Tavan

Tavan — otağın və ya məkanın yuxarı hissəsini örtən daxili səth. Tavan, adətən, müstəqil daşıyıcı tikinti elementi hesab edilmir və otağın üzərində yerləşən döşəmə və ya dam konstruksiyasını altdan gizlətmək, həmçinin interyerin formalaşdırılmasında estetik və funksional rol oynamaq məqsədi daşıyır.Покрытие здания//Энциклопедия современной техники. Строительство. Том 2 (Кинотеатр — Проектирование) — М.: Советская энциклопедия, 1964

Tavanlar yaşayış, ictimai və sənaye binalarında geniş yayılmışdır və onların konstruktiv həlli, forması və bəzədilməsi memarlıq üslubundan, funksional tələblərdən və texniki imkanlardan asılıdır.Потолок//Энциклопедия современной техники. Строительство. Том 2 (Кинотеатр — Проектирование) —М.: Советская энциклопедия, 1964

 Etimologiya və terminologiya 

"Tavan" sözü türk mənşəlidir və məkanın üst hissəsini, örtüyünü bildirən termin kimi işlədilir. Azərbaycan dilində bu anlayış məişət və memarlıq terminologiyasında geniş istifadə olunur.

Memarlıq və tikinti sahəsində tavana aid aşağıdakı terminlərdən istifadə olunur:
karniz
plintus
rozet
kesson

 Tarix 

Qədim dövrlərdə tavan anlayışı əsasən dam və döşəmə konstruksiyaları ilə birbaşa bağlı olmuşdur. Antik memarlıqda tavan funksiyasını açıq şüalar, daş plitələr və taxta örtüklər yerinə yetirirdi. Orta əsrlərdə tağvari və günbəzli konstruksiyaların inkişafı ilə tavan həm konstruktiv, həm də bədii əhəmiyyət kəsb etməyə başlamışdır.

Renessans və sonrakı dövrlərdə tavanlar freskalar, stukkolar və relyef bəzəklərlə zənginləşdirilmiş, barokko və rokoko memarlığında isə interyerin əsas dekorativ elementlərindən birinə çevrilmişdir. Müasir dövrdə texnoloji materialların meydana çıxması ilə tavanların funksional imkanları xeyli genişlənmişdir.

 Konstruktiv xüsusiyyətlər 

Tavan, bir qayda olaraq, aşağıdakı konstruksiyaların alt səthini təşkil edir:
mərtəbələrarası döşəmələr;
dam örtüyü;
asma və ya yığma sistemlər.

Konstruktiv baxımdan tavan daşıyıcı yük daşımır, lakin səs izolyasiyası, istilik mühafizəsi və kommunikasiya xətlərinin (elektrik, havalandırma və s.) gizlədilməsi kimi mühüm funksiyalar yerinə yetirir.

 Tavan növləri 

Forma və konstruksiyasına görə

Düz tavan
Tağvari tavan
Günbəzli tavan
Çoxsəviyyəli tavan

Strukturuna görə

Sadə (suvatlı) tavan
Asma tavan
Gərmə tavan
Panel tavan

 Materiallar 

Tavanların hazırlanmasında müxtəlif materiallardan istifadə olunur:
suvaq və boya;
gipskarton;
ağac;
metal panellər;
plastik materiallar;
parça və polimer örtüklər.

Material seçimi otağın təyinatından, rütubət və temperatur şəraitindən, həmçinin estetik tələblərdən asılıdır.

 Funksional və estetik xüsusiyyətlər 

Tavan yalnız konstruksiyanı gizlətmək üçün deyil, həm də:
işıqlandırma elementlərinin yerləşdirilməsi;
akustikanın tənzimlənməsi;
interyerin vizual həcminin dəyişdirilməsi;
dekorativ vurğuların yaradılması kimi funksiyaları yerinə yetirir.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 


Merriam-Webster ceiling definition

Kateqoriya:Tavanlar
Kateqoriya:İnteryer
Kateqoriya:Memarlıq elementləri