Siona qayıdış

Siona qayıdış (, , ) — Yəhudi Bibliyasının Ezdra–Neyemiya kitablarında qeyd olunan hadisədir. Bu hadisədə Yeni Babil imperiyası tərəfindən tabe edilmiş Yəhudi çarlığının yəhudiləri Babil sürgünündən azad edilmiş və bu, iranlıların Babilin fəthindən sonra baş vermişdir. E.ə. 539-cu ildə Əhəmənişahı Böyük Kirin buraxdığı Kir fərmanı ilə yəhudilərə Yerusəlimə və Yəhudiyyə torpağına qayıtmaq icazəsi verilmişdir. Bu torpaq yeni Əhəmənilər imperiyası daxilində özünüidarə edən yəhudi vilayətinə çevrilmişdir.

İran dövrü yəhudi tarixində İkinci Məbəd dövrünün başlanğıcını qeyd edir. İran şahı tərəfindən Yəhudaşiyyə qubernatoru təyin olunmuş Zorovavel İkinci Məbədin tikintisinə nəzarət etmişdir. Sonradan Neyemiya və Ezra kimi görkəmli liderlər meydana çıxmışdır. Neyemiyanın fəaliyyəti e.ə. V əsrin üçüncü rübünə aid edilir, Ezra fəaliyyətinin dəqiq dövrü isə müzakirə mövzusudur. Onların yəhudi qayıdanların ata-baba yurdunda sosial və mənəvi həyatını bərpa etmək səyləri adlarına olan biblik kitablarında təsvir olunmuşdur. Bu mətnlərdə yəhudilərin qonşu şəxslərlə qarşılıqlı əlaqələri də qeyd edilmişdir. Bunlara Səməriyyə qubernatoru olduğu ehtimal olunan xoronlu Sanavallat, Ammon torpaqlarına sahib olduğu güman edilən ammonlu Tobiya və Kedar hökmdarı ərəb Geşem daxildir. Onların hamısı Neyemiyanın Yerusəlimi bərpa etmək səylərinə qarşı çıxmışdır.

İran dövrünün əhəmiyyətli nailiyyətlərindən biri "Tövrat"ın kanonlaşdırılması olmuşdur. Bu, Qərb sivilizasiyasına dərin təsir göstərdiyinə görə davamlı elmi maraq doğurur. Ənənəvi olaraq Ezraya aid edilən bu prosesdə o, təxminən e.ə. 398-ci ildə Yəhudiyyə xalqına "Musanın Tövratı"nı təqdim etmişdir. Bahid qaydalar kitabının yaradılması bu dövrdə yəhudilərin fərqli kimliyinin formalaşmasında mühüm rol oynamışdır.

Babil mətnləri, arxeoloji tapıntılar və əhali təxminləri göstərir ki, "Ezra 2"də qeyd olunan 42360 rəqəmindən fərqli olaraq, sürgündən qayıdanlar yalnız kiçik qrup — bir neçə onillik ərzində təxminən 4000 nəfər olmuşdur.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Aliya
Kateqoriya:İsrail Torpağı