بؤیوک هون ایمپیراتورلوغو

بؤیوک هون خانلیغی اسکی‌رک تانیلمیش تورک خانلیغی دیر . بۇ خانلیغین قوروجوسو تومه‌ن خان ، اوچ یوز ایل میلاددان اؤنجه بۇ خانلیغی بیرلشتیریب ، قوروبدور . هون خانلیغینین ئه‌ن بؤیوک خاقانی مئته تانری قوت ( باغاتور خان ) دیر . چینلیلر بؤیوک چین دووارینی بۇ خانلیغی قارشیلاماق اۆچون یاپیپلار .

250px|thumb|left| هون خانلیغینین سینیرلاری 250 ایل میلاددان اؤنجه

 هونلارین کؤکی 
هونلارین کؤکون تانیماق اۆچون ، هونلارین دیلین تانیمالیییق . بیلگه‌لرین بیلگیسی هونلارین دیلینه گؤره چوخ آزدیر ، آمّا آز اولسادا گؤره‌ر دیر . هونلارین دیلیندن چینلی یازیچیلارین کیتابلاریندا چوخ آز سؤز قالیپدیر :
تانگری
قوت
قیلیچ
بو سؤزلر هامیسی گونوموزون تورکجه‌سینده ایشله‌نیرلر .

 هونلار آریاییلار تاریخینده 
بو بؤلومده ده‌یه‌رلی کیتابلارین بیری ایاتکار زریران آدلی کیتاب دیر .بو کیتابدا ایرانین اسکی آدی خون یئرث گه‌لیبدیر کیم "هون یئری" معنیسینده دیر . بۇ گؤستریر کیم ایرانین گئچمیش اوتورانلاری هونلار ایدیلار و شاهنامهده گه‌له‌ن تورانلیلار دا ائله بۇ هونلار دیرلار .http://database-aryana-encyclopaedia.blogspot.com/2009/05/blog-post_907.html

 هونلار ایچینده یازی سیستئمی 
نوین اولا قورقانلاری و سئلئنگا چایینین یاخینلیقلاریندا تاپیلان داش یازیلاری هونلارین اؤزله‌رینه اولان یازی سیستئمین گؤستریر آمّا بۇ یازی سیستئمیندن یالنیز 20 حرف بۇ گونه یئتیشیپدیر . بۇ یازیلار اورخون تورک یازیلارینا چوخ یاخین یازی دیرلار .

 قایناق‌لار 





 گؤرونتولر 

بؤلمه:تورک تاریخی