Zehin kontrolu

Şüurun idarə olunması (), məcburi inandırma (), ideoloji emal, zehin kontrolu, zehin nəzarəti və ya beyin yuyulmasıМюллер В. К. Англо-русский словарь: 53000 слов. — 18-е изд., стереотип. — М.: Рус. яз., 1981. — С. 95Большой англо-русский словарь. В двух томах. Изд. 2-е, стереотип. Д-р филол. наук Н. Н. Амосова, канд. филол. наук Ю. Д. Апресян, д-р филол. наук И. Р. Гальперин, канд. филол. наук Р. С. Гинзбург, канд. филол. наук И. А. Ершова, Л. К. Калантарова, канд. филол. наук Э. М. Медникова, канд. пед. наук А. В. Петрова, М. Э. Фельдман, канд. филол. наук А. М. Фитерман. Под. общ. руковод. д-ра филол. наук, проф. И. Р. Гальперина. Том I. — М.: Рус. яз., 1977. — С. 183 (, Çin dilində xǐ năo 洗脑) — şəxsi və ya qrup maraqları güdən subyektlərin öz istəklərini digər insanlara sistemli şəkildə, etik olmayan üsullarla qəbul etdirməsi və onları bu işə alışdırması prosesi. Termin insanların düşüncə tərzinə, davranışlarına, emosiyalarına və ya qərarvermə mexanizmlərinə təsir edən, psixoloji və ya qeyri-psixoloji yollarla tətbiq olunan istənilən üsulu ifadə etmək üçün istifadə olunur.

Beyin yuyulması və düşüncə nəzarəti nəzəriyyələri ilk dəfə totalitar rejimlərin müharibə əsirlərinə sistemli şəkildə işgəncə və təbliğat tətbiq etməklə onlara öz ideologiyalarını aşılama prosesini izah etmək məqsədilə formalaşdırılmışdır. Daha sonralar bu nəzəriyyələr, xüsusilə yeni dini hərəkatlara (YDH) yönəlmə kimi daha geniş sosial fenomenləri izah etmək üçün, Marqaret Sinqer də daxil olmaqla bir sıra psixoloqlar tərəfindən genişləndirilmiş və dəyişdirilmişdir.

Üçüncü nəsil nəzəriyyə Ben Zabloçki tərəfindən irəli sürülmüş və əsas diqqətini YDH-lərin və kultların beyin yuyulması üsulları vasitəsilə üzv yığması məsələsinə yönəltmişdir. Yeni dini hərəkatların tətbiq etdiyi beyin yuyulması texnikaları elmi və hüquqi mübahisələrə səbəb olmuşdur.

 Koreya müharibəsi və beyin yuma anlayışı 

Oksford ingilis dili lüğəti () ingilis dilində "beyin yuma" () termininin ilk qeydə alınmış istifadəsini 7 noyabr 1950-ci ildə Edvard Hanter () tərəfindən "Miami News" qəzetində dərc olunmuş məqaləyə aid edir. Hanter Koreya müharibəsi dövründə ABŞ kəşfiyyat orqanları üçün işləmiş jurnalist olmuş, Çin tərəfindən tətbiq edildiyi iddia edilən beyin yuma praktikalarına həsr olunmuş bir sıra kitab və məqalələrin müəllifi kimi tanınmışdır.

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat siyahısı 

 Barker, Eileen, The Making of a Moonie: Choice or Brainwashing, Oxford, UK: Blackwell Publishers, 1984 ISBN 0-631-13246-5
 House Un-American Activities Committee, Communist Psychological Warfare (Brainwashing), United States House of Representatives, Washington, D. C., Tuesday, March 13, 1958
 Hunter, Edward, Brain-Washing in Red China. The Calculated Destruction of Men’s Minds, New York: The Vanguard Press, 1951; 2nd expanded ed.: New York: The Vanguard Press, 1953

 Sargant, William Walters, Battle for the Mind: A Physiology of Conversion and Brainwashing. Cambridge, MA: Malor Books, 1997. ISBN 1-883536-06-5

 Langone, Michael D, ed.: Recovery from cults: help for victims of psychological and spiritual abuse. New York: W.W. Norton, 1993. ISBN 0-393-70164-6 , ISBN 0-393-31321-2
 Benjamin Zablocki and Thomas Robbins (editors), Misunderstanding Cults, 2001, ISBN 0-8020-8188-6
 Philip Zimbardo, «Mind control: psychological reality or mindless rhetoric?» Monitor on Psychology, Volume 33, No. 10 November, 2002
 Mind Control and the New World Order by Al Neal (video)

 Баукин А. В. Манипулирование сознанием: опыт социально-философского анализа. Дисс. на соиск. уч. ст. кандидат философских наук. Москва, 2007
 Шипова А. В. Манипулирование сознанием и его специфика в современном обществе. Дисс. на соиск. уч. ст. кандидат философских наук. Ставрополь, 2007

 Xarici keçidlər 

 Mind control (brainwashing) // The Skeptic’s Dictionary
 Лифтон Роберт Джей Что такое «промывание мозгов»? // Лифтон Роберт Джей Технология «промывки мозгов». — СПб.: «Прайм-Еврознак», 2005. — С. 28-31, 498—520.
 Anthony Dick. 1990. «Religious Movements and 'Brainwashing' Litigation» in Dick Anthony and Thomas Robbins, In Gods We Trust. New Brunswick, NJ: Transaction
 BRAINWASHING AND MIND CONTROL CONTROVERSIES: UPDATES AND DOCUMENTS — архив документов о теории «промывания мозгов» на сайте CESNUR
 Documents on Brainwashing Controversies and the APA // CESNUR
 APA Amicus curiae, 11 февраля, 1987
 APA Board of Social and Ethical Responsibility for Psychology, Memorandum on Brainwashing: Final Report of the Task Force, 11 мая, 1987
 Bardin, David, «Mind Control ('Brainwashing') Exists» in Psychological Coercion & Human Rights, April 1994,
 [David Bromley, «A Tale of Two Theories: Brainwashing and Conversion as Competing Political Narratives» in Benjamin Zablocki and Thomas Robbins (editors), Misunderstanding Cults, 2001, ISBN 0-8020-8188-6
 Hadden Jeffrey K., «The Brainwashing Controversy» , November 2000
 Hadden Jeffery K., and Bromley, David, eds. (1993), The Handbook of Cults and Sects in America. Greenwich, CT: JAI Press, Inc., pp. 75-97
 Hassan Steven Releasing The Bonds: Empowering People to Think for Themselves, Somerville MA: Freedom of Mind Press, 2000. ISBN 0-9670688-0-0.
 Hindry, Roderick, Indoctrination and Self-deception or Free and Critical Thought? Lewiston, N.Y.: E. Mellen Press, 2001. ISBN 0-7734-7407-2
 Huxley, Aldous, Brave New World Revisited. Perennial (2000); ISBN 0-06-095551-1
 Introvigne Massimo, Liar, Liar: Brainwashing, CESNUR and APA on the CESNUR website, 1998. Retrieved 2008-03-02
 Kent, Stephen A.: Brainwashing Programs in The Family/Children of God and Scientology , in Benjamin Zablocki and Thomas Robbins (ed.), Misunderstanding Cults, 2001, ISBN 0-8020-8188-6
 Marks, John, «The Search for the Manchurian Candidate», 1978
Richardson James T., «Brainwashing Claims and Minority Religions Outside the United States: Cultural Diffusion of a Questionable Concept in the Legal Arena», Brigham Young University Law Review circa 1994

 Scheflin, Alan W and Opton, Edward M. Jr., The Mind Manipulators. A Non-Fiction Account. New York: Paddington Press, 1978, p. 437. ISBN 0-448-22977-3
 Schein Edgar H. et al., Coercive persuasion: A socio-psychological analysis of the «brainwashing» of American civilian prisoners by the Chinese Communists. New York: W. W. Norton, 1961
 Shapiro, K. A. et al., «Grammatical distinctions in the left frontal cortex», J. Cogn. Neurosci. 13, pp. 713—720 (2001). 
 Singer Margaret «Group Psychodynamics», in Merck’s Manual, 1987.
 Wakefield, Hollida, M.A. and Underwager, Ralph, Ph.D., Coerced or Nonvoluntary Confessions, Institute for Psychological Therapies, 1998
 West, Louis J., «Persuasive Techniques in Religious Cults», 1989
 Zablocki Benjamin: The Blacklisting of a Concept: The Strange History of the Brainwashing Conjecture in the Sociology of Religion. Nova Religio, October 1997, Vol. 1, No. 1: 96-121.
 Zablocki, Benjamin, «Methodological Fallacies in Anthony’s Critique of Exit Cost Analysis» , ca. 2002,
 Zimbardo, Philip, Mind Control: Psychological Reality or Mindless Rhetoric? in Monitor on Psychology, November 2002
 Барбашин М. Ю. Технологии информационного воздействия и социальной вакцинации // Psyfactor

Kateqoriya:Metaforlar
Kateqoriya:İdeologiyalarına görə terminologiya
Kateqoriya:Zehin kontrolu
Kateqoriya:İctimai rəy
Kateqoriya:Yalan elmlər
Kateqoriya:Populyar psixologiya
Kateqoriya:Yeni dini hərəkatlar
Kateqoriya:Paranormal terminologiya