Grokipedia

Grokipedia — süni intellekt əsaslı onlayn ensiklopediya. Layihə İlon Mask tərəfindən təsis edilmiş "xAI" adlı süni intellekt şirkəti tərəfindən yaradılmış və 27 oktyabr 2025-ci ildə istifadəyə verilmişdir. 28 oktyabr 2025-ci il tarixinə olan məlumata görə, saytda təxminən 900.000 süni intellekt tərəfindən yaradılmış məqalə mövcuddur.

Məqalələr "Grok" adlı dil modeli tərəfindən yaradılmış və redaktə edilmişdir. Bir çox məqalə "Vikipediya" məqalələrindən götürülmüşdür və bəzi hallarda demək olar ki, olduğu kimi köçürülmüşdür. Məqalələrdə onların "Grok" modeli tərəfindən faktların yoxlanılmasından keçdiyi göstərilmişdir. İlon Mask "Grokipedia" layihəsini "Vikipediya"ya alternativ kimi təqdim etmişdir və qeyd etmişdir ki, bu platforma "Vikipediya"da mövcud olan "propaqanda məzmununu aradan qaldırmaq" məqsədi daşıyır.

 Tarixi 

 Elan edilməsi 
2025-ci ilin sentyabr ayında Mask "Vikipediya"nın ideoloji meyillərinə yönəlmiş tənqidləri fonunda, "xAI" şirkətinin süni intellekt tərəfindən yaradılacaq yeni onlayn ensiklopediya üzərində çalışdığını və layihənin "Grokipedia" adlanacağını elan etmişdir. Layihənin ideyası və adı həmin ayın əvvəlində keçirilmiş "All-In" podkast konfransında David Saks tərəfindən irəli sürülmüşdür. Maskın bəyanatına əsasən, bu layihə "Vikipediya"nın qərəzli, səhv və ideoloji yönümlü məzmununa cavab olaraq hazırlanmış süni intellekt əsaslı bilik bazası kimi nəzərdə tutulmuşdur. "Gizmodo" nəşri bu təşəbbüsü 2006-cı ildə yaradılmış Conservapedia layihəsi ilə müqayisə etmişdir.

2025-ci il 6 oktyabr tarixində İlon Mask "Grokipedia" layihəsinin ilkin beta versiyasının həmin ay ərzində istifadəyə verilməsinin planlaşdırıldığını elan etmişdir. Layihənin təqdimatı oktyabr ayında qısa müddətlik təxirə salınmışdır; bu qərar məzmunun keyfiyyəti ilə bağlı məsələlərin aradan qaldırılması məqsədilə qəbul edilmişdir.

 Yayımlanması 
"Grokipedia" 27 oktyabr 2025-ci ildə grokipedia.com ünvanında təxminən 900.000 məqalə ilə istifadəyə verilmişdir. Bəzi məqalələr "Vikipediya"dakı müvafiq məqalələrlə demək olar ki, tamamilə eyni olmuşdur, lakin "Grokipedia"da istinad formatı fərqli şəkildə tərtib edilmişdir. Saytın ilkin "0.1" versiya mərhələsində olduğu bildirilmiş və istifadəyə verildikdən qısa müddət sonra qısa fasilə ilə fəaliyyətində nasazlıq müşahidə edilmişdir.

 Layihəyə münasibət 
"Grokipedia" layihəsinin istifadəyə verilməsindən sonra münasibət birmənalı olmamışdır. Bəzi müşahidəçilər süni intellektin yaradıcılarının qərəzlərini əks etdirmə ehtimalına görə layihənin neytrallığını sual altına almışdır. Tənqidçilər qeyd ediblər ki, bəzi məqalələr ifrat sağ mövqeni təşviq etmiş və ya Maskın baxışlarını üstün tutmuşdur. "NBC News" bildirmişdir ki, "Grokipedia" platformasında Mask haqqında olan məqalədə onun 2025-ci ilin yanvar ayında etdiyi əl hərəkəti (bir çoxları tərəfindən nasist salamı kimi dəyərləndirilən jest) qeyd olunmamışdır, halbuki "Vikipediya"da bu məlumat yer almışdır.

Layihə həmçinin tam şəkildə süni intellektə əsaslandığına görə tənqid olunmuşdur. "Forbes" yazmışdır ki, "ictimaiyyət tərəfindən redaktə olunan onlayn ensiklopediya insan müəlliflər və redaktorlar tərəfindən hazırlanır, Maskın alternativ layihəsi isə tamamilə "xAI"ın "Grok" sistemi tərəfindən yaradılan və "fakt yoxlanışı" aparılan məqalələrdən ibarətdir. Nəşr əlavə etmişdir ki, "Grokipedia"dakı bəzi məqalələr, məsələn, "PlayStation 5", avtomobil istehsalçısı "Lamborghini" və çip istehsalçısı "AMD" müvafiq "Vikipediya" məqalələrindən tamamilə kopiyalanmışdır.

 İstinadlar 

 Əlavə oxu 


 Xarici keçidlər 



Kateqoriya:2025-ci ildə ABŞ-də yarananlar
Kateqoriya:Creative Commons lisenziyalı əsərlər
Kateqoriya:İlon Mask
Kateqoriya:Onlayn ensiklopediyalar
Kateqoriya:Vikipediyadan törəmiş ensiklopediyalar