اویغور تورکجه‌سی

اوُیغور تورکجه‌سی، اۇیغورجا یوخسا اۇیغور دیلی ۸-۱۱ میلیونا یاخین، چوخو چینین سین‌کیانگ اویغور اوستانینده یاشایان اویغور خالقی‌نین دیلی. گئچمیش‌لرده اوُیغور دیلی «شرق تورکجه‌سی» آدلانیرمیش. بوُ دیل چینین سین کیانگ اویغور اوستانیندا رسمیتی واردیر.

 الیفبا 
اویغورلار ایسلام گتیرندن سورا بیر قیسا چاغ اویغور الیفباسین ایشلتمکدن سونرا باشقا تورک خالقلاری کیمی عرب الیفباسین اؤز میلّی الیفبالاری سئچدیلر. ایندیکی دؤنم‌ده اویغورلار عرب الیفباسینین یانیندا لاتین الیفباسین دا ایشلدرلر.

+اویغور حرفلرینین موقاییسه‌سی عرب لاتین کیریل تورک UFA   عرب لاتین کیریل 'تورک! style="background:#CFCFCF;" | UFA|-
| ئا
| A a
| A a
| A a
| /a/
|rowspan="16"|  
| ق
| Q q
| Қ қ
|K k
| /q/
|-
| ئە || E e || Ə ə || E e || /a/ || ك || K k ||K k || K k || /k/|-
| ب || B b || Б б || B b || /b/ ||ڭ || -ng || Ң ң || -ng || /ŋ/|-
|پ || P p || П п || P p || /p/ || گ || G g || Г г || G g || /g/|-
| ت || T t || T t || T t || /t/ || ل || L l || Л л || L l || /l/|-
| ج || J j || Җ җ || C c || /ʤ/ || م || M m || M m || M m || /m/|-
| چ || CH ch || Ч ч || Ç ç || /ʧ/ || ن || N n || Н н || N n || /n/|-
| خ || X x || X x || H h || /x/ || ھ || H h || Һ һ || H h || /h/|-
| د || D d || Д д || D d || /d/ || ئو || O o || O o || O o || /o/|-
| ر || R r || Р р || R r || /r/ || ئۇ || U u || У у || U u || /u/|-
| ز || Z z || З з || Z z || /z/ || ئۆ || Ö ö || Ɵɵ || Ö ö || /ø/|-
| ژ || J j || Ж ж || J j || /ʒ/ || ئۈ || Ü ü || Ү ү || Ü ü || /y/|-
| س || S s || С с || S s || /s/ || ۋ || W w || В в || V v || /v/|-
| ش || SH sh || Ш ш || Ş ş || /ʃ/ || ئې || É é || E e || É é || /e/|-
| غ || GH gh || Ғ ғ || Ğ ğ || /ɣ/ || ئى || I i || И и/Ы ы || İ i/I ı || /i/ or /ɨ/|-
| ف || F f || Ф ф || F f || /f/ || ي || Y y || Й й || Y y || /j/'''

 یازی اؤرنه‌گی 
اینسان حقلر یارغۇسونون ایلک مادّه‌سی :

 Türkçe  Yengi Yezik  Uygur Kril  Uygur Türk  Kona Yezik Bütün insanlar hür, haysiyet ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler ve birbirlerine karşı kardeşlik zihniyeti ile hareket etmelidirler.     Hemme adem zatidinla erkin, izzet-hörmet we xoquqta babbarawer bolup tuğulğan. Ular eqilğe we wicdanğa ige hemde bir-birige qérindaşliq munasiwitige xaş rox bilen mu’amile qilişi kérek.  ھەممە ئادەم زاتىدىنلا ئەركىن، ئىززەت-ھۆرمەت ۋە ھوقۇقتا بابباراۋەر بولۇپ تۇغۇلغان. ئۇلار ئەقىلغە ۋە ۋىجدانغا ئىگە ھەمدە بىر-بىرىگە قېرىنداشلىق مۇناسىۋىتىگە خاس روھ بىلەن مۇئامىلە قىلىشى كېرەك
 اویغورجه‌ده باشقا اؤرنکلر 
ئۇیغۇر تۆرکجه‌سی ( کیلیله ایله دیمنه | موللا محمّد تؤمۆر ) :

معنی‌له‌ر بازیرینیڭ جه‌وهه‌ر پۇرۇشی و سؤز سه‌رّاپخانیسینیڭ حیکمه‌تشۇناسی ، غاراییپ حیکاییله‌رنیڭ چیرایینی ئاچقۇچی و عاجاییپ ریوایه‌تله‌رنیڭ رسّامی ، خه‌وه‌رلر مۇقه‌دّیمه‌سینیڭ یۆزینی بو طریقده ئیچیپ ، اثر سؤز بیشینیڭ جامالیغا شۇنداق زیب و زیننه‌تله‌رنی بیریدۆ .

ئۇیغۇر تۆرکجه‌سی ( شه‌رقی تۆرکۆستان تاریخی | محمّد امین بۇغرا ) :

ئوْتتۇرا ئاسییاغا جایلاشقان بؤیۆک تۆرک یۇرتی ، حاضیرقی زامان ایصطیلاحیدا غه‌ربی تۆرکۆستان وه شه‌رقی تۆرکۆستان ده‌پ ئاتیلیدۇ . بو تۆرک یۇرتی هر جه‌هه‌تته ئینتایین اهمیّتگه ئیگه بیر دییار .

ئۇیغۇر تۆرکجه‌سی ( شجره‌یی تۆرک | ابۇلغازی باهادۇرخان ) :

ایپتیداسیز و اینتیهاسیز و شیریکسیز ، یه‌تته قات آسمان و یه‌تته قات یه‌رنی ، اوْن سکگیز مینگ عالمنی بوْل دیگنده بوْلدۇرغان حمد و ثانادین کییین اونینگ دوْستی و بارچه عالم پرزندلریگه و جینلارغا ئه‌وه‌تیلگنلرنینگ اعلاسی اوْلوْل عزم و ریسالت و نۆبۆوّت و خاتامت ...

 قايناق 
Uyghur language, اینگیلیسجه ویکی‌پدیا


بؤلمه:تورک دیلی
بؤلمه:اویغور تورکلری
بؤلمه:دیللر
بؤلمه:آسیا دیللری
بؤلمه:دیل قارالامالاری