Toxum kisəcikləri

Toxum kisəcikləri (həmçinin vezikulyar vəzilər və ya seminal vezikullar adlandırılır) — bəzi erkək məməlilərdə sidik kisəsinin arxasında yerləşən, cüt, burulmuş boruvari vəzilər. Bu vəzilər toxum mayesinin bir hissəsini ifraz edirlər.

Toxum kisəciklərinin uzunluğu təxminən 5–10 sm, diametri isə 3–5 sm olur. Onlar sidik kisəsi ilə düz bağırsaq arasında yerləşir. Hər bir kisə çoxsaylı çıxış axarlarına malikdir və bu axarlar vas deferens (toxumçıxarıcı kanal) ilə birləşərək boşalma kanalını əmələ gətirir. Toxum kisəcikləri vezikulodeferensial arteriyadan qan alır və qan vezikulodeferensial venlər vasitəsilə axır. Vəzilərin daxili səthi sütunvari və kub formalı epitel hüceyrələri ilə örtülüdür. Toxum kisəcikləri bir çox məməli qruplarında mövcuddur, lakin kisəli heyvanlarda, birdəliklilərdə (monotrem), həmçinin ət yeyənlərdə rast gəlinmir.

Toxum kisəciklərinin iltihabına seminal vezikulit deyilir. Bu xəstəlik çox vaxt cinsi yolla keçən infeksiyaların nəticəsində və ya cərrahi müdaxilədən sonra yaranan bakterial infeksiya səbəbindən meydana çıxır. Seminal vezikulit aşağı qarın nahiyəsində, xayalarda və ya cinsiyyət orqanında ağrıya, ağrılı boşalmaya və ya hematospermiyaya (toxum mayesində qan) səbəb ola bilər. Müalicə adətən antibiotiklərlə aparılır, lakin mürəkkəb hallarda cərrahi drenaj tələb oluna bilər.

Toxum kisəcikləri ilk dəfə eramızın II əsrində Qalen tərəfindən təsvir edilmişdir. Həmin dövrdə bu orqan prostat terminindən törəmiş anlayışla ifadə olunmuş, lakin hazırkı adını daha sonralar almışdır.

 Quruluşu 

Toxum kisəcikləri erkək fərdlərdə sidik kisəsinin altında və vas deferensin (toxumçıxarıcı kanalın) sonunda yerləşən cüt vəzilərdir. Hər bir kisəcik burulmuş və qıvrılmış boru şəklindədir, divarlarında isə bəzən divertikul adlandırılan çıxıntılar müşahidə olunur. Toxum kisəciklərinin uzunluğu təxminən 5–10 sm, diametri 3–5 sm, həcmi isə təxminən 13 millilitr olur.

 Digər heyvanlarda 

Toxum kisəciklərinin təkamülü, ehtimal ki, cinsi seçmə amillərinin təsiri altında formalaşmışdır. Onlar bir çox məməli qruplarında mövcuddur. Lakin kisəli heyvanlarda, birdəliklilərdə (monotrem) və ətyeyənlərdə bu vəzilər yoxdur.Dixson, Alan F. "Sexual selection and evolution of the seminal vesicles in primates." Folia Primatologica 69.5 (1998): 300-306. Toxum kisəciklərinin funksiyası bütün məməlilərdə oxşardır – cinsi reaksiya zamanı boşalma ilə birlikdə xaric olan toxum mayesinin bir hissəsini təşkil edən maye ifraz etməkdir.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

  - "Male Reproductive System:  prostate, seminal vesicle"
  - "The Male Pelvis: The Urinary Bladder"
  - "The Male Pelvis: Structures Located Posterior to the Urinary Bladder"

Kateqoriya:Cinsiyyət üzvləri
Kateqoriya:Kişi sağlamlığı
Kateqoriya:Məməli erkək reproduktiv sistemi
Kateqoriya:Kişi cinsiyyət üzvləri
Kateqoriya:Xarici sekresiya vəziləri