Beynəlxalq vergitutma

Beynəlxalq vergitutma —  müxtəlif ölkələrin vergi qanunlarına tabe olan şəxs və ya müəssisə üçün verginin öyrənilməsi və ya müəyyən edilməsidir həmçinin vəziyyətə uyğun olaraq ayrı-ayrı ölkənin vergi qanunlarının beynəlxalq aspektləri. Hökumətlər adətən öz gəlir vergisinin əhatə dairəsini ərazi baxımından müəyyən şəkildə məhdudlaşdırır və ya ekstraterritorial gəlirlə bağlı vergitutma ilə əvəzləşdirmələri nəzərdə tutur. Məhdudiyyət üsulu ümumiyyətlə ərazi, yaşayış yeri və ya istisna sistemi formasında olur. Bəzi hökumətlər iki və ya daha çox xüsusiyyətləri olan hibrid sistemi tətbiq etməklə bu üç geniş sistemin hər birinin fərqli məhdudiyyətlərini yumşaltmağa çalışmışlar.

Bir çox hökumət fiziki şəxslərə və/yaxud müəssisələrə gəlirlərinə görə vergi verir. Bu cür vergitutma sistemləri çox müxtəlifdir və geniş ümumi qaydalar yoxdur. Bu dəyişikliklər ikiqat vergitutma potensialı yaradır (burada eyni gəlir müxtəlif ölkələr tərəfindən vergiyə cəlb edilir) və vergi tutulmur (gəlir heç bir ölkə tərəfindən vergiyə cəlb edilmədikdə). Gəlir vergisi sistemləri yalnız yerli gəlirə və ya dünya üzrə gəlirə vergi tətbiq edə bilər. Ümumiyyətlə, dünya miqyasında gəlirin vergiyə cəlb edildiyi yerlərdə digər yurisdiksiyalara ödənilən vergilər üçün vergilərin azaldılması və ya xarici kreditlər nəzərdə tutulur. Demək olar ki, bu cür kreditlərə məhdudiyyətlər qoyulur. Çoxmillətli korporasiyalar, ümumiyyətlə, dünya miqyasında vergi öhdəliklərini azaltmaq üçün həm hüquqşünaslar, həm də mühasiblər arasında ixtisaslaşan beynəlxalq vergi mütəxəssislərini işə götürürlər.

İstənilən vergitutma sistemi ilə gəlirləri vergitutmanı azaldacaq şəkildə dəyişdirmək və ya yenidən xarakterizə etmək mümkündür. Yurisdiksiyalar tez-tez ümumi nəzarət edilən tərəflər arasında gəlirin dəyişdirilməsi ilə bağlı qaydalar tətbiq edir və bu qaydalara tez-tez transfer qiymət qaydaları deyilir. Rezidentliyə əsaslanan sistemlər vergi ödəyicisinin əlaqəli tərəflərdən istifadə etməklə gəlirin tanınmasını təxirə salmaq cəhdlərinə məruz qalır. Bir neçə yurisdiksiya bu cür təxirə salınmanı məhdudlaşdıran qaydalar tətbiq edir (“anti-təxirə salınma” rejimləri). Təxirə salınma, həmçinin bəzi hökumətlər tərəfindən xüsusi sosial məqsədlər və ya digər əsaslarla icazə verilir. Hökumətlər arasında razılaşmalar (müqavilələr) tez-tez kimin nəyi vergiyə cəlb etməli olduğunu müəyyən etməyə çalışır. Əksər vergi müqavilələri tərəflər arasında mübahisələrin həlli üçün ən azı skelet mexanizmini nəzərdə tutur.

 Tarixi 
Müasir beynəlxalq vergi rejiminin intellektual əsası 1923-cü ildə görkəmli siyasi iqtisadçılar və vergi hüququ ekspertləri tərəfindən Millətlər Liqası üçün hazırlanmış hesabatla qoyulmuşdur. Hesabatda ikiqat vergitutmanın mənfi təsirlərinin qarşısını almaq və azad ticarəti, beynəlxalq kapital axınını və iqtisadi artımı təşviq etmək üçün “ümumi prinsiplər” formalaşdırılıb. Məsələn, hesabat bir ştatın rezidentinə və ya vətəndaşına digər dövlətdə gəlir əldə etdikdə kimin vergi tutmasına icazə veriləcəyinin həlli üçün təlimatlar müəyyən etməyə çalışdı. Hesabat dərc olunmazdan əvvəl bu cür suallar ilk növbədə birtərəfli dövlət qərarları və ya ikitərəfli vergi müqavilələri vasitəsilə həll edilirdi.

 Vergi sistemləri 
Vergi sistemləri hökumətlər arasında dəyişir və ümumiləşdirməni çətinləşdirir. Spesifik məlumatlar nümunə kimi nəzərdə tutulmuşdur və xüsusi hökumətlərə aiddir həmçinin geniş şəkildə tanınmayan çoxmillətli qaydalara aiddir. Vergilər müxtəlif gəlir ölçülərindən, o cümlədən yerli mühasibat uçotu konsepsiyalarına uyğun olaraq xalis gəlirdən (bir çox ölkələrdə buna “mənfəət” kimi istinad edilir), ümumi daxilolmalar, ümumi marja (satış xərcləri çıxılmaqla satış) və ya konkret kateqoriyalar çıxılmaqla, daxilolmaların xüsusi kateqoriyalarından tutula bilər. Başqa cür göstərilmədiyi təqdirdə, "gəlir" termini geniş şəkildə oxunmalıdır.

Yurisdiksiyalar çox vaxt fiziki şəxslərdən fərqli olaraq müəssisələrə gəlirə əsaslanan rüsumlar tətbiq edirlər. Müəssisələr çox vaxt bütün gəlir növləri üzrə vahid qaydada vergiyə cəlb olunur, fiziki şəxslər isə gəlirin xarakterindən və ya mənbəyindən asılı olaraq müxtəlif üsullarla vergiyə cəlb olunurlar. Bir çox yurisdiksiyalar bir və ya bir neçə növ müəssisəyə həm müəssisə səviyyəsində, həm də mülkiyyətçi səviyyəsində vergi qoyur.E.g., the U.S. taxes corporations on their income and their shareholders on dividends distributed from the corporation. See U.S. IRC sections 11, 1, and 61. Bu yurisdiksiyalar təşkilatın sahiblərinin birbaşa müəssisənin gəlirindən vergiyə cəlb edilib-edilmədiyini müəyyən etmək üçün çox vaxt həmin yurisdiksiyanın şirkət qanunvericiliyinə və ya digər yurisdiksiyalara əsaslanır. Bununla belə, hüquqi formasından asılı olmayaraq qurumları xarakterizə edən ABŞ qaydaları da daxil olmaqla, nəzərəçarpacaq istisnalar var.U.S. Internal Revenue Service (U.S. IRS) Reg. (hereafter 26 CFR) §§301.7701-2 and -3  .

İdarəetməni sadələşdirmək və ya digər gündəmlər üçün bəzi hökumətlər “hesab olunan” gəlir rejimləri tətbiq etmişlər. Bu rejimlər vergi ödəyicilərinin bəzi sinfini digər vergi ödəyiciləri üçün tətbiq olunan vergi sisteminə uyğun olaraq, lakin vergi ödəyicisi tərəfindən alınmış kimi güman edilən gəlir səviyyəsinə əsasən vergiyə cəlb edir. Hansı rüsumun düzgün olması ilə bağlı mübahisələr yarana bilər. Mübahisələrin həlli prosedurları çox müxtəlifdir və icra məsələləri beynəlxalq arenada daha mürəkkəbdir. Vergi ödəyicisi üçün mübahisələrin son həlli müsadirə oluna biləcək bütün əmlakı alaraq yurisdiksiyanı tərk etməkdir. Hökumətlər üçün son qərar əmlakın müsadirəsi, müəssisənin həbsi və ya ləğvi ola bilər.

Vergi sistemləri arasında digər əsas konseptual fərqlər də mövcud ola bilər. Bunlara verginin müəyyən edilməsi və yığılması üçün qiymətləndirmə və özünüqiymətləndirmə vasitələri daxildir, lakin bununla məhdudlaşmır; səhvə görə sanksiyaların tətbiqi üsullarını; sistemin beynəlxalq aspektlərinə xas olan sanksiyalar; verginin icrası və yığılması mexanizmləri; və hesabat mexanizmləri.

Gəlirləri vergiyə cəlb edən ölkələr ümumiyyətlə iki sistemdən birini istifadə edirlər: ərazi və ya yaşayış yeri. Ərazi sistemində yalnız yerli gəlir — ölkə daxilindəki mənbədən əldə edilən gəlir vergiyə cəlb olunur. Rezidentliyə əsaslanan sistemdə ölkənin rezidentləri dünya üzrə (yerli və xarici) gəlirlərinə görə, qeyri-rezidentlər isə yalnız yerli gəlirlərinə görə vergiyə cəlb olunurlar. Bundan əlavə, az sayda ölkə də bəzi hallarda qeyri-rezident vətəndaşlarının dünya üzrə gəlirlərinə vergi qoyur.

Rezidentliyə əsaslanan vergitutma sisteminə malik olan ölkələr adətən rezidentlərin xarici gəlirlərinə görə başqa ölkələrə ödədikləri vergi üçün ayırmalara və ya kreditlərə icazə verirlər. Bir çox ölkələr də ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması və ya azaldılması üçün bir-biri ilə vergi müqavilələri imzalayır. Korporativ gəlir vergisi vəziyyətində, bəzi ölkələr xarici gəlirin xüsusi maddələrinin vergitutma bazasından çıxarılmasına və ya təxirə salınmasına icazə verir.

 Fiziki şəxslər 
Aşağıdakı cədvəl fiziki şəxslərin ölkədə yaşayış yerindən və ya vətəndaşlığından asılı olaraq yerli və xarici gəlirlərinin vergiyə cəlb edilməsini ümumiləşdirir. Buraya Birləşmiş Millətlər Təşkilatına üzv olan bütün dövlətlər və müşahidəçi dövlətlər, onların məskunlaşdıqları asılı ərazilər (əksəriyyətində ayrıca vergi sistemləri var) və məhdud tanınması olan digər ölkələr daxildir. Cədvəldə gəlirə fiziki şəxslər tərəfindən iş və ya investisiya gəliri kimi hər hansı növ gəlir daxildir həmçinin ölkənin bu növlərdən ən azı birini vergiyə cəlb etməsi deməkdir. Rezident vətəndaşlığından asılı olmayaraq ölkədə yaşayan şəxs deməkdir, qeyri-rezident vətəndaş başqa yerdə yaşayan ölkə vətəndaşı deməkdir, qeyri-vətəndaş demək deyil.

Ölkə və ya əraziYerli gəlir vergisiXarici gəlirlərə vergilərQeydlər və mənbələr sakinlər qeyri-rezident vətəndaşlarFiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.Antigua abolishes personal income tax  , Jamaica Observer, 22 January 2016.Antigua Tax Residency: Here's Everything You Need To Know , iGlobal. , Deloitte.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.Worldwide Personal Tax and Immigration Guide , Ernst & Young.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.Business and Taxation Guide to Monaco  , Praxity, 2011.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.Pitcairn Today  , OnlinePitcairn.com.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.A French island without taxes , Le Monde diplomatique, January 2006. Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.St Kitts Tax Residency: Here's Everything You Need To Know , iGlobal. , Deloitte.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.Turks and Caicos Islands Personal Taxation  , Lowtax.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.Vanuatu Tax Residency: Here's Everything You Need To Know , iGlobal.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.10 Things You May Not Know About the Vatican , History, 12 March 2013.Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.The rip-off of the century in Wallis and Futuna , ActuFinance. Fiziki şəxslərin gəlirinə vergi tətbiq olunmur.Moroccan Sahara, that tax haven , Omar El Hyani. No tax on income of resident citizens,Tax? What Tax? The North Korean Taxation Farce , Yoo Gwan Hee, 2008. residence-based taxation of foreigners, territorial taxation of nonresident citizens.Enforcement Regulations for Foreign-Invested Business and Foreign Individual Tax Law , World Intellectual Property Organization.Territorial taxation.Territorial taxation.Interim Stabilisation Levy Act  , Government of Anguilla, March 7, 2011.Territorial taxation.Response by Belize , Organization of American States.Territorial taxation.Territorial taxation.Income Tax Act of the Kingdom of Bhutan 2001 , Ministry of Finance of Bhutan.Personal Income Tax Guide Book , Department of Revenue and Customs of Bhutan.Territorial taxation.Bolivia Highlights 2017  , Deloitte.Law 843, National Tax Service of Bolivia, 30 April 2014. Territorial taxation.Territorial taxation.Territorial taxation.Territorial taxation.Territorial taxation.General Code of Taxes 2011 , Ministry of Economy and Finances of Djibouti. Territorial taxation.Territorial taxation.Territorial Taxation.Grenada Tax Residency: Here's Everything You Need To Know , iGlobal.Territorial taxation.Territorial taxation.Professional Tax Code  , General Direction of Contributions and Taxes of Guinea-Bissau, 2014. Capital Tax Code  , General Direction of Contributions and Taxes of Guinea-Bissau, 2014. Territorial taxation.Territorial taxation.Territorial taxation.Libya Highlights 2019, Deloitte.Territorial taxation.Territorial taxation.Territorial taxation.Income Tax Act 1989 , Pacific Islands Legal Information Institute.Territorial taxation.Code of the Federated States of Micronesia , Legal Information System of the Federated States of Micronesia.Territorial taxation.Territorial taxation.Employment and Services Tax Act 2014 , Republic of Nauru Law.Territorial taxation.Territorial taxation.Revenue and Taxation , Pacific Islands Legal Information Institute.Territorial taxation.Territorial taxation.Territorial taxation.Territorial taxation.Income Tax Ordinance  , Government of Saint Helena.Income Tax Ordinance  , Government of Ascension Island.Island Council (Tristan da Cunha) Ordinance , Government of Tristan da Cunha.Territorial taxation.Territorial taxation.Territorial taxation.Appropriation act for the 2018 budget , Ministry of Finance of Somalia.Territorial taxation.Syria Highlights 2017  , Deloitte.Territorial taxation.Income Tax Rules 1997 , Pacific Islands Legal Information Institute.Territorial taxation.Income Tax Act 1992 , Pacific Islands Legal Information Institute.Territorial taxation.Residence-based taxation of citizens, territorial taxation of foreigners.Direct Taxes Act , Iranian National Tax Administration, integrated text of 22 July 2015.Residence-based taxation of citizens, territorial taxation of foreigners.Iraq Highlights 2020  , Deloitte, April 2020.Residence-based taxation of citizens, territorial taxation of foreigners.Residence-based taxation of citizens, territorial taxation of foreigners.Residence-based taxation.Law on the income tax on individuals , Chamber of Commerce and Industry of the Republic of Abkhazia. Residence-based taxation.Residence-based taxation.The Income Tax Ordinance 2003 , Sovereign Base Areas Administration, July 7, 2003.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Filing Information for Individuals in Certain U.S. Possessions , Internal Revenue Service.Residence-based taxation.Individual income tax , Government of Andorra. Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation. (including ,  and Taxation Options for Norfolk Island  , Australian Department of the Treasury, 2003.)Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Bangladesh Highlights 2017  , Deloitte.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Benin Highlights 2015 , Deloitte.Residence-based taxation.Bosnia and Herzegovina Highlights 2019  , Deloitte.Bosnia and Herzegovina tax system , Foreign Investment Promotion Agency of Bosnia and Herzegovina, 26 January 2016.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Tax code  , Legiburkina.bf. Residence-based taxation.General code of taxes and fees , Ministry of Finances of Burundi, January 1, 2006. Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Report on internship at DRIDCNNE , Odilon Wakanga, 2009. Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.China Wants Taxes Paid by Citizens Living Afar , New York Times, January 7, 2015.No, China does not have citizenship-based taxation , Isaac Brock Society, 8 January 2015.Residence-based taxation.Residence-based taxation.General tax code , General Administration of Taxes and Properties of Comoros, 2012. Residence-based taxation.Residence-based taxation.Income Tax  , Ministry of Finance and Economic Management of the Cook Islands.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Tax System of Cuba  , Economic and Social Office of Spain in Cuba, March 2013. Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Dominica Highlights 2017  , Deloitte.Residence-based taxation.Residence-based taxation.A guide for income taxpayers , Ministry of Finance of East Timor, 2008.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Egypt Highlights 2019, Deloitte.Summary of Egypt's tax laws and regulations , Oxford Business Group.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.A General Guide to Falkland Islands Taxation for Individuals for the Tax Year 2013  , Falkland Islands Government Taxation Office, 9 May 2013.Residence-based taxation.General information about income tax in the Faroe Islands  , TAKS.Residence-based taxation. (including The special status of the Åland Islands , Ministry for Foreign Affairs of Finland.)Residence-based taxation. (including overseas departments)Residence-based taxation.Residence-based taxation.Territorial solidarity contribution on multiple revenues  , Direction of Taxes and Public Contributions of French Polynesia, January 2014. Residence-based taxation.Residence-based taxation.A quick guide to taxation in Gambia , PricewaterhouseCoopers, September 2013.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.General information about income tax in Greenland  , Nordisk eTax.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Taxes on personal income , PricewaterhouseCoopers, 13 February 2017.Residence , PricewaterhouseCoopers, 13 February 2017.Residence-based taxation.Summary of fiscal policy  , Ministry of Economy and Finances of Haiti, December 2013. Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Income Tax Act 1990 , Pacific Islands Legal Information Institute.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Kyrgyzstan Highlights 2017  , Deloitte.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Revenue Code of Liberia Act of 2000 , Ministry of Foreign Affairs of Liberia, August 2002.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Income Tax  , Maldives Inland Revenue Authority.Residence-based taxation.General tax code  , Notary office of Maître Haïdara. Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Income Tax Act , Inland Revenue Department of Montserrat, January 1, 2002.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Income Tax Act 2000  , Inland Revenue Department of Nepal. (including the Caribbean Netherlands)Residence-based taxation.Residence-based taxation.Tax code of New Caledonia , Juridical documentation of New Caledonia. Residence-based taxation.Residence-based taxation.General Tax Code, General Direction of Taxes of Niger, November 2015.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Income Tax Act 1961 , Pacific Islands Legal Information Institute.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Income Tax Act  , Ministry of Finance, Revenue and Tax Administration of the Turkish Republic of Northern Cyprus, 2010. Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.General tax code of the Collectivity of Saint Martin  , Collectivity of Saint Martin, January 1, 2012. Residence-based taxation.Instructions to fill in your tax return , Administration of Fiscal Services of Saint Pierre and Miquelon. Residence-based taxation.St. Vincent and the Grenadines Highlights 2017  , Deloitte.Residence-based taxation.Income Tax Act 1974 , Pacific Islands Legal Information Institute.Residence-based taxation.General income tax , Grand and General Council of San Marino, 16 December 2013. Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Income Tax Act 2000  , National Revenue Authority of Sierra Leone, 2015.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.2008 Income Tax Guide  , Inland Revenue Division of the Solomon Islands.Residence-based taxation.Somaliland Inland Revenue Law No. 72/2016 , Republic of Somaliland. Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Law on the income tax on individuals , Zakon.kz. Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Sudan Highlights 2012 , Deloitte.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Law on tax in Svalbard , Lovdata, August 10, 2012. Residence-based taxation.Residence-based taxation.Territorial taxation in general, but residence-based taxation under the alternative minimum tax.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Tax assessment, liquidation and control , eRegulations Togo. Residence-based taxation.Income Tax Act , Pacific Islands Legal Information Institute.Residence-based taxation., Law of Pridnestrovian Moldavian Republic, September 30, 2000. Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Territorial taxation in general, but residence-based taxation for certain investment income.What comprises the spatial aspect of the generating event in the personal income tax? , General Directorate of Taxes of Uruguay, 28 November 2016. Worldwide Personal Tax and Immigration Guide 2018-19 , Ernst & Young, November 2018.Uruguay Highlights 2018  , Deloitte.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Residence-based taxation.Yemen Highlights 2017  , Deloitte.Residence-based taxation.Territorial and citizenship-based taxation.State of Eritrea Tax Summary  , PricewaterhouseCoopers, 2014. Foreign income of nonresident citizens is taxed at a reduced flat rate.Residence-based and citizenship-based taxation. Nonresident citizens not satisfying exceptions are taxed in the same manner as residents.National Tax and Customs Administration (2024) Double taxation treaties of Hungary. Available at: https://nav.gov.hu/en/taxation/double_taxation_treaties  (Accessed: 19 December 2024).Residence-based and citizenship-based taxation. Foreign income of nonresident citizens is taxed at a reduced flat rate.Residence-based and citizenship-based taxation. Nonresident citizens are taxed in the same manner as residents.Tajikistan – Individual – Residence , PricewaterhouseCoopers, 30 June 2022.Tax Code of the Republic of Tajikistan , Tax committee under the Government of the Republic of Tajikistan, 15 March 2023 . (including  and the )Residence-based and citizenship-based taxation. Nonresident citizens are taxed in the same manner as residents, but with a limited exemption for foreign income from work.

Rezidentura
Vergi rejimləri ümumiyyətlə yaşayış yeri və ya ərazi kimi təsnif edilir. Əksər yurisdiksiyalar rezidentlik əsasında gəlir vergisi verir. Onlar "rezident"i müəyyənləşdirməli və qeyri-rezidentlərin gəlirlərini xarakterizə etməlidirlər. Bu cür təriflər ölkəyə və vergi ödəyicisinin növünə görə dəyişir, lakin adətən şəxsin əsas evinin yerini və şəxsin ölkədə fiziki olaraq mövcud olduğu günlərin sayını nəzərdə tutur. Nümunələr daxildir:

 İspaniya bir təqvim ili ərzində 183 gündən çox İspaniyada qalan və ya əsas fəaliyyəti və ya iqtisadi maraqları İspaniyada olan şəxsi rezident hesab edir.
 İsveçrə rezidentliyi İsveçrədə işləmək üçün icazənin alınması ilə müəyyən edilə bilər.Switzerland requires a work permit to be employed in Switzerland. A person working in Switzerland for more than 30 days may be a resident. See http://www.taxation.ch/index.cfm/fuseaction/show/temp/default/path/1-534.htm  
 Birləşmiş Krallıq 2013-cü ildən əvvəl üç kateqoriya müəyyən etmişdir: qeyri-rezident, rezident və rezident, lakin adi rezident deyil. See, e.g., "Residents and non-residents  ", IR20, Inland Revenue, HMRC, page 6 et seq.2013-cü ildən rezident kateqoriyaları qeyri-rezident və rezidentlə məhdudlaşır. Rezidentura qanunla müəyyən edilmiş Rezidentura Testində testlərin tətbiqi ilə müəyyən edilir. 
 Birləşmiş Ştatlar öz vətəndaşlarını rezident kimi vergiyə cəlb edir və əcnəbilərin fərdi yaşayışı üçün uzun, ətraflı qaydalar təqdim edir, bunlara aşağıdakılar daxildir:
rezidentliyin müəyyən edilməsi dövrləri (üç ili əhatə edən formul hesablama daxil olmaqla);
rezidenturanın başlanğıc və bitmə tarixi;
müvəqqəti ziyarətlər, tibbi şərtlər və s. üçün istisnalar.See, e.g., "Tax Information for Visitors to the United States ", Publication 513 (annual), Internal Revenue Service, U.S. Department of Treasury, page 2.
 Ərazi sistemləri adətən vergi ödəyicisinin rezidentliyindən asılı olmayaraq yerli gəlirləri vergiyə cəlb edir. Bu tip sistemlər üçün əsas problem daşınan gəliri ölkədən kənara çıxarmaqla vergidən yayınmaq imkanıdır. Bu, hökumətləri itirilmiş gəlirləri bərpa etmək üçün hibrid sistemlər tətbiq etməyə vadar etdi.

 Vətəndaşlıq 
Ölkələrin böyük əksəriyyətində vətəndaşlıq vergitutma üçün tamamilə əhəmiyyətsizdir. Çox az ölkə ümumiyyətlə qeyri-rezident vətəndaşların xarici gəlirlərini vergiyə cəlb edir:

 qeyri-rezident vətəndaşlarının xarici gəlirlərinə 2%-lik güzəştli tariflə vergi qoyur (yerli gəlir üçün gəlir vergisi dərəcələri 2%-dən 30%-ə qədər mütərəqqidir).A proclamation to provide for payment of income tax , Economic and Commercial Counsellor's Office of the Embassy of the People's Republic of China in Eritrea, July 24, 2008.The 2% tax for Eritreans in the diaspora , DSP-groep, June 2017. Bildirilmişdir ki, Eritreya bu vergini xaricdəki vətəndaşlarına pasport verilməməsi, ölkəyə giriş və ya çıxışın rədd edilməsi, Eritreyadakı aktivlərinin müsadirəsi və hətta vergi ödənilənə qədər Eritreyada yaşayan qohumlarının təqib edilməsi yolu ilə tətbiq edir.A form of extortion – Eritrea's 2% Diaspora tax , Daniel Berhane, November 20, 2011.2011-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası Eritreyadan "diaspora vergisi"nin yığılmasını pisləyən qətnamə qəbul etdi.Security Council, by Vote of 13 in Favour, Adopts Resolution Reinforcing Sanctions Regime against Eritrea 'Calibrated' to Halt All Activities Destabilizing Region, United Nations, December 5, 2011. Kanada və Hollandiya hökumətləri vergi topladığı üçün 2013 və 2018-ci illərdə Eritreya diplomatlarını ölkədən çıxarıblar.Canada expels Eritrea envoy over expat fees claims , BBC, May 29, 2013.The Netherlands expels Eritrea's top diplomat over 'diaspora tax' enforcement , Deutsche Welle, 17 January 2018.İsveç və Avropa İttifaqının parlamentləri də orada praktikanı qadağan etmək niyyətlərini bildiriblər.Riksdag wants to halt Eritrean exile taxes , The Local, February 24, 2012.European Parliament resolution of 6 July 2017 on Eritrea, notably the cases of Abune Antonios and Dawit Isaak , European Parliament, 6 July 2017.

 ikili vətəndaşlığı olanlar istisna olmaqla, bütün qeyri-rezident vətəndaşlarını vergi rezidentləri hesab edir. O, rezidentlər üçün olduğu kimi eyni vergi dərəcələrindən istifadə edərək qeyri-rezident vətəndaşlarının dünya üzrə gəlirlərinə vergi qoyur. Bununla belə, o, Macarıstanla vergi müqavilələri olan ölkələrdə yaşayanların gəlir növünə əsasən və bütün digər müqavilə tələblərinin yerinə yetirilməsi şərti ilə, adətən ilin çox hissəsi üçün vahid müqavilə ölkəsində qanuni iqamətgahı nəzərdə tutan xarici gəlirlərini vergiyə cəlb edə bilməz.Individual taxation of foreign-source income , National Tax and Customs Administration of Hungary, 2022 .Hungary Now Imposes Tax on Non-Resident Citizens , The Nestmann Group, October 2, 2012. Bu istisnaları təmin etməyən qeyri-rezident vətəndaşlar, eyni qaydada rezidentlər 5% dərəcəsi ilə vergiyə cəlb olunurlar. ümumdünya gəliri, müəyyən gəlir növləri üzrə 18,5%-ə qədər məcburi ödənişlərə əlavə olaraq. Macarıstanda minimum müavinət və ya onun ekvivalenti yoxdur, yəni bütün gəlir vergiyə cəlb olunur. Vətəndaşlığa əsaslanan vergitutma, universal ərizə tələbləri və heç bir müavinət siyasəti ilə Macarıstanın vergi rejimi dünyada unikaldır.Top Individual Income Tax Rates in Europe , Tax Foundation, 22 February 2019.

 qeyri-rezident vətəndaşlarının maaşlarını rezidentlər üçün olduğu kimi, 25%-ə qədər ayırmalar və mütərəqqi dərəcələrlə və ya heç bir ayırma olmadan və 2% sabit dərəcə ilə, hansının daha az vergi ilə nəticələndiyindən asılı olaraq vergiyə cəlb edir. O, həmçinin maaşlardan başqa xarici gəlirlərinə 10% sabit dərəcə ilə vergi qoyur. Eyni gəlirdən digər ölkələrə ödənilən vergi Myanma tərəfindən qoyulan vergiyə qarşı kredit kimi istifadə edilə bilər.Amendment to the Union Tax Law 2023: income tax on salary income received by non-resident Myanmar citizens in foreign Countries , VDB Loi, 5 October 2023.Myanmar's military reaches into migrant pockets, East Asia Forum, 26 October 2023. 

 Tacikistan vergi məqsədləri üçün bütün vətəndaşlarını rezident hesab edir və öz rezidentlərinin dünya üzrə gəlirlərini vergiyə cəlb edir. Bununla belə, o, Tacikistanla vergi müqavilələri olan ölkələrdə yaşayanların xarici gəlirlərinə vergi tətbiq edə bilməz.

 Birləşmiş Ştatlar rezidentlər üçün olduğu kimi eyni vergi dərəcələrindən istifadə edərək qeyri-rezident vətəndaşlarının dünya üzrə gəlirlərinə vergi qoyur. İkiqat vergitutmanı azaltmaq üçün qeyri-rezident vətəndaşlar işdən əldə etdikləri xarici gəlirlərin bir hissəsini ABŞ vergisindən xaric edə və digər ölkələrə ödənilən gəlir vergisi üçün kredit götürə bilərlər və vergi müqavilələri olan bəzi ölkələrdə yaşayanlar da bir neçə növ xarici gəliri ABŞ vergisindən xaric edə bilərlər, lakin onlar istisna və ya kreditlə nəticələnsələr belə, yenə də ABŞ vergi bəyannaməsi təqdim etməlidirlər.Information for U.S. Citizens or Dual Citizens Residing Outside the U.S. , Retrieved November 28, 2013United States Income Tax Treaties , Internal Revenue Service, 28 April 2022. Xaricdəki ABŞ vətəndaşları, ABŞ rezidentləri kimi, "ABŞ şəxsləri" kimi müəyyən edilir və beləliklə də, FBAR, FATCA və IRS formaları 3520, 5471, 8621 və 8938 kimi xarici maliyyə ilə bağlı müxtəlif hesabat tələblərinə tabedirlər və qeyri-rezidentlər üçün ABŞ sakinlərinə nisbətən daha çox cəzalandırılırDespite FATCA, FBAR Penalties Still Under Fire  Forbes, March 12, 2012.FBARs & FATCA Form 8938: Maddening Duplication?, Forbes, April 10, 2012.FBAR Penalties: When Will IRS Let You Off With A Warning? , Forbes, June 4, 2012.

 Qeyd 

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Hong Kong IRD
 India Income Tax Department
 UK HM Revenue & Customs (formerly Inland Revenue)
 UK International Manual (non-technical guidance)
 U.S. law by code section
 U.S. regs
 USTC post-94 decisions 
 USSC cases 1937-1975
 OECD - Centre for Tax Policy and Administration
 United Nations Taxation Committee 

Kateqoriya:Vergilər