اوشون قوجا اوغلو سگرک بویو (اونونجو بوی)

اوشون قوجا اوْغلو سگرک بوْیو دده قوْرقود کیتابی‌نین درسدن نۆسخه‌سی اساسیندا اوْن ایکی بوْیدان بیریدیر.

 موْضوع 
اۇشون قوْجا آدیندا بیر کیشی واردیر و بۇنون دا ایکی اوْغلو واردیر. بۆیوگونون آدی اگرک دیر و یامان، دلی-دوْلو بیر ایگیددیر. هر واخت اؤزو ایسته‌سه بایاندور خانین صؤحبتینه گئدردی. ایچری گیردیکده بَیلری چئینه‌ییب قازان خانین درحال اؤنونه اوْتوروردو. بیر گۆن اوْغوز ایگیدلریندن بیری ترس اۇزانمیش، اوْنا قێزاراق اوْتوردوغو یئری حاق ائتمه‌دیگینی دئییر. اگرک بۇ وضعیته کدرله‌نیر و قازان خاندان آخین ایسته‌ییر. ایسته‌دیگی ایجازه‌سی ساحه اگرک طنطنه‌لی مراسیملر وئریب شنله‌نیر، سوْنرا دا آخینا چێخیر. گؤکچه دنیزه قدر اوْلان بۆتون مملکتلری تالاییر. داها سوْنرا قارا تکفور-ۇن جاسوسونون یئرلشدیگی آلینجا قالاسینا گلیر. بۇراداکی غنیمتلری توْپلایارکن، جاسوسلار اوْنو زیندانا سالیرلار.

آرادان ایللر کئچیر، اگرکین قارداشی سگرک بؤیویور. بیر مۆباحیثه‌ده ایگید اوْلماق ایسته‌ییرسه، قارداشینی الینجه قالاسیندان خلاص ائتمه‌سینی سؤیله‌ییرلر. حقیقتی اؤیرنن سگرک آنا-باباسی‌نین یانینا گلیر و قارداشینی خلاص ائتمه‌یه گئده‌جه‌یینی دئییر. اوْنلار دا سگرکی بۇ قراریندان دؤندرمک اۆچون اوْنو تئز بیر زاماندا ائولندیریرلر.

توْی گئجه‌سی وضعیتی حیات یوْلداشینا ایضاح ائدیر و ایل عرضینده گئری گلمزسه ائولنمه‌سینی سؤیله‌یر. سگرک آنا-آتاسی‌نین الینی اؤپوب یوْلا قوْیولور. بۇنو ائشیدن تکفور سگرکین اؤنونه آلتمیش حرب یوْللار. سگرک بۇنلاری یئنیر. تکفور بۇ دفعه یۆز عسگر داها گؤندریر. سگرک بۇنلاری دا مغلوب ائدیر. تکفور دا سوْن چاره اوْلاراق اگرک و سگرکی ساواشدیرمایا قرار وئریر و اگرک-ه، گؤستره‌جه‌یی نفری غالیب گلدیگی تقدیرده آزاد اوْلماسین دئییر.

اگرک-ی، سگرکین یئرلشدیردیگی یئره گؤندریرلر. اگرک، سگرکین بئلینده‌کی قوْپوزو گؤرنده اوْنون دا اوْغوز ائلیندن اوْلدوغونو آنلاییر و قوْپوزو الینه آلیب چالماغا باشلاییر. چالارکن اوْنا قاییتماسی لازیم اوْلدوغونو، یوْخسا اوْنو اؤلدوره‌جکلرینی دئییر. بئله‌جه، قارداش اوْلدوقلارینی آنلایارلار و بیر-بیرینه ساریلیرلار. داها سوْنرا ایکی قارداش دۆشمنله دؤیوشوب اوْنلاری مغلوب ائدیرلر و ائولرینه دؤنورلر. طبیللر چالینیر، ضیافتلر وئریلیر، ایکی قارداش بیر-بیرینه ساغدیش اوْلورلار. حیکایه هر زامانکی کیمی دده قوْرقودون دۇعاسی ایله سوْنا چاتیر.

 اؤنجه‌کی بوْی:بگیل اوْغلو امران داستاندا یئری
اوْنونجو بوْی سوْنراکی بوْی:سالور قازان دۇستاق اوْلوب اوْغلو اۇروز چیخارماسی

 قایناقلار 

بؤلمه:دده قورقود کیتابی
بؤلمه:دده قورقود کیتابی‌نین بویلاری