Suvar (şəhər)

Suvar və ya Subar (Sabir), ( qaraxanlılar : صُڤَر suvar , itil bolqar : سُوار suvar, Volqa Bulqar xanlığının  bir tayfası  və şəhəri. 

Suvar(Sabir) əmiri Nəsr bin Əhməd hicri 319-cu ildə öz sikkəsini zərbetdi. Bu onu göstərir ki, o tarixdə Volqa Bolqar xanlığı'na bağlı deyildi. Sonralar Suvar, İtil Bolqar dövlətinə bağlandı. Volqa Bulqar xanı Əmir Əhməd vəfat etdikdən sonra onun oğulları dövləti öz aralarında bölüşdürdülər. Əhmədin oğulları Talıb və Mömin,Suvar'da öz pullarını zərb etdilər. Beləliklə, numizmatik məlumatların işığında Volqa Bulqar xanlığı bölündü, paytaxtı Suvar olmaqla, Suvar Knyazlığı ( Suar bäklege ) quruldu və Suvar ,Bolqarıstan idarəsindən çıxdı. Bu dövrdə Bulqar və Suvar şəhəri ayrı-ayrılıqda vergiyə cəlb olunurdu. Lakin Əhmədin qardaşı oğlu Mömin bin Həsənin dövründə Bolqar xanı Mömin Suvarı ələ keçirdi və 976-cı ildən sonra Suvar məğlub edilərək yenidən Volqa Bulqar xanlığına bağlandı.  Suvar Knyazlığı, 11. 13-cü əsrdən sonra. 19-cu əsrə qədər yarı muxtar vilayət kimi Volqa bolqarlarına bağlı qaldı.

 Yeri 
Şəhər indiki Tatarıstan'da Utka və Mayna çayları  arasında yerləşir və 11-ci əsrdə Divân-ı Lügati't-Türkdə " سخسين Saxsın" kimi də qeyd edilmişdir. Mahmud Kaşğari çəkdiyi xəritədə Aral Gölü'nün qərbində " مأسكأن قيپثهَق " " Məskən-i Qıpçax ", yəni Volqa əyalətinin şimalında və Etil çayı'nın sol tərəfində yerləşən bir şəhərdir . Müvafiq olaraq, Volqa çayının sol qolu (mənbəsi) Ütek çayının üstündə yerləşir. Lakin Suvar şəhəri Volqa çayının sağ sahilində yerləşdiyi üçün Kaşqarlının xəritəsində onun yeri düzgün deyil.  1236-cı ildə monqol istilasından sonra Volqa Bulqar şəhəri öz əhəmiyyətini itirdi. İndiki Tatarıstan Respublikasının Spasski (Спасский) rayonunda dənizdən 149 metr hündürlükdə yerləşən Kuzneçixa  ( Kuzneçixa ) kəndində yerləşən dağılmış saray və şəhər divarlarının tarixi Suvar şəhərinə aid olduğu təxmin edilir.

Suar adı həmçinin Suvar kimi də yazılır, lakin Suvar həm də Dağıstanda yerləşən bir şəhərdir və 8-ci əsrdən əvvəl Sabirlər tərəfindən qurulmuşdur. Suar ( su-ar 'su barileri, keşeleri) adı da sabir kimi istifadə edilmişdir. 

 Qeydlər 

Kateqoriya:Rusiyadakı arxeoloji abidələr
Kateqoriya:İdil bulqarları
Kateqoriya:Tatarıstan tarixi