بیرینجی سلیمان

بیرینجی سلیمان (عثمانلیجا: سلیمان اول‎؛ د. ۶ نوْوامبر ۱۴۹۴، ترابزون، عثمانلی ایمپیراتورلوغو - اؤ. 	۷ سپتامبر ۱۵۶۶، زیگتوار، ماجاریستان شاهلیغی) یا دا قانونی سولطان سلیمان و یا باتی دونیاسیندا تانینان آدی ایله مؤحتشم سلیمان، عثمانلی ایمپیراتورلوغونون ۱۰-جو سولطانی و ۷۵-جی ایسلام خلیفه‌سی دیر. ۱۵۲۰-دن ۱۵۶۶-داکی اؤلومونه قدر، تقریباً ۴۶ ایل بوْیونجا عثمانلی ایمپیراتورلوغونا حؤکم ائتدی. توْپلامدا ۱۳ دفعه سفره چیخدی و سلطنتی‌نین ۱۰ ایل، ۱ آیی‌نی سفرلرده کئچیردی. عثمانلی ایمپیراتورلوغوندا ان اۇزون مۆدت حؤکوم سۆرن، ان چوْخ سفره چیخان و ان اۇزون مۆدت سفر یاپان سولطان دیر.

قانونی سولطان سلیمان، ۱۵۲۰ تاریخینده آتاسی یاووز سولطان سلیمین وفاتیندان سوْنرا تخته چیخدی. باتی‌دا اورتا اوروپا و آرالیق دنیزینده کی خریستیان گوجلره قارشی بیر چوْخ سفرلر ائدیب، ۱۵۲۱ده بلقرادی، ۱۵۲۲ده رودوس آداسی‌نی، ۱۵۲۶دا ماجاریستانین بؤیوک بیر بؤلومونو، ۱۵۳۸ده بوغدان (ایندیکی مولداوی)‌نی، ۱۵۴۱ بودین و ۱۵۴۳ استرقون موحاصیره‌لری ایله قالان ماجار توْپراقلاری‌نی عثمانلی سرحدلرینه قاتمیشدیر. ۱۵۲۹ دا اوتریش آرشیدوکلوغونون باشکندی ویئن شهری‌نی موحاصیره ائتسه‌ده، موختلیف نه‌دنلردن اۇغورسوزلوقلا نتیجه‌لنمیشدیر. دوْغودا ایسه صفوی ایمپیراتورلوغو ایله گئدن ساواش و دؤیوشلردن سوْنرا اورتا دوغونون بؤیوک بیر بؤلومونو ایداره‌سی آلتینا آلمیشدیر. آفریقادا ایمپیراتورلوق سرحدلری‌نی الجزاییره قدر اۇزاتمیش، عثمانلی دونانماسی ایله آرالیق دنیزی و قیرمیزی دنیزین ساحیل‌لری‌نی فتح ائتمیشدیر.Mansel, Phillip; s. 61 باباسی یاووز سولطان سلیم‌دن آلدیغی ۶٬۵۵۷٬۰۰۰ km²-لیک دؤولتی، اوْغلو ایکینجی سلیمه ۱۴٬۸۹۳٬۰۰۰ km² اوْلاراق میراث بۇراخمیش، قیساجاسی آلتین چاغی‌نی یاشاتمیشدیر. نهایت زیگتوار موحاصیره‌سی‌نین سوْنلانماسیندان بیر گۆن اؤنجه ۷ سپتامبر ۱۵۶۶ تاریخینده، ۷۱ یاشیندا طبیعی نه‌دنلردن اوْردوگاه‌دا وفات ائتمیش دیر و یئرینه اوْغلو ایکینجی سلیم کئچمیشدیر.Yılmaz Öztuna, Ötüken Yayınlar, Mayıs 2016, İstanbul, Yayın No:572. Sayfa 141

 صنعت‌له علاقه‌سی 
قانونی سولطان سلیمان عئینی زاماندا سئچکین بیر شاعیر و زرگر ایدی. اوْ عثمانلی ایمپیراتورلوغونون اینجه‌صنعت، ادبیات و معمارلیق اینکیشافیندا آلتین چاغی‌نی ایداره ائدن بؤیوک بیر مدنیت حامی‌سی اوْلدو. همچینین بیرینجی سلیمانین دیوان ادبیاتینداکی تخلوصو "محبی" ایدی. اوْ ان گؤزده و خاصگی خاتونو اوْلان خرم سولطانا بۇ شعری دئمیشدیر:

 قایناقلار 

بؤلمه:شاهلار