Əl-Fəraizüs-Siraciyyə

Əl-Fəraizüs-Siraciyyə () və ya Siraciyyə () — Siracəddin əs-Səcavəndinin İslamda miras hüququ (fəraiz) haqqındakı əsəri.

 Əsər 
Əsərin digər adları "əl-Müxtəsər" və "əl-Fəraizüs-Səcavəndiyyə"dir. "Əl-Fəraizüs-Siraciyyə" fəraiz elmində ən çox müraciət edilən mənbələrdən biri olub, haqqında bir çox şərh və haşiyə yazılmışdır. Bu da miras hüququ sahəsində geniş bir ədəbiyyatın yaranmasına səbəb olmuşdur. Müəllif əsasən Hənəfi məzhəbini baza götürməklə, Quranda açıq şəkildə ifadə edilmiş miras hüququnun nisbətən az rast gəlinən ixtilaflı məsələlərinə toxunmuşdur. Bu edərkən də digər İslam hüquq məktəblərinin də görüşlərinə yer vermişdir. Bu görə də, "əl-Fəraizüs-Siraciyyə" digər hüquq məktəbləri tərəfindən də ümumi olaraq qəbul edilmişdir.

Əsər, miras hüququnu öyrənməyə təşviq edən "Fəraizi öyrənin və insanlara öyrədin, çünki fəraiz elmin yarısıdır" məzmunlu hədislə başlayır. Əsərdə əvvəlcə mirasın bölüşdürülməsindən öncə tərikədən (miras qoyanın əmlakından) ediləcək xərclər sadalanır, daha sonra pay sahibləri və onların üstünlük ardıcıllığı qeyd olunur; miras haqqına mane olan hallar göstərilərək əshabül-fəraiz (müəyyən paya mailk mirasçılar) və əsəbənin (miras qoyana birbaşa qohum olan mirasçılar) payları izah edilir. Bunun ardınca digər vərəsələrin mövcudluğu səbəbilə mirasdan məhrum qalma vəziyyəti (həcb) araşdırılır. Daha sonra xüsusilə əvl (mirasçıların payının ümumi paydan çox olması) mövzusu başda olmaqla, payların hesablanması ilə bağlı bəzi riyazi məsələlərə toxunulur; mirasçılardan bir qisminin razılaşma yolu ilə tərikədən çıxarılması (təharüc) və rədd mövzuları müzakirə edilir. Sonda isə xünsə, cənin, məfqud, mürtəd və əsirin miras hüququndakı vəziyyətləri açıqlanır, eləcə də hansının əvvəl öldüyü bilinməyən qohumların paylarının bölüşdürülməsi məsələsinə yer verilir.

"Əl-Fəraizüs-Siraciyyə" müxtəlif şərh və haşiyələri ilə birlikdə İstanbul başda (1855) olmaqla, müxtəlif yərlərdə dəfələrlə nəşr edilmişdir.

Əsər ingilis, türk və fars dillərinə tərcümə edilmişdir.

 Həmçinin bax 
 Sünni kitablarının siyahısı

 İstinadlar