Münhen təhlükəsizlik konfransı

Münhen Təhlükəsizlik Konfransı (MTK; Almanca: Münchner Sicherheitskonferenz), 1963-cü ildən bəri Almaniyanın Bavariya əyalətindəki Münhendə təşkil edilən beynəlxalq təhlükəsizlik siyasətlərinə dair ildə bir dəfə keçirilən konfransdır. Əvvəlki adı — Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Münhen Konfransı (Almanca: Münchner Konferenz für Sicherheitspolitik) ilə tanınan bu konfransın şüarı "Dialoq vasitəsilə sülh"dür.

Son qırx il ərzində Münhen Təhlükəsizlik Konfransı beynəlxalq təhlükəsizlik siyasəti üzrə qərar qəbul edən şəxslərin fikir mübadiləsi apardıqları ən mühüm müstəqil foruma çevrilib. Hər il, o, cari və gələcək təhlükəsizlik çağırışları ilə bağlı intensiv müzakirələr aparmaq üçün dünyanın 70-dən çox ölkəsindən təxminən 350 yüksəksəviyyəli xadimi bir araya gətirir. İştirakçılar arasında dövlət və hökumət başçıları, beynəlxalq təşkilatların rəhbərləri, nazirlər, parlament üzvləri, silahlı qüvvələrin yüksəkvəzifəli nümayəndələri, elm xadimları, vətəndaş cəmiyyətinin, biznes ictimaiyyətinin nümayəndələri, medianın yüksəkvəzifəli nümayəndələri olur.

Konfrans hər il fevral ayında keçirilir. Məkan Almaniyanın Bavariya əyalətinin Münhen şəhərində yerləşən Bayerischer Hof hotelidir.

 Tarixi 
Konfrans 1963-cü ildə Ewald-Heinrich von Kleist-Schmenzin tərəfindən əsası qoyulan Beynəlxalq Wehrkundebegegnung/Münchner Wehrkundetagung əsasında inkişaf etmişdir. Stauffenberg dairəsindən olan müqavimət döyüşçüsü gələcəkdə İkinci Dünya müharibəsi kimi hərbi münaqişələrin qarşısını almağa ümid edirdi və bu səbəbdən təhlükəsizlik siyasəti üzrə liderləri və ekspertləri bir araya topladı. İlk görüş təxminən 60 iştirakçı ilə məhdudlaşdı. Onların arasında Helmut Şmidt və Henri Kissincer də var idi. Von Kleist 1997-ci ilə qədər görüşlərə rəhbərlik etmişdir. 1999–2008-ci illərdə onlara rəhbərlik edən varisi siyasətçi və biznes meneceri Horst Teltschik (CDU) idi.

2009-cu ildən konfransa keçmiş diplomat Volfqanq İşinqer rəhbərlik edir. İşinger 2011-ci ildə "Munich Security Conference" GmbH qeyri-kommersiya şirkətini təsis edib və o, Kristof Heusgen 2022-ci ilin fevralında vəzifəsini icra edənə qədər rəhbərlik edib. Sədr müavinləri səfir Rainer Rudolf, səfir Boris Ruqenin varisi və həmçinin Dr. O Benediktdir.

2024-cü ilin oktyabrında NATO-nun keçmiş baş katibi Yens Stoltenberq 2025-ci ildən başlayaraq yeni sədr seçildi.

2018-ci ildə şirkət Almaniya hökuməti və digər böyük donorların töhfələri hesabına MTK Fonduna daxil edildi. Maliyyələşdirmə 2008-ci ildə 1 milyon avrodan az dövlət maliyyəsindən 2022-ci ildə əsasən korporativ maliyyələşdirmənin təxminən 10 milyon avroya qədər artmışdır.

Münhen Təhlükəsizlik Konfransı iki dəfə, 1991-ci ildə Birinci Körfəz Müharibəsi və 1997-ci ildə Kleist-Schmenzin-in təqaüdə çıxması nəticəsində ləğv edildi. Teltschikin rəhbərliyi altında 1999-cu ildə Mərkəzi və Şərqi Avropa, habelə Hindistan, Yaponiya, Cənubi Koreya və Çin Xalq Respublikasının siyasi, hərbi və biznes liderləri üçün Təhlükəsizlik Konfransı açıldı.

 Məqsədi 
"Dialoq vasitəsilə sülh" şüarı altında keçirilən bu konfransa NATO və Avropa İttifaqına üzv ölkələrdən, eləcə də Çin, Hindistan, İran, Yaponiya, Cənubi Koreya və Rusiya kimi digər ölkələrdən yüksəksəviyyəli siyasətçilər, diplomatlar, hərbi və təhlükəsizlik ekspertləri təhlükəsizlik və müdafiə siyasətlərində aktual məsələləri müzakirə etmək üçün dəvət olunurlar.

Konfransın məqsədi aktual əsas təhlükəsizlik məsələlərini həll etmək və şəbəkə təhlükəsizliyi konsepsiyasına uyğun olaraq indiki və gələcəkdə əsas təhlükəsizlik problemlərini müzakirə etmək və təhlil etməkdir. Konfransın əsas məqsədi 21-ci əsrdə transatlantik münasibətlərin inkişafı, eləcə də Avropa və qlobal təhlükəsizliyin müzakirəsi və fikir mübadiləsidir.

Konfrans özəl şəkildə təşkil olunur və buna görə də rəsmi dövlət tədbiri deyil. Yalnız müzakirə üçün istifadə olunur, məcburi hökumətlərarası qərarlar üçün icazə mövcud deyil. Bundan əlavə, adi konvensiyaların əksinə olaraq ümumi yekun kommünike yoxdur. Yüksəksəviyyəli görüş həm də iştirakçılar arasında diskret fon müzakirələri üçün istifadə olunur. İstisna olaraq, 2011-ci ildə təhlükəsizlik konfransının yekununda keçirilən ABŞ və Rusiya arasında "Yeni START silahsızlanma sazişi" üçün ratifikasiya sənədlərinin mübadiləsi kimi qlobal siyasi qərarların təqdimatı olmuşdur.

 Konfranslar 
2020 Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev fevralın 14-də Münxen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində "Enerji təhlükəsizliyi" mövzusunda dəyirmi masada iştirak edib.

 İstinadlar