Enerji siyasəti

Enerji siyasəti — bir dövlətin və ya təşkilatın enerji istehsalı, paylanması və istifadəsi ilə bağlı müəyyən etdiyi strategiyalar, qərarlar və tədbirlər toplusudur. Enerji siyasəti iqtisadiyyat, ekologiya, milli təhlükəsizlik, texnologiya və beynəlxalq münasibətlər sahələrində mühüm rol oynayır.

Enerji siyasətinin əsas məqsədləri aşağıdakılardır:

 Enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi
 Əlverişli qiymətlərlə və dayanıqlı şəkildə enerji təminatı
 Bərpa olunan enerji mənbələrinin təşviqi
 Ətraf mühitin qorunması və istixana qazlarının azaldılması
 Enerji səmərəliliyinin artırılması və israfın qarşısının alınması

Qlobal miqyasda enerji siyasəti enerji diplomatiyası, enerji daşıyıcılarının tranziti və enerji təhlükəsizliyi məsələləri ilə sıx bağlıdır. Avropa İttifaqı, BMT, Beynəlxalq Enerji Agentliyi kimi qurumlar enerji siyasətinə dair birgə razılaşmalar və hədəflər müəyyənləşdirirlər.

Enerji siyasəti iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə əsas mexanizmlərdən biridir. Paris Sazişi çərçivəsində ölkələr öz enerji siyasətlərini daha çox karbonsuzlaşdırma, alternativ enerji və enerji keçidi istiqamətində yenidən qurmağa başlamışdır.

Azərbaycanın enerji siyasəti əsasən neft və qaz sənayesi üzərində qurulub. Eyni zamanda, ölkə son illərdə bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı, enerji səmərəliliyi və ixrac yönümlü enerji strategiyası sahəsində mühüm addımlar atır.

 Nümunələr 

 Çin 
Çin Xalq Respublikasının enerji siyasəti əsasən sürətli iqtisadi inkişafı dəstəkləmək üçün enerji  təminatının genişləndirilməsinə yönəlib. Çin kömürə əsaslanan enerji sistemindən mərhələli şəkildə uzaqlaşaraq nüvə enerjisi, hidroenergetika,Robert C. Armstrong, Catherine Wolfram, Robert Gross, Nathan S. Lewis, and M.V. Ramana et al., "The Frontiers of Energy", Nature Energy, Vol 1, 11 January 2016.günəş enerjisi və külək enerjisi kimi alternativ mənbələrə sərmayələri artırır. Eyni zamanda, Çin dünyanın ən böyük bərpa olunan enerji istehsalçılarından biri hesab olunur və karbon neytrallığına 2060-cı ilədək nail olmaq məqsədi qoyub.

 Hindistan 
Hindistanın enerji siyasəti artan əhali və sənayeləşmə fonunda enerji ehtiyaclarını ödəməyə yönəlib. Hindistan həm kömürə, həm də bərpa olunan enerjiyə əsaslanan hibrid enerji siyasəti yürüdür. 2030-cu ilə qədər Hindistanın elektrik enerjisinin təxminən 50%-ni günəş və külək kimi təmiz mənbələrdən almağı hədəfləyir. Hökumət "National Solar Mission" proqramı çərçivəsində günəş enerjisi sektorunun inkişafını prioritet sayır.

 Ekvador 
Ekvadorun enerji siyasəti əsasən hidroenergetikaya əsaslanır. Ölkə elektrik enerjisinin təxminən 80%-ni hidroelektrik stansiyalardan əldə edir. Neft ixracı ölkənin əsas gəlir mənbələrindən biri olsa da, Ekvador hökuməti son illərdə bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı və enerjiyə əlçatanlığın artırılması istiqamətində təşəbbüslər irəli sürüb.

 Avropa İttifaqı 
Avropa İttifaqının enerji siyasəti əsasən enerji keçidi, enerji səmərəliliyi və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə prinsiplərinə əsaslanır. Avropa Komissiyası "Avropa Yaşıl Müqaviləsi" (European Green Deal) çərçivəsində 2050-ci ilə qədər karbon neytral qitəyə çevrilməyi qarşısına məqsəd qoyub. Enerji birliyi, enerji bazarının liberallaşdırılması və enerji diplomatiyası kimi konsepsiyalar Aİ-nin enerji siyasətində mühüm yer tutur.

 Rusiya 
Rusiya Federasiyasının enerji siyasəti böyük enerji resursları – xüsusilə neft və təbii qaz ehtiyatları üzərində qurulub. Rusiya dünyanın ən böyük qaz ixracatçılarından biridir və Qərbi Avropa, Çin və Türkiyə kimi regionlarla enerji əlaqələrində mühüm oyunçudur. Enerji sektoru Rusiyanın dövlət büdcəsi və xarici siyasətində strateji əhəmiyyətə malikdir.

 Birləşmiş Krallıq 
Birləşmiş Krallığın enerji siyasəti son illərdə karbonsuz enerji texnologiyalarının təşviqinə yönəlib. Kömürdən istifadənin kəskin azaldılması, külək enerjisinin – xüsusən dənizdə qurulan turbinaların – genişləndirilməsi, eləcə də hidrogen enerjisi və nüvə enerjisi layihələri ölkənin enerji strategiyasının əsas istiqamətləridir. 2050-ci ilə qədər Net Zero (Sıfır Emissiya) hədəfi mövcuddur.

 Amerika Birləşmiş Ştatları 
ABŞ-ın enerji siyasəti federal və ştat səviyyələrində fərqli yanaşmalarla xarakterizə olunur. Ölkə şist qazı inqilabı sayəsində enerji müstəqilliyinə doğru böyük irəliləyişlər əldə edib. Eyni zamanda, bərpa olunan enerji sektoruna böyük sərmayələr yatırılır. Paris Sazişinə qayıtdıqdan sonra federal hökumət iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə və enerji keçidi sahəsində fəallığı artırıb.

 Həmçinin bax 
 Enerji təhlükəsizliyi
 Bərpa olunan enerji
 Neft siyasəti
 Enerji diplomatiyası
 Enerji keçidi

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Beynəlxalq Enerji Agentliyi (IEA)
 Avropa Komissiyasının enerji strategiyası
 Paris Sazişi və BMT İqlim Dəyişikliyi Çərçivə Konvensiyası

Kateqoriya:Enerji siyasəti
Kateqoriya:Enerji iqtisadiyyatı
Kateqoriya:İqlim dəyişikliyi siyasəti
Kateqoriya:Dayanıqlı inkişaf
Kateqoriya:Dövlət siyasəti
Kateqoriya:Bərpa olunan enerji
Kateqoriya:Ətraf mühit siyasəti