Heksametr

Heksametr (, , ) — altı ayaqlı daktildən (—UU) ibarət metrik (kəmiyyətə əsaslanan) bənd. Hər ayaqda, beşinci ayaq istisna olmaqla, iki qısa heca bir uzun heca ilə əvəz oluna bilər — bu halda həmin ayaq spondey adlanır. Sonuncu ayaq həmişə ikihecalıdır və xorey formasında olur.Pausanias, 10.5.7Pliny the Elder, 7.57

Adətən heksametrdə bir və ya iki sezura (pauza) olur. Ən çox rast gəlinəni — üçüncü ayağın üçüncü hecasından sonra gələn sezuradır; qədim yunan heksametrində isə sezura bəzən üçüncü ayağın ikinci hecasından sonra yerləşir. Bəzən iki sezura da olur — ikinci və dördüncü ayaqlardan sonra. Sezura misranı iki yarıya ayırır: birinci hissə aşağı enişli, ikinci isə yuxarı qalxan ritmik intonasiyaya malik olur.

Ən çox işlədilən metrik sxem belədir:
 —UU/—UU/—//UU/—UU/—UU/—U.

Heksametr qədim poeziyanın bir çox janrlarında — epos, idilliya, himn, satira, məktub və s. geniş şəkildə istifadə olunurdu. Pentametr ölçüsü ilə birlikdə işlədildikdə isə elegiya və epiqram janrlarını formalaşdırırdı. Bu ölçüdən Homer, Vergili, Feokrit kimi şairlər istifadə etmişdirlər.

Sillabo-tonik (heca-tonik) vəzni olan yeni dövr poeziyasında heksametr daktil (—UU) və xorey (—U) birləşmələri vasitəsilə təqlid olunur. Burada xorey spondeyin yerini tutur və pauzalı ritm yaradır.

Yeni dövr poeziyasına heksametr uca və təntənəli ifadə tərzi bəxş etdiyi üçün Yohann Volfqanq Göte ("Herman və Doroteya"), Henri Lonqfello ("Evangelina"), Kristionas Donelaytis ("Fəsillər") kimi müəlliflər bu formaya müraciət etmişdirlər.

Ukrayna ədəbiyyatında heksametr ölçüsündən K. Dumıtraşko, P. Nişçinski, Lesya Ukrainka, M. Rılski, P. Tıçina, M. Vınhranovski və digər şairlər tərəfindən istifadə etmişdirlər.

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat siyahısı 

 Stephen Greenblatt et al. The Norton Anthology of English Literature, volume D, 9th edition (Norton, 2012).
 Pausanias. Description of Greece, Vol. IV. Translation by W.H.S. Jones, Litt.D., and H.A. Ormerod, M.A. (Cambridge, MA: Harvard University Press; London: William Heinemann Ltd., 1918).
 Pliny the Elder. The Natural History. Translated by John Bostock, M.D., F.R.S. H.T. Riley, Esq., B.A. (London: Taylor and Francis, 1855).

 Xarici keçidlər 

 Hexametrica, a tutorial on Latin dactylic hexameter at Skidmore College
 Hexameter.co, practice scanning lines of dactylic hexameter from a variety of Latin authors

Kateqoriya:Bənd növləri