شهر

شهر(پهلویجه: χşaθra) و یا کند ویا بایلیٛق و یا بالیٛق و یا بالچیٛق ویا اۇلوش — اهالی سايینا گؤره بؤيوک، مرکزلشدیریلمیش و اراضیجه محدود ياشايیش منطقه‌‌سی. اهالیسی کند تسرروفاتیندان کنار فعالیتله مشغولدور. ائففئکتلی اؤزونویداره، تجهیزات و نقلیات ستروکتورونا مالیکدیر. شهرلرین ساکینلری ائتنیک، دیل، سوسیال، مدنی، دینی و س. باخیمدان موختلیف اولا بیلر.

بایلیق‌لار علمی باخیمدان مدنیتلرین ياخینلاشماسی‌نین ایدئال حالی حساب ائدیلیر. آدامباشینا دوشن اراضی چوْخ آز اولور. بیر قايدا اولاراق اؤزونه‌مخصوص مدنیته و جدی سوسیال طبقه‌‌لشمه‌يه مالیکدیر. بۇ خصوصیتلر اونلاری کندلردن و يا خصوصی مقصدلر اۆچون اینسانلارین جمعلشدیگی ياشايیش منطقه‌‌لریندن جدی فرقلندیریر.

ياشايیش بؤلگه‎سی‎نین بایلیق(شهر) ستاتوسونا عاید ائدیلمه‌سی هر اؤلکه‌نین قانونلاری اساسیندا موعيين ائدیلیر. بۇ طلب موختلیف اؤلکلرده موختلیفدیر — دانمارکدا ۲۵۰ نفر، ژاپوندا ۵۰ مین نفر.

کؤکو
تورکجه اولان «کند» و کؤکو پهلویجه (اؤلو دیل‌لردن بیری) اولان «شهر» سؤزلری تورک دیلینده عینی معنادا ایشلنیر. اورتا آسیا تورک‌لری آراسیندا «داشکند»، «سمیرکند» (سمرقند)، «یارکند» کیمی بیر چوخ بؤیوک شهرلر بو آدلارلا آدلاندیریلمیش‌دیر. قدیم تورک‌لر بو سؤزو سوغدلاردان گؤتورمزدن اول «بالیق» سؤزو شهر سؤزو معناسیندا ایشلنمیشدر. بو سؤز شهرلری قوروماق اوچون تیکیلمیش دیوارلارین دوزلدیلدیگی «گیل» سؤزو ایله سیخ باغلی‌دیر. شهر سؤزو بیر چوخ دیل‌لرده سیویلیزاسیا معناسینی وئرن سؤزلرله ایفاده اولونور. مسئلن، یونان دیلینده «پولیس»، عربجه «مدینه»، فرانسیزجا «cite»، ایتالیانجا «citta»، ایسپان دیلینده «ciudad»، آلمانیاجا «stad» و ساکسونیا‌دان ایسکاندیناویایا قدر قالا و یا ایقامتگاه معناسینی وئرن «burgh» . لاتین دیلینده وطنداش‌لیق معناسینی وئرن «urbs» و «civitas» سؤزلری ایله معین ائدیلیر.https://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eehir

 دونیا شهرلری 
دونیانین ان چوخ اهالی‌سی اولان بایلیق‌لاری:United Nation, Prospects of World Urbanization 1988 Dec, 1989.

 شهر  اؤلکه  اهالی۱۹۷۰ ده   روتبه۱۹۷۰ ده   اهالی۱۹۸۵ ده   روتبه۱۹۸۵ ده. توکیو    ۱۴٫۸۷  ۲  ۱۹٫۰۴  ۱ نیویورک    ۱۶٫۱۹  ۱  ۱۵٫۶۲  ۳ مکزیکو سیتی    ۸٫۷۴  ۵  ۱۶٫۶۵  ۲ شانقهای    ۱۱٫۴۱  ۳  ۱۲٫۰۶  ۵ لندن    ۱۰٫۵۵  ۴  ۱۰٫۴۹  ۷ لوس‌آنجلس    ۸٫۳۸  ۶  ۱۰٫۰۴  ۱۱ سانپائولو    ۸٫۰۶  ۱۰  ۱۵٫۵۴  ۴ بوئنوس آیرس    ۸٫۳۱  ۸  ۱۰٫۷۶  ۶ کلکته    ۶٫۹۱  ۱۴  ۱۰٫۲۹  ۸ ریودوژانیرو    ۷٫۰۶  ۱۳  ۱۰٫۱۴  ۹

دونیانین ان یوخاری یاشاییش کیفیتی شاخیصلی شهرلری:News Release: 2010 Mercer Quality of Living survey

 روتبه  شهر  اؤلکه  اهالی(میلیون نفر)  یاشاییشین کیفیت شاخیصی ۲۰۱۰ ایلینده ۱  ویئن   اوتریش  ۱٫۸  ۱۰۸٫۶ ۲  زوریخ  سوئیس ۰٫۴  ۱۰۸ ۳  ژنو  سوئیس ۰٫۲  ۱۰۷٫۹ ۴  ونکوور   کانادا  ۰٫۶  ۱۰۷٫۴ ۴  آوکلند  یئنی زلاند‌ ۱٫۴  ۱۰۷٫۴ ۶ دوسلدورف  آلمان  ۰٫۶  ۱۰۷٫۲ ۷  فرانکفورت   آلمان  ۰٫۷  ۱۰۷ ۷  مونیخ   آلمان  ۱٫۴  ۱۰۷ ۹  برن (شهر)   سوئیس  ۰٫۱  ۱۰۶٫۵ ۱۰  سیدنی  استرالیا ۴٫۶  ۱۰۶٫۳ ۲۸  بازنه سنقاپور مثال  ۱۰۳٫۵
قایناق‌لار

بؤلمه:شهر
بؤلمه:Types of country subdivisions
بؤلمه:یاشاییش یئرلری نووع اساسیندا
بؤلمه:یاشاییش یئرلرینین نووع‌لاری