İrqi demokratiya

İrqi demokratiya () — Braziliya cəmiyyətində irq fərqlərinin sosial münasibətlərə təsir etmədiyi, müxtəlif irqlərin bərabər və harmonik şəkildə birgə yaşadığı iddiasını ifadə edən sosial-siyasi konsepsiya. Bu anlayış XX əsrin ilk yarısında Braziliyada, xüsusilə də antropoloq  Jilbertu Freyrenin () əsərlərində geniş yayılmışdır.Gilberto Freyre. The Masters and the Slaves: A Study in the Development of Brazilian Civilization. Samuel Putnam (trans.). Berkeley: University of California Press.

İrqi demokratiya ideyası əsasən Braziliyanın müstəmləkə dövrü və köləliyin ləğvindən sonrakı dövrə istinadən formalaşmışdır.Michael Hanchard. Orpheus and Power: The Movimento Negro of Rio de Janeiro and São Paulo, Brazil, 1945-1988. Princeton: Princeton University Press, 1994. Freyre 1933-cü ildə nəşr olunan Casa-Grande & Senzala (“Böyük ev və qul daxması”) əsərində Avropa, Afrika və yerli xalqların mədəni sintezini vurğulayaraq Braziliyanı irqçiliyin az olduğu bir ölkə kimi təsvir etmişdir. Bu yanaşma sonradan milli ideologiyanın bir hissəsinə çevrilmişdir.Thomas E. Skidmore. Black into White: Race and Nationality in Brazilian Thought. New York: Oxford University Press, 1974.

 Tənqidi 
Araşdırmalar göstərir ki, “irqi demokratiya” ideyası sosial reallığı tam əks etdirmir. XX əsrin ortalarından başlayaraq sosioloqlar və insan haqları fəalları Braziliyada qaradərililərə və qarışıq irqli insanlara qarşı sistemli diskriminasiya hallarını sənədləşdirmişdir. Təhsil, məşğulluq, gəlir səviyyəsi və siyasi təmsilçilikdə davam edən bərabərsizliklər bu ideyanın daha çox mifik xarakter daşıdığını göstərir.France Winddance Twine (1997). Racism in a Racial Democracy: The Maintenance of White Supremacy in Brazil. Rutgers University Press.

 Müasir vəziyyət 
Braziliyada irqçiliklə mübarizə hərəkatları “irqi demokratiya” anlayışını tənqid edərək real bərabərliyin əldə edilməsi üçün dövlət siyasətlərinin və kvota proqramlarının vacibliyini önə çəkirlər. Bu gün akademik və ictimai müzakirələrdə “irqi demokratiya” çox vaxt ölkədəki gizli və institusional irqçiliyi pərdələyən ideoloji konstruksiya kimi dəyərləndirilir.

 İstinadlar 

Kateqoriya:İrq və cəmiyyət