Mirzə Möhsün Xəyali

Mirzə Möhsün Xəyali və ya Mirzə Möhsün Qubeyi Xəyali () — XIX əsr Azərbaycan şairi, "Gülüstan" ədəbi məclisinin üzvlərindən biri.

 Həyatı 
Mirzə Möhsün Xəyali 1824-cü ildə Quba şəhərində anadan olmuşdur. İlk təhsilini atasından almış, onun rəhbərliyi ilə fars dilini mükəmməl şəkildə mənimsəmişdir. Daha sonra dövrünün tanınmış və nüfuzlu alimlərindən biri olan Molla Əli Axundun məktəbində təhsilini davam etdirmişdir.

Əsas dolanışıq mənbəyi müəllimlik olan şairin maddi vəziyyəti zamanla çətinləşmiş, bu səbəbdən Bakıya köçməyə məcbur olmuşdur. Rus dilini sərbəst bilməsi ona dövlət qulluğunda çalışma imkanı yaratmış, Mirzə Möhsün Xəyali müəllimlik fəaliyyətini dayandıraraq quberniya idarələrində tərcüməçi kimi xidmətə başlamışdır.

Bununla yanaşı, o, ədəbi fəaliyyətini davam etdirmiş və müasirləri arasında şair kimi tanınmışdır. Mirzə Möhsün Xəyali 1904-cü ildə Bakı şəhərində 80 yaşında vəfat etmişdir.

 Yaradıcılığı 
Mirzə Möhsün Xəyalinin ədəbi irsi tam şəkildə dövrümüzə çatmamışdır. Onun yarımçıq divanı və bir sıra əlyazma mənbələri təxminən üç yüzə yaxın qəzəldən ibarət şeirlərini əhatə edir. Şairin məhəbbət lirikasında inciklik, kədər, ümidsizlik, ayrılıq (hicran) və daxili iztirab motivləri əsas yer tutur.

Bakı mühiti Mirzə Möhsün Xəyalinin yaradıcılığına mühüm təsir göstərmişdir. Bakıda yaşadığı illərdə qələmə aldığı ilk qəzəllərində dini motivlərə rast gəlinməklə yanaşı, əsasən dünyəvi məhəbbət mövzuları üstünlük təşkil edir. Sadə və anlaşılan dildə yazılmış bu qəzəllərdə saf və azad sevgi, ayrılıq həsrəti, daxili kədər, həmçinin vəfasız gözəllərə ünvanlanan giley və şikayətlər ifadə olunmuşdur. Klassik poeziya ənənələrinin davamçılarından biri olan Mirzə Möhsün Xəyali, dövrünün bir sıra digər şairləri kimi, yaradıcılığında qəzəl janrının çərçivəsindən kənara çıxmamışdır.

 Xatirəsi 
2012-ci ildə Mirzə Möhsün Xəyalinin “Divan”ı Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunda mühafizə olunan əlyazması əsasında filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Nailə Mustafayeva tərəfindən nəşrə hazırlanmış, elmi redaktoru Paşa Kərimov olmaqla “Elm və təhsil” nəşriyyatında çap olunmuşdur.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

 X.Mirzəyeva. Mirzə Möhsün Xəyalinin “Mərsiyə”si

Kateqoriya:Azərbaycan şairləri
Kateqoriya:Azərbaycanlı şairlər