تئیموری معمارلیغی

تئیموری معمارلیغی — تئیموری‌لر دؤولتینده مؤوجود اولموش معمارلیق اوسلوبو. تئیموری معمارلیغی‌نین عنعنه‌لری تئیموری‌لر دؤولتی‌نین داغیلماسیندان سونرا بابورون هیندیستاندا قوردوغو بؤیوک موغول ایمپیراتولوغوندا دا داوام ائتمیشدیر.  

 اؤزل‌لیک‌لری 
بندانگشتی|  گور-امیر مجموعه‌سی 
بندانگشتی|گور-امیر مجموعه‌سی
 تئیموری معمارلیغی اؤزونه‌مخصوص جهت‌لری ایله فرقله‌نیر. اورتا آسیا و ایراندا اؤزوندن اول مؤوجود اولموش دؤولت‌لرین معمارلیغیندان تاثیرلنن تئیموری معمارلیغی بیر نؤوع سنتز تشکیل ائدن اثرلرله تانینمیشدیر. اساسن توربه، مسجید، مدرسه و درگاه کیمی بؤلمه‌لری اولان مجموعه‌لرین اساس اؤزل‌لیک‌لریندن بیری فاسادینی اؤرتن موزایک ایشلمه‌لری اولان کاشی، سوغانا بنزه‌ین خاریجی قوببه و داخیلده کی  یوکسک ایچ قوببه‌نین مئیدانا گتیردیگی قوببه سیستمی‌نین اؤزونه‌مخصوص جهت‌لری ایدی. 

  تئیموری معمارلیغیندا ان اؤنملی یئری توربه‌لر توتوردو. تئیموری توربه معمارلیغی‌نین ان اؤنملی اؤرنک‌لریندن بیری سمرقندده‌کی  شاه-زینده مجموعه‌سی‌دیر."THE SHAKH-I-ZINDA ENSEMBLE"بو مجموعه‌ده تئیموری‌لر سویوندان اؤنملی شخص‌لرین توربه‌لری یئرلشیر. بیر دیگر نومونه کیمی سمرقندده یئرلشن و 1380-1390-جی ایللره عایید ائدیلن روح‌آباد توربه‌سینی گؤسترمک اولار."Ruhobod maqbarasi" روح‌آباد توربه‌سی کوب فورمالی اساس بینانین اوزرینده یئرلشن، سککیزبوجاقلی تمبورون داشیغیدی قوببه‌دن عیبارتدیر. امیر تئیمورون حاکیمیتی ایللرینده تیکیلن توربه و اونا باغلی معمارلیق مجموعه‌لری‌نین ان مشهورو گور-امیردیر."Arxivlənmiş surət" بو مجموعه‌یه مدرسه، مسجید، توربه و دیگر بؤلوم‌لر داخیلدیر. ایلک دفعه  تیکینتی‌سینه 1399-جو ایلده باشلانیلسا دا، امیر تئیمورون نوه‌سی محمد میرزه‌نین اؤلوموندن سونرا امیر تئیمورون امری ایله 1404-جو ایلده بیر توربه تیکیلمه‌سینه قرار وئریلمیشدیر."Мавзолей Тамерлана Гур-Эмир в Самарканде" تئیموری‌لر سویوندان اؤنملی شخصلرین مزارلاری‌نین یئرلشدیگی بو توربه‌یه 1405-جی ایلده امیر تئیمور دا دفن اولونموشدو. همچنین امیر تئیمورون اوغول‌لاری میرانشاه و سلطان شاهرخ، نوه‌لری پیر محمد میرزه و اولوغ ‌بیگ، ائله‌جه ده دین موعلیمی عزیز نور سئیید برکه ده بو توربه ده دفن اولونموشدور."Культура народов Средней Азии IX–VI вв. Архитектурные шедевры Самарканда".امیر تئیمورون هیندیستان اوزرینه اولان یوروشونو ابدی‌لشدیرمک مقصدی ایله بی‌بی‌خانیم مسجیدی اینشاء اولونموشدور."The Bibi-Khanym" بی‌بی‌خانیم مسجیدی یوکسک قوببه‌لری، ائیوان‌لاری، دیگر معمارلیق المنت‌لری و چینی ایشلمه‌لری ایله تئیموری‌لر دؤولتی‌نین گوجونون زیروه‌سینده اولدوغو دؤورو عکس ائتدیریر.  

  تیکینتیسی 1417-جی ایلده سمرقندده اولوغ‌ بیگ طرفیندن باشلادیلان و 1420-جی ایلده تاماملانان مدرسه مجموعه‌سی ایسه ایسلام معمارلیغیندا اؤنملی بیر یئره صاحیبدیر."Samarkand 2: Der Registan" بو مدرسه 1417-جی ایلده اولوغ‌ بیگین بوخارادا تیکدیردیگی دیگر مدرسه‌نین پلانی اساسیندا اینشاء اولونموشدو. اولوغ‌ بیگین سمرقندده اینشاء ائتدیردیگی اثرلر آراسیندا 1409-جو ایلده تیکیلن رصدخانا دا اؤنملی یئره صاحیبدیر."Ulughbek and his Observatory in Samarkand"(PDF). 2021-03-09 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
بندانگشتی|  بی‌بی‌خانیم مسجیدی
  گوهر شادین گؤستریشی ایله مشهد شهرینده معمار قوام‌الدین ابن زین‌الدین شیرازی طرفیندن گوهر شاد مسجیدی اینشا اولونموشدو."Gawhar Shad Mosque". Мешхед دؤرد ائیوانی اولان مسجید بیر توربه ایله مجموعه شکیلده تیکیلمیشدی. عئینی زاماندا گوهر شاد طرفیندن قوام‌الدین ابن زین‌الدین شیرازی‌یه اینشا ائتدیریلن تیکیلی‌لر آراسیندا هراتدا یئرلشن گازرگاه آبیده‌سی و گوهر شاد مدرسه‌سینی نومونه گؤسترمک اولار. گوهر شاه مدرسه‌سینده بیر توربه ده اینشا اولونموشدو. سلطان شاهرخون اوغلو قیاس‌الدین بایسونقور و گوهر شاد بورادا دفن اولونموشدور."Herat: Gawharshad Musalla Complex" 
بندانگشتی|  احمد یسوی توربه‌سی، 1385-جی ایلده امیر تئیمورون امری ایله تیکیلیب.Castin Marozzi. "Tamerlan". Bakı, Qanun nəşriyyatı.  (az.)  
 آناودا یئرلشن جمال‌الدین مجموعه‌سی (1452-1456) تئیموری معمارلیغی‌نین سون دؤورلری‌نین ان اؤنملی اثرلریندن بیری‌دیر.TİMURLULAR - A. Engin Beksaç 1460-جی ایلدن سونرا بلخ شهرینده اینشا اولونان ابو نصر پارسا مجموعه‌سی ده تئیموری معمارلیغی‌نین عنعنه‌لرینی داشیییر.ARCHITECTURE AND NARRATIVE: THE KHWAJA ABU NASR PARSA SHRINE. PART 1: CONSTRUCTING THE COMPLEX AND ITS MEANING, 1469-1696"Balkh: Khwaja Abu Nasr Parsa Shrine"تئیموری معمارلیغی‌نین سون دؤورلرینه عایید اولان ان اؤنملی اثرلردن بیری ده ابو سیدین خانیم‌لاریندان بیری‌نین گؤستریشی ایله تئیموری‌لر نسلیندن اولان قادین‌لارین دفنی اوچون 1460-1464-جو ایللرده اینشا اولونان عیشرتخانا توربه‌سی‌دیر."ИШРАТХОНА" 1460-1502-جی ایللرده غزنه شهرینده اولوغ ‌بیگین اوغلو عبدالرزاق اوچون اینشا اولونان توربه اورتادا یئرلشن اساس حیصه  و اونونلا علاقه لندیریلن یان حیصه‌لرله بیر نؤوع تاج محلیت معمارلیق قورولوشونون اؤنجوسودور."Maqbara-i Ulugh Beg bin Abu Sa'id" 

  تئیموری سارای‌لاری حاقیندا تاریخی منبع‌لرده و سیاحتنامه‌لرده اؤنملی بیلگی‌لره راست گلمک مومکوندور. منبع‌لرده امیر تئیمورون سمرقند و اطراف شهرلرده اینشا ائتدیردیگی گؤی سارای، باغ- دیلگوشه آدلی باخچادا یئرلشن نقش- جاهان، باغ- چنار، باغ- شیمال و باغ- بهیشت کیمی سارای‌لار حاقیندا معلومات وئریلیر. شهر سبزده کی  سارایین قالینتی‌لاری دؤوروموزه قدر گلیب چیخمیشدیر. بونلاردان باشقا منبع‌لرده اولوغ بیگ طرفیندن سمرقندده اینشا اولونان و باغ-مئیداندا یئرلشن چهل‌سوتون ساراییندان دا بحث اولونماقدادیر. "Timurluların Bilim ve Sanata Yaklaşımları ve Bazı Son Dönem Sanatkârları" (PDF)

 اتک‌یازی‌لار 
بؤلمه:معمارلیق