قالای

قالای یا قَلَی و یا قَلئی یوخسا تنه‌که (اینگیلیسجه: tin، فارسجا: قلع) بیر شیمیایی عونصوردور.
مئندلیوف شیمیایی المنتلر تابلوسوندا ۵۰-جی ائلئمئنت. بیتکیلرده قالای ۱۸۵۵-جی ایلده کشف اوْلونموشدور. او بیتکیلرده گئنیش حده دَییشیر، داها چوخ قالای گۆنه‌باخان و نوخود توْخوملاریندا اوْلور. قالای زهرلی اۇلترامیکروئلئمئنتلره عائیددیر. تروزلرده قالایؽن میقدارؽ چوْخ اوْلماییب ۱ مکق٫ق و داها آز اوْلور
حیوانلارین عۆضولرینده قالای بیتکیلرده اوْلدوغوندان چوْخدور. بئله کی، مثلاً، یاغلؽ بالؽقدا اوْنون میقدارؽ ۱۳۰ مکق٫ق - آ قدر اوْلا بیلر. اؽنسان اوْرگانیزمینده قالای توْخوملاردا ۰،۵-دن ۴،۰ مکق٫ق - آ قدر اوْلور. داها چوْخ قالای دیش میناسؽندا (۹۵ مق٫کق)، دؽرناقلاردا (۱۲ مق٫کق) و سۆموکلرده (۱،۴ مکق٫ق-آ قدر) اوْلور. قالای مه‌ده فئرمئنتی قاسترینین ترکیبینه داخیلدیر، فلاوین فئرمئنتلرینین آکتیولییینه تأثیر ائدیر، بؤیومه پروْسه‌سینی گۆجلندیره بیلیر.
عۆضودن قالای سیدیک، نجیس(پوْخ) و تر واسیطه‌سی ایله خاریج اوْلونور. اینسان اۆچون زهرلیلیک دوْزاسی ۲ق-دؽر.
قالای اینسان اوْرگانیزمینه آشاغؽداکی اساس منبعلر واسیطه‌سی ایله داخیل اوْلور:
بیتکی منشألی محصۇللار: تروز.
حیوان منشألی محصۇللار: پییلر، یاغلؽ بالؽق.
قالایین داها گئنیش معلۇم اوْلان و اینسان طرفیندن گئنیش ایستیفاده اوْلونان بیرلشمه‌لری آشاغؽداکیلاردیر:
SnS2 - قالای دیسۇلفید، سۇسال قؽزیلی
SnO2 - قالای اوْکسید. کاسسیتئریت، قالای داشؽ
Cu2FeSnS4 - ستانین، قالای کوْلچئدانی.
قالای هله قدیمدن اینسانلارا معلۇم اوْلان مئتاللاردان بیریدیر. قالایؽن میس ایله ارینتیسی - بۆرونج ۴۰۰۰یلدن چوْخ اول ایلک دفعه آلؽنمیشدیر

 قایناق‌لار 

اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«tin»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۲۱ دسامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).