ایران تورک‌لری‌نین سایی

ایران تورک‌لری تخمیناً بو اؤلکه‌نین اهالی‌سی‌نین یاری‌سینی اولوشدورورلار. ایران تورک‌لری‌نین سایی ۳۷ میلیوناجان تخمین اوْلونور.نامهٔ دانشجویان آذربایجانی دانشگاه‌های تهران به نمایندگان آذربایجانی مجلس ایران و نامهٔ دانشجویان مشگین‌شهری به دولت جمهوری اسلامی ایران، برندا شیفر، مرزها و برادری ایران و چالش هویت آذربایجانی، ترجمه: یاشار صدقیانی آذر، چاپ اول، ۱۳۸۵ خورشیدی، ناشر: اولوس، صص ۲۴۴–۲۴۳. ایران اؤلکه‌سی ان اسکی چاغ‌لاردان تورک‌لرین یوردو اولوب‌دور. بو مسئله‌نین ۷۰۰۰مین ایل‌لیک تاریخی واردیر.http://www.gunaskam.com/tr/index.php?option=com_content&task=view&id=134&Itemid=4427/10/138 ابن‌خلدون دا بو یازینی تصدیق ائده‌رک، یازیر: «و فی الکتب ان ارض ایران هی ارض الترک... فاما علماءالفرس و نسابتهم فیابون من هذا کله» (بیتیک‌لرده ایرانین تورک تورپاغی اولدوغو واردیر... آنجاق فارس بیلگین و سوی بیلیم‌چی‌لری بو ساو (ی تاب‌لاماق) دان بوتون‌لوک‌له بویون قاچیریرلار).تاریخ ابن‌خلدون (ق۱، ج ۲، ص ۱۵۴)، المسمی بکتاب العبر و دیوان المبتدا و الخبر، فی ایام العرب و العجم و البریر و من عاصرهم من ذوی السلطان الاکبر، منشورات موسسة الاعلمی للمطبوعات، بیروت، لبنان.

ایران تورک‌لری‌نین یاشادیق‌لاری یئرلرینی، اوچ بویوک بؤلگه‌یه بؤلمک اولار. ایرانین قوزئی‌باتی‌سیندا یئرلشن بؤلگه‌لر، ایرانین قوزئی‌دوغوسوندا یئرلشن بؤلگه‌لر و ایرانین اورتا و گونئی‌ینده یئرلشن بؤلگه‌لر. ایرانین قوزئی‌باتی‌سیندا یئرلشن بؤلگه‌لر عومومیّت‌له گونئی آذربایجان مرزلری‌نین ایچینده یئرلشیب‌لر. قوزئی‌دوغودا یئرلشن بؤلگه‌لر، خوراسان تورکلری'نین یاشادیغی اراضیلره و تورکمن‌چؤلونه شامیل اولورلار. ایرانین اورتاسیندا و گونئی‌ینده یئرلشن بؤلگه‌لر، بیچاقچی تورکلری و قاشقای تورکلری'نین یاشادیقلاری اراضیلره شامیل اولورلار.

 بؤلگه‌لر 

 ایران آذربایجانی 

آذربایجان تورکلری، آذربایجان سینیرلارین‌دا هابئله آذربایجان سینیرلاریندان ائشیک‌ده -ایرانین آیری اوستان‌لری و بولگه‌لرین‌ده- یاشاماق‌دادیرلار. بون‌لار عومومیتتده دوغو آذربایجان، باتی آذربایجان، اردبیل، زنگان، قزوین، همدان، مرکزی، گیلان، کوردوستان، کیرمانشاه، البورز، تهران و قوم اوستان‌لرین‌ده یئرلشیب‌لر.یاشار تبریزلی، ترک‌ها و ایران (موجودیت، هویت، راهمان)، نشریهٔ ایشیق، نشریهٔ دانشجویان آذربایجانی دانشگاه علم و صنعت، کاری از مرکز تحقیقات مجمع دانشگاهیان آذربایجانی (آبتام)، چاپ دوم، صص ۳ و ۴.جواد هئیت، سیری در تاریخ زبان و لهجه‌های ترکی، چاپ سوم، ۱۳۸۰ خورشیدی، ص ۳۰۷.حسن راشدی، ترکان و بررسی تاریخ، زبان و هویت آن‌ها در ایران، انتشارات اندیشهٔ نو، ۱۳۸۶ خورشیدی، صص ۱۱۹ تا ۱۲۴.

ایران آذربایجان تورکلری‌نین سایی ۱۹۹۸اینجی ایل‌ده ائتنولوگ سایتی‌نین تخمینی اساسین‌دا، ۲۳٬۵۰۰٬۰۰۰ نفریمیش. بو تخمینی ۳۰ میلیون نفره‌جن چوخالتماق اولار.http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=AZBصرافی، ایران تورک‌لری‌نین دیلی و فولکلورو، نشریهٔ وارلیق، ۱۳۷۸ خورشیدی، شمارهٔ ۱۱۴.محمد سارای، تورک-ایران ایلیشک‌لری، آنکارا: آتاتورک آراش‌دیرما مرکزی، ۱۹۹۹ میلادی.براندا شیفر، مرزها و برادری، ایران و چالش هویت آذربایجانی، ترجمهٔ یاشار صدقیانی آذر، ۱۳۸۵ خورشیدی، ناشر: اولوس، ص ۲۴۴.گولدیکن قدیر، ایران‌دا یاشایان ۳۳ میلیون تورکو دوشونوز، نشریهٔ آذربایجان، ۱۹۹۸ میلادی، شمارهٔ ۳۲۲، ص ۴۷.چهرگانی، محمودعلی، ۲۰۰۳ میلادی، هدفیمیز میللی کولتوروموزه صاحیب چیخماق، ۳۲۰۲، سایی ۱۴ آنکارا به نقل از دکتر بیلگه هان. گوک‌داغ و محمدرضا هیئت، ایران تورک لرین‌ده کیملیک مسئله‌سی، کوچورن رسول همدانلی، چاپ‌شده در "چالش هویت در آذربایجان"، ویژه‌نامهٔ دان اولدوزو، نشریهٔ مستقل دانشجویی دانشگاه صنعتی اصفهان.http://books.google.com/books?ei=dRRaTdbGJt2qhAeFu-DgDQ&ct=result&id=YJwsAQAAIAAJ&dq=30+million+South+Azerbaijan&q=30-35 The Continuum political encyclopedia of the Middle Easthttp://books.google.com/books?id=j-BGfrath_sC&pg=PA35&dq=30+million+South+Azerbaijan&hl=en&ei=dRRaTdbGJt2qhAeFu-DgDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA#v=onepage&q=30%20million%20South%20Azerbaijan&f=false The Nobels' oil fate By Amir Pahlavanhttp://books.google.com/books?id=UrSJl5rjdbkC&pg=PA187&dq=30+million+South+Azerbaijan&hl=en&ei=dRRaTdbGJt2qhAeFu-DgDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CC4Q6AEwAQ#v=onepage&q=30%20million%20South%20Azerbaijan&f=false The security of the Caspian Sea Region By Gennadiĭ Illarionovich Chufrin, Stockholm International Peace Research Institute The security of the Caspian Sea Region By Gennadiĭ Illarionovich Chufrin, Stockholm International Peace Research Institutehttp://books.google.com/books?id=sHKSh_XltKMC&printsec=frontcover&dq=brenda+shaffer&hl=en&ei=QT1YTZrtNZDsOZr4wIAF&sa=X&oi=book_rcite web |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Iran.pdf |title=Ethnic Groups and Languages of Iran |first=Library of Congress – Federal Research Division |last=Library of Congress|accessdate=2009-12-02}} ۱۶٪ estimated in 2009"Peoples of Iran"  in Looklex Encyclopedia of the Orient. Retrieved on 22 January 2009."Iran: People" , CIA: The World Factbook: 24% of Iran's total population. Retrieved on 22 January 2009.G. Riaux, "The Formative Years of Azerbaijani Nationalism in Post-Revolutionary Iran", Central Asian Survey, ۲۷(۱): ۴۵–۵۸, March 2008: 25% of Iran's total population (p. ۴۶). Retrieved on 22 January 2009."Borders and Brethren: Iran and the Challenge of Azerbaijani Identity" in The Azerbaijani Population by Brenda Shaffer, pp. 221–225. The MIT Press (2003), ISBN 0-262-19477-5.Swietochowski, Tadeusz; Collins, Brian C. (۱۹۹۹). Historical dictionary of Azerbaijan. Lanham, Maryland: Scarecrow Press, Inc. ISBN 0-8108-3550-9. pg ۲۸: "۱۵ million (1999)" The Continuum political encyclopedia of the Middle East by Avraham Sela Publisher: Continuum International Publishing Group; Rev Upd edition (October 2002) ISBN 0-8264-1413-3 ISBN 978-0-8264-1413-7" The security of the Caspian Sea Region By Gennadiĭ Illarionovich Chufrin, Stockholm International Peace Research Institute"UNPO: Southern AzerbaijanAZERBAIJANI PUBLIC OUTRAGED BY SLAUGHTER OF AZERIS IN IRANhttp://www.photius.com/rankings/languages2.htmlWar and peace in the Caucasus: ethnic conflict and the new geopolitics Author Vicken Cheterian, Publisher Columbia University Press,2008, ISBN 0-231-70064-4, 9780231700641, Length 395 pages, (30 million)The Current digest of the post-Soviet press, Volume 48, Issues 28-52 Author American Association for the Advancement of Slavic Studies, Publisher American Association for the Advancement of Slavic Studies, 1996, Original from the University of Virginia, Digitized Feb 22, 2011, (30 million)Documents: working papers, 2003 ordinary session (second part), 31 March – 4 April 2003, Vol. 4: Documents 9730-9772 Author Council of Europe: Parliamentary Assembly, Publisher Council of Europe, 2004, ISBN 9287152896, 9789287152893, Length 236 pages (30 million)Nationalism & ethnic politics, Volume 8, Issues 1-4 Authors Nederlands Instituut te Rome, Netherlands. Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk, Taylor & Francis, Publisher Frank Cass, 2002, Original from the University of Michigan, Digitized Jul 19, 2010 (30 million)Turkey-Iran relations, 1979-2004: revolution, ideology, war, coups and geopolitics Author Robert W. Olson, Publisher Mazda Publishers, 2004, ISBN 1-56859-114-4, 9781568591148, Length 284 pages (30 million) Encyclopedia of language & linguistics, Volume 1 Authors E. K. Brown, R. E. Asher, J. M. Y. Simpson
Edition 2, Publisher Elsevier, 2006, Original from the University of Michigan, Digitized Aug 10, 2010, ISBN 0-08-044299-4, 9780080442990 (30 million)Parliamentary Assembly Working papers 2003 Ordinary Session (Second part) / March 2003 Volume III Publisher Council of Europe, ISBN 9287151776, 9789287151773 (30 million) Parliamentary Assembly Orders of the day / Minutes of proceedings 2003 Ordinary Session (Second part) / 31 March4 April 2003 Publisher Council of Europe, ISBN 9287152047, 9789287152046 (30 million)

 قاشقای‌یورد 

قاشقای‌یورد تورک‌لری، ایرانین گونئی و اورتا اوستان‌لرین‌ده یاشاییرلار. بون‌لار فارس، ایسفاهان، کیرمان، بوشهر، چاهارماحال و بختییاری و خوزیستان اوستان‌لرینه شامیل‌دیرلر.محمود پناهیان، فرهنگ جغرافیایی ملی ترکان ایران‌زمین، ۱۳۵۱ خورشیدی.حسن راشدی، زبان ترکی و موقعیت گذشته و کنونی آن در ایران، ۱۳۸۳ خورشیدی، صص ۸ تا ۱۰.جواد هیئت، سیری در تاریخ زبان و لهجه‌های ترکی، چاپ سوم، ۱۳۸۰ خورشیدی، ص ۳۰۷ اون‌لارین سایی ۱۹۹۸اینجی ایل‌ده ائتنولوگ سایتی‌نین تخمینی اساسین‌دا، ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ نفریمیش.

 آفشاریورد 

آفشاریورد تورک‌لری، ایرانین قوزئی‌دوغوسون‌دا -قوزئی خوراسان، رضوی خوراسان کیرمان، و سیمنان اوستان‌لرین‌ده- یاشاییرلار. اون‌لارین سایی ۱۹۹۸اینجی ایل‌ده ائتنولوگ سایتی‌نین تخمینی اساسین‌دا، ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ نفریمیش.

 تورکمن‌چولو 

تورکمن‌چولو تورک‌لری، ایرانین قوزئی‌دوغوسون‌دا -گولوستان، قوزئی خوراسان، مازندران و سیمنان اوستان‌لرین‌ده یاشاییرلار. اون‌لارین سایی ۱۹۹۸اینجی ایل‌ده دیلچی‌لیک سایتی‌نین تخمینی اساسین‌دا، ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ نفریمیش.

 نوفوس 

 چئشیدلی ساییت‌لار 
ایراندا یاشایان تورکلرین سایی‌سینا گؤره چئشیدلی قایناق‌لاردا، چئشیدلی سای‌لاری گؤرمک اولار. ایران تورک‌لری‌نین دئدیک‌لرینه گوره، بو ساییت ۳۷ میلیوناجان چاتماق‌دادیر.رندا شیفر، مرزها و برادری ایران و چالش هویت آذربایجانی، ترجمه: یاشار صدقیانی آذر، چاپ اول، ۱۳۸۵ خورشیدی، ناشر: اولوس، صص ۲۴۴–۲۴۳. ائتنولوگ سایتی‌نین وئردیغی آمار اساسین‌دا، ۱۹۹۸اینجی ایل‌ده ایران‌دا ۲۷٬۴۰۰٬۰۰۰ نفر تورک یاشاییرمیش.

 تخمین‌لر 
ایران‌دا یاشایان تورک‌لرین نوفوسویله ایلگی‌لی کسین بیر رقم وئریل‌مکده‌دیر. اون‌لارین نوفوسو ۲۵ میلیون،هیئت و صرافی، ایران تورک‌لری‌نین دیلی و فولکلورو، وارلیق درگی‌سی، ۱۱۴–۳ سایی، ۱۹۹۹ میلادی، ص ۶۱. ۳۳ میلیون،قدیر گولدیکن، ایران‌دا یاشایان ۳۳ میلیون تورکو وشونوز، آذربایجان، ۴۷–۴۸اینجی سای، ۱۹۹۸ میلادی، ص ۳۲۲. ۲۵ میلیون،محممد سارای، تورک–ایران ایلیشکی‌لری، آنکارا، آتاتورک آراش‌دیرما مرکزی، ۱۹۹۹ میلادی، ص ۲۶۱. و ۲۰ میلیونرافائل بلئگا، ایران خالق‌لاری ال کیتابی، ۱۹۹۷ میلادی. تخمین وورولاراق، بیربیرین‌دن فرق‌لی شکیل‌ده وئریل‌مکده‌دیر.

دونیا بانکاسی اؤلکه پروفیل‌لری معلوماتینا گوره ۶۶٫۱ میلیون‌لوق ایران نوفوسوْنون یوزده ۴۲سینی تورک‌لر فورمالاش‌دیرماق‌دا اولوب، بو نیسبت‌ده تخمینن ۲۵ میلیون‌لوق بیر تورک نوفوسو گوسترمک‌ده‌دیر.کاظیم اوتوک، Araftaki Ülke İran ۲۰۲۳ ۱۴، اونجوسای ۲۰۰۲، ص ۱۰.بیلگه هان، گوک‌داغ و محمدریضا هیئت، ایران تورک‌لری‌نین کیم‌لیک مسئله‌سی، کوچورن: رسول همدان‌لی، چالش هویت در آذربایجان، ویژه‌نامهٔ نشریهٔ دان اولدوزو، ص ۸۷. برئندا شیفرین‌ده ایرانین تورک‌لری‌نین سایی‌سین ۲۵ میلیون نفر بیلیر.برندا شیفر، مرزها و برادری ایران و چالش هویت آذربایجانی، ترجمه: یاشار صدقیانی آذر، چاپ اول، ۱۳۸۵ خورشیدی، ناشر: اولوس، صص ۲۴۴.

 ایبهام‌لار 
[[=== نوفوس سایی‌سی ===
ایرانین هر اون ایل‌ده باش‌وئرن نوفوس سایی‌سین‌دا، ائتنیک قوروپ‌لارینین سایی داخیل اولماییب. بو مسئله ایران‌دا نئچه نفر تورک، فارس و کورد ائتنیک‌لردن اولدوغون موبهم بیر مسئله‌یه چئوریلیب. آبیش (آمریکا بیرلش‌میش شیتات‌لاری) دولتی، ایران‌دا اوز وئرن ۱۹۵۶ میلادی (۱۳۳۵ شمسی)اینجی نوفوس سایی‌سین، ایران دولتی‌نین ائتنیک آز گوسترمکه چالیشماق اۆچون، ائعتیبارسیز بیلیر.کتاب راهنمای مناطق ایران، واشینگتن دی‌سی، ادارهٔ دولتی چاپ، ۱۹۱۷ میلادی، ص ۸۱.

 تورک‌لر 
نیکی کئدی‌ده یازیر «عومومییت‌ده ایران‌دا رسمی آمار، ایرانین ان بویوک ائتنیک قروپون –آذربایجان تورکلری- اولدوغون‌دان آز گوستریرلر».نیکی کئدی، ایران و جهان اسلام، مقاومت و انقلاب، نیویوک، انتشارات نیویورک، ۱۹۹۵ میلادی، ص ۱۳۴. بعضی قایناق‌لار تورک‌لری ایران اهالی‌سی‌نین اوچ‌دن بیری بیلیرلر.جرج توماس کوریان، دایرةالمعارف جهان سوم، نیویورک، ۱۹۹۲ میلادی، جلد ۲، ص ۸۶۹.میلتون جی اسمن و ایتمار رابینوویچ، قومیت، پلورالیسم و دولت در خاورمیانه، لندن، انتشارات دانشگاه کربل، ۱۹۸۸ میلادی، ص ۲۱۳.جواد هیئت، پسرفت زبان و ادبیات آذربایجانی، ص ۹.یرواند آبراهامیان، ایران بین دو انقلاب، ص ۱۲.

 فارس‌لار 
بعضی قایناق‌لارین اساسین‌دا، فارس‌لار ایران اهالی‌سی‌نین یوزده ۵۰سین تشکیل وئریرلر.پاتریشا جی هیگینز، پیوستگی اقلیتی در ایران این دوره، مطالعات ایرانی، جلد ۱۷، شماره ۱، زمستان ۱۹۸۴، ص ۴۷. آیری قایناق‌لاردا فارس‌لارین نوفوسو یوزده ۴۵دن آشاغا گوستریلیب.یرواند آبراهامیان، کمونیسم و اشتراک در ایران، توده و فرقهٔ دموکرات، مجلهٔ بین‌المللی مطالعات خاورمیانه، جلد ۱، شمارهٔ ۴، ۱۹۷۰ میلادی، ص ۲۹۲.علی‌اف، مشکل ملیت‌ها در ایران، کتاب بازبینی آسیای مرکزی، جلد ۱۶، ۱۹۶۶ میلادی، ص ۶۴. قایناق‌لارا باخاراق فارس‌لاردان سوْنرا، آذربایجان تورکلری و آیری تورک‌لر ایرانین یوزده ۲۵ تا ۳۷، کوردلر یوزده ۸، بلوچ‌لار یوزده ۳، عرب‌لر یوزده ۳ و تورکمن‌لر یوزده ۲ اهالی‌سین تشکیل وئریرلر.شهرزاد مجاب و امیر حسن‌پور، سیاست‌های ملیت و جدایی قومی؛ سعید رهنما و سهراب بهداد، ایران پس از انقلاب، نقطهٔ عطف سرزمین‌های اسلامی، لندن، آی‌بی توریس، ۱۹۹۵ میلادی، صص ۲۳۰–۲۲۹.

 بیرده باخ 
 ایران تورک‌لری‌نین یاشاییش یئرلری

 قایناق‌لار 

بؤلمه:ایران تورکلری