Subvensiya

Subvensiya ( — köməyə gəlmək) — aşağı büdcələrə və ya hüquqi şəxslərə konkret bir məqsədin (layihənin) həyata keçirilməsini maliyyələşdirmək üçün dövlət büdcəsindən ayrılan və müəyyən edilmiş müddət ərzində istifadə olunmayan hissəsi geri qaytarılan əvəzsiz pul vəsaiti.

Subvensiya, digər dövlət yardımı formaları olan dotasiya və subsidiyadan məqsədli təyinatı və ciddi nəzarət mexanizmi ilə fərqlənir. Əgər vəsait təyin olunan vaxtda və ya nəzərdə tutulan istiqamətdə xərclənməzsə, qanunvericiliyə əsasən dövlət büdcəsinə geri qaytarılmalıdır.

 Əsas xüsusiyyətləri 

Subvensiyanı digər büdcə transfertlərindən fərqləndirən dörd əsas xüsusiyyət mövcuddur:
 Məqsədli təyinat: Vəsait yalnız konkret bir proqram (məsələn, yeni məktəbin tikintisi, yol təmiri) üçün ayrıla bilər.
 Geri qaytarılma şərti: Vəsait təyinatı üzrə istifadə edilmədikdə və ya ayrılan müddət bitdikdə geri alınır.
 Əvəzsiz olması: Alıcı tərəf vəsaiti geri qaytarmaq öhdəliyi daşımır (təyinatı üzrə istifadə edildiyi təqdirdə).
 Müştərək maliyyələşmə: Çox vaxt subvensiya alan tərəfdən də layihəyə müəyyən məbləğdə vəsait qoyması (paylı iştirak) tələb olunur.

 Subvensiyaların növləri 

 Cari subvensiyalar: Cari xərclərin maliyyələşdirilməsi (məsələn, konkret bir sosial xidmətin göstərilməsi) üçün nəzərdə tutulur.
 İnvestisiya (əsaslı) subvensiyaları: İnfrastruktur layihələri, tikinti və ya iri avadanlıqların alınması kimi kapital xərclərinə yönəldilir.

 Subvensiya, dotasiya və subsidiya arasındakı fərq 

 Maliyyə forması  Məqsədli təyinat  Geri qaytarılma  İstifadə sahəsi Dotasiya  Yox  Yox  Ümumi kəsiri örtmək Subsidiya  Var  Yox  Stimullaşdırma və dəstək Subvensiya  Ciddi məqsədli  Şərtli (təyinat pozulduqda)  Konkret layihələr

 İqtisadi əhəmiyyəti 

Subvensiya mexanizmi dövlətə imkan verir ki, mərkəzləşdirilmiş vəsaitləri yerli səviyyədə ən vacib sahələrə yönəltsin. Bu, həm də yerli hakimiyyət orqanlarının fəaliyyətinə dövlət nəzarətini gücləndirir. Məsələn, əgər dövlət müəyyən bir regionda ekoloji vəziyyəti yaxşılaşdırmaq istəyirsə, yerli büdcəyə dotasiya vermək əvəzinə (hansı ki, başqa ehtiyaclara xərclənə bilər), konkret "təmizləyici qurğuların inşası" üçün subvensiya ayırır.

 Azərbaycanda subvensiya tətbiqi 

Azərbaycan Respublikasının Büdcə Sistemi haqqında Qanununa əsasən, subvensiyalar dövlət büdcəsindən yerli büdcələrə (bələdiyyələrə) və ya digər aşağı büdcələrə müəyyən edilmiş məqsədlər üçün verilir. Azərbaycanın maliyyə praktikasında subvensiyalardan daha çox bələdiyyələrin maliyyə imkanlarının artırılması və yerli əhəmiyyətli layihələrin (su kəmərlərinin çəkilişi, yerli yolların təmiri və s.) maliyyələşdirilməsi üçün istifadə olunur.

 Həmçinin bax 

 Dotasiya
 Subsidiya
 Dövlət büdcəsi
 Maliyyə nəzarəti

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat siyahısı 

 Субвенция // Словарь финансово-экономических терминов / А. В. Шаркова, А. А. Килячков, Е. В. Маркина и др.; под общ. ред. д. э. н., проф. М. А. Эскиндарова. — М.: Издательско-торговая корпорация «Дашков и К°», 2015. — С. 618. — 1168 с. — ISBN 978-5-394-02554-9.

 Xarici keçidlər 

 Britaniya hökumətinin izahatı
 Бурсулая Т. Д. Субвенция // Электронный журнал «Практик»

Kateqoriya:Hökumət maliyyəsi
Kateqoriya:Qrant
Kateqoriya:İqtisadi terminlər