Xorvatiya Milli Teatrı (Split)

Splitdəki Xorvatiya Milli Teatrı (xorvatca: Hrvatsko narodno kazalište u Splitu) — Xorvatiyanın Split şəhərində yerləşən milli teatr, bu günə qədər mövcud olan ən qədim milli teatr (1893-cü ildə açılıb) və əsas opera və teatr məkanı, Dalmatiyanın əhəmiyyətli mədəniyyət mərkəzi.

Teatr Split şəhərinə məxsusdur və Xorvatiya Mədəniyyət Nazirliyinə tabedir.

 Tarixi 
Teatr binası əvvəlcə 1893-cü ildə o vaxtkı mer Gajo Bulatın dövründə Split Bələdiyyə Teatrı kimi inşa edilmişdir.
Bina yerli memarlar Emilio Vecchietti və Ante Bezić tərəfindən layihələndirilmiş, daxili dekorasiya isə Eugenio Scomparini, Napoleone Cozzi və Josip Varvodić tərəfindən hazırlanmışdır.
1000 nəfərlik tutumu olan (Split əhalisi 16.000 nəfər olduğu bir vaxtda) teatr, tamamlandığı zaman Cənub-Şərqi Avropanın ən böyük teatrı idi.
Bina əvvəlcə səyyar truppaların (əsasən italyan) tamaşalarını səhnələşdirmək üçün istifadə edilmişdir, çünki 19-cu əsrin sonlarına qədər Split şəhərində tam ştatlı dram ansamblı yox idi.

İlk peşəkar teatr truppası 1920-ci ildə, bina ilk dəfə təmir edildikdə və teatrın adı "Dalmatiya Milli Teatrı" olaraq dəyişdirildikdə meydana gəlmişdir. 1928-ci ildə Yuqoslaviya Krallığı dövründə teatr Sarayevo Milli Teatrı ilə birləşdirildi və "Qərb Regionları üçün Milli Teatr" (Narodno pozorište za zapadne oblasti) adlandırıldı. Elə həmin il peşəkar aktyor ansamblı hakimiyyət orqanları tərəfindən ləğv edildi. Lakin İvo Tijardoviçin rəhbərlik etdiyi bir qrup sənətçi 1930-cu illərə qədər opera və operettalar ifa etməyə davam edən Split Teatr Cəmiyyətini yaratdı.

1940-cı ildə teatr qısa bir dirçəliş dövrü yaşadı, hazırkı adını qəbul etdi və ilk dəfə opera, dram və balet ansambllarını yerləşdirdi. 
Tijardoviç teatrın ilk meneceri oldu, dram şöbəsinə Marko Fotez, opera və balet şöbələrinə isə Oskar Jozefoviç və Ana Roje rəhbərlik etdilər.
Lakin bu çiçəklənmə dövrü qısa sürdü, çünki teatr 1941-ci ildə İkinci Dünya Müharibəsi zamanı İtaliya işğalının başlaması ilə yenidən bağlandı. Cənubi Xorvatiyanın bir hissəsi Dalmatiya qubernatorluğuna daxil edildi. İkinci Dünya Müharibəsi başa çatdıqdan sonra teatr 1 iyul 1945-ci ildə yenidən açıldı və ilk mövsümünü həmin ilin sentyabrında xorvat müəllifi Mirko Boqoviçin pyesinin tamaşası ilə açdı.

O vaxtdan bəri teatr fasiləsiz fəaliyyət göstərir. Yalnız bir dəfə, 1970-ci ilin fevral ayında teatr binası yanğın nəticəsində demək olar ki, tamamilə məhv edildi. Növbəti onillikdə (1970-ci illər) Split teatr truppası yeni bərpa edilmiş teatr 1980-ci ilin may ayında yenidən açılana qədər şəhərin digər məkanlarında çıxış etdi.

 İstinadlar