قیزیل اوردو

فهله و کندلی قیزیل اوردوسو، قؽسالدیلمیش آدؽ ایله قیزیل اوردو آدلاندؽریلان ، روسیه شوروی فدراتیو سوسیالیست جومهوریتی و ۱۹۲۲-جی ایلدن شوروی ایتیفاقؽنین اوْردوسو و هاوا قۆوه‌لری ایدی. اوْردو، ۱۹۱۸-جی ایلین یانوار آیؽندا خالق کوْمیسسارلاری شوراسینین  فرمانؽ ایله روسیه وطنداش مۆحاریبه‌سی زامانؽ یئنی میلتین دۆشمنلرینین حربی قۆوه‌لرینه، خۆصوصا‌ده آغ اوردو کیمی تانؽنان مۆختلیف قروهلارا قارشؽ چؽخماق اۆچون یارادؽلمیشدیر. ۱۹۴۶-جؽ ایلین فوریه آیؽندا (شوروی دنیز قۆوه‌لری ایله یاناشؽ، شوروی سیلاحلؽ قۆوه‌لرینین اساس ترکیب حیصّه‌سینی اؤزونده بیرلشدیرن) قیزیل اوْردو "شوروی اوْردوسو" آدلاندؽریلدی. شوروی ایتیفاقؽنین داغؽلماسیندان سوْنرا اوْ، پوْستسووئت دؤلتلری آراسؽندا بؤلوندو و اساس حیصّه‌سی عۆمومیتله سوْوئت اوْردوسونون واریثی حئساب ائدیلن رۇسییا قۇرو قوْشونلارینا چئوریلدی.

قیزیل اوْردو ایکینجی دۆنیا مۆحاریبه‌سینین اوروپا جیبهه سینده مۆتفیقلرین غلبه‌سینده ان بؤیوک قۇرو قۆوه‌سینی تامین ائتدی و منچوریه یه هۆجومو یاپوْنییانین قید-شرطسیز تسلیم اوْلماسینا کؤمک ائتدی. شرق جبهه‌سیندکی عملیاتلارؽ زامانؽ وئرماخت و سس-لرین مۆحاریبه زامانؽ وئردییی ایتکیلرین ۷۵-۸۰٪-نی تشکیل ائتدی و نتیجه‌ده آلمانییانؽن پایتخاتؽ برلینی اله کئچیردی.
قایناقلار