Azərbaycanda işsizlik

Azərbaycanda işsizlik — ölkənin işçi qüvvəsinin mövcud vəziyyətini, məşğulluq səviyyəsini və əmək bazarındakı struktur problemlərini əks etdirən sosial-iqtisadi göstəricidir. Rəsmi statistikaya görə işsizlik səviyyəsi son onillikdə 5% civarında sabit qalsa da, müstəqil tədqiqat mərkəzləri və beynəlxalq hesabatlar real göstəricilərin, xüsusilə də gizli işsizliyin fərqli mənzərə yaratdığını vurğulayır.

 Rəsmi və alternativ statistik mülahizələr 

Azərbaycanda işsizliyin ölçülməsi metodologiyası müstəqil ekspertlər tərəfindən tez-tez tənqid olunur.

Dövlət Statistika Komitəsi (DSK) 2025–ci ilə qədər işsizlik səviyyəsini 5.2% - 5.5% olaraq göstərir. Bu rəqəm Beynəlxalq Əmək Təşkilatının (BƏT) metodologiyasına əsaslandığı iddia edilsə də, qeydiyyat mexanizmləri sual doğurur.

Bakı Araşdırmalar İnstitutu (BRI) və digər müstəqil iqtisadçıların təhlillərinə görə, Azərbaycanda işsizlik rəqəmlərinin aşağı görünməsinin əsas səbəbi kənd təsərrüfatı təyinatlı pay torpağı olan hər bir kəsin "məşğul" hesab edilməsidir. Bu yanaşma kənd yerlərində faktiki olaraq işsiz olan minlərlə insanın statistika xaricində qalmasına (gizli işsizliyə) səbəb olur.

 Əmək bazarının struktur problemləri 
Demokratik Təşəbbüslər İnstitutu (IDI) və müstəqil media araşdırmaları ölkənin əmək bazarında bir neçə fundamental problemi qabardır:

1. Qeyri-rəsmi məşğulluq

Azərbaycanda işçi qüvvəsinin əhəmiyyətli bir hissəsi əmək müqaviləsi olmadan çalışır. Bu şəxslər hüquqi müdafiədən, sosial sığortadan və işsizlik müavinətindən məhrumdurlar. Müstəqil hesablamalara görə, real sektorun bir çox sahələrində (tikinti, ticarət, xidmət) qeyri-rəsmi məşğulluq səviyyəsi rəsmi rəqəmlərdən xeyli yüksəkdir.

2. Gənclərin işsizliyi və "Diplomlu işsizlər"

Gənclər arasında işsizlik rəsmi rəqəmlərdə 13 %-dən yuxarı göstərilsə də, müstəqil mənbələr bu göstəricinin ali təhsilli gənclər arasında daha kritik olduğunu qeyd edir. Təhsil sisteminin əmək bazarının tələblərinə uyğun olmaması "ixtisaslı kadr çatışmazlığı" ilə "işsizlik" fenomeninin eyni vaxtda mövcud olmasına gətirib çıxarır.

3. Regionlararası disbalans
Məşğulluq imkanları kəskin şəkildə Bakı və Abşeron yarımadasında cəmləşib. Müstəqil araşdırmalar göstərir ki, regionlarda sənaye müəssisələrinin azlığı sakinləri ya mövsümi kənd təsərrüfatı işlərinə, ya da paytaxta daxili miqrasiyaya məcbur edir.

 Sosial müdafiə və işsizlik müavinəti 

Müstəqil media və QHT-lərin hesabatlarında işsizlikdən sığorta ödənişlərinin əlçatanlığı tez-tez tənqid olunur:

 Sərt meyarlar: İşsiz statusu almaq və müavinətə çıxış əldə etmək üçün qoyulan bürokratik tələblər reallıqda işsizlərin yalnız çox az bir qisminin bu yardımdan yararlanmasına imkan verir.

 Məbləğ: Ödənilən müavinətlərin minimum yaşayış ehtiyaclarını qarşılamada yetərsizliyi vurğulanır.

 Nəticə və proqnozlar 

2026-cı ilə doğru Azərbaycan hökuməti qeyri-neft sektorunun inkişafı və "ağıllı şəhər" layihələri ilə yeni iş yerləri yaratmağı hədəfləsə də, müstəqil ekspertlər institusional islahatlar (əmək hüquqlarının qorunması, şəffaf statistika, təhsil islahatı) olmadan real işsizlik probleminin həll olunmayacağı qənaətindədirlər.

 Həmçinin bax 

 İşsizlik dərəcəsinə görə ölkələrin siyahısı

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 



 Quliyev Rüfət Muradxan oğlu. "Azərbaycan Republikasında məşğulluq və işsizliyin statistik qiymətləndirilməsi" mövzusunda magistr dissertasiyası. Bakı — 2014.



 Xarici keçidlər 

 Azərbaycanda işsizliyin coğrafiyası (2020)
 Sakhavat Yusifov. Azərbaycanda əlilliyi olan şəxslərin məşğulluğu və inklüziv əmək bazarının qurulması. Kekalove Adaptive. 2022. ffhal-04181414ff