فولکلور

فولکلور یا خلقيون، خلقين مادي و معنوي كوٍلتورونو موعيّن مئتودلارلا موٍرّتب ائديب، آراشديران علم قوْلونا فوْلكلور دئييلير. فوْلكلور سؤزو ايلك دفعه ميلادي ۱۸۴۶–جي ايلده اينگليسلي عاليم ويليام جي. تامز (۱۸۰۳ – ۱۹۵۵) طرفيندن ايشلنميشدير. بو سؤز ايكي كلمه دن اوْلوشموشدور؛ فولك، خلق معناسيندا و لور، بيليك و علم معناسيندا. دئملی فوْلكلور سؤزو، خلق بيلگيسي و ائل بيلگيسي آنلاميندادير.

قوزئي آزربايجان فوْلكلورشیناسلاري، فوْلكلور سؤزو يئرينه بعضا خلق ياراديجيليغي اصطلاحيندان فايدالانيرلار و توركيّه ده ايسه خلق بيليگيسی عئيني آنلامدا ايشلنير. ايران آراشديرماچيلاري ايسه فارسجا يازديقلاري اثرلرده فرهنگِ عوام، فرهنگِ توده، فرهنگِ مردم، فرهنگِ عاميانه تئرمينلرين ايصطيلاحلارين ايشلدرلر. آنجاق بوگون دوٍنيانين بير چوخ اؤلكه لرينده اوْلدوغو كيمي آزربايجاندا ائله جه ده توركيّه‌ده داها چوخ فوْلكلور سؤزو ايشلنمكده دير.
بندانگشتی|345x345پیکسل
فوْلكلورو ايكي بؤيوك ساحه يه بؤلمك اوْلار: مادّي فوْلكلور و معنوي فوْلكلور.
بندانگشتی|340x340پیکسل

 مادّي فوْلكلور 
مادّي فوْلكلوردا بوتون مادي گؤرونوشو اوْلان خلق ياراديجيليغيندان گؤره نكلردنبحث اولونار.

مثلا:

 ايش وسیله‌لری 
جهره، كوتان، دفه، بالتا، چكيش، اوراق، بوغچو و…

 گئييملر پالتارلار 
جوراب، باشماق، بؤرك، آرخاليق، كول ه جه، يايليق، چاريق، کوزم، كورك و…

 موسيفي آلتلری 
ساز، ناغارا، كامانچا، تار، قره نئی، قوشا ناغارا، قاوال، زورنا، بالابان، قارمان و…

 ائو وسیله‌لری 
قاب، قاشيق، چاناق، گويوم، ساج، كورسو، كوزه، سهنگ، وردنه، اوخلو و... 

 یئملی‌لر 
دولما، پيلاو، شوربا، كباب و…

 بزک‌لر 
بيلرزيك، بويون باغي، قول باغي، سيرغا، اوزوك و...

 دؤشمه‌لر 
خالچا، كيليم، وئرني، كئچه، جئجيم، فرش، حصير و...

 جنگ آلتلري 
قيلينج، قارغی، چوماق، اوخ، يای، ساپان، قمه، خنجر، قالخان و...

 اوشاق اويونچاقلاری 
قولچاق، چاخچاخا، يوگورك، آشيق، مازي، مازالاق، فيرفيرا و...

 معمارليق عونصورلری 

 و... 

 معنوي فوْلكلور 
معنوي فوْلكلوردا خلقين معنوي ساحه‌ده كي يارايجيليغندان سؤز گئد، اوندا خلقين اينانجلاري، عادت، عنعنه لري، آيري-آيري علم ساح هلرينده الده ائتديگي بيلگيلري و بيرده اونون بديعي هونري ياراديجيليغي يئر آلير. شيفاهي خلق ادبياتي، رقصلر،خلق موسيقي‌سي، خلق تئاتري و… معنوي فوْلكلورون ساحه لريندندير.

معنوي فوْلكلوردا خلقين دوٍنيا گؤروشو، ايده آللاري، آرزي و ايستكلري، حيات تجره‌لري، اؤز انعكاسيني تاپميشدير.

مثلا:

 داستان‌لار 
کور اوغلو، اصلی و کرم و...

 ناغیل‌لار 
آتا بابالار دیلیندن اوشاقلار اوچون سؤیله‌نیلن داستانلار.

 تاپماجالار 

 ماهنی‌لار 

 بایاتی‌لار 

 و... 

 قایناقلار 

تورک خلق ادبياتي 
يازان: عليرضا صرّافي

آذربایجان فولکلورونون نوع لری 
بایرام وبلاقی