تبریز بیلیم‌یوردو

{{Infobox university
|name            = تبریز بیلیم‌یوردو
|native_name     = 
|image_name      = File:University of tabriz vector blue org.svg|image_size      =
|caption         =
|motto           = 
|mottoeng        = Refinements and Education
|established     = -آذربایجان بیلیم‌یوردو (۱۹۴۶)-تبریز بیلیم‌یوردو (دییشیلدی ۱۹۷۹)
|type            = دولتی
|endowment       = ۵۶٫۰۵ میلیون دولار(دسامبر ۱۰، ۲۰۱۴)
|staff           = ۹۵۷
|faculty         = ۵۳۰
|chancellor      = میررضا مجیدی<ref name="tabrizu.ac.ir">

تبریز بیلیم‌یوردو،  تبریزده بیر بیلیم‌یورددور کی ایراندا قیدمت باخیمیندان ایکینجی و علمی باخیمدان اونونجو تحصیل اوجاغی ساییلیر کی . بو بیلیم‌یورد ۱۳۲۵-جی گونش ایلینده، سید جعفر پیشه‌وری، آذربایجان میلّی حکومتینین باشچی‌سی، بویوروغو اساسیندا قورولدو.

200px|thumb|left|تبریز بیلیم‌یوردو، یای فصلینده
200px|thumb|left|تبریز بیلیم‌یوردو، قیش فصلینده

200px|thumb|left|تبریز بیلیم‌یوردو، نوجوم و تطبیقی فیزیک آراشدیرما مرکزیندن باخیشی
200px|thumb|left|تبریز بیلیم‌یوردونون پلانئتاریومو
200px|thumb|left|تبریز بیلیم‌یوردونون اینسان‌سئل و ایجتماع‌سئل علم‌لر فاکولته‌سی

 آدی 
تبریز بیلیم‌یوردونون آد قویماسی بئله‌دیر کی ۱۳۲۵ده (قورولوش تاریخی) ترتیب ایله، «آذربایجان میلّی دارالفنونی»، «آذربایجان خلق اونیورسیته‌سی» و نهایت‌ده «آذربایجان اونیورسیته‌سی» بو  بیلیم‌یوردا سئچیلدی. بیلیم‌یوردونون آدی ۱۳۲۶جی ایلینده  «تبریز بیلیم‌یوردو» و نئچه ایل سونرا «آذرآبادگان بیلیم‌یوردو»نا و یئنی‌دن «تبریز بیلیم‌یوردو»نا چئویریلدی کی سونرالاردا «تبریز طب علم‌لر بیلیم‌یوردو» اون‌دان آیریلدی.

 تاریخی 
 میلّی حؤکومت دؤوره‌سی 
ایکینجی دونیا ساواش‌یندان سونرا، آذربایجان میلی حؤکومتی نین دؤورونده، سید جعفر پیشه‌وری‌نین بویوردوغو اساسیندا، تبریز بیلیم‌یوردونون تؤرمه فیکری باشلاندی. ۱۳۲۴-جی ایلین ۹-جو آیین ۱۰-جو گونو بو دستور وئریلدی. آذربایجان میلّی حکومتی‌نین مجلیسی تصویب ائلدی کی:
 دانیشسرا تیکینتی‌سی‌نی بوشالدیب و گلن ایلده بو ایشه ایختیصاص وئریلسین.
 بیر یاخشی یئر نظرده آلین‌سین و بیر کامیل بیلیم‌یوردونون تیکینتی‌سی و تجهیزاتی اوردا قویولسون.(بو یئر او زامان صاحب دیوان باغی آدلانیردی و رضاشه زامانی اوردا زندان تیکینتی‌سی یارانمیشدی.)
دوکتور جهانشاهلو افشار بو بیلیم‌یوردون باشچی‌لیغینا سئچیلدی و بیر ۷ نفرلیک کومیته درس‌لرین، اوستادلارین و باشقا ایشلری بیر یئره ییغیماق اؤتری قورولدو. ۱۳۲۵-۳-۲۲سینده اصلی تیکینتی‌نین تؤره‌مه‌سی اولجه بیر یادیگار داشین دانیشسرایا قویماق و چاغیریلان‌لار اصل تیکینتی‌نین تؤره‌مه یئرینه گئدمه و بیر یادگار اونون پی‌نین بئتونونا قویماق ایله باشلاندی. ۱ میلیون بیلیم‌یوردون اول مرحله تیکینتی‌سینه و ۱ میلیون جاری هزینه‌لر اؤتری نظرده توتولدو. ۱۳۲۵-۴-۱۰دان ۱۳۲۵-۵-۱۵قدر آد یازدیرما زامانی ایدی. ۱۲-ی اوخویانلار کونکورسوز و اونلار کی ۱۱-ی اوخوموشدولار و یا ایلک دانیشسرانی اوخوموشدولار کونکورلا بیلیم‌یوردونا گئتدیلر. کوکنکور ۶-جی آیدا اولدو و زامانیندا کیلاس‌لار باشلادی. اوندا بیلیم‌یوردو ۳ فاکولته‌دن تشکیل تاپمیشدی:
 طب علم‌لر فاکولته‌سی(۶۰ نفر اویرنجی‌سی وار ایدی و ۶ ایل چکیردی.)
 اکینچیلیک فاکولته‌سی(کی بعضی لر بو فاکولته و حقوق فاکولته‌سین گله‌جکده یارانماسین خبر وئریب و اوندا اولماغینی دوز بیلمیل‌لر.)
 تربیت و تعلیم فاکولته‌سی(۴ یئره بؤلونوردو و هر بؤلومده ۳۰ اؤیرنجی و ۳ ایل چکیردی.)
 دیل و ادبیات
 تاریخ و جوغرافیا
 ریاضیات و قیزیک
 شیمی و طبیعیات
اوستادلارین تبریزین باش دوکتور، موهندیس و اوستادلارندان سئچیلمیشدی و بیر ریاضیات اوستادی‌دا باکی‌دان گلمیش‌دی. پیشه‌وری دیل و ادبیات اوستادلاریندان ایدی. تورک دیلی(آذربایجان تورکجه‌سی) بوتون ریشته‌لر ایجباری ایدی و بو درسین اوستادی گنجعلی صباحی ایدی. کیلاسلار ناهارچاغی ساعات ۲دن آخشام ۸قدر ایدی. تبریزذه ساکین اولمایان اؤیرنجی‌لره یاتمایئری نظرده آلینمیشدی و بوتون اؤیرنجی‌لره صبحانه، ناهار و شام یئمه‌ک‌لری موفته ایدی. وارهایت قازئت‌ین (غربی آلمان قازئتی) یازدیغی اساسیندا آذربایجان میلّی حکومتی‌نین بیلیم‌یوردا وئردیگی بوتون آزربایحانین بودجه‌سین‌دن، پهلوی دؤورونده، چوخ ایدی.

 پهلوی حکومت دؤوره‌سی 
بیر ایلدن آز فعالیت‌دن سونرا، آذربایجان میلّی حکومتی‌نین آرادان گئتمه‌سی ایله، بو بیلیم‌یوردودا نئچه آی تعطیل اولدو. سونرا مصطفی حبیبی و خان‌بابا بیاتی، تهران بیلیم‌یوردونون اوستادلاری و منوچهر اقبال و شفق، ایلین 10-جو آیی تبریزه گلیب و یئنیدن بو بیلیم‌یوردو ایشه سالدیلار.
آذربایجان‌نین میلّی شورادا اولان نماینده‌لری و یوللانان هیئتین چالیشمالار اساسیندا قرار اولدو یئنیدن بیلیم‌یوردو آچیلسین. دوکتور اقبال او زمانین باشباخانی تبریز بیلیم‌یوردونون 13-جو قورولان ایل دؤنومونده دئییب:«13 ایل بوندان اول(1325-10) بیز تبریزه گئتدیک. بیر سیرا افراد اورانین باغلانماسین ایستییردیلر آمّا بیز اؤیرنجی‌لرین تکلیفین آیدین ائتمک اساسیندا  بیلیم‌یوردونون یئنیدن ایشه باشلانماسین ایسته‌دیک.»1225- اؤیرنجی‌لرین گوناه‌سیز اولماق‌لارینا اؤتری بو هیئت تصمیم توتدو کی «1325-10-14 ده بیر کمسیون دوکتور اقبال (بهداری باخانی)، دوکتور حبیبی، دوکتور کاسمی، دوکتور بیانی، صادق‌نژاد (فرهنگ باخانی) و دوکتور رضازاده شفق حضورلاری ایله تبریزده قورولدو و تبریز بیلیم‌یوردونون ایشینه دوام وئرماغی تصویب اولوندو.» نئچه ایل دن سونرا فارس‌لاشدیرما اساسیندا بو بیلیم‌یوردو نون آدی آذرآبادگان بیلیم‌یوردو (فارسجا : دانشگاه آذرآبادگان) نا چئویریلدی.
250px|thumb|بیلیم‌یوردونون لوقوسو پهلوی دؤنمینده

 ایران ایسلام جومهوریت دؤوره‌سی 
ایران اسلام انقلابیندا تبریز یئنه تبریز بیلیم‌یوردو نئچه آی تعطیل اولدو.

 اوستادلار و اؤیرنجی‌لر 
تبریز بیلیم‌یوردو 18,000دن چوخ اؤیرنجی‌سی وار کی 841-ی دکترا اؤیرنجی‌سی، 4,780-ی فوق‌لیسانس اؤیرنجی سی دیلر ؛ هم‌ده 500 اوستادی(علمی هیئت اوستادی) وار.

 کئنچنکی باشچی‌لار 

 ردیف  زمان  باشچی‌نین آدی  ایضاح‌لار  تحصیل یئری ۱  ۱۳۲۵  دوکتور نصرت‌الله جهانشاه‌لوی افشار    ۲  ۱۹۴۷–۱۹۵۰  خان‌بابا بیانی     سوربون ۳    منوچهر اقبال    ۴  ۱۹۵۲  سید محمد سجلدی    ۵  ۱۹۵۲–۱۹۵۳  محسن هشترودی  فیزیک‌بیلن، ریاضی‌بیلن و آدلیم ادیب   سوربون ۶  ۱۹۵۳  ناصر قلی اردلان    ۷  ۱۹۵۳–۱۹۵۶  محمد شفیع امین    ۸  ۱۹۵۶–۱۹۵۷  عباس قلی گلشائیان    ۹  ۱۹۵۷–۱۹۶۴  غلامعلی بازرگان دیلمقانی    ۱۰  ۱۹۶۴–۱۹۶۷  محمد علی صفاری  استاندار وقت از سال 1343 تا 1346  ۱۱  ۱۹۶۷  تقی سرلک  ۱۳۴۶ اینجی ایلینده اوستاندار  ۱۲  ۱۹۶۷–۱۹۶۸  هوشنگ منتصری کوهساری  ریاضیات   استراسبورق بیلیم‌یوردو  ۱۳  ۱۹۶۸–۱۹۷۲  منوچهر تسلیمی     ۱۴  ۱۹۷۲  علی اکبر حسن علی زاده   ۱۵  ۱۹۷۲–۱۹۷۵  حمید زاهدی   ۱۶  ۱۹۷۵–۱۹۷۷  محمد علی فقیه   ۱۷  ۱۹۷۷–۱۹۷۸  منوچهر مرتضوی     تهران بیلیم‌یوردو ۱۸  ۱۹۷۸–۱۹۷۹  قباد فتحی    ۱۹    حبیب‌الله مجیر مولوی    ۲۰  ۱۹۷۹  ابوالفتح ثقةالاسلامی    ۲۱    حسن باروقی    ۲۲  ۱۹۸۰–۱۹۸۳  حسین صادقی شجاع     Royal College of Surgeons of England  ۲۳  ۱۹۸۳–۱۹۸۶  حسین سیفلو    University of Stirling ۲۴  ۱۹۸۹–۱۹۹۱  سیدمهدی گلابی     پاریس بیلیم‌یوردو ۲۵  ۱۹۹۱–۲۰۰۲  محمدحسین پورفیض     ولز بیلیم‌یوردو ۲۶  ۲۰۰۲–۲۰۰۵  محمدرضا پورمحمد     کاردیف بیلیم‌یوردو ۲۷  ۲۰۰۵–۲۰۰۸  محمدحسین سرورالدین     بیرمنقام بیلیم‌یوردو ۲۸  ۲۰۰۸–۲۰۱۲  محمدتقی علوی     تهران بیلیم‌یوردو ۲۹  ۲۰۱۲–۲۰۱۴  پرویز آژیده     Allameh Tabatabaei University ۳۰  ۲۰۱۴–  محمدرضا پورمحمد     کاردیف بیلیم‌یوردو

 فاکولته‌لر و موسیسه‌لر 
تبریز بیلیم‌یوردونون 17 فاکولته، 1 تحصیل‌یئری 1 اولوسلارآراسی پردیسی، 6 آراشدیرما مرکزی واری‌دیر.

 فاکولته‌لر 
 فارسجا ادبیات و باشقا دیل‌لر فاکولته‌سی
 ریاضیات فاکولته‌سی
 شیمی فاکولته‌سی
 اکینچیلیک فاکولته‌سی
اینسان‌سئل و ایجتماع‌سئل علم‌لر فاکولته‌سی
 تربیت‌چیلیق و روان‌شوناس‌چیلیق فاکولته‌سی
 طبیعی علم‌لر فاکولته‌سی
 فیزیک فاکولته‌سی
 برق و بیلگی‌سایار موهندیس‌چیلیک فاکولته‌سی
 عومران موهندیس‌چیلیک فاکولته‌سی
 میکانیک موهندیس‌چیلیک فاکولته‌سی
 ارس اولوسلارآراسی پردیسی
 مال طب فاکولته‌سی
 مرند فنلی و موهندیس‌چیلیک تحصیل‌یئری
 اهر اکینچیلیک فاکولته‌سی
 یئنی فنلر فاکولته‌سی
 ایلاهیّات و ایسلام علم‌لر فاکولته‌سی
 میانا فنلی و موهندیس‌چیلیک تحصیل‌یئری
 موحیط علم‌لر و معمارچیلیق فاکولته‌سی

 موسسیه‌لر 
 نوجوم و تطبیقی فیزیک آراشدیرما مرکزی
 تبریز علم آراشدیرما مرکزی
ایسلام‌سئل-اینسان‌سئل علم‌لر آراشدیرما موسسیسه‌سی
 جوغرافیا آراشدیرما قروپو
 ایجتیماع‌سئل آراشدیرما موسیسه‌سی
 صنعت‌ده ریاضیات

 موکمیل مرکزلری 
 فوتونیک موکمیل مرکزی
 مئکاترونیک موکمیل مرکزی
 شیمالی-غربی جوغرافیا موکمیل مرکزی
 مولئکولیار بیتکی ایصلاح موکمیل مرکزی
 بیولوژی موکمیل مرکزی
 یئنی ماده‌لر و تمیز شیمی موکمیل مرکزی

 گئچه‌جک 

 بیلیم‌یوردلار 
 تبریز طب علم‌لر بیلیم‌یوردو
 ماراغا بیلیم‌یوردو
 بیناب بیلیم‌یوردو

 فاکولته‌لر 
 موهندیس‌چیلیک فاکولته‌سی
 ادبیات، اینسان‌سئل و ایجتماع‌سئل علم‌لر فاکولته‌سی

 آدلیم اؤیرنجی‌لر و باشچی‌لار 

مهدی باکری — ایران-عراق ساواشی‌نین، ایرانلی ساواش قاهرامانی 
صمد بهرنگی — ایرانلی اوشاق حیکایه‌لری یازار(مثلا: کیچیک قارا بالیق)
منوچهر اقبال — تبریز بیلیم‌یوردونون باشچی‌سی و اسکی باشباخان
یحیی رحیم صفوی —  سپاه باشچی‌سی

علی سعیدلو— ایران جومهور باشکانی اولوسلارآراسی ایشلر باشکان یاردیمجی‌سی
غلامحسین سعیدی — یازار و اویون‌یازاری
فرج سرکوهی — ایرانلی ادبیات تنقیدچی‌سی
عبدالعلی‌زاده — ایران‌نین اسکی مسکن باخانی

 بیرده باخ 
سهند بیلیم‌یوردو
شرقی آذربایجان اوستانی‌نین بیلیم‌یوردلاری

قایناقلار

بؤلمه:تبریز بیلیم‌یوردلاری