مانقوردلاشدیرما

مانقوردلاشدیرما ایچری‌سینده حاکم صینیفله امکداشلیق ائده‌رک، اونو اؤز میللی کیملیگین‌دن، اؤز جمعیتین‌دن و مدنیتین‌دن اوزاق‌لاشدیرا‌راق، شعورسوز و استثمارا آچیق حالا گتیره‌رک، میللته قارشی اؤلکه‌نین تحصیل و مدنیت سیاستینی دییش‌دیرمک، داها سونرا ایسه یئنی‌دن ایستروکتورلاش‌دیرماق‌دیر. جمعیتین شعوروندا اونا کؤمک ائتدیگی تصوراتی یارادا‌راق اونو مستملکچی‌لرین عاغلی کؤله‌سینه چئویرمک، اینسان‌لاری حاکمیته گتیرمک اوچون اؤز ده‌یرلرینه دوشمن سالماغی تصویر ائدن سوسیال-مدنی بیر آنلاییش‌دیر.Çınar, İkram (Nisan 2018). Neden ve Nasıl Mankurtlaştırılıyoruz?. İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık. s. 18. 

چینگیز آیتماتووون گون وار عصره برابر رومانین‌داکی بیر افسانه‌ده باربار ژوان-ژوانین همین دؤنمده اسیرلرینه دهشت‌لی ایشگنجه‌لر وئردیگی بیلدیریلیر. اورتا آسیا چؤل‌لرینی ایشغال ائتدیک‌لری زامان ایشگنجه مئتودونون اینسان‌لارین یادداش‌لارینی ایتیرمه‌سینه و دلی اولماسینا سبب اولدوغو تصویر ائدیلمیش‌دیر. دئیی‌لنه گؤره، مانکورتلاشما کیمی تعیین اولونان بو اصولدا باربار خوان-ژوان اولجه اسیری‌نین باشینی قیرخا‌راق هر توکو بیر-بیر کؤکون‌دن قوپاریر، سونرا ایسه تزه کسیلمیش دوه‌نین دری‌سی‌نین ان قالین حیسه‌سینی بوکوردو. بویون، اسیرین قان ایچینده اولان قیرخیلمیش باشی‌نین اطرافینا سیخ. روایته گؤره، بو ایشگنجه‌یه معروض قالان مهبوس‌لار یا اؤلور، یا دا مانقوردا چئوریلیر، یعنی یادداشینی تامامیله ایتیرمیش، اؤلنه قدر کئچمیشینی خاطرلامایان قول اولموش‌دور. مانقورد کیم اولدوغونو، هانسی سوی‌دان، طایفه‌دان اولدوغونو، آناسینی، آتاسینی، اوشاق‌لیغینی بیلمیر.Aitmatov, Chingiz. (2001). Gün olur asra bedel. Özdek, Refik. Beyoğlu, İstanbul: Ötüken

مودئرن مانقوردلاشدیرما
بو گون فردلرین و جمعیت‌لرین مانقوردلاشدیرماسیندا اودلو سو ائتکی‌سینه سبب اولان سبب‌لر آشاغیداکی کیمی سیرا‌لانیر:Çınar, İkram (Nisan 2018). Neden ve Nasıl Mankurtlaştırılıyoruz?. İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık. s. 18.

۱. الکل و اویوشدوروجو باغلیلیغی: ایمپئریالیست‌لر موستملکه اینسان‌لاری موستملکه ائتمک ایستدیک‌لری اؤلکه‌لرده مادده‌لرین تأثیرلری ایله اویوش‌دورا‌راق، اونلاری دوشونجه‌دن یاییندیریر و بئله‌لیکله ده او اؤلکنی داها آسان موستملکه ائتمیی و اونو مانقورتا چئویرمیی باجارین. 

۲. اویقارلیقسیزلاشدیرما (کولتورسوزلشدیرمه): ایمپئریالیست‌لر مانقورتا چئویردیک‌لری فردلردن ایستیفاده ائده‌رک هدف اؤلکه‌نین عنعنه‌لرینه ضد اولان وضعیت‌لری هدف اؤلکه‌لرین مئدیا واسطه‌لری ایله اؤز وطنداش‌لارینا عکس ائتدیریر و بیر مدت سونرا وطنداش‌لار اؤز عادت و عنعنه‌لرینه ضد اولان وضعیت‌لری نورماللاشدیریر و فردلر بو دیرلری منیمسه‌یه‌رک، اؤز مدنی دیرلرین‌دن اوزاق داورانیش‌لارا سبب اولورلار. بونون باشقا آدی مدنی ایمپئریالیزم‌دیر. 

۳. اؤزگه دیلده تحصیل: ایمپئریالیست گوج‌لر اؤز دیل‌لرینی هدف اؤلکه‌لره ساتا‌راق، همین اؤلکه‌دکی جمعیتین عضو‌لرینی آنا دیل‌لرین‌دن اوزاقلاشدیرماغا چالیشیرلار. مانکورتلاشمایا یؤنلمیش اؤلکه‌لر ان ائلیت مکتب‌لرینده بو خاریجی دیل‌لردن ایستیفاده ائدیرلر. بئله‌لیکله، اؤزونون یئتیشدیریلمیش ایشچی قوه‌سینی اجنبی‌لره خیدمت ائتمک، دیلده دانیشدیق‌لاری اؤلکه‌لردن مدنیت/کورروپسیا ایدخال ائتمک و فردلرین همین اؤلکه‌لرده یاشاماق خیال‌لاری ایله موباریزه آپارماسینا سبب اولا‌راق مانقورت‌لاری یئتیشدیریر.

۴. جنسی فساد: مدنی دئقراداسیا ایله یاناشی، ادبیاتدا، کینودا، تئلئویزیادا، قزئت و ژورنال‌لاردا جینسی آجلیق هیسسی یارانیر، اینسان‌لارین جینسیته فوکوسلانماغا چالیشیلیر، ائولی‌لیک سیستئمی سادلشدیریلمیش و فرق‌لی‌دیر. جینسی آختاریش‌لارا سبب اولور. بئله بیر موحیطده ائنئرژی‌سینی جینسی دوشونجه‌لره صرف ائدن فردلر مانقورتا چئوریلدیک‌لری‌نین فرقینه بئله وارمیرلار. 

۵. ایدئولوژی و مفهوم‌لارین تحریفی: مانکورتچولار، حادثه‌لره واهید ایزاهات‌لاری تامامیله عکس فونکسیایا گتیره‌رک، شخصیتین شعورونو یوکسل‌دن، پرینسیپ‌لر تعیین ائدن و هدف‌لر گؤسترن ایدئولوژیلری سوس‌دورا‌راق، اونلارین سسینی کسیرلر. پروبلئم‌لرله باغلی دوزگون تثبیت‌لر وئرن‌لرین سسی، اونلاری سهو ائدن‌لر، هدف‌لره سؤیکنن ایدئولوگیا‌لار یارا‌دیرلار. بو ایدئولوگیا‌لارین قارشییا قویدوغو مقصدلرین میللی پروبلئم‌لری حل ائدجیینه اینانان صمیمی اینسان‌لار، بوش بیر سیله پروبلئم‌لرین داها دا آغیرلاشماسینی سئیر ائده‌جک‌لر. 

۶. علمی بیلیک‌دن اوزاق: مانکورت‌لارا چئوریلن توپلوم‌لار علمی بیلیک‌لر یئرینه قئیری-علمی، میشت، دینی و یا قئیری-موتشککیل بیلییه ال آتدی‌لار؛ معلوم‌دور کی، اونلار قاوراییش و حادثه‌لری ایضاح ائدرکن شاییه‌لردن و یا فالچی‌لاردان، مئدیاچی‌لاردان و یا شارلاتان‌لاردان الده ائتدیک‌لری معلومات‌لاردان ایستیفاده ائدیرلر. علمی بیلیک‌لردن اوزاق اولان تحصیل‌سیز جمعیت‌لرین قرارلارینی باشقالاری/مانکورتچولار وئریر. 

۷. رئاکسیونیزم و مدنیت‌دن سو ایستیفاده: هدف اؤلکه‌ده دین مؤوضوسوندا موذاکیره‌لر یاراتماق، دینی و دینه ضد قروپ‌لار یاراتماق و عینی اؤلکه‌نین اوشاق‌لاری‌نین دؤیوشه گیرمه‌سین‌دن فایدالانماق مانکورتلاشمانین ایزلدیگی بیر یول‌دور. قوه‌لر. 

۸. قوندارما گوندم: مانقوردلاش‌دیران قوه‌لر بیر سیرا مئدیا جمعیت‌لرین‌دن ایستیفاده ائده‌رک اینسان‌لاری معلوماتلان‌دیرماق‌دانسا، اونلاری فورما‌لاش‌دیرماق سیاستی یورودورلر. بو یوللا فوتبول، توی پروقرام‌لاری، یئمک‌لر، ژورنال‌لار و یا بونا بنزر پروقرام‌لارلا جمعیتین دوشونمه‌سینه مانع اولارکن؛ خاریجی و یا یئرلی سئریال و جیزگی فیلم‌لری ایله اینسان‌لاری اؤزون‌دن، حیات طرزلرین‌دن، مدنیت‌لرین‌دن اوزاقلاشدیرماغا، دوشونن فردلرین قاوراییش‌لارینی صونعی گوندم/مذاکره‌لرله موهوم مؤوضولاردان اوزاق توتماغا چالیشیر. 

۹. تاریخی تحریف ائتمک: هدف اؤلکه‌لرینده مانکورتیزاتورلار تاریخ تدری‌سینده ظفرلر یئرینه خیال قیریق‌لیق‌لاری‌نین اؤیردیلمه‌سینی و روایت ائدیلمه‌سینی ایستییرلر و بو اصوللا جمعیت‌دکی فردلره منفی بیر من‌لیک آنلاییشینی منیمسمیی و اؤیرنیلمیش چاره‌سیزلیگی یاشاتماغی هدفلییرلر.  

۱۰. قیرمیزی آلما‌دان آیریلماق/اوتوپیا: اؤلکه‌لر یالنیز قیرمیزی آلما کیمی خیال‌لاری اولان اینسان‌لار یاشایا بیلرلر. خیال قوران جمعیت‌لر بو آرزولارا چاتماق اوچون اؤزلرینه مقصدلر قویور و بو مقصدلره چاتماق اوچون سی‌لر گؤستریرلر. مانکورت‌لاش‌دیران قوه‌لر هدف اؤلکه‌نین فردلری‌نین اؤز اؤلکه‌لری‌نین گلجیی ایله باغلی موسبت خیال‌لار قورماسینا و بو آرزولارا دوغرو چالیشماسینا مانع اولماق اوچون موختلیف اصول‌لاردان ایستیفاده ائدیر و بئله‌لیکله ده هدف اؤلکه‌نین ایره‌لیلمه‌سینه مانع اولور. 

۱۱. اینسان‌لاری تجرید ائتمک: مانکورتیست‌لر جمعیتین سوسیال، سیاسی، مدنی و میللی علاقه‌لرینی کسه‌رک، جمعیت‌لری پارچالایا‌راق اینسان‌لارین تجرید اولونماسینا سبب اولورلار. بئله‌لیکله، جمعیت‌لرین پسیخولوژی سیخینتی‌سی و آنتی‌دئپرئسسانت تیپ‌لی درمان‌لارین ایستیفاده‌سی آرتیر؛ تلیم کئچمیش اینسان رئسورس‌لاری‌نین ضعیفلمه‌سینه؛ اینسان‌لارین ایستئهسال‌دان اوزاق قالماسینا، میللی پروبلئم‌لری دوشونمه‌سینه سبب اولارکن، ایخراج ائتدیک‌لری درمان‌لارلا زنگین‌لیک‌لرینی آرتیریرلار.

قایناقلار