ائلخانیلر

ائلخانیلر دؤولتی و یا هولاکولر دؤولتی – ۱۲۵۶-جی ایلده چنگیزخانین نوه‌سی هولاکوخان (۱۲۵۶-۱۲۶۵) طرفیندن یارائدیلمیش دؤولت. 

اوْنون حاکملری ائلخان آدلاندیریلدیغینا گؤره بۇ دؤولته، بیرده ائلخانیلر دؤولتی ده دئییلیر. "ائلخان" آدی "تابع اوْلان خان‌لیق" معناسینی وئریر.

 تاریخی  

 جانیشینلر دؤورو  
۱۲۳۱-جی ایلده موغوللار چورموقون نویون یۆروش تشکیل ائتدیلر. اوْنون اوْردوسو جلال الددین منگبورنینی مغلوب ائده‌رک توْرپاقلارینی اله کئچیردی. آذربایجان و ایران ۱۲۵۶-جی ایلدک موغول ایمپیراتورلوغونون جانیشینی طرفیندن ایداره ائدیل‌دی.
 جانیشینلر  
 چورموقون نویون (۱۲۳۱-۱۲۴۱) 
 بایجو نویون (۱۲۴۱-۱۲۵۵)
۱۲۵۵-جی ایلده مؤنگه خاقان طرفیندن غربه گؤندریلن هولاکوخان بایجونو عوض ائتدی. ۱۲۵۸-جی ایلده بغدادی آلاراق عباسی خلافتینه سوْن قوْیدو. آنادولو سلجوقیلر دؤولتینی اؤزونه تابع ائتدی. موغوللار آنادولونون علم، مدنیت و تیجارت مرکزلری اوْلان شهرلری داغیت‌دیلار و یاغمالادیلار. بۇ دؤورده آنادولودا تیجارت ضعیف‌له‌دی. تورکلر شرقی و مرکزی آنادولودان غرب بؤلگه‌لرینه دۇغرو کؤچمک مجبوریتینده قالدیلار. موغوللار آنادولو سلجوقیلر دؤولتی‌نین ییخیلماسیندا اؤ‌نملی روْل اوْینادیلار.thumb|300px|right|سلطان محمد خودابن‌ده اوْلجایتو خانین فرانسه  کرالی ۴-جو فیلیپه گؤندردیی مکتوب، فرانسه  میلّی آرشیوی  
ائلخانیلر دؤولتی‌نین اراضیلری فارس خلیجیندن دربنده و آمودریا چایی چایین‌دان میصره قدر اۇزانیردی. اؤلکه‌نین ان باش‌لیجا و مؤهوم مملکتی آذربایجان ایدی. محض بۇرادا دؤولتین باشکندلاری، اوّلجه مراغه، داها سوْنرا ایسه تبریز یئرله‌شیردی. هولاکو خانین وفاتیندان سوْنرا اؤلکه‌ده مرکزی حاکمیّت بیر قدر ضعیف‌له‌دی. شیمال‌دا یئرلَشن آلتین اوردو (۱۲۲۶-۱۵۰۲) حؤکمدارلار ی بۇندان ایستیفاده ائتمه‌یه جهد گؤستردیلر. ۱۲۶۵، ۱۲۸۸، ۱۲۹۰-جی ایللر اوْنلار دؤولتین شیمال ایالتلرینه یوروشلر ائتمیش ‌دیلر. بۇ یوروشلرده ایلک نؤوبه‌ده، آذربایجان اهالی‌سی، شهر و کندلری ضرر چکدی. 

ائلخانیلر سوریه و فیلیسطینی ایشغال ائتدیک‌دن سوْنرا میصره دۇغرو ایرلیلمه‌یه باشلادیلار. آنجاق مملوکلر این جلوت دؤیوشون‌ده ائلخانیلری مغلوبیته اۇغراداراق فیلیسطین و سوریه دان چیخاردیلار (۱۲۶۰). مملوک سلطانی بیرینجی بایبارس ائلخانیلری ایکینجی دفعه البیستان‌دا مغلوب ائتدی (۱۲۷۷). مملوکلر طرفیندن معروض قالدیقلاری مغلوبیتلردن باشقا ائلخانیلر هئچ بیر ساواش‌نی اۇدوزماییبلار. 

 گؤرونتولر 



 قایناقلار 

بؤلمه:ایلخانیلر
بؤلمه:تورک تاریخی
بؤلمه:چینگیزلیلر
بؤلمه:هولاکولار