شامیل باسایئف

شامیل سلمانوویج باسایئف (روسجا:  Шамиль Салманович Басаев)، چچن دیرَنیش لیدری و چچن ایچکریا جمهوریتی سییلاحلی قووه‌تلری‌نین باشچیسی ایدی.

 ایلک ایللری 
۱۹۶۵ده چچنیستاننین وئدئنو بؤلگه‌سینین وئدئنو کندینده چچن آنا و بابادان دونیایا گلمیشدیر. شامیل آدینی روسلارا قارشی ۱۸۰۰لۆ ایللرده بویوک مجادله ائتمیش، بؤیوک قافقاز لیدئری شیخ شامیل‌دن آلمیشدیر. باسایئوین عایله‌سی شوروی کنترولو آلتیندا اولان چچنیستاندا، چچن حرکتلرینده یئر آلمیشدیر. باسایئوین بؤیوک باباسی روس یؤنتمینه قارشی اوکتوبر اینقیلابی سونراسیندا باغیمسیز بیر قوزئی‌قافقاز‌امیرلیگی قورماق اۆچون چالیشمیشدیر. باسایئوین عایله‌سی ایکینجی دۆنیا ساواشی‌ندان سونرا  ۱۹۴۰-۱۹۴۴ چچن عصیانینی‌نی باسدیرماق اۆچون قازاقیستانا سۆرولموشدور. آنجاق ۱۹۵۷ده خوروشچووون یاساغی ایبطالی‌ایلا چچنیستانا قاییتدیلار.

موسکوداکی حقوق مدرسه‌سینه گیرمک اۆچون چالیشمیش آنجاق باشارامامیشدیر. اونون یئرینه ۱۹۸۷ ایلینده موسکوداکی موهندیسلیک بؤلومونه یازیلمیشدیر. آنجاق ۱۹۸۸ ایلینده پیس یازیلاری سببیندن مدرسه‌دن آتیلمیشدیر. موسکودا بیلگی‌سایار ساتیجی‌سی اولاراق چچن بیر ایش آدامی اولان سوپیان تاراموف‌ون یانیندا چالیشمیشدیر. بو ایکی آد، گلجک ایللرده چچن ساواشلاریندا قارشی قارشییا گلجکلر، تاراموف روس دستکلی چچن موجاهدلرین دستکلییه‌جکتیر.

۱۹۸۹-۱۹۹۱ ایللری آراسیندا ایستانبولدا تعلیمات گؤروموشدور. ۱۹۹۱ آغوستوس‌ آییندا موسکوداکی حکومت اغتشاشی سیراسیندا بوریس یئلتسین طرفدارلاری آراسیندا یئر آلمیشدیر.

آدینی ایلک دفعه چچنیستاندا یاشانانلاری دونیایا ائشیتتیرمک ایچین بیر روس اوچاغینی قاچیرداراق آنکارا اندیردیگینده ائشیتدیرمیشدی.

 قاراباغ و آبخازیا ساواشی 
۱۹۹۴ ایلی دسامبر آییندا روسلارین چچنیستانی ایشغال ائتمسی‌ایله چچن فرمانده‌لری ان اهمیتلیلریندن بیری اولموشدور. ۱۹۹۵ ایلی باشیندا روس ساواش طیاره‌لری شامیل باسایئفین وئدئنوداکی ائوینی بومبالایاراق عایله‌سینی ۱۱ کیشی‌ایله اولدورموشلردیر.

۱۹۹۲ ایلینده جوهر دودایئوین امری ایله آبخازیایا گؤندریلن چچن بیرلیکلرین فرماندهی ایکن، آبخازیا‌نین گۆرجیستان ایشغالیندن قورتارماسیندا بیرینجی درجه‌دن ائتکیلی اولان قافقاز میللتلری کونفیدراسیونو بیرلیکلرینین باشقانلیغینا گتیریلمیشدیر. آبخازیادان سونرا داغلیق قاراباغ بؤلگه‌سینه گئچرک امرینده‌کی موجاهیدلر و آذربایجانلی گؤنوللولر(داوطلب‌لر) ایله ارمنیستانین بؤلگه‌یی ایشغالینا قارشی چیخمیشدیر.

 اؤلومو 
باسایئو، دولت باشقانی دوکا عؤمروف‌ون امرینده چچنیستان سیلاحلی قووتلری باشقانلیغی وظیفه‌سین سۆردورمکه‌ایکن ۱۰ ژوئیه ۲۰۰۶ تاریخینده، اینقوشتیانین اکازئوو کندینده، نیظامی کارواندا بیر بومب پاتلاماسیندا حیاتینی ایتیرمیشدیر. باسایئوین اؤلومونه ایلشکین ادعالار آیدینلاتیلمامیشدیر. روس طرفی باسایئوین اؤز طرفلریندن اؤلدورولمسین ادعا ائتمکته‌دیر. بعضی اوزمانلارا گؤره، باسایئوین اؤلومو دیققتسیزلیک نتیجه‌سینده، پاتلاییجی موادین پاتلاماسی اثریندن اولا بیلیر.

قایناقلار

بؤلمه:شورویلی نیظامیلر
بؤلمه:۲۰۰۶-جی میلادی ایلده اؤلن‌لر
بؤلمه:۱۹۶۵-جی میلادی ایلده دوغولان‌لار