Mustafa Taki Doğruyol

Mustafa Taki Əfəndi () — Osmanlı-Türk din alimi, hüquqşünas, müəllim, şair, yazıçı və siyasətçi idi. 1920–1923-cü illər arasında Türkiyə Böyük Millət Məclisinin üzvü, birinci müddətdə Sivas nümayəndəsi kimi çalışmışdır.

 Həyat 
Mustafa Taki Əfəndi 1873-cü ildə Sivasda anadan olub . Atası Mehmet Səlim Əfəndi, anası isə Saniye Xanım olub. Atası ilə əlaqədar olaraq Səlim Əfəndizade kimi də tanınırdı. Taki Əfəndi ibtidai və orta təhsilini Sivas İbtidai Məktəbində və Sivas Orta Məktəbində alıb. Karyerasına 19 oktyabr 1887-ci ildə istintaq hakiminin köməkçisi kimi başlayıb. 1891-ci ildə Hafik rayonunda istintaq hakiminin köməkçisi təyin edilib . 1894–1913-cü illər arasında Sivas Məhkəməsində məhkəmə katibi, baş katib və məhkəmə üzvü vəzifələrində çalışıb. 13 noyabr 1914-cü ildə Sivas Məktəbi Sultanısında müəllim olub və mədrəsədə fiqh və təfsir dərsləri verib . 1920-ci ildə parlament üzvü seçilənə qədər müəllimlik vəzifəsini davam etdirib.

1920-ci il Türkiyə Böyük Millət Məclisi seçkilərində o, Türkiyə Böyük Millət Məclisində Sivas millət vəkili kimi çalışmış və 23 aprel 1920-ci ildə açılan ilk məclisdə iştirak etmişdir. Məclisdə Şəriət, Vəqflər, Ədalət, Rəhbərlik, Konstitusiya, Ərizələr, Milli Təhsil komissiyalarında və Dövlət Qulluqçularının Məhkəmə Təhqiqatı Şurasında çalışmışdır. TBMM-nin iclasının üçüncü ilində bir müddət Ərizələr Komissiyasının sədri vəzifəsində çalışmışdır. Məclisdə olduğu müddətdə TBMM kürsüsündən 43 çıxış etmiş, bunlardan yeddisi gizli iclaslarda olmuş və 5 qanunvericilik təklifi təqdim etmişdir. Ümmət mərkəzli bir sufi kimi, Məclisin işində fəal siyasətçi kimi tanınırdı. Millət vəkili vəzifəsindən sonra 1924-cü ildə açılan Sivas İmam-Hatip Məktəbində hədis və ərəb dili müəllimi təyin edilmişdir .

Mustafa Taki Əfəndi həm də sufi və şair idi. O, müəllimi və şeyxi Tokatlı Mustafa Haki Əfəndi üçün mərsiyə və himn yazmışdır. O, dövrünün alimləri tərəfindən elmi nüfuzuna, hüquqi biliyinə, dini elmlərdəki üstün biliyinə və məntiq və fəlsəfəyə olan marağına görə yüksək qiymətləndirilmişdir. Həsən Bəsri Çantay Mustafa Taki Doğruyolu "böyük sufi", "yüksək alim" və "müdrik insan" adlandırır.

 İstinadlar