ایچ اوغوزا داش اوغوز عاصی اولوب بئیرک اؤلدویو بوی (اون‌ایکینجی بوی)

ایچ اوغوزا داش اوغوز عاصی اوْلوب بئیرک اؤلدویو بوْیو دده قوْرقود کیتابی‌نین درسدن نۆسخه‌سی اساسیندا اوْن ایکی بوْیدان بیریدیر. واتیکان نۆسخه‌سینده بوْیون آدی حکایتِ دیش اوغوز ایچ اوغوزا عاصی اوْلوب بئیرک وفاتی کیمی یازیلیبدیر.

 موْضوع 
اۆچ اوْخلار و بوْزاوْخلار بیر آرایا گلنده قازان بَی بۇنلارا دایم یغما تیکدیریر. آنجاق بیر گۆن قازان بَی یالنیز اۆچ اوْخلارا شان وئریر و دیگرلرینی چاغیرمیر. بئله‌لیکله دیگر بوْیلار قازانین اؤزلرینه دۆشمن حساب ائدیرلر و اؤزلری ده قازان بَیا دۆشمن اوْلورلار.

آروز، دیش اوْغوز بَیلرینی یێغیب قازان بَیی دۆشمن اعلان ائدیر. دیگر بَیلر ده بۇ قراری قبول ائدیرلر. قازان بَیا باغلی اوْلان و داها اول آروز-ۇن قێزینی آلمیش اوْلان بئیرک-ین ده اؤز طرفلرینه کئچمه‌سینی تکلیف ائدیرلر. بئیرک بۇ ایسته‌یی، قازان بَی داها اول اؤزونه کؤمک ائتدیگی اۆچون گئری چئویریر. بئیرک-ه حیرصلنن آروز اوْنون ساغ الینی کسر. دیگر بَیلر ده اوْنون ائوینه گئدیرلر. بئیرک وضعیتی آداملاری واسیطه‌سیله قازان بَیه چاتدیریر و اوْندان کؤمک ائتمه‌سینی ایسته‌ییر.

قازان بَی بۇ خبری ائشیدنده چوْخ کدرله‌نیر و یئددی گۆن اوْتاغینا باغلانیر، چؤله چێخماز. قازان بَیین قارداشی قارا گؤنه، بئیرک-ین ایسته‌یینی یئرینه یئتیره‌جه‌یینی بۇنون اۆچون ده اؤزوندن ایجازه ایسته‌دیگینی سؤیله‌ییر. قازان بَی قارداشینا ایجازه وئریر. بئله‌لیکله اۆچ اوْخلار و بوْزاوخلار قارشیلاشیب وۇروشورلار، آما بیر-بیریلرینی یئمزلر. ان سوْنوندا قازان و آروز بیر-بیری ایله مۇحاریبه‌یه تۇتور. آروز دؤشوندن یارالاناندا دیگر دیش اوْغوز بَیلری عفو دیله‌ییرلر. بئله‌لیکله، مۇحاریبه سوْنا چاتیر.

 اؤنجه‌کی بوْی:سالور قازان دوْستاق اوْلوب اوْغلو اۇروز چیخارماسی داستاندا یئری
اوْن‌ایکینجی بوْی سوْنراکی بوْی:داستانین سوْن بوْیودور

 قایناقلار 

بؤلمه:دده قورقود کیتابی
بؤلمه:دده قورقود کیتابی‌نین بویلاری