Haynrix Rorer

Haynrix Rorer (; ) — skanedici tunel mikroskopunun (STM) layihələndirilməsinə görə 1986-cı il Fizika üzrə "Nobel" mükafatını Gerd Binniq ilə paylaşan isveçrəli fizik. Mükafatın digər yarısı isə Ernst Ruskaya verilmişdir. including the Nobel Lecture, December 8, 1986 Scanning Tunneling Microscopy – From Birth to Adolescence Onun xatirəsinə Yaponiya Səth Elmləri Cəmiyyəti, IBM Research – Zurich, İsveçrənin Yaponiyadakı səfirliyi və xanım Rorer tərəfindən hər üç ildən bir "Haynrix Rorer" medalı təqdim olunur. Bu medalı Nano Seul 2020 konfransında təqdim olunan "Haynrix Rorer" mükafatı ilə qarışdırmaq olmaz.

 Bioqrafiyası 

Rorer Sankt-Qallendəki Buks şəhərində əkiz bacısından yarım saat sonra anadan olmuşdur. 1949-cu ildə ailəsi Sürixə köçənə qədər qayğısız bir kənd uşaqlığı keçirmişdir. O, 1951-ci ildə İsveçrə Federal Texnologiya İnstitutuna daxil olmuş, burada Volfqanq Pauli və Paul Şerrerin tələbəsi olmuşdur. Onun doktorluq dissertasiyasına kriogen mühəndisliyi sahəsində çalışan P. Qrassman rəhbərlik etmişdir. Rorer, Yorqen Lükke Olsen tərəfindən başladılan bir layihə çərçivəsində, maqnit sahəsi tərəfindən stimullaşdırılan ifratkeçirici keçid zamanı ifratkeçiricilərin uzunluq dəyişikliklərini ölçmüşdür. Tədqiqatları zamanı o, ölçmələrin vibrasiyaya qarşı həddindən artıq həssas olması səbəbindən işlərinin böyük hissəsini şəhər yuxuya getdikdən sonra — gecə vaxtı görməli olduğunu aşkar etmişdi.

Onun təhsili İsveçrə dağ piyada qoşunlarında hərbi xidmət keçməsi ilə əlaqədar fasiləyə uğramışdır. 1961-ci ildə Roza-Mari Eqqer ilə evlənmişdir. Onların ABŞ-yə bal ayı səyahəti, həmçinin Nyu-Cersidəki Ratqers Universitetində Berni Serin ilə birgə II növ ifratkeçiricilərin və metalların istilik keçiriciliyi üzərində tədqiqat aparmağı da əhatə etmişdi.

1963-cü ildə o, Ambros Şpayzerin rəhbərliyi altında Rüşlikondakı IBM Tədqiqat Laboratoriyasına qoşulmuşdur. IBM-dəki ilk illərində impulsiv maqnit sahələrində maqnitomüqavimətli Kondo sistemlərini öyrənmişdir. Daha sonra maqnit faza diaqramlarını öyrənməyə başlamış və bu, nəticədə onu kritik hadisələr sahəsinə gətirib çıxarmışdır.

1974-cü ildə o, Santa-Barbarada yerləşən Kaliforniya Universitetində yaradıcılıq məzuniyyəti (sabbatical) keçirərək Vins Cakarino və Alan Kinq ilə birlikdə nüvə maqnit rezonansını (NMR) öyrənmişdir.

Rorer 1982-ci ilə qədər skanedici tunel mikroskopu üzərində çalışmışdır. O, 1986-cı ildə "IBM Fellow" fəxri adına layiq görülmüş və 1986–1988-ci illərdə tədqiqat laboratoriyasının fizika şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. Rorer 1990-cı ildə İsveçrə Fizika Cəmiyyətinin fəxri üzvü, 2008-ci ildə isə Academia Sinica-nın fəxri akademiki seçilmişdir.

Rorer 16 may 2013-cü ildə İsveçrənin Vollerau şəhərindəki evində, 79 yaşında təbii səbəblərdən vəfat etmişdir.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:6 iyunda doğulanlar
Kateqoriya:1933-cü ildə doğulanlar
Kateqoriya:16 mayda vəfat edənlər
Kateqoriya:2013-cü ildə vəfat edənlər
Kateqoriya:Əlifba sırasına görə şəxslər
Kateqoriya:Əlifba sırasına görə alimlər
Kateqoriya:Eksperimental fiziklər
Kateqoriya:IBM əməkdaşları
Kateqoriya:İsveçrə Federal Texnologiya İnstitutunun məzunları
Kateqoriya:Əlifba sırasına görə Nobel mükafatı laureatları
Kateqoriya:Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatları
Kateqoriya:İsveçrəli Nobel mükafatı laureatları