ایمام صادق

ابوعبدالله جعفر بن محمد الصادق معروفدور  ایمام جعفر صادقـه، شیعه‌لرین آلتینجی ایمامی و ایمام باقرین اوغلودور. او ۱۷ ربیع‌الاول ۸۳ هیجری ایلینده مدینه شهرینده دونیایا گؤز آچدی.تصویر امامان شیعه در دائرةالمعارف اسلام (ترجومه و نقد)، ۲۸۷ ایمام جعفر صادق نهایتاً عباسی خلیفه‌سی اوْلان منصور دوانیقی توسوطیله مسموم اوْلوب و ۲۵ شوال ۱۴۸ هیجری ایلینده ۶۵ یاشیندا مدینه شهرینده دونیادان گؤز یومدو و بقیع قبریستانیندا تورپاغا تاپیشیریلدی. او شیعه ایماملاری ایچینده، ان اوزون عؤمری اوْلان ایمامدیر (حضرت مهدی (عج)‌دان سوْنرا).شیخ عباس قومی، کلیات مفاتیح الجنان

ایمام جعفر صادق ۳۱ یاشیندا و آتاسی‌نین اؤلمه‌سین‌دن سوْنرا ایمامته چات‌دی. اونون ایمامتی بنی‌امیه حوکومتی‌نین سون ایل‌لری و بنی‌عباس حوکومتی‌نین باشلانیش ایل‌لریله همزمان اوْلموش‌دو. سیاسی نیظام‌لارین ضعف‌لرینه گؤره، او فرهنگی و مذهبی چالیشمالار اۆچون یاخشی بیر فورصت اله گتیردی. بیر آیری طرف‌دن اونون عصری، موختلیف ایسلامی مذهب‌لرین توققوشما چاغی‌دیر. اونون چالیشماسی اوقدر چوخودور کی شیعه حدیث‌لری‌نین اکثریتی اوندان نقل اوْلونوب و شیعه فقهی‌ده اونون روایت‌لرینه باغلی‌دیر و بۇ مذهب، جعفری مذهبی آدلانیر.امام صادق علیه‌السلام، دائرةالمعارف طهورحسن‌زاده آملی، فضایل و سیره چهارده معصوم (ع) ، ص ۳۵۴

ایمام جعفر صادق گونده‌لیک درس مجلیسین‌دن سوْنرا موختلیف فردلرله و مخصوصاً آللاهی قبول ائدمه‌ین‌لرله موناظیره ائدیردی. بۇ موناظیره‌لیرین بعضی‌سین‌ده بیر پارا علمی مسائیل (قانین دولانماسی کیمی) مطرح اوْلونوب کی او زامان بشر اۆچون نامعلوم ایمیش.مغز متفکر جهان شیعه، ص ۳۷۸، استراسبورقون ایسلامی موطالیعه‌لر مرکزی

 آدلار و لقب‌لر 
اونون ان معروف لقبی صادق‌دیر دوزدانیشان معناسین‌دا.

اونون آیری لقب‌لری:
 فاضل (فضیلت و برترلیق صاحیبی)
 قائم (ثابیت، قیام ائدن)
 کامل (عیب‌لردن اوزاق)
 منجی (نجات وئرن، رستگارلیق عامیلی)
 کلمةالحق (حاقین سؤزو)
 لسان‌الصدق (سؤزو دوز اولان)
 صابر (صبر ائدن)

 یاشاییش 
ایمام جعفر صادقین یاشاییش باره‌سین‌ده شیعه منبع‌لرین‌ده موفصل صورت‌ده صؤحبت اوْلونوب.Robert Gleaves,JAʿFAR AL-ṢĀDEQ i. Life in Encyclopædia Iranica
 ویلادت ایلی: ۸۳ هیجری (۸۰  و ۸۶ هیجری‌ده ذیکر اوْلونوب)
 ایمامت ایلی: ۱۱۷ هیجری (۱۱۴ و ۱۲۶ هیجری‌ده ذیکر اوْلونوب)
 اؤلوم ایلی: ۱۴۸ هیجری

 شهادت 
ایمام جعفر صادق ۱۴۸ هیجری ایلین‌ده منصور الیله مسموم اوْلوب و دونیادان گئت‌دی. او ان بؤیوک اوغلونو (اسماعیل) جانیشین سئچمیش‌دی؛ آما اسماعیل اون‌دان قاباق اول‌دو. شیعه‌لرین بیر قیسمتی دئدی‌لر کی اسماعیل اؤلمه‌ییب و تکجه گیزله‌نیب‌دیر و بیر آیری عیده‌ده دئدی‌لر کی اسماعیلین اوغلو محمد گرک ایمام اولا. بۇ فیرقه‌لرین هر ایکی‌سی سوْنرالار اسماعیلیه‌لره معروف اوْلدولار. آما شیعه‌لرین اکثریتی ایمام کاظمی ایمام‌لیق اۆچون قبول ائت‌دی‌لر و اون‌ایکی‌ایمامی شیعه تأسیس ائدیل‌دی.

 آیری‌لارین باخیشین‌لارین‌دان 
مالک بن انس مالکی سونولرین ایمامی بیر مودت ایمام جعفر صادقین اؤیرنجی‌سی‌میش و اونون باره‌سین‌ده بئله دئییر:شرح الاخبار فی فضایل الائمه الاطهار، ج۳، ص ۲۹۹، ح ۱۲۰۳شمس‌الدین ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج ۶، ص ۲۵۷؛ تاریخ‌الکبیر، ج ۲، ص ۱۹۹ و  ۱۹۸، ح ۲۱۸۳امالی صدوق، ص ۴۳۵ و ۴۳۶، ح ۲

ابوحنیفه حنفی سونولرین ایمامی‌دا ایمام جعفر صادیقین ایکی ایل اؤیرنجی‌سی‌میش و بۇ باره‌ده دئییر:شیعه و بعضی سونو منبع‌لره گؤره: ابن حجر هیثمی، الصواعق المحرقة، ص ۱۲۰؛ محمد ابوزهره، ابوحنیفه، ص ۷۲؛ رسائل جاحظ، ص ۱۰۶.«لولا السنتان لهلک النعمان»: محمد ابوزهره، ابوحنیفه، ص ۳۱.شیخ صدوق، من لایحضره الفقیه، ج ۲، ص ۵۱۹

 ایمامت 
ایمام جعفر صادقین ایمامت دؤورانی ۳۴ ایلی‌دیر کی اموی‌لرین سون و عباسی‌لرین ایلک ایل‌لریله موصادیف ایدیر.

موعاصیر اموی خلیفه‌لری:
 هشام بن عبدالملک (۱۲۵- ۱۱۴)
 ولید بن یزید بن عبدالملک (۱۲۶- ۱۲۵)
 یزید بن ولید بن عبدالملک (۱۲۶)
 ابراهیم بن ولید (۱۲۶)
 مروان بن محمد معروف (حمار) (۱۳۲- ۱۲۶)

موعاصیر عباسی خلیفه‌لری:
 ابوالعباس (سفاح) (۱۳۷- ۱۳۲)
 ابوجعفر منصور (دوانیقی) (۱۴۸- ۱۳۷)

 اوشاق‌لار 
ایمام جعفر صادقین ۷ اوغلو و ۳ قیزی واریدی.مناقب

 اسماعیل
 عبدالله افطح
 موسی کاظم
 محمد دیباج
 اسحاق
 علی عریضی
 عباس
 ام‌فروة
 اسما
 فاطیمه

 اؤیرنجی‌لر 
ایمام جعفر صادقین ۴۰۰۰ مین‌دن آرتیق اؤیرنجی‌سی واریمیش.سیره معصومان، ج ۵، ص ۶۶ و ۷۴ / زندگانی امام صادق علیه‌السلام، ص ۶۵

 ابان بن تغلب
 اسحاق بن عمار صیرفی کوفی
 برید بن معاویه بن العجلی
 ابوحمزه ثمالی
 حریر بن عبدالله سجستانی
 زرارة بن اعین شیبانی
 بکر بن اعین شیبانی
 حمران بن اعین شیبانی
 صفوان بن مهران جمال اسدی
 عمران بن عبدالله سعد اشعری قمی
 عیسی بن عبدالله سعد اشعری قمی
 فیض بن مختار الکوفی
 محمد بن علی بن نعمان کوفی (مؤمن الطّاق)
 محمد بن مسلم بن ریاح
 معاذ بن کثیر
 هشام بن محمد بن السائب
 مفضل بن عمر
 جابر بن حیان
 مالک بن انس
 جمیل بن صالح
 جمیل بن دراج
 محمد بن مسلم طائفی
 برید بن معاویه
 هشام بن حکم
 هشام بن سالم
 ابوبصیر حلبی
 عبیدالله حلبی
 محمد حلبی
 عمران حلبی
 عبدالله بن سنان
 ابوالصباح کنانی
یحیی بن سعید انصاری
 ابن‌جریح
سفیان ثوری
 ابن عیینه
 ابوحنیفه
 شعبه
 ایوب سختیانی
 ابوعمرو بن علا
 عمرو بن دینار

 قایناق‌لار 

بؤلمه:ایماملار
بؤلمه:شیعه ایماملاری