شوروی

{{Infobox former country
|native_name=
|conventional_long_name=
|common_name=شوروی
|continent=Eurasia
|era=۲۰. یوز ایل
|government_type=
 Marxist–Leninist one-party سوسیالیست دوشرگه‌سی (1922–1990)Historical Dictionary of Socialism. James C. Docherty, Peter Lamb. Page 85. "The Soviet Union was a one-party Marxist-Leninist state.".Ideology, Interests, and Identity . Stephen H. Hanson. Page 14. "the USSR was officially a Marxist-Leninist state"The Fine Line between the Enforcement of Human Rights Agreements and the Violation of National Sovereignty: The Case of Soviet Dissidents. Jennifer Noe Pahre. Page 336. "[...] the Soviet Union, as a Marxist-Leninist state [...]". Page 348. "The Soviet Union is a Marxist–Leninist state."Leninist National Policy: Solution to the "National Question"?. Walker Connor. Page 31. "[...] four Marxist-Leninist states (the Soviet Union, China, Czechoslovakia and Yugoslavia)[...]"
 semi-presidential republic (1990–1991)
|year_start = ۱۹۲۲
|year_end = ۱۹۹۱Declaration № 142-Н of the Soviet of the Republics of the Supreme Soviet of the Soviet Union, formally establishing the dissolution of the Soviet Union as a state and subject of international law. 
|date_start = ۳۰ دسامبر
|event_start = Treaty of Creation
|event1 = Admitted to the بیرلشمیش میلتلر قورومو
|date_event1 = ۲۵ اوکتوبر ۱۹۴۵
|event2 = Constitution adopted
|date_event2 = ۹ اوکتوبر ۱۹۷۷
|date_end = ۲۶ دسامبر
|event_end = Union dissolved
|image_flag = Flag of the Soviet Union.svgborder
|flag_type = Flag
|flag = Flag of the Soviet Union
|image_coat = State Emblem of the Soviet Union.svg
|symbol = State Emblem of the Soviet Union
|symbol_type = State Emblem
|image_map = Union of Soviet Socialist Republics (orthographic projection).svg
|image_map_size = 220px
|image_map_caption = شوروی ایکینجی دونیا ساواشی‌دان سورا
|capital = مسکو
|national_motto = دونیا ایشچیلری بیرلشین!|national_anthem = The Internationale(1922–1944)  State Anthem of the Soviet Union(1944–1977) State Anthem of The Union of Soviet Socialist RepublicsState Anthem of the Soviet Union(1977–1991)  
|common_languages = روس دیلی
|demonym = Soviet, روسلار
|currency = شوروی روبل (руб) (SUR)
|leader1 = ایستالین (first)
|leader2 = Vladimir Ivashko (last)
|year_leader1 = ۱۹۲۲–۱۹۵۲
|year_leader2 = ۱۹۹۱
|title_leader = General Secretary
|
|representative1 = Mikhail Kalinin (first)
|representative2 = میخائیل گورباچوف (last)
|year_representative1 = ۱۹۲۲–۱۹۳۸
|year_representative2 = ۱۹۸۸–۱۹۹۱
|title_representative = Head of state
|
|deputy1 = ولادیمیر لنین (first)
|deputy2 = Ivan Silayev (last)
|year_deputy1 = ۱۹۲۲–۱۹۲۴
|year_deputy2 = ۱۹۹۱
|title_deputy = Head of government
|
|legislature = Supreme Soviet
|house1 = Soviet of the Union
|house2 = Soviet of Nationalities
|stat_year1 = ۱۹۹۱
|stat_area1 = ۲۲۴۰۲۲۰۰
|stat_pop1 = ۲۹۳۰۴۷۵۷۱
|p1 = Russian Soviet Federative Socialist RepublicRussian SFSR
|flag_p1 = Flag RSFSR 1918.svg
|p2 = Transcaucasian Socialist Federative Soviet RepublicTranscaucasian SFSR
|flag_p2 = Flag of Transcaucasian SFSR.svg
|p3 = Ukrainian Soviet Socialist RepublicUkrainian SSR
|flag_p3 = Flag of the Ukrainian SSR (1919-1929).svg
|p4 = Byelorussian Soviet Socialist RepublicByelorussian SSR
|flag_p4 = Flag of the Byelorussian SSR (1919).svg
|p5 = Bukharan People's Soviet Republic
|flag_p5 = Flag of the Bukharan People's Soviet Republic.svg
|p6 = Khorezm People's Soviet Republic
|flag_p6 = Flag of Khiva 1920-1923.svg
|p7 = Estonia
|flag_p7 = Flag of Estonia.svg
|p8 = Latvia
|flag_p8 = Flag of Latvia.svg
|p9 = لیتوانی
|flag_p9 = Flag of Lithuania (1918-1940).svg
|p10 = Tuvan People's Republic
|flag_p10 = Flag of the Tuvan People's Republic (1943-1944).svg
|s1 = روسیه
|flag_s1 = Flag of Russia (1991-1993).svg
|s2 = اوکراین
|flag_s2 = Flag of Ukraine.svg
|s3 = بلاروس
|flag_s3 = Flag of Belarus (1991-1995).svg
|s4 = ائرمنیستان
|flag_s4 = Flag of Armenia.svg
|s5 = آذربایجان جومهوریتی
|flag_s5 = Flag of Azerbaijan.svg
|s6 = استونی
|flag_s6 = Flag of Estonia.svg
|s7 =گورجیستان
|flag_s7=Flag of Georgia (1990-2004).svg
|s8 = قازاخیستان
|flag_s8 = Flag of Kazakh SSR.svg
|s9 = قیرغیزیستان
|flag_s9 = Flag of Kyrgyzstan (1991-1992).svg
|s10 = لتونی
|flag_s10 = Flag of Latvia.svg
|s11 = لیتوانی
|flag_s11 = Flag of Lithuania 1989-2004.svg
|s12 = مولداوی
|flag_s12 = Flag of Moldova.svg
|s13 = تاجیکیستان
|flag_s13 = Flag of Tajikistan 1991-1992.svg
|s14 = تورکمنیستان
|flag_s14 = Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic (1974–1991), Flag of Turkmenistan (1991–1992).svg
|s15 = اوزبکیستان
|flag_s15 = Flag of Uzbekistan.svg
|footnotes =Notes
 Assigned on 19 September 1990, existing onwards.
 All-union official since 1990, constituent republics had right to declare their own official languages
|cctld = .su
|calling_code = ۷
}}

شوروی سوسیالیست جومهوریتیلر بیرلیغی، قیساجا: شوروی اتفاقی، شوروی (, СССР''). روسیه ایمپیراتورلوغونین واریثی اوْلموش‌دور.

عۆمومی‌لیکده دۆنیانین قۇرو حیصّه‌سینین ۱/۶ حیصّه سی محض شوروی-نین پایینا دوشموش‌دور – ۲۲ ۴۰۲ مین km۲.
اهالیسینین سایینا گؤره ده دۆنیادا ۳-جو یئرده اوْلموش‌دور (۱۹۸۹، ۱ ژانویه – ۲۹۳ میلیون).

شوروی-نین اراضیسینین اساس حیصّه‌سینی روسیه شوروی فدراتیو سوسیالیست جومهوریتی تشکیل ائتمیشدیر. شوروی یارادیلارکن اوْنون اساسیندا ۴ دؤولت قۇرومو اوْلموش‌دور – روسیه، بلاروس شوروی سوسیالیست جومهوریتی، اوکراین شوروی سوسیالیست جومهوریتی و ترکیبینده ۳ (آذربایجان شوروی سوسیالیست جومهوریتی، گورجوستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی، ائرمنیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی) دؤولتی بیرلشدیرمیش ماورای قفقاز سوسیالیست فدراتیو شوروی جومهوریتی. ۱۹۳۶-جی ایلدک شوروی-نین ترکیبینده علاوه اؤزبکیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی، تورکمنیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی، تاجیکیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی، قیرقیزستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی و قازاخیستان شوروی سوسیالیست جومهوریتی تشکیل ائدیلمیش‌دی. بیرده، ۱۹۳۶-جی ایل اصلاحاتلارینین نتیجه‌سی اوْلاراق زاقافقازی سفسر پارچالاندی. بئله‌لیک‌له، شوروی فورمال ۱۱ دؤولت‌دن عبارت اتفاقاً چئوریلدی.

ایکینجی دونیا ساواشیندن غالیب چیخمیش شوروی ترکیبینه لیتوانی شوروی سوسیالیست جومهوریتی-ی، مولداوی شوروی سوسیالیست جومهوریتی-ی، استونی شوروی سوسیالیست جومهوریتی-ی و لتونی شوروی سوسیالیست جومهوریتی-ی ده قات‌دی. شوروی اؤز سرحدلرینی اوروپایا طرف گئنیشلندیردی. بیرده آلماننین بیر حیصّه سی ده (کئچمیش کنیسبرق ایالتی) اوْنا نسیب اوْلدو.

 آد 
فوریه اینقیلابیندا چوخلو اکینجی و ایشچی قروپ لاری یاراندی کی دئمک اولار «سوویت پتروگراد» اونلارین ان اونملی سیمیش روسجا Совет آدی کی گونی آذربایجان و ایران دا شوروی معنی اولدو بوردان کوکلنمیش دیر

 تاریخی 

شوروی نین قۇرولماسی 
۲۰. یوز ایلین اوّللرینده روسیه ایمپیراتورلوغو کاپیتالیزمین اینکیشافی سورعتلنمیشدی. لاکین ۱۹۰۰-۱۹۰۳-جو ایللر دۆنیا ایقتیصادی بحرانی روسیه دان دا یان کئچمه‌دی. ایجتیماعی سیاسی پروسِسلرین درینلشمه‌سی ایله ایلک سیاسی حزب‌لر یارانماغا باشلادی. سوْنرالار روسیه نین تاریخینده اهمیت‌لی روْل اوْینامیش سوسیالیست-اینقیلاب‌چیلار حزبی ۱۹۰۲-جی ایلده یاراندی.

بیرینجی دونیا ساواشی بیر چوْخ دؤولتلرین، بیرده روسیه ایمپراتورلوغونون دا ضعیفلمه‌سی ایله نتیجه لندی. نتیجه‌ده داخیل‌ده اوْلان ضدیتلر داها دا قاباردی. بۆتون بۇ پروسِسلرین نتیجه‌سی کیمی روسیه‌دا ۱۹۱۷-جی ایلین فوْریه آییندا اینقیلاب نتیجه سینده ۱۶۱۳-جو ایلدن حاکمیّت‌ده اوْلان رومان‌اوف تاخت‌دان محروم ائدیلدی (۱۹۱۷-جی ایل ۲ مارس).

حاکمیّت موقتی حؤکومته (اثر-منشویکلره) کئچدی. لاکین بولشویکلر بۇ جور «حاکمیّت بؤلگوسون‌دن» راضی قالمادیلار. ۲۵ اوْکتوبردا (۷ نوْامبر) باش وئرمیش نؤوبتی اینقیلاب نتیجه سینده موقتی حؤکومت حاکمیّت‌دن گئتدی. نتیجه‌ده حاکمیّت ولادیمیر لنین باشدا اوْلماقلا کومونیسملرین الینه کئچدی.

 ایداری بوْلۆنۆش 
ویکی‌پدیا

 گؤرونتولر 

 قایناقلار 

 قالری 

بؤلمه:تاریخی دؤولتلر
بؤلمه:شوروی
بؤلمه:Communism in Russia
بؤلمه:Early Soviet republics
بؤلمه:Former member states of the United Nations
بؤلمه:Former polities of the Cold War
بؤلمه:Former Slavic countries
بؤلمه:Former socialist republics
بؤلمه:History of the Soviet Union
بؤلمه:Soviet states
بؤلمه:روس‌جا دانیشان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:۱۹۲۲ میلادی ایلده قورولان بؤلگه‌لر و اؤلکه‌لر
بؤلمه:States and territories disestablished in 1991
بؤلمه:۱۹۲۲ - جی ایلینده شوروی اؤلکه‌سینده یارانانلار
بؤلمه:1991 disestablishments in the Soviet Union
بؤلمه:20th century in Russia
بؤلمه:آتیست اؤلکه‌لر
بؤلمه:Superpowers