 25 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 60 км

Үгеҙ (Таулах) ауылы Таулы (Рәйәз) йылғаһы буйында, район үҙәге Бөрө ҡалаһынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 25 километр һәм Өфө тимер юл станцияһынан төньяҡҡа табан 60 километр алыҫлыҡта Өфө-Яңауыл автомобиль юлында урынлашҡан.

 Тарихы 
Үгеҙ ауылына 1677 йылда  буйынса Уҫы даруғаһы Дыуанай улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә Сембер өйәҙе мишәрҙәре нигеҙ һала.

Уҫы даруғаһында 1725 йылда булып киткән Көңгөр бургомистры Юхнев былай тип яҙған: «Бында үҙ йорттарында башҡорттар йәшәй. Икмәктәре күп, һөрөнтө ерҙәре лә етерлек, йәйгеһен күсенеп йөрөмәйҙәр»МИБ. т. 3 № 546Угузевский сельсовет.

 Теркәү йылы  Улус, ауыл советы  Өйәҙ, кантон, район  Губерна, Республика  Дәүләт 1757  Йылан улусы   өйәҙе  Ҡазан даруғаһы  Рәсәй Империяһы 1816  -сы йорт  10-сы Башҡорт кантоны  Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы 1834  -сы йорт  10-сы Башҡорт кантоны  Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1847  -сы йорт  10-сы Башҡорт кантоны  Бөрө өйәҙе, Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1859  -сы йорт  10-сы Башҡорт кантоны  Бөрө өйәҙе, Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1895   улусы  Бөрө өйәҙе  Өфө губернаһы  Рәсәй империяһы1920  улусы  Бөрө өйәҙе  Автономлы Башҡорт ССР-ы 20px РСФСР1926  улусы  Бөрө кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы  СССР1935  Үгеҙ ауыл советы  Бөрө районы  Башҡорт АССР-ы  СССР1941  Үгеҙ ауыл советы Бөрө районы Башҡорт АССР-ы   СССР1990  Үгеҙ ауыл советы  Бөрө районы Башҡортостан Республикаһы  Рәсәй Федерацияһы    

 Халыҡ һаны 
Үгеҙ ауылында башҡорттар һәм татарҙар йәшәй (2002).

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1906 йыл 760 1920 йыл 26 август926 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар890 1959 йыл 15 ғинуар711 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар443 2002 йыл 9 октябрь411 2010 йыл 14 октябрь41419222246,453,6

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (54 %) һәм татарҙар (34 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта

 Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше 
1859 йылғы X мәғлүмәттәре буйынса 48 йортта 164 ир-егет, 158 ҡатын-ҡыҙ керҙәш йәшәгәнЗападные башкиры по переписям 1795—1917 гг. Асфандияров А. З.-Уфа: Китап, 2001.652 стр.).

1865 йылда 49 йортта 343 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр.

Мәсет, училище, 5 ел тирмәне булған. Продукцияны һатырға Бөрө ҡалаһы баҙарҙарына йәки Ағиҙел йылғаһындағы пристандә һатҡандар, йыш ҡына тауарҙарҙы натураль аҙыҡҡа алмашҡандар.

XIX быуаттың 2-се яртыһында — Иҫке Үгеҙ булараҡ теркәлә.

1897 йылғы рәүиз мәғлүмәттәренән: "Пономарёвка улусында Үгеҙ көньяҡ-көнбайышҡа һәм көнсығышҡа табан тулҡынға оҡшаған ике ҡаяла, Таулы йылғаһы буйында, төньяҡҡа табан, Бөрө ҡалаһынан 20 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Ауыл эргәһендә тирмән ҡуйыу өсөн уңайлы Яланкүл бар. Халҡы — керҙәшлек килешеүе менән индерелгән башҡорттар. 141 рәүиз йәненә ер бүлемдәре бер участкала бирелгән. Һөрөнтө ерҙәр көнсығышҡа табан тулҡынға оҡшаған битләүҙә һәм көньяҡ-көнбайышта текә битләү буйында. Ул 70 йыл элек һөрөлөп үҙләштерелгән…

Тупрағы — көрән, ҡатлаулы, ҡомло балсыҡлы, тәрәнлеге 4-9 ҡарыш, урыны менән ҡомло. Тупраҡ аҫты — һыҡы ҡыҙыл балсыҡ.

Ауылда 3 елгәргес, 7 данаһы янған. Йәшелсә баҡсалары эшкәртелә. Көтөүлек ауыл янында. Баҫыу бесәнлеге. Бесәнһеҙлек хәленән сыға алалар. Сабынлыҡтар уртаһында урман һибелгән, мал тапаған, лапы, киҫкәләр таралып ята. Урманды хужалыҡ мәнфәғәттәренән сығып ҡырҡалар. Йорттарҙы ҡаҙна урманынан һатып алынған утын менән йылыталар.

Һәр береһенең майҙаны 7,5-шәр дисәтинә булған 5 тирмән урыны бар, йыл һайын дүрт урындың һәр береһенә 35 һум түләп һәм бишенсе урын өсөн 30-ар һум түләп, 12 йылға ҡуртымға бирелә.

Кәсептәре: ҡышын ағасты пристангә алып киләләр; бер ат менән идара итеүсе кеше 10 һумға тиклем аҡса эшләй. Баҡса йәшелсәһе үҙ мәнфәғәттәре өсөн үҫтерелә. Хужалыҡтарында мал аҫырайҙар. Һөрөнтө ерҙәр аҙСборник статических сведений по Уфимской губернии. т. 5, Бирский район.

 Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше 
1906 йылда мәсет, мәҙрәсә, 3 һыу тирмәне, бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән.

Совет осоронда ауыл биләмәһендә ике совхоз булған.  Урындағы халыҡтың күпселеге «Шишмә» совхозында эшләне, төп продукция — еләк плантациялары. Мәктәп, ауыл мәҙәниәт йорто, балалар баҡсаһы төҙөлә, үҙәк һыу үткәргесе үткәрелә.

Хәҙерге Рәсәй этабында Үгеҙ ауылында газ үткәрелгән, автомобиль юлына асфальт түшәлгәнУгузевский сельсовет.

Әлеге көндә төп мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

 Билдәле кешеләре 

 Хәтер 

 Урамдары 

 Ҡайынлы урам ( Берёзовая (улица)
 Революцион урамы ( Революционная (улица)
 Социалистик урамы ( Социалистическая (улица)
 Коммунистик урамы — ( Коммунистическая (улица)
 Шалҡанлы урамы ( Репная (улица)
 Мәктәп урамы ( Школьная (улица)
 Урман урамы ( Лесная (улица)
 Баҡса урамы — ( Садовая (улица) Карта с. Угузево. Улицы

 Тирә-яҡ мөхит 
 Ер-һыу атамалары

Тауҙар:

Йылға-күлдәр:
 Таулы (Рәйәз), Теҙгенде йылғалары
 Урманкүл, Яланкүл, Ҡәҙриә күле

Шишмәләр:

Ялан-бесәнлектәр:

Таусыҡтар, түбәләр:

Тәбиғәт ҡомартҡылары:
 Үгеҙ ауылы эргәһендәге 1912 ҡарағай культураһы һәм ҡарағастарҙың ҡарт культуралары.

 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Йылан

 Сығанаҡтар 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 

 Угузевский сельсовет
 Карта с. Угузево. Улицы
 Газета «ПОБЕДА», 29 июль 2018 Жители Угузево обустроили спуски к местной речке Таулинке

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Бөрө районы ауылдары