Pravoslavlıq və Rusiyada saqqal

Pravoslavlıqda və Rusiyada saqqal — rus pravoslavlığı kontekstində Rusiya mədəniyyətində saqqalın tarixi əhəmiyyəti.

 Ənənəvi qaydalar 
X əsrdə Rusiyanın xristianlaşdırılması dövründə Şərq xristian kilsəsində saqqal saxlamaq ənənəsi möhkəmlənmişdir. 1054-cü ildə kilsədə baş tutmuş böhran zamanı pravoslavlar katoliklərə qarşı ittihamlar irəli sürmüş və bu ittihamlardan biri saqqal qırxmaq barədə olmuşdur. Müqəddəs ataların əsərlərində saqqalın saxlanmasının lehinə və saqqalın qırxılması təcrübəsinə qarşı çoxlu nümunələr qalmışdır. İsgəndəriyyəli Kliment saqqalı aslan yalı ilə müqayisə etmişdir («Pedaqoq»), Karfagenli Kiprian saqqalın qırxılmasını onu “qeyri-şəkilli etmək” hesab etmişdir («Məğrurlar haqqında»), Kiprli Epifani saqqalı “kişinin simvolu” adlandırmışdır («Panari»), Stridonlu İyeronim saqqalı qırxanları “əxlaqsız qadınlara” bənzətmişdir («İşaiyaya şərh»), Pelusiotlu İsidor saqqalını qırxan şəxsin “xədim kimi görünmək istədiyini” yazmışdır («Kiçik Dionisiya məktubu»). "Böyük Potrebnika" əsasında tərtib olunmuş "Nomokanon" da saqqalın qırxılmasını qadağan etmişdir.«Номоканон при Большом Требнике. Его история и тексты, греческий и славянский, с объяснительными и критическими примечаниями. Опыт научного разрешения вопросов об этом сборнике, возникавших в прошлом столетии в Святейшем Правительствующем Синоде. А. Павлова, заслуженного ординарного профессора Императорского Московского университета. — М.: типография Г. Лисснера и А. Гешеля, преемников Э. Лисснера и Ю. Романа, 1897 г. — С. 320.

XVI əsrin birinci yarısında Moskva dövlətində saqqalın qırxılması və hətta yolunması müəyyən dərəcədə yayılmışdır. Bu moda ilə bağlı bir çox kilsə xadimləri ictimai və şəxsi məktublarda çıxış etmişdir. 1526-cı ildə böyük knyaz III Vasili Litva knyazı Yelena Qlinskaya ilə toyunda üçün saqqalını qırxmışdır. Yalnız 1551-ci ildə Moskvalı Makari və Tverli Akakiyanın iştirak etdiyi Rus kilsəsinin Stoqlav kollegiyası 40-cı fəsildə saqqalın qırxılmasını qadağan etmişdir.

 Pyotr islahatları 
1698-ci ildən Böyük Pyotr öz islahatları çərçivəsində saqqalın saxlanmasına qarşı mərhələli mübarizəyə başlamışdır. Əvvəlcə yalnız saray xadimləri və boyarlar saqqalını qırxmağa məcbur edilmişdir. Sonra, 1705-ci ildə, saqqal üçün xüsusi vergi tətbiq edən fərman verilmişdir. Bu vergi ruhani şəxslər və kəndlilər istisna olmaqla bütün təbəqələr üçün nəzərdə tutulmuşdur. Kəndlilər hər şəhərə daxil olduqda saqqal vergisini ödəməli idi. Qanunu pozanlar çəngəl ilə döyülmüş və sürgünə göndərilmişdir. Qədim inanclılar saqqalın qırxılmasını qətiyyətlə rədd etmişdir. Saqqalın qadağan edilməsi 1705–1706-cı illərdə Həştərxan üsyanının səbəblərindən biri olmuşdur.Президентская библиотека. День в истории: 10 августа 1705. Астраханское восстаниеАстрахань мятежная / Восстание 1705—1706 гг.

 Müasir dövr 
2020-ci illərində Rusiyada saqqal saxlamaq hələ də moda olmuşdur.«Газета.ru», 05.09.2023. Сексуальный викинг или «ветхий» бородач: эксперты — о мужской растительности на лице.  Filosof və sosioloq Aleksandr Dugin hesab etmişdir ki, “saqqal sevgisi rus pravoslav insanının əsas fəzilətlərindən biridir”. Şair və publisist Aleksey Şiropayevə görə, Oktyabr inqilabı Pyotr islahatlarının təbii nəticəsi olmuşdur və bu, insanların görünüşündə dəyişikliklərdə özünü göstərmişdir. "1917-ci il mutasiyası yalnız əvvəlki — Pyotr mutasiyasının davamı olmuşdur. Rusların saqqalı kəsilmiş, başlarına fransız pariki qoyulmuşdur".Алексей Широпаев. Вера и знание. О романе М. Булгакова «Роковые яйца» (электронная публикация С. В. Фомина). 2025-ci ildə Rusiya ordusunun döyüş bölmələrində, FSB və Rosqvardiyada saqqal saxlamaq geniş yayılmışdır.«Российская газета», 15.04.2025. Нужна ли борода на передовой: плюсы и минусы бритья в полевых условиях

 İstinadlar 

Kateqoriya:Saqqal
Kateqoriya:Rusiya mədəniyyəti