Frensis Qalton

Ser Frensis Qalton (, /ˈɡɔːltən/; ) — ingilis polimatı və Viktoriya dövründə evgenikanın banisidir; onun ideyaları sonradan davranış genetikasının əsasını təşkil etdi.

Qalton 340-dan çox məqalə və kitab yazmışdır. O, həmçinin korrelyasiyanın statistik konsepsiyasını inkişaf etdirmiş və orta dəyərə doğru reqressiyanı geniş şəkildə təbliğ etmişdir. O, insan fərqlərinin və zəkanın irsiliyinin öyrənilməsinə statistik metodlar tətbiq edən ilk şəxs olmuş və insan icmaları haqqında məlumat toplamaq üçün anket və sorğulardan istifadəni təqdim etmişdir ki, bu da onun genealoji və bioqrafik əsərləri və antropometrik tədqiqatları üçün lazım idi. O, "təbiət yoxsa tərbiyə" ifadəsini populyarlaşdırmışdır.In English at least since Shakespeare (The Tempest 4.1: a born devil, on whose nature nurture can never stick) and Richard Barnfield (Nature and nurture once together met / The soule and shape in decent order set.); in the 18th century used by Philip Yorke, 1st Earl of Hardwicke (Roach v. Garvan, "I appointed therefore the mother guardian, who is properly so by nature and nurture, where there is no testamentary guardian.")English usage is based on a tradition going back to medieval literature, where the opposition of nature ("instinct, inclination")  norreture ("culture, adopted mores") is a common motif, famously in Chretien de Troyes' Perceval, where the hero's effort to suppress his natural impulse of compassion in favor of what he considers proper courtly behavior leads to catastrophe. Lacy, Norris J. (1980) The Craft of Chrétien de Troyes: An Essay on Narrative Art, Brill Archive, p. 5. Onun "İrsi Dahi" (1869) kitabı dahilik və böyüklüyü öyrənmək üçün ilk sosial elmi cəhd olmuşdur.

İnsan zehninin tədqiqatçısı olaraq, o, psixometriya və differensial psixologiyanı, eləcə də şəxsiyyətin leksik hipotezini yaratmışdır. O, məhkəmə tibb elmində faydalı olduğunu sübut edən barmaq izlərini təsnif etmək üçün bir metod hazırlamışdır. O, həmçinin duanın gücü üzərində tədqiqat aparmış və dua edilənlərin ömrünə heç bir təsir göstərmədiyinə görə onun heç bir təsiri olmadığı qənaətinə gəlmişdir. Müxtəlif hadisələrin elmi prinsiplərini axtarması hətta çay dəmləmək üçün optimal üsula qədər uzanmışdır. Elmi meteorologiyanın təşəbbüskarı olaraq, o, ilk hava xəritəsini hazırlamış, antisiklonlar nəzəriyyəsini irəli sürmüş və Avropa miqyasında qısamüddətli iqlim hadisələrinin tam qeydini yaradan ilk şəxs olmuşdur. O, həmçinin diferensial eşitmə qabiliyyətini sınaqdan keçirmək üçün Qalton fitini icad etmişdir. Qalton 1909-cu ildə elmə verdiyi töhfələrə görə cəngavər tituluna layiq görülmüşdür. O, Çarlz Darvinin əmisi oğlu idi.

Son illərdə o, sosial darvinizm, evgenika və bioloji irqçiliyin tərəfdarı olduğuna görə ciddi tənqidlərə məruz qalmışdır; həqiqətən də o, yevgenikanın qabaqcıllarından biri idi və bu termini 1883-cü ildə irəli sürmüşdür.

Qalton irsiyyətin və ətraf mühitin insan qabiliyyətinə və sosial irəliləyişinə nisbi təsiri ilə bağlı akademik müzakirəni formalaşdırmaq üçün "təbiət və tərbiyə" ifadəsini populyarlaşdırdığına görə tanınır.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 



Catalogue of the Galton papers  held at University College London

Kateqoriya:16 fevralda doğulanlar
Kateqoriya:1822-ci ildə doğulanlar
Kateqoriya:Birminhemdə doğulanlar
Kateqoriya:17 yanvarda vəfat edənlər
Kateqoriya:1911-ci ildə vəfat edənlər
Kateqoriya:Əlifba sırasına görə şəxslər
Kateqoriya:Əlifba sırasına görə alimlər
Kateqoriya:Böyük Britaniya coğrafiyaşünasları
Kateqoriya:İngiltərə coğrafiyaşünasları
Kateqoriya:Britaniya antropoloqları
Kateqoriya:İngiltərə ixtiraçıları
Kateqoriya:London Kral Kollecinin məzunları
Kateqoriya:Triniti Kollecinin məzunları (Kembric)
Kateqoriya:Kembric Universitetinin məzunları
Kateqoriya:London Universitetinin məzunları
Kateqoriya:London Kral Cəmiyyətinin üzvləri
Kateqoriya:Darvin medalı ilə təltif olunanlar
Kateqoriya:Copli medalı ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:Cəngavər bakalavrları
Kateqoriya:Vərəm xəstəliyindən ölənlər
Kateqoriya:Antropometriya