Vini solitaria

Vini solitaria — Tutuquşukimilər fəsiləsinə aid quş növü.

 Ümumi məlumat 
Vini solitaria Fici adalarına endemikdir və Ficinin yağış meşələrində yaşayan yeganə quş növü olaraq şəhər mühitinə uyğunlaşmışdır. Urban Suva şəhərində də rast gəlinir. 20 sm uzunluğunda olan bu quşun parlaq qırmızı alt hissələri və üzü, tünd bənövşəyi təpəliyi və yaşıl üst hissələri var. Erkək və dişi fərdlər lələk baxımından oxşardır, lakin dişilərin təpəliyi daha solğun olur.

Vini solitaria ilk dəfə 1800-cü ildə alman təbiətşünası Qeorq Adolf Suçkoff tərəfindən təsvir edilmiş və 1870-ci ildə ingilis təbiətşünası Corc Robert Qray tərəfindən "Phigys" cinsinə daxil edilmişdir. 2020-ci ildə solitariailər üzərində aparılmış molekulyar filogenetik tədqiqat əsasında "Vini" cinsinə köçürülmüşdür.

Fici dilində bu quşun adı "kula"dır. Quş parlaq lələkləri səbəbiylə qərbi Polineziya boyunca qiymətləndirilmişdir və "kula" lələkləri əsasında Fici, Samoa və Tonqa arasında dəniz ticarət şəbəkələri mövcud olmuşdur. Quş və onun lələkləri Samoaca "ula", Tonqa dilində isə "kula" adlanır. Digər ümumi adlara Fici lorisi, qırışlı lori və tək lori daxildir. Sonuncu ad yanlışdır, növ tək yaşayan deyil.
 Təsviri 
Yetkin quşlar təxminən 20 sm uzunluğundadır və cüzi cinsi dimorfizm nümayiş etdirir. Erkəyin parlaq qırmızı yanaqları, boğazı, sinəsi və üst qarın hissəsi var. Təpəliyi tünd bənövşəyi rəngdədir. Ənsə hissəsi limon yaşıl və qırmızı rəngdədir və ənsədəki bəzi lələklər uzundur. Qanadlar, bel və quyruq yaşıl rəngdədir. Alt qarın hissəsi bənövşəyi rəngdədir. Dimdiyi sarı-narıncı, ayaqları çəhrayı-narıncı və gözləri narıncı-qırmızıdır. Dişi fərdlər oxşardır, lakin təpəliyi daha solğun və arxa hissədə yaşıl çalarlıdır. Cavan fərdlər daha solğun olur, üst qarın və sinə hissələrində qeyri-müəyyən bənövşəyi eninə zolaqlar var və onların dimdiyi qəhvəyi, gözləri isə açıq qəhvəyi rəngdədir.

 Yayılması və yaşayış mühiti 
Onun təbii yaşayış mühiti subtropik və ya tropik rütubətli aşağı düzənlik meşələridir. İnsan yaşayışına uyğunlaşmışdır və Suva şəhərində tapıla bilər. Ficinin böyük adalarında və Lau adalarından Lakeba və Oneata adalarına qədər yayılmışdır. Növ hazırda yalnız Ficidə məhdudlaşsa da, qazıntı məlumatları göstərir ki, əvvəllər Tonqada da yaşayıb və ilk insan məskunlaşanlar tərəfindən məhv edilib.

Vini solitaria sürətli və düz uçuş tərzi ilə seçilir, tez və dayaz qanad vuruşları ilə uçur. Cütlər və ya kiçik qruplar halında tapıla bilər. Səsi yüksək tonlu tək və ya cüt çığırtıdır.

Vini solitarianın qidası meyvə, toxum, nektar və çiçəklərdən ibarətdir. Üstünlük verdiyi ağaclar arasında Erythrina variegata, Cocos nucifera və tətbiq edilmiş invaziv Spathodea campanulata var.

Yuva ağacda bir oyuqda və ya bəzən ağacda qalmış çürümüş hindistan cevizindəki bir deşikdə olur. Qəfəsdə iki yumurta olur, vəhşi təbiətdə yumurta sayı məlum deyil, lakin eyni olduğu güman edilir. İnkubasiya müddəti təxminən 30 gündür, balalar isə təxminən 9 həftə yuva qurur.

 Qəfəsdə yetişdirilməsi 
Vini solitaria 1940-cı illərin əvvəllərində London və Taronqa zooparklarında yetişdirilmiş və nümayiş etdirilmişdir. Növ qəfəsdə tez bir zamanda əhliləşir, lakin ilk cəhdlərdə quşları sağ sağlam saxlamaq çətin olmuşdur. Bu növ ilk dəfə Böyük Britaniyada (1941-ci ildə) Tavistok Markizi (sonradan 12-ci Bedford Hersoqu) tərəfindən yetişdirilmişdir və ona "Foreign Bird League" tərəfindən xatirə medalı verilmişdir. Bu növü son dövrlərdə çox zooparkda görmək mümkün deyil, lakin bəzi zooparklarda mövcuddur.
 Qorunma statusu 
Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Birliyi (IUCN) Vini solitarianı "Ən Az Narahatlıq Doğuran" kimi qiymətləndirib. Populyasiya sayı məlum deyil və azalma tendensiyası göstərir.
 Qalereya 

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 




 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Əlifba sırasına görə heyvanlar
Kateqoriya:Okeaniya quşları
Kateqoriya:Qırmızı kitaba görə az qayğı tələb edən növlər
Kateqoriya:Təhlükədə olmayan növlər