Bərbər meymunu

Bərbər meymunu və ya Məğrib meymunu, həmçinin Maqot () — Əntərmeymunlar fəsiləsinə aid meymun növü.
 Ümumi məlumat 
Bərbər meymunu ilk dəfə Aristotelin e.ə. IV əsrdə yazdığı "Heyvanlar Tarixi" əsərində elmi ədəbiyyatda təsvir edilmişdir. O, "qolları insan kimi, ancaq tüklərlə örtülü", "ayaqları növünə görə fərqlidir ... böyük əllər kimi" və "quyruğu mümkün qədər kiçik, sadəcə quyruq göstəricisi kimi" olan bir meymundan bəhs edir. Ehtimal olunur ki, Qalen (e.ə. 129–216) e.ə. II əsrdə Bərbər meymununu disseksiya etmiş və daxili quruluşun insanla eyni olduğunu güman etmişdir. Onun əsərinin nüfuzu o qədər böyük idi ki, bəzi səhvləri yalnız Andreas Vesalius (1514–1564) tərəfindən min il sonra düzəldildi. Bərbər meymunu Konrad Qessnerin 1551-ci ildə yazdığı "Heyvanlar Tarixi" əsərində Simia qrupuna daxil edilmişdir.

Filogenetik və molekulyar analizlər göstərir ki, bu növ bütün Asiya Əntərmeymunlar növlərinin qardaş qrupudur. Filogenetik təhlil nəticələri göstərir ki, Bərbər meymununun xromosomları 1, 4, 9 və 16 xromosomlar istisna olmaqla, rezus xromosomlarına bənzəyir. Həmçinin məlum olub ki, Bərbər meymununun 18-ci xromosomu insanın 13-cü xromosomu ilə homologdur.

 Təsviri 
Bərbər meymununun tünd çəhrayı üzü, açıq bej, qızılı-qəhvəyi və ya boz tükləri və daha açıq rəngli qarın hissəsi var. Yetkin fərdlərin rəngi yaşla dəyişir. Yetkin və yarımyetkin fərdlərdə bel tükləri açıq və tünd rəngli zolaqlıdır, bu fərdi tüklərin zolaqlanması ilə əlaqədardır. Yazın əvvəllərində temperatur yüksəldikcə, yetkin makaklar qış tüklərini tökürlər. Növ cinsi dimorfizm göstərir, erkəklər dişilərdən daha böyükdür. Dişilərin orta baş-bədən uzunluğu 55,7 sm, erkəklərdə isə 63,4 sm təşkil edir. Sümüksüz qalıq quyruq digər makak növlərinə nisbətən çox kiçilmişdir və əgər mövcuddursa, 4–22 mm uzunluğundadır. Erkəklərin daha görkəmli quyruğu ola bilər, lakin bu barədə məlumat azdır. Dişilərin orta çəkisi 9,9–11 kq, erkəklərin isə 14,5–16 kq arasındadır.

Tarixən Bərbər meymunu Liviyadan Mərakeşə qədər Şimali Afrika boyunca yayılmışdır. Bu Saharanın şimalında yaşayan yeganə Afrika primatıdır. Əsasən Mərakeşin Rif, Orta və Yüksək Atlas dağ silsilələrinin parçalanmış ərazilərində və Əlcəzairin Böyük və Kiçik Kabil dağ regionunda yaşayır. 400–2.300 m hündürlükdə qeydə alınmışdır, lakin daha yüksək hündürlükləri üstün tutur. Mərakeş və Əlcəzair populyasiyaları təxminən 700 km məsafədədir, baxmayaraq ki, Holosen dövründə bu məsafə daha kiçik idi.) 

 Davranışı 
Bərbər meymunu sosial bir növdür, bir neçə dişi və erkəkdən ibarət qarışıq qruplar təşkil edir. Dəstələr 10-dan 100-ə qədər fərddən ibarət ola bilər və matriarxal quruluşa malikdir, iyerarxiya başlıq dişinin nəsli ilə müəyyən edilir. Digər əntərlərdən fərqli olaraq, erkəklər gənclərin böyüdülməsində iştirak edirlər. Erkəklər körpələrlə oynamaq və onları təmizləmək üçün çox vaxt sərf edə bilərlər. Bu yolla erkəklər və gənclər arasında güclü sosial əlaqə yaranır, həm öz övladları, həm də dəstənin digər üzvlərinin övladları ilə yaşayırlar. Bu dişilərin seçiciliyinin nəticəsi ola bilər, çünki onlar daha çox valideynlik edən erkəkləri üstün tuturlar.

 Qorunma statusu 
Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi onun qorunma statusunu "kritik təhlükə altında" olaraq qiymətləndirib.
 Qalereya 

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

 ARKive - images and movies of the Barbary macaque (Macaca sylvanus)


Kateqoriya:Əlifba sırasına görə heyvanlar
Kateqoriya:Afrika məməliləri
Kateqoriya:Beynəlxalq Qırmızı Kitab
Kateqoriya:1758-ci ildə təsvir edilən məməlilər
Kateqoriya:Qırmızı kitab siyahısında nəsli kəsilməkdə olan növlər
Kateqoriya:Avropa məməliləri