Əbu Həfs ən-Nəsəfi

Əbu Həfs Nəcməddin Ömər ibn Məhəmməd ibn Əhməd ən-Nəsəfi əs-Səmərqəndi (; ) — Hənəfi fəqih, mühəddis, müfəssir və kəlamçı.

 Bioqrafiyası 
Buxara yaxınlığındakı Nəsəfdə (indiki Qarşi) doğulub. İlk təhsilini burada alıb. Çoxlu müəllimlərdən dərs alıb. 550 alimdən hədis nəql edib. Bu haqda "Tədadü şüyuxi-Ömər" adlı əsərin qələmə alındığı da deyilib. Müəllimlərindən bəziləri bunlardır: Əbu Yusr əl-Pəzdəvi, Cəmaləddin Həmid ibn Məhəmməd ər-Riğədmuni, Məhəmməd ibn Məhan əl-Kəbindəvi, Ömər ibn Məhəmməd əl-Buxari əl-Hoşnami, Əhməd ibn Abdullah əs-Sibği, İsmayıl ibn Məhəmməd ət-Tənuhi, Əbül-Muin ən-Nəsəfi, Əbu Əli Həsən ibn Əbdülməlik ən-Nəsəfi. Qaraxanlılar dövrünün ən qabaqcıl elm adamlarından olan Nəsəfi, müxtəlif sahələrə aid əsərlər qələmə almışdır. Qüvvətli yaddaşı, iti zəkası və çox sayda hədisi əzbər bilməsi səbəbi ilə ona "Müftis-səqaleyn" və "Nəcməddin" ləqəbləri ilə "hafiz" titulu verilmişdir. Ancaq hədis rəvayətində zəif olduğu deyilmişdir. Nəsəfinin Bağdatda "Tətvilül-əsfar li-təhsilil-əxbər" adlı əsərini tədris etdiyi və bir çox şəxsin ondan hədis nəql etdiyi söylənmişdir. Həmçinin onun, həcc ziyarəti üçün getdiyi Məkkədə Carullah əz-Zəmahşəri ilə görüşdüyü deyilmişdir. Tələbələri arasında Bürhanəddin əl-Mərğinani, Əbu Həfs Ömər ibn Məhəmməd ibn Ömər əl-Aqili, Müvəffəqəddin Əhməd ibn Məhəmməd əl-Xarəzmi, Əbu Bəkr Əhməd ibn Əli əl-Bəlxi əz-Zahir, Əbül-Fəzl Məhəmməd ibn Əbdülcəlil əs-Səmərqəndi, Əhməd ibn Musa əl-Keşşani, Bürhanəddin Məhəmməd ibn Həsən əl-Kəsani və Əbül-Leys Əhməd ibn Ömər ən-Nəsəfi (oğlu) vardır. O, hicri 537-ci (1142) ildə Səmərqənddə vəfat etmişdir.

 Əsərləri 
Onun qələmə aldığı əsərlərdən bəziləri bunlardır:

 Əqaidün-Nəsəfi. Bu risalə Nəsəfini məşhurlaşdıran əsərlərdəndir (London 1843).
 əl-Mənzumətün-Nəsəfiyyə. Hənəfilər arasında məşhur olan müxtəsər bir fiqhi mətndir (Ştutqart 1990, Ankara 1996, İstanbul 2019)
 ət-Teysir fit-təfsir. Əsərin yüzlərlə nüsxəsi dövrümüzə qədər gəlib çatmışdır (Beyrut 2019).
 əl-Əkməlül-ətvəl. Böyük həcmli bir təfsir olub, Qahirənin Xidiviyyə kitabxanasında bəzi nüsxələri mövcuddur.
 əl-Qənd fi zikri-uləmai-Səmərqənd. Mavəraünnəhir alimlərinin bioqrafiyalarını entiva edən əsər. İyirmi cild olduğu deyilir.
 Mətləun-nücum və məcməul-ülum. Ensiklopedik bir əsər olub, dini elmlərlə yanaşı, təbiət, riyazi elmlər, dil, ədəbiyyat, tarix kimi sahələri əhatə edən əlli yeddi bölmədən ibarətdir (Daşkənd 2015).
 Nəzmül-Camiis-sağir. Məhəmməd ibn Həsən əş-Şeybaninin əsəri ilə bağlı qələmə alınmış əsərdir.
 Məşariuş-şərai. Fiqhə aid müxtəsər bir əsərdir (Daşkənd 2021).

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 

 Əbül-Bərəkət ən-Nəsəfi
Kateqoriya:Sünni müsəlman İslam alimləri
Kateqoriya:Hədis alimləri
Kateqoriya:Hədis alimləri
Kateqoriya:Matüridilər