Sitrullin

Üzvi birləşmə olan sitrullin α-amin turşusudur. Onun adı latınca qarpız olaraq tərcümə olunan citrullus sözündən götürülmüşdür. 19-cu əsrin sonlarından qastroenteroloqlar tərəfindən bu maddə təsvir edilsə də, ilk dəfə 1914-cü ildə yapon tədqiqatçıları Yataro Koga () və Ryo Otake ()  və daha sonra Tokio Universitetindən Mitsunori Vada tərəfindən 1930-cu ildə kodlaşdırıldı. 

H2NC(O)NH(CH2)3CH(NH2)CO2H kimyəvi formuluna malikdir. O, karbamid mübadiləsində əsas ara məhsuldur,ammonyakı karbamidə çevirərək orqanizmdən ifraz edir. Sitrullin həmçinin arginin amin turşusundan azot oksidinin fermentativ istehsalının əlavə məhsulu kimi istehsal olunur.

 Biosintez 
Sitrullin aşağıdakılardan əldə edilə bilər:

 Arginindən, azot oksidinin istehsalının əlavə məhsulu kimi
 Prolin və ya qlutamin parçalanması ilə ornitindən
 Asimmetrik dimetilarginindən

Sitrullin, karbamid mübadiləsində ornitin və karbamoil fosfatdan hazırlanır. O, həmçinin azot oksidinin (EC 1.14.13.39 ) katalizləşdirilmiş reaksiyasının əlavə məhsulu kimi arginindən istehsal olunur. Arginindən sintez olunan saç follikullarının daxili kök qabığında və medullasında yayılmışdır. Arginin əvvəlcə N -hidroksil-argininə oksidləşir, daha sonra azot oksidinin sərbəst buraxılması ilə birlikdə sitrullinə qədər oksidləşir.

Sitrullin həm də nazik bağırsağın enterositləri tərəfindən hazırlanır.

 Funksiyası 
Sitrullin, məməlilərin ammonyakı karbamidə çevirərək ifraz etdiyi sidik cövhəri mübadiləsi ərzində metabolik ara məhsuldur. Sitrullin, həmçinin azot oksid ilə katalizləşdirilmiş amin turşusu arginindən azot oksidinin fermentativ istehsalının əlavə məhsulu kimi istehsal olunur.

Bir neçə zülalda modifikasiya nəticəsində sitrullin aşkar edilir. Bu sitrullin qalıqları kalsium ionlarının köməyi ilə sitrulinasiya və ya deiminasiya adlanan prosesdə arginini sitrulinə çevirən peptidilarginin deiminazlar adlı fermentlər ailəsi tərəfindən əmələ gəlir. Normalda sitrullin qalıqlarını ehtiva edən zülallara miyelin əsas zülalı, filagrin və bir neçə histon zülalları daxildir, halbuki fibrin və vimentin kimi digər zülallar hüceyrə ölümü və toxuma iltihabı zamanı sitrulinasiyaya həssasdır.

Dövrü sitrullin konsentrasiyası bağırsaq funksionallığının biomarkeridir.

 Kommersiya istifadəsi 
L-sitrullin adı altında qida əlavəsi kimi satılır, adətən toz şəklindədir. L-sitrulin azot oksidi istehsalını artıraraq, arterial fəaliyyətə və bununla da bütün bədəndə qan axınına kömək edir, bu, müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində və ya qarşısının alınmasında faydalı ola bilər. Lakin bu iddialar rəsmi farmakologiya tərəfindən təsdiqlənməmişdir.

L-sitrulin, bəzi enerji içkilərinə əlavə edilir və termojenik təsirləri ilə məşhurdur.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Qida maddələri
Kateqoriya:Amin turşuları
Kateqoriya:Kimyəvi birləşmələr