Abdulla (Cığatay xanlığı)

Abdulla ( 1359-cu ildə vəfat etmişdir) — Qaraunasların lideri (1358–1359) və Çağatay ulusunun hökmdarı (1358). O, Əmir Qazağanın oğlu idi.

Qazağan 1346-cı ildə Çağatay ulusunu ələ keçirdikdən sonra Abdullahı Səmərqənd valisi təyin etdi. Atası sağ ikən Abdulla Xarəzmə qarşı bir yürüşə rəhbərlik etmişdi, baxmayaraq ki, Qazağan buna qarşı idi. Sonuncu 1358-ci ildə vəfat etdikdən sonra hakimiyyət Abdullanın əlinə keçdi. O, atasından fərqli olaraq, ulusun şimal hissəsində yaşayan qəbilələrlə maraqlanmaqda fəallıq göstərirdi. Qazağanın güc mənbəyi ulusun cənub hissəsində yerləşirdi, buna görə o, şimal tayfalardan uzaq dururdu, Abdulla isə eyni taktikadan istifadə etmədi. Şimal qəbilələri Abdullanın onların güclərini məhdudlaşdırmaq cəhdlərinə qəzəblənirdilər.

Abdullanın paytaxtı Səmərqənddə saxlamaq qərarı onun üçün uğursuz oldu. Şəhərin yaxınlığında məskunlaşan Barlas və Tayciut qəbilələri güclü Qaraunas tərəfindən əhatə olduqlarına görə vəziyyətdən narazı idilər. Barlas və Tayciut liderləri Hacı Bəy və Buyan Suldus birlikdə üsyan qaldıraraq Abdullanın hakimiyyətdən uzaqlaşdırdılar; Abdulla Qaraunas ərazilərinə qayıtdı və qısa müddət sonra vəfat etdi. Qalib gələn tərəf tez-tez Abdullanın Bayan Quliyə olan münasibətini üsyan üçün bəhanə kimi göstəririrdilər. Bayan Quli Qazağan üçün xidmət edən bir xan idi; Qazağanın ölümündən qısa müddət sonra Abdulla Bayan Qulinin arvadını diləməyə başladı, Bayan Qulini isə edam etdirdi. İstənilən halda, Buyan Suldus ulusun əmiri təyin edildi. Abdullanın qardaşları və Bayan Qulinin edamından sonra Abdulla tərəfindən xan dərəcəsinə qaldırılan Şah Temur isə öldürüldü.

 Ədəbiyyat 
 Manz, Beatrice Forbes, The Rise and Rule of Tamerlane. Cambridge University Press, 1989, .

 İstinadlar 

Kateqoriya:Monqol imperiyası şəxsləri
Kateqoriya:Cığatay xanları
Kateqoriya:1350-ci illərdə Monqol imperiyası