بیرینجی سلیم

بیرینجی سلیم (عثمانلیجا: سلیم اول‎؛ د. ۱۰ نوْوامبر ۱۴۷۰، آماسیا، عثمانلی ایمپیراتورلوغو - اؤ. ۲۲ سپتامبر ۱۵۲۰، چورلو، عثمانلی ایمپیراتورلوغو) و یا یاووز سولطان سلیم، عثمانلی ایمپیراتورلوغونون ۹-جو سولطانی و ۷۴-جو ایسلام خلیفه‌سی دیر. ۱۵۱۲–۱۵۲۰ ایللری آراسیندا سۆرن ۸ ایللیک سلطنتینده ایمپیراتورلوغو اؤلچویه گلمز بیر سورعتله گئنیشلتدی. اؤزللیکله ۱۵۱۶ ایله ۱۵۱۷ ایللری آراسیندا دۆزنله‌دیگی بؤیوک میصر سفری ایله بۆتون آرالیق دنیزی و میصر داخیل بیر چوْخ اورتا دوغو بؤلگه‌سی‌نی و مکه و مدینه کیمی ایسلام عالمینده اؤنملی شهرلر اوْلاراق ساییلان شهرلرین ایداره‌سی‌نی اله کئچیردی. سولطانلیغی دؤنمینده آنادولودا بیرلیک برپا ائدیلدی، میصرده حؤکوم سۆرن مملوک سولطانلیغی و اوْنلارا باغلی عباسی خیلافتی‌نه سوْن وئریلیب، خیلافت عثمانلی خاندانی‌نا وئریلدی. بۇندان باشقا ان اؤنملی ایکی تیجارت یوْلو اوْلان ایپک یولو و ادویات یولونو دا اله کئچیردی و بۇ سایه‌ده دوغو تیجارت یوْللاری‌نی دا تاماماً کوْنترولو آلتینا آلدی. 

آماسیادا دوْغولان و شاهزاده‌لیگی ترابزون‌دا سانجاق‌بیگی اوْلاراق کئچن بیرینجی سلیم، ایلک ایللریندن سرت مزاجلی و جسارت‌لی اوْلدوغونو هله شاهزاده ایکن صفوی ایمپیراتورلوغو و سامتسخه پرنسلیگی ایله اوْلان دؤیوشلری ایله گؤستردی. اوْ، یئنی‌چئری دستگی ایله ۱۵۱۲ تاریخینده آتاسی ایکینجی بایزیده کودیتا یاپاراق تخته چیخدی. قارداشلاری طرفیندن اوْلان تهدیدلری برطرف ائتدیکن سوْنرا صفوی‌لره قارشی چالدیران ساواشی ایله بیرینجی شاه اسماعیلی مغلوب ائتدی و باشکند تبریزی آلدی. آردیندان آنادولودا بیرلیگی برپا ائتمک مقصدی ایله تورنا داغ دؤیوشو نتیجه‌سینده ذوالقدر بی‌لیگی‌نی یؽخدی و فرات-دجله سفری ایله گونئی دوغو آنادولو، قوزئی عراق و قوزئی سوریه‌نی اله کئچیردی.Prof.Dr. Mehmet Bayraktar Kutlu Müderris İdris-i Bitlisi Biyografi Net Yayınları ISBN 975-00394-7-5 آنادلودا بیرلیگی برپا ائتدیکدن سوْنرا ۱۵۱۶ تاریخینده بؤیوک میصر سفری‌نی باشلاتدی و مرج دابق، غزه، ریدانیه و سوْن اوْلاراق  قاهره دؤیوشلری ایله مملوک‌لری یؽخاراق، بۆتون سوریه، فیلیسطین، لوانت، میصر و حجاز کیمی استراتژیک بؤلگه‌لری ایمپیراتورلوق سرحدلرینه قاتدی. یاووز سولطان سلیم، سفردن سوْنرا ایسلام پئیغمبری حضرت محمدین موقدس امانت‌لر اوْلاراق بیلینن اشیالاری‌نی ایستانبولا گتیردی و آیاصوفیادا دۆزنله‌نن بیر مراسیمله رسماً خیلافتی سوْن عباسی خلیفه‌سی اوْلان اۆچونجو متوکل‌دن تسلیم آلدی و ایلک تورک سوْیلو ایسلام خلیفه‌سی اوْلدو.İslam Ansiklopedisi, cilt: 17, sayfa: 546Dr. Aybars Pamir. Osmanlı Egemenlik Anlayışında Senedi İttifak'ın Yeri. Yıl 2004 C.53 Sa.2 sayfa.61-82. Tam metin  ۱۵۲۰ده باتی‌یا دوْغرو یوْلا چیخان یاووز سولطان سلیم، ۲۲ سپتامبر ۱۵۲۰ تاریخینده چورلودا یئرلشن اوْردوگاهیندا کۆره‌گینده چیخان بؤیوک بیر چیبان اۆزوندن ۴۹ یاشیندا وفات ائتمیش یئرینه اوْغلو قانونی سولطان سلیمان کئچمیشدیر. یاووز، باباسی ایکینجی بایزید یئرینه اوْتوردوغو زامان ۲٬۳۵۷٬۰۰۰ km²-لیک ایمپیراتورلوق سرحدلری‌نی ۷۰٪-ه قدر بؤیوده‌رک ۶٬۵۵۷٬۰۰۰ km² اوْلاراق اوْغلو قانونی سولطان سلیمانا میراث بۇراخمیشدی.

 قایناقلار 

بؤلمه:شاهلار