Əbu Nuaym əl-İsfahani

Əbu Nuaym Əhməd ibn Abdillah ibn İshaq əl-İsfahani (; ) — hədis, kəlam, təsəvvüf alimi və tarixçi.

 Həyatı 

 Ailəsi 
Hicri 336-cı (948) ildə İsfahanda doğulmuşdur. Bəzi mənbələrdə doğum tarixi 941, 942, 945, 946-cı illər şəklində qeyd edilib. Fars əsilli bir ailəyə mənsubdur. Babalarından Mehran, Cəfər ibn Əbu Talibin nəvəsi Abdullah ibn Muaviyənin təşviqi ilə müsəlman olmuşdur. Ata tərəfdən nənəsinin babası olan Məhəmməd ibn Yusif ibn Mədən İsfahanın məşhur sufilərindən biri olub. Atasının adı Əbu Məhəmməd Abdullahdır və o, Suriya və İraqa elmi səfərlər edən hədisşünas olub.

 Təhsili 
Səkkiz yaşından Əbüş-Şeyx və İbnül-Muqri əl-İsfahani kimi alimlərdən hədis dərsləri almağa başlayıb. İsfahandan kənar yerlərdə yaşayan bir çox alimdən atası vasitəsilə icazə alıb. Hicri 356-cı (967) ildə elmi səyahətə yollanıb. Əskəri-Mükrəm, Tüstər, Əhvaz, Bəsrə, Vasit, Kufə, Bağdad, Məkkə və Əylə kimi elm mərkəzlərini gəzib, oradakı alimlərdən hədis rəvayət edib. Əssal, Əbu Bəkr əl-Ciabi, Təbərani və Əbu Bəkr əl-Qətii kimi alimlərdən bəhrələnib. Sonra Cövzcan və Xorasan bölgələrinə gedərək Əstərabad, Cürcan və Nişapur şəhərlərindəki alimlərdən hədis öyrənib. Əbu Nuaym əl-İsfahani yeganə ravisi olduğu bir çox alimdən hədis nəql etmiş, həmçinin müəllimləri haqqında "Mucəmüş-Şüyux" adlı bir əsər qələmə almışdır.

 Tələbələri 
Ondan rəvayət edən çoxsaylı mühəddislər arasında Xətib əl-Bağdadi, Əbu Saleh əl-Müəzzin, Əbu Əli əl-Həddad və Əbu Əli əl-Vəhşi kimi tanınmış alimlər vardır. Mühəddis və qiraət alimi olan Əbu Əli əl-Həddad, demək olar ki, Əbu Nuaym əl-İsfahaninin bütün əsərlərini rəvayət etmişdir. Uzun ömrü boyunca topladığı çoxlu sayda hədislərin ali isnadına malik olması səbəbilə mühəddislər ondan hədis öyrənmək üçün İsfahana axın etmişlər.

 Vəfatı 
Əbu Nuaym əl-İsfahani hicri 430-cu (1038) ildə İsfahan şəhərində vəfat etmişdir.

 Əsərləri 
Əbu Nuaym əl-İsfahaninin müəllifi olduğu əsərlərdən bəziləri bunlardır.

 Hilyətül-Övliya (Hilyətül-Övliya və təbəqətül-əsfiyə). Ən məşhur əsəri. Əsərdə 800-ə yaxın sufi və zahidin bioqrafiyasına yer verilmişdir.
 Dələilün-Nübüvvə. İslam peyğəmbəri Məhəmmədin peyğəmbəriliyi sübuta yetirmək məqsədilə qələmə alınmış əsər.
 Zikru əxbəri İsbahan (Tarixu İsfahan).
 Mərifətüs-Səhabə. Səhabələrin üstünlükləri ilə bağlı əsər (Mədinə-Riyad 1408/1988).
 Kitabüd-Duafə.
 Sifətül-Cənnə. Cənnət və cənnət həyatı ilə bağlı 454 hədisi özündə ehtiva edən əsər.
 Fəzilətül-adilin.
 əl-Müsnədül-müstəxrəc alə Səhihi-Müslüm.
 Kitabü Tibbin-Nəbi. İslam peyğəmbəri Məhəmmədin tiblə bağlı tövsiyələrini özündə ehtiva edən əsər.
 Təsbitül-imamə və tərtibül-xilafə (əl-İmamə vər-rəd alər-Rafizə). Əsərdə 225 rəvayət cəmlənmişdir (Beyrut 1986).

 İstinadlar 

Kateqoriya:Sünni müsəlman İslam alimləri
Kateqoriya:Hədis alimləri
Kateqoriya:Hədis alimləri