فاتیح سولطان محمد

ایکینجی محمد (عثمانلیجا: محمد ثانى؛ د. ۳۰ مارس ۱۴۳۲، ادیرنه، عثمانلی ایمپیراتورلوغو - اؤ. ۳ مئی ۱۴۸۱، گبزه، عثمانلی ایمپیراتورلوغو) و یا بیلینن آدی ایله فاتیح سولطان محمد یا دا قیساجا فاتیح، عثمانلی ایمپیراتورلوغونون ۷-جی سولطانی دیر. فاتیح، ایکی دؤنم عرضینده ایلک اوْلاراق ۱۴۴۴–۱۴۴۶ ایللری آراسیندا قیسا بیر مۆدت، داها سوْنرا ۱۴۵۱–۱۴۸۱ ایللری آراسیندا اؤلومونه قدر ۳۰ ایل بوْیونجا حؤکوم سۆردو و عثمانلی ایمپیراتورلوغو و تورک دونیاسی‌نین ان بؤیوک حؤکومدارلاریندان بیری اوْلاراق آدی‌نی تاریخه یازدی. ایکینجی محمد، ۲۱ یاشیندا ۲۸ مئی ۱۴۵۳ تاریخینده ایستانبولون فتحی ایله ۱۰۰۰ ایللیک دوغو روم ایمپیراتورلوغونو یؽخدی و دؤولتی ایمپیراتورلوغا یۆکسلتدی. بۇ حادیثه‌دن سوْنرا فاتیح لقبی‌نی آلان ایکینجی محمد بیر چوْخ تاریخچیه گؤره اورتا چاغین سوْنو و یئنی چاغین باشلانقیجینا نه‌دن اوْلدو و "چاغ آچان حؤکومدار" کیمی آدلاندی.

ایکینجی محمد، ۳۰ مارس ۱۴۳۲ تاریخینده ادیرنه‌ده دوْغولدو. کیچیک یاشدان تحصیلینه و یئتیشمه‌سینه چوْخ اؤنم وئریلن شاهزاده محمد، دؤنمین ان  اۆستون و آدلیم عالیم‌لریندن تحصیل گؤردو. ۱۱ یاشینا گلدیگینده ایداری جهتدن تجروبه قازانماسی اۆچون مانیسا سانجاق‌بی‌لیگی‌نه تعیین ائدیلدی. قورآن، فلسفه، حدیث، تفسیر، فیقه، کلام، تاریخ، هندسه، ریاضیات، فیزیک، شیمی و آسترونومی ساحه‌لرینده فوق العاده بیر شکیلده یئتیشدی. ۱۴۴۴ ایلینده آتاسی ایکینجی مراد، تختی ۱۲ یاشینداکی اوْغلو محمده بؽراخاراق مانیسایا چکیلدی. آنجاق عثمانلی تختینه کیچیک یاشدا بیری‌نین کئچدیگی‌نی ائشیدن آوروپا اؤلکه‌لری، بیر دفعه داها عثمانلی توْپراقلارینا سالدیرماغا قصد ائتدی. بۇنا گؤره صدراعظم چاندارلی خلیل پاشانین دعوت‌لری و یئنی‌چئری‌لرین عۆصیان چیخارماسی‌نین آردیندان ایکینجی مراد، ۱۴۴۶ ایلینده تکرار تخته کئچدی.

ایکینجی محمد، ۱۴۵۱ ایلینده باباسی‌نین وفاتیندان سوْنرا ۱۹ یاشیندا تکرار حاقی اوْلان عثمانلی تختینه اوْتوردو. عثمانلی دونانماسی‌نی گۆجلندیریب قوسطنطنیه‌یه سالدیرماق اۆچون حاضیرلیقلارا باشلادی و شهری ۱۴۵۳ ده ۲۱ یاشیندا ایکن فتح ائدیب بیزانس ایمپیراتورلوغونا سوْن  وئردی. آردیندان ۱۴۶۰ دا مورا دسپوتلوغونو، ۱۴۶۱ ده ایسه ترابزون ایمپیراتورلوغونو اله کئچیریب "دوغو روم" مدنیتی‌نین سوْن ایکی قالینتی‌سینی دا حؤکمو آلتینا آلدی. ۱۴۷۳ ده  آغ‌قویونلو دؤولتی حؤکومداری اوزون حسنی اوتلوق‌بئلی دؤیوشو ایله مغلوب ائتدی.Erdem,İlhan. Akkoyunlu Kaynaklarına Göre Otluk Beli (Başkent) Savaşı. 4 August 2020 بۇنلارین یانی سؽرا، آنادولو دا و  بالکانلار دا فتح‌لری‌نی داوام ائتدیریب کارامان و اطرافی، صربیستان، افلاک، بوسنی، آلبانی و قیریم کیمی اؤنملی بؤلگه‌لری عثمانلی ایمپیراتورلوغونا قازاندیردی. سلطنتی مۆدتجه  بیر چوْخ سیاسی و  ایجتیماعی رفورملار یاپان فاتیح سولطان محمد، ایستانبول فتحیندن سوْنرا دؤولته یئنی دۆزنلر وئردی و قانونلار تنظیم ائدیب اوْنلاری "فاتیح قانون‌نامه‌سی" اوْلاراق کیتابلاشدیردی. ایسلام پئیغمبری حضرت محمدین حدیث شریفینه نائیل اوْلان فاتیح سولطان محمد، نهایت ۱۴۸۱ ایلینده اوْردوسونو توْپلاییب یوْلا چیخارکن، یوْلون باشیندا خسته‌لندی و ۳ مئی ۱۴۸۱ تاریخینده، گبزه یاخینلارینداکی اوْردوگاهیندا ۴۹ یاشیندا ایکن وفات ائتدی. یئرینه اوْغلو ایکینجی بایزید، قارداشی جم سولطان ایله اوْلان تخت موجادیله‌سی‌نی قازاناراق تخته کئچدی.Sakaoğlu, Necdet  "Beyazid II", (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, C.1 s.299-302 İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, ISBN 975-08-0073-7.

 قایناقلار 

بؤلمه:شاهلار