شور گؤلو

شور گؤلؤ یوخسا دۇزلو گؤلو دنیزه چؽخیشی اوْلمایان، دۇزلارین (عادتا سودیوم کولوراید) و آیری حل اوْلموش معدنی مواد  اکثر گؤللردن چوخ یۆکسک اوْلان (چوْخ واخت لیترده ان آزؽ اۆچ قرام دۇز کیمی مۆعیین ائدیلیر) سۇ حؤزه‌سیدیر. بعضی حاللاردا دۇزلو گؤللرده دنیز سۇیوندان داها یۆکسک دۇز سؽخلیقی(قیلظت) اوْلور؛ بۇ جۆر گؤللر هابله چوخلی شورگؤل آدلاندؽریلا بیلر و رنگلرینه گؤره چهرایؽ گؤللر‌ده اوْلا بیلر. یۆکسک میقداردا کربوْنات اوْلان قلوی دۇزلو گؤل بعضا سوْدا گؤلو آدلانیر.
دۇز گؤللری دۇزلولوق سوییه‌لرینه گؤره تسنیف ائدیلیر. بۇ گؤللرین عمله گلمه‌سینه بۇخارلانما و چؤکمه کیمی پروْسه‌لر تأثیر گؤستریر. دۇز گؤللری ایقلیم دَییشیکلیگی، چیرکلنمه و سۇیون باشقا یئره یؤنلدیلمه‌سی سببین‌دن جیدّی حیفاظت چالؽشملاری ایله اۆزلشیر.

طبقه لندیرملری
دۇزلو گؤللرین طبقه لندیرمئسی اساس مئتوْدو گؤللرده‌کی سۇیون کیموی ترکیبینین، خۆصوصده دۇزلولوغونون، په-هاش و مؤوجود غالیب اوْلان یوْنلارین قیمتلندیریلمسینی احاطه ائدیر.
اوْلوشومی
دوز گؤللری یۆکسک بۇخارلانما سۆرتی و محدود سۇ آخؽنی کیمی اطراف مۆحیط شرایطینین تأثیری آلتؽندا مۆرکب کیموی، ژئولوژی و بیوْلوژی پروْسه‌لر واسیطه‌سینه عمله گلیر. حل اوْلموش معدنی موادی(سودیوم، پوتاسیوم و منیزیوم) داشؽیان سۇ بۇ حؤزه‌لره داخیل اوْلدوقدا، تدریجا بۇخارلانیر و بۇ معدنی مواد دۇز چؤکونتولری شکلینده چؤکنه قدر جمعلشدیریر. داها سوْنرا، سپئسیفیک ایوْنلار نظارت آلتؽندا قارشؽلیقلی تأثیر گؤستریر و بۇ دا گؤل یاتاغؽندا برک محلۇلون عمله گلمه‌سینه و دۇز کریستاللارؽنین چؤکمه‌سینه سبب اوْلور.بۇ بۇخارلانما و چؤکمه دؤورو دۇز گؤلونو یگانه ائدن دۇزلو مۆحیطین اساس پروْسه‌سیدیر.

دوغال چئوره چئشیتلیقی
دۇزلولوق سوییه‌سینین یۆکسک اوْلماسینا باخمایاراق، دۇزلو گؤللرده مۆختلیف حیوان نوْولری یاشایؽر، باخمایاراق کی، اوْنلار اهمییتلی ائکوْلوژی محدۇدیتلر یارادؽر.  آرتان دۇزلولوق اوکسیژن سوییه‌سینی و ایستیلیک شرایطینی پیسلشدیریر، سۇیون سؽخلیغینی و اؤزلولویونو آرتؽریر کی، بۇ دا حیوانلارؽن حرکتی اۆچون داها چوْخ ائنئرژی طلب ائدیر. بۇ چتینلیکلره باخمایاراق، دۇزلو گؤللر خۆصوصی فیزیوْلوژی و بیوکیموی مکانیزملرله بۇ جۆر شرایطه اۇیغونلاشمیش بیوْتالاری دسته‌کلَییر. عادی دۇزلو گؤل انورغاسؽزلاری مۆختلیف پارازیتلری احاطه ائدیر، دۇزلو سۇلاردا خرچنگکیمی‌لر و موْنوگئنلر‌ده داخیل اوْلماقلا تخمینا ۸۵ انگل نوْوع آشکار ائدیلیر. بۇنلارین آراسؽندا فیلترله قیدالانان دۇزلو کاریدئس فیتوپلانکتون و باکتریوپلانکتون سوییه‌لرینی تنظیملَیرک اساس نوْو کیمی اؤنملی نقش اوْیناییر. ارتمیا نوْولری هابله قؽزیلقازلار ، قاغاییلار ، ساحیل قۇشلاری و اؤردکلر کیمی کؤچری سۇ قۇشلارینا تأثیر ائدن قورداق انگل اۆچون آرالؽق صاحیب نقشینی اوْیناییر. دۇزلو گؤللرده‌کی انوْرغالیلارا مۆعیین بالؽق و قۇش نوْولری داخیلدیر، باخمایاراق کی، اوْنلار دۇزلولوقداکی دالغالانمالارا حساسدؽرلار. بیر چوْخ دۇزلو گؤللر‌ده قلویدیر کی، بۇ دا بالؽقلار اۆچون، خۆصوصا‌ده آزوْتلو تۇللانتیلارین ایفراضؽنین اداره اوْلونماسیندا فیزیوْلوژی چتینلیکلر یارادؽر. بالؽق نوْولری گؤله گؤره دَییشیر؛ مثلاً، سالتوْن دنیزی سازان، زوْلاقلی کئفال، قوْزبئل امزیک و گؤی قۇرشاغی آلابالؽغی کیمی نوْولرین ائویدیر.

قایناقلار