مصطفی صبری افندی

مصطفى صبرى افندى 1869-1954 ـ عثمانلی بیلیم و سیاست آدامی، و شیخ الاسلامی.

 یاشامی 
1286 هـ/1869م ده توقادده دوغولدو. باباسى احمد افندی دیر. ایلك تحصیلنى توقاددا آلدی. کیچیک یاشدا حافظ اولدى. قیصرى مدرسه سینده دیوریكلى حاجى امین افندی دن و ایستانبولدا حضور درسلرى مقررى احمد عاصم افندی دن اوخودو و اجازتنامه‌سینى آلدى . خواجه‌سى عاصم افندى‌نین قیزی ایله اولندى .

1890 ایلینده رؤوس امتحانینى قازاناراق 22 یاشیندا مدرّس اولدو. فاتح مچیدینده درس اوخوتدو . 50 دن آرتیق طلبه‌یه درس وئردى . بشیكطاش آثاریه جامعى اماملیغیندا اولدو. 4. رتبه دن عثمانى ومجیدى نشانلرى ایله مکافاتلندیریلدى .

1898 دن باشلاماق اوزره 1914 ایلینه قدر حضور درسلرینه مخاطب اولاراق قاتیلدى .1900-1904 ایللرى آراسندا سلطان عبد الحمید ثانى حضرتلرینین حافظ كتابى اولدى .

عثمانلی ایكینجى مشروطیتین اعلانندان سونرا توقاد مبعوثى اولارق مجلسه گیردى (1908) . بو آراده فاتح جامعى مدرسلیگینه دوام ائدیردی. جمعیت علمیۀ اسلامیه نك نشر واسطه‌سى اولان بیان الحق مجموعه‌سینین باش یازارلیغی کیمی چالیشدی.

باشلانقیجدا اتحاد و ترقى تشكیلاتینى دستكله‌دى. آنجاق قیسا زاماندا ایچ اوزلرینى گؤرونجه مخالفته کئچدی و حریت وائتلاف فرقه‌سی‌نین قوروجولارى آراسیندا یئر آلدى. باب عالى باسقینى اوزرینه (1913) مصر و رومانیایا قاچدى . بیرینجى دونیا ساواشی سیراسیندا یوردا دؤندو. 1919 ده داماد فرید پاشا حكومتنده شیخ الاسلام اولدو، داماد فرید پاشانین سیور معاهده‌سى اۆچون پاریس ده اولدوغو اثناده صدر اعظم وكیللیگى ائتدى .

1922 ده یورد دیشینا چیخدى . یئنى رجیم مخالفى 150 لیكلر لیسته سینده اوغلو ایبراهیم صبرى ایله یئر آلدى و یونانستان دا (یارین) -70 سایى- (پیام صباح) -5 سایى- غزته‌سینى چیخاردى و آنکارا حكومتینه چَتین تنقیدلر توجیه ائتدى . داها سونرا میصره كئچدى و اورادا علمى نشریاتینا دوام ائیله‌دى . 1954 سنه‌سینده قاهره ده وفات ائتدى .

یازیلارى آیریجا ( معلومات، یئنى غزئته، تأسیسات، علمدار، اقدام ) کیمی غزئته لرده نشر ائدیلمیشدیر .

 اثرلری 
 یئنى ایسلام مجتهدلرینین قیمت علمیه‌سى: موسى جارالله بیگییف ‘ك رحمت الهیه برهانلرى آدلى كتابنى تنقید ، 1919 . 
 دینى مجددلر – یاخود – تركیا اۆچون نجات و اعتلا یوللرینده رهبر : هاشم ناهد‘ك اثرینه جواب ، 1922. 
 مسألة ترجمة القرآن : عربجه اولوب قرآن كریمك ترجمه سى مساله سنى اله آلیر . قاهره ، 1932 . 
 موقف البشر تحت سلطان القدر : قدر وقضا حققنده در ، عربجه در . قاهره ، 1933 . 
 موقف العقل والعلم وعباد الله المرسلین عن رب العالمین : مؤلف بو كتابى كله جك نسللر ایجین یازدیغنى ، اسلام دولتى نك ناصیل ییقلدیغنى و بو خصوصده كى انتریقه لرى ، تركیاده دونن دولابلرى آكلاتمش ، الهیات ، نبوت ، قدر وداها بشقه موضولره یر ویرمشدر . عربجه در ، 4 جلد ، قاهره ، 1950 . 
 القولُ الفصلُ بین الذین یؤمنون بالغیب والذین لا یؤمنون : آخرته ایمانى اولانلر ایله اولمایانلرى قیاس ایدر . عربجه ، قاهره .
 قولى فی المرأة : قادینلر حقنده در . عربجه ، قاهره . 
 النكیر على منكرى النعمة من الدین والخلافة والأمة : دین ، خلافت و أمت اولمه نعمتلرینه نانكورلك ایدنلره جواب . عربجه ، بیروت .
 مساله لر حقنده جوابلر : بیان حق‘ده چیقان بعضى یازیلرى و صوم رمضان رساله سى ایله برلكده . 1976 ، طاره مه ،استانبول . 
 آیریجه ( اسلامده امامت كبرى ، دین و ملیت ، تورك‘ك باشینا گلن شاپقا مساله‌سى) اسملى رساله لرى یارین ـ پیام اسلام غزته‌سینده گلمیش، كتابلاشمامیشدیر.

 قایناق 


بؤلمه:کیمسه‌لر