Mahmud Makal

Mahmud Makal (; ) — Türkiyə yazıçısı, şairi və müəllimi. O, 1950-ci ildə "Bizim kənd" adlı kitabının nəşri ilə "kənd ədəbiyyatı" hərəkatının əsasını qoymuşdur.

 Erkən həyatı 

Mahmud Makal 1 yanvar 1930-cu il tarixində Aksarayın Gülağaç rayonuna bağlı Dəmirçi adlı kiçik yaşayış məntəqəsində anadan olmuşdur. 1943-cü ildə İvriz Kənd İnstitutunda ədəbiyyat və poeziya üzrə təhsil almağa başlamışdır. Onun şeirləri ilk dəfə 1945-ci ildə "Türkə doğru, 1946-cı ildə isə "'"Kənd İnstitutu" jurnallarında dərc edilmişdir. Müəllif eyni zamanda "Varlıq" jurnalında çap olunan "Kənd qeydləri" ilə daha geniş oxucu auditoriyasının diqqətini cəlb etmişdir.

1947-ci ildə İvriz Kənd İnstitutunu bitirdikdən sonra Mahmud Makal altı il müddətində Aksarayın Nurgöz kəndində müəllim kimi çalışmışdır. O, bu fəaliyyətə başladığı zaman cəmi on yeddi yaşında olmuş və bir çox kənd sakinlərinin uşaqlarının təhsili üçün imamların kifayət edəcəyini düşündüyü bir şəraitdə, son dərəcə sadə məktəb binalarında dərs deməyə məcbur qalmışdır.

Müəllifin Mərkəzi Anadolunun bir kəndində apardığı bu erkən müəllimlik illərinə dair müşahidələri kənd ədəbiyyatı hərəkatının ilk nümunəsi sayılan "Bizim kənd" adlı kitabında toplanmışdır.

1954-cü ildə Mahmud Makalın Dəmirçi və Nurgöz kəndlərindəki həyatla bağlı erkən dövrə aid iki əsəri — "Bizim kənd" və "Kəndimdən" Ser Vindhem Dids tərəfindən ingilis dilinə tərcümə edilmiş və "Anadoluda bir kənd" adı altında birgə nəşr edilmişdir. Həcmcə kiçik olan bu kitab əsasən "Eşşəklə şumlama" və "Pulun saxlandığı yer" kimi kənd həyatının müxtəlif cəhətlərini əks etdirən epizodik təsvirlərdən ibarət olmuşdur. Müasir oxucular üçün redaksiya qeydləri çox zaman müəllifin böyük şəhər həyatından uzaq bir Anadoluda böyüməsi və müəllimlik fəaliyyəti zamanı qazandığı şəxsi təcrübəyə əsaslanan fikirlərinə tənqidi yanaşması səbəbindən narahatedici təsir bağışlaya bilmişdir.

Əsərin ingiliscə nəşrinə yazılmış ön sözdə Lyuis V. Tomas bu kitabı həqiqi mənada bir türk kəndlisinin qələmə aldığı ilk əsərlərdən biri kimi qiymətləndirmiş, redaktor Pol Stirlinq isə Mahmud Makalı kəndi daxildən təsvir edən ilk həqiqi kəndli müəllif kimi səciyyələndirmişdir. İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı quraqlıq, aclıq və ərzaq bölgüsü dövründə yazılmış bu əsər dərin yoxsulluğu və geniş yayılmış xurafatı bütün çılpaqlığı ilə əks etdirmiş, islahat yönlü hakim dairələrin rəğbətini qazanmamışdır. Kitab Türkiyə miqyasında güclü ictimai reaksiyalara səbəb olmuş, nəticədə Mahmud Makal bir müddət həbs edilmişdir. Buna baxmayaraq, onun işinə xitam verilmiş və tezliklə azadlığa buraxılmışdır.ceza almadı.

 Sonrakı illəri 

Mahmud Makal 1953-cü ildə Ankarada yerləşən Qazi İnstitutuna daxil olmuş, eyni zamanda Avropa Sosiologiya Mərkəzində tədqiqat aparmaq məqsədilə Fransaya səfər etmişdir. 1965-ci il seçkilərində Türkiyə Fəhlə Partiyasından İstanbul üzrə namizəd kimi iştirak etmişdir. Daha sonra Antalya, Ankara və Adana bölgələrində ibtidai məktəblər üzrə müfəttiş vəzifəsində çalışmışdır. 1971-ci ildə bu vəzifədən ayrılaraq İstanbul Sağır və Lal Məktəbində türk dili müəllimi kimi fəaliyyətə başlamışdır. 1971–1972-ci illərdə "Bizim kənd''" nəşriyyatını idarə etmiş, 1972-ci ildə isə Venesiya Universitetində türk dili və ədəbiyyatı fənnini tədris etmişdir. 1976-cı ildə Qara dəniz Mis Müəssisəsində tutduğu vəzifədən təqaüdə çıxmışdır. Onun əsərləri ingilis dili ilə yanaşı alman, rus, fransız, italyan, ivrit, macar və bolqar dillərinə də tərcümə edilmişdir. 1967-ci ildə UNESCO tərəfindən Mahmud Makal gənclər üçün nümunə şəxsiyyət kimi təqdim edilmişdir.

Mahmud Makal 2018-ci ildə Ankarada yerləşən Hacəttəpə Tədris və Tədqiqat Xəstəxanasında vəfat etmişdir.

 Əsərləri 
Mahmud Makalın əsərləri aşağıdakı kimidir:

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
BBC programmes from the 1960s created by Makal

Kateqoriya:Türkiyə yazıçıları
Kateqoriya:Türkiyə şairləri
Kateqoriya:XX əsr şairləri