گیلنار(جینس)

گیلَنار یا آلبالی 


 یابانی گیلَنار 
گیلَنار یاریمجین‌سینه عایید ۱۴۰ نؤع وار. نؤع مۆختلیف لیکلرین‌دن ان چوخ یاییلانی آشاغی‌داکیلاردیر:
مرمریک گیلنار؛
ماهالب گیلنار‌سی؛
چؤل گیلنار‌سی.

گومان ائدیرلر کی، عادی مدنی گیلَنار یابانی گیلاس ایله چؤل گیلنارلارینین طبیعی هیبریدی‌دیر. آذربایجان‌دا مرمریک و چؤل گیلَناری‌ بیتَن ساحه‌لر چوخ‌دور.

یابانی گیلَناری آوریل-مای‌دا چیچکلییر. آغ رنگ‌لی چیچکلری ۲-۴ عدد بیر یئرده اوزون ساپلاق اۆزرینده عمله گلیر. مئیوه‌لری ایولون آخیری و آوقوست‌دا یئتیشیر. مئیوه‌سی مدنی سورتلارا نیسبتاً  خیردا اولوب (۸-۱۰ مم دیامئترلی)، قیرمیزی، توند قیرمیزی و یا قارا-بنؤوشیی‌دیر. تورش و یا تورشا-شیرین‌دیر. بعضاً دادی آجی اولور، هر ۳-۴ ایلده‌ن-بیر بول محصول وئریر. ترکیبین‌ده ۱۲% شکر (ساده شکرلر)، ۲%-ا قدر اورقانیک تورشو (آلما و لیمو)، کاروتین، سی، ب۱ ویتامینلری، فول تورشوسو (بج)، آشیلاییجی و پکتین‌لی ماده‌لر واردیر.
مئیوه‌لری کومپوت، کیسئل، شیره، شربت، شراب، مورببه و ایسپیرت‌سیز ایچکیلر ایستهصالین‌دا  ایشلدیلیر.
گیلنارنین یارپاقلاری تروزلری دۇزا و سیرکه‌یه قویدوق‌دا ایستیفاده ائدیلیر. چییردیی و لپه‌سی اتریات صنایع‌سین‌ده، بعضی سابونلارین اتیرلندیریلمه‌سین‌ده تطبیق اولونور.

 افسانه‌سی 
یارپاقلاری چیخمامیش‌دان اوّل گوللری چیخان آغاج کیمی، ویشنه اونو سیموولیزه ائدیر کی، اینسان بو دونیایا چیلپاق گلیر و چیلپاق دا اونو تورپاغا وئریرلر. چینلیلرده ویشنه یاز چیچکله‌نمه‌سینی، اومید، گنج‌لیک، جسارت، همچینین قادین گؤزللیینی و طبیعت‌ده قادین باشلانغیجینی سیموولیزه ائدیر. ژاپونلاردا چیچکله‌نمه، زنگین‌لیگی بیلددیریر، ویشنه گولو ایسه ژاپوننین ائمبلئ‌می‌دیر. بو مئیوه‌نین ترکیب ایله باغلی اولماسی گومان ائدیله‌ن سامورایلارین ائمبلئ‌می قان‌لی-قیرمیزی دری و یومشاق ات آلتیندابرک سۆموک‌دن عبارت‌دیر. دؤیوش‌دن سونرا، یارالی سامورایلارا ویشنه شیره‌سی وئریردیلر، بو دا گۆجو قایتاریر و ایتیریلمیش ائنئرژینی برپا ائدیر.

 فای‌داسی 
گیلَنارین خالق طبابتین‌ده ایستیفاده‌سی چوخ گئنیش و چوخ نؤع لودور. گیلنار شیره‌سی ایشتاهی و هضمی یاخشیلاشدیریر، سوس‌لوغو یاتیزدیریر، بلغم گتیرن، آنتی‌سپتیک و یونگول زیفلدیجی خصوصیتلره مالیک‌دیر، همچینین دیرلی دیئتیک محصول‌دور. سود ایله گیلنار شیره‌سی آرتریت، همچینین یاخشی قانکه‌سه‌ن و سیدیک قووان واسطه کیمی توصیه اولونور.

موالیجوی مقصدله گیلنارنین مئیوه‌لرین‌دن آلینمیش عصاره‌دان، یارپاقلارین‌دان و مئیوه ساپلاغین‌دان ایستیفاده ائدیلیر. یارپاقلارین‌دان آلینمیش سولو
تینکتورا ساریلیغا قارشی، مئیوه ساپلاغین‌دان آلینمیش سولو عصاره ایسهالا قارشی تطبیق اولونور.

گیلنارنین اتلیی و شیره‌سی آنتی‌سپتیک تأثیره مالیک‌دیر. خالق طبابتین‌ده گیلنارنین سودله بیرلیک‌ده سوستاولارین ایلتیهابی زامانی قبول ائدیرلر. همچینین نفس یوللارینین ایلتیهابین‌دا بلغمگتیریجی کیمی تطبیق ائدیلیر. گیلنار هم ده بالوئره‌ن بیتکی‌دیر. ۱ هکتار گیلنار ساحه‌سین‌دن آریلار ۱۵-۵۳ کق بال حاصیل ائده بیلیرلر.

 تۆره لری 

 آذربایجانین درمان بیتکیلری 

 دین‌ده 
"قوران"دا گیلنار حاقیندا بئله بیر ایفاده وار:

"اما اونلار (بیزدن) اوز چئویریب اوزاقلاش‌دیلار و بونا گؤره آنبارلارینی ییخیب کئچه‌ن، صاحب اولدوقلاری (سون درجه محصولدار) ایکی باغچانی یالنیز آجی-تیکان‌لی کول و بیر نئچه دنه گیلنار آغاجین‌دان عبارت (ویرانه) بیر باغچایا چئویره‌ن بیر سئل گؤندردیک."قوران‌دا آدی چکیله‌ن بیتکیلر 

پ.س. اصلینده بو قوران سوره‌سین‌ده آدی کئچه‌ن بیتکی گیلنار یوخ، سیدر آغاجی‌دیر.

سبا سوره‌سی، ۱۶-جی آیه - اما اونلار اوز دؤندردیلر، بیز ده اۆستلرینه گۆج‌لو سئل گؤندردیک. اونلارین ایکی باغچاسینی آجی مئیوه‌لی، یولغون‌لو و (ایچین‌ده) بیر آز سیدر آغاجی اولان ایکی باغلا عوض ائتدیک.

 خاریجی کئچیدلر 
مئیوه‌لرین سیرری

 قایناق‌لار 

بؤلمه:یئمک ملزوملاری
بؤلمه:بیتکیلر
بؤلمه:میوه