Parqeliy

Parqeliy ( — “Günəşin yanında”) — atmosfer optik hadisəsidir və əsasən Günəşin hər iki tərəfində işıqlı ləkələr və ya əlavə “günəşlər” şəklində müşahidə olunur. Bu hadisə adətən soyuq hava şəraitində, yüksək səviyyəli buludlarda mövcud olan altıbucaqlı formalı buz kristallarının Günəş işığını sınması və əks etdirməsi nəticəsində yaranır. Parqeliy xalq arasında “yalançı Günəş” və ya “üç Günəş” adları ilə də tanınır.

 Yaranma mexanizmi 
Parqeliya əsasən sirrus və sirrostratus tipli yüksək buludlarda mövcud olan buz kristalları ilə əlaqəlidir. Günəş şüaları bu kristalların altıbucaqlı prizma formasında olan səthlərindən keçərkən sınır və müəyyən bucaq altında istiqamətlənir. Nəticədə Günəşin hər iki tərəfində, adətən 22° bucaq məsafəsində parlaq işıq ləkələri əmələ gəlir.

Buz kristallarının üfüqi istiqamətdə düzülməsi parqeliyinin aydın və simmetrik görünməsində mühüm rol oynayır. Hadisə daha çox Günəş üfüqə yaxın olduqda — səhər və axşam saatlarında müşahidə edilir. 

 Tarix 


 Antik dövr 
Aristotel (Meteorologiya III.2, 372a14) qeyd edir ki, “iki yalançı günəş doğur və bütün gün boyunca əsl günəşi izləyir.” O deyir ki, “yalançı günəşlər” həmişə yan tərəfdə olur, heç vaxt üstündə və ya altında deyil; ən çox gündoğarkən və günbatanda müşahidə olunur, günün ortasında isə daha nadir hallarda görünür.

Şair Aratus (Phaenomena, sətirlər 880–891) parheliyanı Hava Əlamətləri kataloqunda qeyd edir; onun fikrincə, parheliya yağışın, küləyin və ya yaxınlaşan fırtınanın göstəricisi ola bilər.

Artemidor öz Oneirocritica əsərində (Yuxuların Təhiri) yalançı günəşləri göylə bağlı ilahlar siyahısına daxil etmişdir.p. 125 Artemidorus – The Interpretation Of Dreams Oneirocritica by Artemidorus Translation and Commentary by Robert J. White c. 1975 1990 Original Books, Inc. 2nd Edition 

Siseron isə Respublika haqqında əsərində (M.Ö. 54–51) parqeliya və oxşar hadisələrə istinad edir:

Seneka öz Naturales Quaestiones əsərinin birinci kitabında parqeliyaya qısa istinad edir.Seneca, Ricerche sulla Natura, P. Parroni editor, Mondadori, 2010

Plinius yaşlı (Pliny the Elder) parqeliyaya dair qeydləri özünün Historia Naturalis əsərinin II kitabının 31-ci fəsilində verir:

II əsr Roma yazıçısı və filosofu Apuleius öz Apologia əsərində yazır: "Göyqurşağının prizm rənglərinin və ya göydə iki rəqib günəş təsvirinin, həmçinin Sirakuzalı Arximedes tərəfindən monumental həcmdə işlənmiş digər hadisələrin səbəbi nədir?"

 İstinadlar 

Kateqoriya:Günəş