Fatimə əs-Səmərqəndi

Fatimə bint Məhəmməd bint Əhmğd əs-Səmərqəndi (; ) — fəqih, Kəsaninin həyat yoldaşı, Ələddin əs-Səmərqəndinin qızı.

 Həyatı 
Səmərqənddə doğulmuşdur. Doğum və ölüm tarixləri dəqiq məlum deyil. İlk fiqh təhsilini dövrünün məşhur Hənəfi fəqihi olan atası Ələddin əs-Səmərqəndidən almışdır. Atasının "Tüxfətül-fuqəha" adlı əsərini əzbərləmişdir. Dövründə geniş yayılmış bəzi elm və sənət sahələrində özünü inkişaf etdirərək fiqh və hədis alimi olmuş, eyni zamanda hüsn-xətt ustası kimi tanınmışdır.

Ələddin əs-Səmərqəndi gözəlliyi ilə də diqqət çəkən qızını, aralarında bəzi türk hökmdarlarının da olduğu çoxsaylı elçilərə baxmayaraq, tələbəsi Kəsani ilə evləndirmişdir. Kəsani uzun müddət dərs aldığı müəlliminin "Tuxfətül-fuqəha" əsərinə "Bədəus-Sənəi fi tərtibiş-Şəriə" adı ilə bir şərh yazmışdı. Bu səbəbdən Kəsani haqqında deyilən "Səmərqəndinin "Tüxfə"sini şərh etdi və qızı ilə evləndi" sözü məşhurlaşmışdır.

Evlilikdən sonra Kəsan şəhərində eyni evdə yaşayan ata, qız və kürəkən təbii bir fətva heyəti təşkil edirdi. Daha sonra Hələbə köçən və ömürlərinin sonuna qədər burada yaşayan Kəsani-Fatimə cütlüyü Hələb və Şam atabəyi Nurəddin Mahmud Zənginin böyük ehtiramını qazanmışdır. Fatiməyə yüksək dəyər verən Nurəddin bəzi mühüm işlərində onunla məsləhətləşər, müxtəlif fiqh məsələlərində fikirlərini soruşardı.

Fatimə Hənəfi fiqhinin nüfuzlu alimlərindən biri səviyyəsinə yüksəlmişdir. Fatimə bəzən həyat yoldaşı Kəsaninin səhvlərini düzəltdiyi kimi, Kəsani də tərəddüd etdiyi fiqh məsələlərində onun rəyinə müraciət edərdi. Xəttatlıq sənətində də mahir olan Fatimə fətvalarını şəxsən öz xətti ilə yazar, əri və atası isə bu fətvaları şahid qismində imzalayardılar. Fatimə bilərziklərini sataraq Ramazan ayı boyunca fiqh alimlərinə iftar süfrəsi açmışdır. Bununla da o, Hələbdə özündən sonra da davam edən bir adətin əsasını qoyan ilk qadın olmuşdur.

Hələbdə vəfat edən Fatimənin məzarı Qubur əs-salehin qəbiristanlığında Kəsaninin məzarı yanında yerləşir və xalq arasında bu iki məzar "əri-arvadın məzarı" (qəbrül-mərə və zövcəhə) adı ilə tanınır.

Mənbələrdə adları ayrıca qeyd edilməsə də, Fatimənin hədis və fiqh sahələrində bəzi əsərlərinin olduğu bildirilir.

 Həmçinin bax 
 Hənəfilərin siyahısı

 İstinadlar 

Kateqoriya:Sünni müsəlman İslam alimləri
Kateqoriya:Matüridilər