1982 İran diplomatlarının oğurlanması

1982-ci il iyulun 4-də Livanda üç İran diplomatı və İslam Respublikası Xəbər Agentliyinin (İRXA) bir müxbiri oğurlanmışdır. O vaxtdan bəri onların heç birindən səs-soraq çıxmayıb. İtkin düşən şəxslər arasında İranın Beyrutdakı səfirliyinin hərbi attaşesi Əhməd Motevaselyan, səfirliyin müvəqqəti işlər vəkili Səyid Möhsün Musəvi, səfirliyin əməkdaşı Tağı Rastegar Moğədəm və İRXA fotomüxbiri Kazım Axavan yer almışdı. Motevaselyan həmçinin İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (İİKK) üzvü idi və Iranın Livandakı ekspedisiya qüvvələrinin komandanı idi.

Onlara Samir Caacaanın komandanlığı altında olan Livan qüvvələri tərəfindən ölkənin şimalındakı nəzarət məntəqəsində saxla əmri verilmişdir. Oğurlanma anından bəri onların taleyi ilə bağlı müxtəlif fərziyyələr yayılmışdır. İran rəsmiləri hesab edirlər ki, onlar oğurlandıqdan sonra İsrailə təhvil verilmişdilər və hələ də sağdırlar və İsrail ərazisində saxlanılırlar. İsrail rəsmləri diplomatların Eliye Hobeykanın komandanlığı altındakı yığma qoşun tərəfindən əsir götürüldüyünü bildirmişdir. İsrailin "Haaretz" qəzeti bildirib ki, diplomatların qaçırılmasından qısa müddət sonra onlar böyük ehtimalla Falanj döyüşçüləri tərəfindən edam edildilər. Caacaa və Hobeykanın cangüdəni Robert Hətəm də onların falanjların nəzarəti altında olarkən edam edildiklərini bildirmişdilər.

Diplomatların itkin düşməsi İranda müntəzəm olaraq anılır. Həm İran, həm də Livan hökumətləri onların harada olduqları barədə məlumat əldə etməyə çalışıblar. Livan parlamentinin keçmiş üzvü Nazih Mənsurun sözlərinə görə, Samir Caacaa kimi bəzi şəxslər siyasi fiqurlara çevrildiyindən, iş məhkəmə məsələsindən daha çox siyasi məsələyə çevrilib.

 Hadisənin təfərrüatları 
1982-ci ildə İsrailin Livana hücumu zamanı İranın Beyrutdakı səfirliyinin hərbi attaşesi Əhməd Motevaselyan, səfirliyin müvəqqəti işlər vəkili Seyid Möhsün Musəvi və səfirliyin əməkdaşı Tağı Rastegar Moğədəm Livana diplomatik missiya ilə göndərildilər, Livandakı hadisələri işıqlandıran İRXA fotojurnalisti Kazım Axavan da onlara qoşulmuşdur.

Əhməd Motevaselyan İran-İraq müharibəsindəki xidmətlərinə görə qaçırılanlar arasında ən tanınmış şəxs idi. Onun komandanlığı altında olan 27-ci Məhəmməd Rəsulullah briqadası, müharibədə "dönüş nöqtəsi" olan Xürrəmşəhrin azad edilməsində mühüm rol oynadı. ABŞ Dövlət Departamenti və Yərusəlim İctimaiyyətlə Əlaqələr Mərkəzinin məlumatına görə, Motevaselyan İsrail işğalına qarşı mübarizə aparmaq üçün Cənubi Livan və Biqa vadisində Hizbullah kimi şiə hərbi hərəkatlarını dəstəkləyən İİKK ekspedisiya qüvvələrinə komandanlıq edirdi. Məqsədyönlülük Şurasının katibi olmuş Möhsün Rezayinin sözlərinə görə, Motevaselyan 1979-cu ildə İranda kürd üsyanını yatırmaqdakı uğuruna görə Livandakı İran ekspedisiya qüvvələrinə rəhbərlik etmək üçün seçilmişdi.

Livan Falanjist Partiyası o dövrdə Livanda fəaliyyət göstərən və İsraillə müttəfiq olan xristian hərbi qruplaşması idi. İsrail-Falanj münasibətləri 1948-ci ildə başlamış və 1970-ci illərin ortalarında kulminasiya nöqtəsinə çatmışdır. Diplomatlarının oğurlanması zamanı İsrail Beyrutun qərbini mühasirəyə almışdı.

 Qaçırılma hadisəsi 
1982-ci ildə İsrailin Livanı işğal etdiyi dövrdə dörd İran diplomatı Dəməşqdəki İran səfirliyindən Beyruta yollanmışdı. Cuniyə və Beyrut arasındakı magistral yolda şimaldakı Cəbəl-Lübnan dağ silsiləsində yerləşən Əl-Bərbara nəzarət məntəqəsinə çatdıqdan sonra Samir Caacaanın rəhbərlik etdiyi Livan Falanj qüvvələri diplomatları saxlayaraq həbs etdilər. "Rai əl-Youm" onlayn qəzetinin məlumatına görə, "Əkrəm" kimi tanınan Biar Rizq və "Kapitan" kimi tanınan Əbdə Raci qaçırılmada iştirak ediblər və sonuncu nəzarət məntəqəsinə komandanlıq edib. 

Livan məhkəmə mənbələrinin məlumatına görə, qaçırılan şəxslər Beyrutun Karantina rayonunda o vaxtlar falanjist olan Eliye Hobeykanın nəzarəti altındakı həbsxanada 20 gün ərzində saxlanılıblar və sonra Beyrutun Adonis həbsxanasına köçürülüblər.

 Oğurlanmış diplomatların taleyi 

 İsrail tərəfindən həbs olunma fərziyyələri 
Hadisədən sonra İran İsraili diplomatları qaçırmaqda və həbsxanalarında saxlamaqda günahlandırdı və Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsini (BQXK) onların harada olduğunu aydınlaşdırmağa çağırdı. 1994-cü ilin noyabr ayında İranın Livandakı səfiri Homayun Əlizadə bildirdi ki, qaçırılan dörd nəfər sağdılar və İsrail həbsxanalarında saxlanılırlar. Eynilə, İranın Livandakı keçmiş səfiri Qəzənfər Roknabadi onların İsraildə sağ olduqlarını sübut edən "konkret dəlillərin" olduğunu bildirdi. Bu iddia illər sonra İranın keçmiş prezidenti Mahmud Əhmədinejad və İranın müdafiə naziri briqada generalı Hüseyn Dehqan tərəfindən təkrarlandı. “Tehran Times” qəzetinin məlumatına görə,  2017-ci ilin iyul ayında İran parlamenti sədrinin baş müşaviri qaçırılan İran diplomatlarının Təl-Əviv həbsxanasında olduğunu və öldürülmədiyini iddia etmişdi.

 İstinadlar 

Kateqoriya:1980-ci illərdə itkin düşənlər
Kateqoriya:1982-ci ildə Livanda cinayətkarlıq
Kateqoriya:1982-ci ildə İran
Kateqoriya:1982-ci ildə İsrail
Kateqoriya:İsrail–Livan münaqişəsi
Kateqoriya:İran diplomatları
Kateqoriya:Livanda diplomatik nümayəndəliklərə hücumlar
Kateqoriya:İran diplomatik nümayəndəliklərinə hücumlar
Kateqoriya:Diplomatik toxunulmazlıq və qorunma
Kateqoriya:Diplomatik insidentlər
Kateqoriya:Oğurlanmış diplomatlar
Kateqoriya:Oğurlanmış İran şəxsləri
Kateqoriya:Livanda adam oğurluğu
Kateqoriya:Livanda itkin düşmüş şəxslər halları
Kateqoriya:İran–İsrail münasibətləri
Kateqoriya:İran–Livan münasibətləri
Kateqoriya:İsrail–Livan münasibətləri