Sistemlər ekologiyası

Sistemlər ekologiysı, Sistem ekologiyası və ya Sistemli ekologiya — sistemli analizin prinsip və konsepsiyalarının ekologiyaya tətbiqini öyrənən fənlərarası sahə. Sistemli ekologiya ümumi ekologiyanın müstəqil bölməsi kimi müasir riyazi metodların, kibernetikanın və mürəkkəb ekosistemlərin formal sadələşdirilməsi üsullarının inkişafı nəticəsində formalaşmışdır.

 Vəzifələri 

Sistemli ekologiyanın əsas vəzifəsi ekosistemin strukturunu və fəaliyyətini tam bir sistem kimi tədqiq etməkdir. Bu tədqiqatlar növlərin bir-biri və ətraf mühitlə olan enerji və maddə mübadiləsi əlaqələrini kəmiyyət baxımından proqnozlaşdırmağa imkan verir.

 Tədqiqat metodları 

Sistemlər ekologiyasının əsasını sistemli analiz təşkil edir. Bu yanaşmada aşağıdakı aparat və metodlardan istifadə edilir:
 Riyazi modelləşdirmə: Ekosistemlərin fəaliyyətini təsvir edən diferensial tənliklər və simulyasiya modelləri.
 Əməliyyatların tədqiqi: Resursların idarə edilməsi üçün optimallaşdırma üsulları.
 Çoxölçülü statistika: Böyük həcmli ekoloji verilənlərin () emalı.

Müasir sistemli ekologiya, həmçinin antropogen təsirləri nəzərə alan "ekoloji-iqtisadi" () sistemlərin analizini də prioritet hesab edir.

 İnkişaf istiqamətləri 

Sistemli analizin tətbiqi iki əsas istiqamətdə inkişaf edir:
 Simulyasiya modelləri: Real ekoloji proseslərin kompüter mühitində sınaqdan keçirilməsi və gələcək ssenarilərin (məsələn, iqlim dəyişikliyi təsirləri) modelləşdirilməsi.
 İerarxik təşkilatlanma: Bioloji sistemlərin çoxsəviyyəli (molekuldan biosferə qədər) strukturunun və bu səviyyələr arasındakı qarşılıqlı əlaqənin öyrənilməsi.

 İstinadlar 

 Biblioqrafiya 

 Gregory Bateson, Steps to an Ecology of Mind, 2000.
 Kenneth Edmund Ferguson, Systems Analysis in Ecology, WATT, 1966, 276 pp.
 Efraim Halfon, Theoretical Systems Ecology: Advances and Case Studies, Academic Press, 1979.
 J. W. Haefner, Modeling Biological Systems: Principles and Applications, London., UK, Chapman and Hall 1996, 473 pp.
 Richard F Johnston, Peter W Frank, Charles Duncan Michener, Annual Review of Ecology and Systematics, 1976, 307 pp.
 Jorgensen, Sven E., "Introduction to Systems Ecology", CRC Press, 2012. 
 R.L. Kitching, Systems ecology, University of Queensland Press, 1983.
 Howard T. Odum, Systems Ecology: An Introduction, Wiley-Interscience, 1983.
 Howard T. Odum, Ecological and General Systems: An Introduction to Systems Ecology. University Press of Colorado, Niwot, CO, 1994.
 Friedrich Recknagel, Applied Systems Ecology: Approach and Case Studies in Aquatic Ecology, 1989.
 James. Sanderson & Larry D. Harris, Landscape Ecology: A Top-down Approach, 2000, 246 pp.
 Sheldon Smith, Human Systems Ecology: Studies in the Integration of Political Economy, 1989.
 Shugart, H.H., O’Neil, R.V. (Eds.) Systems Ecology, Dowden, Hutchinson & Ross, Inc., 1979.
 Van Dyne, George M., Ecosystems, Systems Ecology, and Systems Ecologists, ORNL- 3975. Oak Ridge National Laboratory, Oak Ridge, TN, pp. 1–40, 1966.
 Patten, Bernard C. (editor), "Systems Analysis and Simulation in Ecology", Volume 1, Academic Press, 1971.
 Patten, Bernard C. (editor), "Systems Analysis and Simulation in Ecology", Volume 2, Academic Press, 1972.
 Patten, Bernard C. (editor), "Systems Analysis and Simulation in Ecology", Volume 3, Academic Press, 1975.
 Patten, Bernard C. (editor), "Systems Analysis and Simulation in Ecology", Volume 4, Academic Press, 1976.

 Əlavə ədəbiyyat siyahısı 

 Джефферс Дж. Введение в системный анализ: применение в экологии. — М.: Мир, 1981. — 256 с.
 Песенко Ю. А. Принципы и методы количественного анализа в фаунистических исследованиях. — М.: Наука, 1982. — 287 с.
 Уильямсон М. Анализ биологических популяций / Пер. з англ. А. Д. Базыкина. — М.: Мир, 1975. — 271 с.

 Xarici keçidlər 

 Təşkilatlar
Systems Ecology Department at the Stockholm University.
Systems Ecology Department at the University of Amsterdam.
Systems ecology Lab at SUNY-ESF.
Systems Ecology program at the University of Florida
Systems Ecology program at the University of Montana
Terrestrial Systems Ecology of ETH Zürich.

Kateqoriya:Sistem nəzəriyyəsi
Kateqoriya:Formal elmlər
Kateqoriya:Ətraf-mühitlə bağlı elmlər
Kateqoriya:Sistemlər ekologiyası
Kateqoriya:Ətraf-mühit haqqında sosial elmlər