باسات تپه گؤزو اؤلدوردویو بوی (سگگیزینجی بوی)

باسات تپه گؤزو اؤلدوردویو بوْیو دده قوْرقود کیتابی‌نین درسدن نۆسخه‌سی اساسیندا اوْن ایکی بوْیدان بیریدیر.

 موْضوع 
اوْغوزلارین اۆستونه دۆشمن گلیر. آروز قوْجا دا قاچارکن اوْغلو باساتی سالیر. اوْغلانی بیر آسلان گؤتوروب بسله‌ایر.

اۇشاق تدریجاً بؤیویور. ائوینه چاغیریرلار، گلیر؛ آما یئنه آسلانین یانینا گئدیر. بۇ آرادا بیر چوْبان سۇ کناریندا گؤردویو گؤزل پری قێزی ایله بیرلیکده اوْلار. پری قێزی بۇ بیرلشمه‌دن بیر اۇشاق دۆنیایا گتیریر؛ آمّا بۇ اۇشاق بیر جاناواردیر، سامانلیقدا بؤیویور و توسعه ائدیر. بؤیودوکجه بؤیویور و دئو قدر اوْلور. بۇ مخلوقون باشیندا یالنیز بیر گؤز وار و بۇ اۆزدن تپه گؤز دئییلمیشدیر. تپه گؤز، نه وئرسه‌لر یئییر؛ آما دوْیمور. داغلارا چێخیر، حرامی اوْلور. هر گۆن اوْنلارجا حئیوان و اینسان یئییر. بۇنون اۆزرینه دده قوْرقودو چاغیریرلار و تپه گؤزه مشقتده راضیلاشماق ایسته‌ایرلر. تپه گؤز، هر گۆن بئش یۆز قوْیونلا ایکی نفر اینسانا راضی اوْلور.

اوْ واخت باسات، عایله‌لرین فریادلارینی ائشیدیر و سوْروشور. دلیلین اؤیرنندن سوْنرا تپه گؤز ایله دؤیوشمه‌یه گئدیر. دؤیوشده تپه گؤزون گؤزونه قێزدیریجی شیشی سانجاراق اوْنو اؤلدورور و خالقی تپه گؤزون الیندن قۇرتاریر.

 بوْیداکی شخصیتلر 
آروز اوْغلو باسات و تپه گؤز دده قوْرقود کیتابی‌نین سگگیزینجی بوْیونون اساس شخصیتلریدیرلر.

 آروز اوْغلو باسات 

باساتین اوْغوز ائلی کؤچرکن دۆشوب آسلان الی ایله بؤیومه‌سی دده قوْرقود کیتابیندا بئله تصویر اوْلوبدور:

بیر-بیری ایله ساواشاندا تپه گؤز باساتین کیم اوْلدوغو سوْروسا قاباغیندا بۇنلاری ائشیدیر:

 تپه گؤز 

 تپه گؤزون آتا آناسی 
تپه گؤزون آتاسی اۇروزون چوْبانی، قوْنور قوْجا ساری چوْبان، آناسی پری قێزیدیر:

 تپه گؤزون دۆنیایا گلمه‌سی 
داستاندا تپه گؤزون اوْبیری اینسانلار کیمی دوْغولدوغو یوْخ یۇمورتدایا بنزر بیر ات توْپلوسونون ایچیندن چیخماسی بللی اوْلور. چوْبان گلن ایل بولاغین باشینا گلدیگی زامان یئنه‌ده قوْیون هۆرکور. چوْبان ایره‌لی گئدیب بیر ات توْپلوسو گوْرور. پری گلیب دئییر امانتیندیر. چوْبان قوْرخوب ساپاندی ایله اوْنو وۇرور ولی ات توْپلوسو یئکه‌لیر چوْبان قوْرخوب قاچیر. اوْ زامان بایاندور خان ایگیدلری ایله بیرلیکده گزمه‌یه چیخمیشلار، اوْنو گؤرورلر، وۇردوقجا ات توْپلوسو بؤیویورموش نهایت کی:

 تپه گؤزون داورانیشی 
تپه گؤز بؤیودوکجه اوْ بیری اۇشاقلارین بارماغین، بۇرنون و… یئمه‌گه باشلادی. نهایت اوْغوز ایچیندن قۇوالاندی، آناسی پری اوْنا بیر اۆزوک وئردی اۆزوک سایه‌سینده بدنینه اوْخ باتماسین قیلینج کسمه‌سین. نهایت تپه گؤز حرامی اوْلدو. اوْغوزدان آدام یئمه‌گه باشلادی. اوْغوز ییغیلیب اۆزه‌رینه گلدی. تپه گؤز گؤروب غضبلندی. بیر آغاجی یئریندن قوپارتدی، آتیب اللی-آتمیش آدام هلاک ائیله‌دی. آلپلار باشی قازانا ضربه ووردو دۆنیا باشینا دار اوْلدو. قازانین قارداشی قارا گۆنه تپه گؤز الینده زبون اوْلدو و… و نهایتکی آروز اوْغلو باسات اوْنو مغلوب ائدرک اؤلدوردو.

 اؤنجه‌کی بوْی:قازلیق قوْجا اوغلو یگنک داستاندا یئری
سگگیزینجی بوْی سوْنراکی بوْی:بگیل اوْغلو امران

 قایناقلار 

بؤلمه:دده قورقود کیتابی
بؤلمه:دده قورقود کیتابی‌نین بویلاری