Çərkəz bağları

Çərkəz bağları — Şimal-Qərbi Qafqazın meşəlik dağətəyi və sahil ərazilərinə səpələnmiş meyvə ağacları və kol qrupları. Bu bağlar keçmiş əsrlərdə Çərkəzlərin (Adıgey) keçmiş dağ bağçılıq mədəniyyətinin qalıqlarıdır.

Meyvə ağacları müasir Adıgey ərazisində çoxdan becərilib. Avropalı səyyahlar XVIII-XIX əsrlərə aid məktublarında buradakı yaxşı baxımlı bağları təsvir ediblər. Onlar meyvələrin, xüsusən də armudun müxtəlifliyini qeyd ediblər. Çərkəzlərin meşədəki ağaclara meyvə ağaclarını calaq etmək ənənəsi var idi. Səyahətə çıxan bir kişi ən sevdiyi alma və armud növlərinin budaqlarını götürür və onları yol boyu vəhşi ağaclara calaq edirdi. Meyvə ağaclarının bu şəkildə çoxaldılması ən qədim üsul hesab olunur. Çərkəzlərin meyvə və giləmeyvə yetişdirmə texnikaları haqqında bilikləri bəzi tərk edilmiş Çərkəz bağlarının sağ qalmasını və bu günə qədər meyvə verməsini təmin etmişdir. Meyvə ağacları Abxaziyada, Adıgeydə, Qaraçay-Çərkəzdə və Şimali Qafqazın digər yerlərində çiçəklənməyə davam edir. Qədim Adıge çoxmillətli qrupunun nümayəndələri bağlarını təkcə açıq ərazilərdə deyil, həm də ətrafdakı dağ meşələrini ildən-ilə sözdə "meşə bağlarına" çeviriblər. Məsələn, Şapsuqların bir adəti var idi ki, hər bir kənd sakini yazda meşəyə baş çəkməli və bağçasından ən azı bir kəsiyi vəhşi bir ağaca calaq etməli idi.

Ənənəvi Şimali Qafqaz meyvə seleksiyasının bu və bir çox digər xüsusiyyətləri tarixçi Samir Xotko tərəfindən iki cildlik "Köhnə Çərkəz Bağları" əsərində ətraflı təsvir edilmişdir.

Bioloq Nuxa Txaquşev Çərkəz armudunu ilk araşdıran hesab olunur. Onun sayəsində SSRİ dövründə çərkəzlərin bir neçə armud növü yetişdirdiyi müəyyən edilmişdir: xomum (şirəli payız armudu), xozna (yay, dəyirmi armud), xozişx (Kartli "panta" növünü xatırladan kiçik bir yay armudu) və xotamu (möhkəm, şirin və uzun müddət saxlanıla bilən). Txaquşev qeyd etmişdir ki, armud 25 metr hündürlüyə çata bilər və hər ağac bəzən 1000 kiloqramdan çox məhsul verir.
 İstinadlar 

Kateqoriya:Əlifba sırasına görə meşələr
Kateqoriya:Rusiya meşələri