Öhdəlik sxemi

Öhdəlik sxemi () — seçilmiş dəyəri əvvəlcədən təsbit etməyə və onu digər tərəflərdən gizli saxlamağa imkan verən kriptoqrafik primitiv. Bu zaman daha sonra həmin dəyərin açıqlanması mümkündür. Öhdəlik sxemləri elə qurulmuşdur ki, göndərən tərəf göndərişdən sonra seçilmiş dəyəri və ya iddianı dəyişdirə bilməmişdir. Beləliklə, öhdəlik sxemləri verilənlərin bağlanmasını təmin etmişdir. Öhdəlik sxemləri kriptoqrafik protokolların bir sıra sahələrində tətbiq olunmuşdur. Bunlara təhlükəsiz sikkə atma), sıfır biliklə isbat protokolu, məxfi hesablamalar protokolu və digərləri daxil olmuşdur.

Bu mexanizmin izahı üçün belə bir nümunə göstərilmişdir: göndərən şəxs mesajı kilidli bir qutuya yerləşdirmiş, daha sonra həmin qutunu alıcıya ötürmüşdür. Mesaj alıcıdan gizli qalmışdır, çünki o, kilidi müstəqil şəkildə aça bilməmişdir. Qutu alıcının əlinə keçdikdən sonra göndərən onun məzmununu dəyişdirə bilməmişdir. Sonradan göndərən açarı alıcıya təqdim etdikdə qutu asanlıqla açılmışdır.

 Tarixi 
Öhdəlik sxemləri anlayışı ilk dəfə 1988-ci ildə Jil Brassar, Devid Çaum və Klod Kreponun NP sinfinə aid müxtəlif sıfır biliklə isbat protokollarının tərkib hissəsi kimi formallaşdırılmışdır. Bu konsepsiya ondan əvvəl də istifadə olunmuşdur, lakin formal şəkildə işlənməmişdir. Öhdəlik anlayışı Manuel Blüm və digər tədqiqatçıların işlərində, həmçinin Lesli Lamportun ilkin bir dəfəlik birbitlik imza sxemində də rast gəlinmişdir.

 Quruluşu 
Öhdəlik sxemi ya tam bağlayıcı (yəni Alisa, istənilən hesablamalara malik olsa belə, qutunun məzmununu ötürmədən sonra dəyişdirə bilməmişdir), ya da mükəmməl gizlədici (yəni Bob, istənilən hesablamalara malik olsa belə, Alisa açarı təqdim etməyənədək qutunu aça bilməmişdir) ola bilmişdir. Lakin eyni zamanda həm tam bağlayıcı, həm də mükəmməl gizlədici olmaq mümkün olmamışdır.

 Mənbə 
 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 


 Əlavə ədəbiyyat 


Kateqoriya:Kriptoqrafiya