Avropa İttifaqı pasportu

Avropa İttifaqı pasportu — Avropa İttifaqına üzv olan 27 ölkənin vətəndaşlarının pasportu. Pasport sahiblərinə Aİ vətəndaşlığı hüquqları verilir.
Sənəd ölkənin rəsmi dilində, bəzən ingilis və fransız dillərində “Avropa İttifaqı” başlığı ilə möhürlənir, ardınca üzv dövlətin adı, dövlətin gerbi, “PASSPORT” sözü və üz qabığının aşağı orta hissəsində biometrik pasport simvolu yer alır.

Ayrı-ayrılıqda, Avropa Komissiyasının üzvləri və qurumlarının müəyyən rəsmiləri BMT tərəfindən buraxılmış diplomatik sənəddən istifadə edirlər.European Council regulations  covering the issue of EULF documents, dated 17 December 2013, accessed 11 October 2016. 
200px|thumb|Aİ-nın standart dizayn xüsusiyyətlərini göstərən adi Fransız pasportu. 

 İstifadə edilməsi 
Pasportla Aİ vətəndaşları Avropa İqtisadi Bölgəsi və İsveçrə daxilində sərbəst hərəkət etmək hüququna malikdirlər (yəni viza, müəyyən miqdarda pul və ya sərbəst hərəkət etmək üçün müəyyən səbəbə ehtiyac və məskunlaşmaq üçün yaşayış icazəsinə ehtiyac yoxdur).Decision of the EEA Joint Committee No 158/2007 of 7 December 2007 amending Annex V (Free movement of workers) and Annex VIII (Right of establishment) to the EEA Agreement , EUR-Lex. Retrieved 24 November 2015.

Şengen zonasına daxil olarkan və çıxanda Aİ vətəndaşlarının pasportlarına möhür vurulmur.Regulation (EU) 2016/399 of the European Parliament and of the Council of 9 March 2016 on a Union Code on the rules governing the movement of persons across borders (Schengen Borders Code), Article 11 (OJ L 77, 23 March 2016, p. 1–52 )Practical Handbook for Border Guards, Part II, Section I, Point 6.2 (C (2019) 7131 ) Biometrik pasportlara malik vətəndaşlar digər Aİ ölkələrinə daxil olmaq üçün sərhəd nəzarətindən keçərkən immiqrasiya nəzarəti sayğacları əvəzinə avtomatik qapılardan istifadə edirlər. Məsələn, Böyük Britaniyaya daxil olarkən, hava limanlarında Aİ biometrik pasportlarının sahibləri ePassport qapılarından istifadə edə bilər, digər bütün Aİ vətəndaşları (məsələn, milli şəxsiyyət vəsiqəsi və ya biometrik olmayan pasportdan istifadə edənlər) immiqrasiya sayğacından istifadə etməlidirlər.

Pasporta alternativ olaraq, Aİ vətəndaşları Avropa İqtisadi Bölgəsi, İsveçrə və Birləşmiş Krallıq daxilində sərbəst hərəkət hüquqlarını həyata keçirmək üçün etibarlı milli şəxsiyyət vəsiqəsindən də istifadə edə bilərlər. Aİ vətəndaşının AİB və ya İsveçrəyə daxil olması üçün etibarlı pasport və ya milli şəxsiyyət vəsiqəsi tələb olunmur. Həm AİB, həm də İsveçrədən kənarda olan Aİ vətəndaşı hər hansı digər vasitələrlə (məs, müddəti bitmiş pasport və ya milli şəxsiyyət vəsiqəsi və ya vətəndaşlıq şəhadətnaməsi təqdim etməklə) öz vətəndaşlığını sübut edə bilərsə, onların AİB və ya İsveçrəyə daxil olmasına icazə verilməlidir. Vətəndaşlığını qənaətbəxş şəkildə nümayiş etdirə bilməyən Aİ vətəndaşına lazımi sənədləri əldə etmək və ya çatdırmaq üçün imkan verilir.Article 5(4) of the Citizens' Rights Directive 2004/38/EC (L 158, pp. 77–123 )Practical Handbook for Border Guards, Part II, section I, point 2.9 (C (2019) 7131 )Judgment of the European Court of Justice of 17 February 2005, Case C 215/03, Salah Oulane vs. Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie 

 Ümumi xüsusiyyətləri 
Aİ üzv dövlətləri 1980-ci illərdən bəri pasport dizaynlarını uyğunlaşdırıblar. Adi pasportların əksəriyyəti ümumi tərtibatdan istifadə edir: “Avropa İttifaqı” sözləri və onu təqdim edən dövlətin adı olan tünd qırmızı örtük. Pasport kartları, diplomatik, xidməti və təcili pasportlar kimi variantlar standartlaşdırılmayıb. İrlandiya pasport kartı təqdim edən yeganə dövlətdir.

28 fevral 2008-ci ildən etibarən pasportlarda barmaq izi məlumatları olmalıdır. 2013-cü ildə Aİ-na qoşulan Xorvatiya 3 avqust 2015-ci ildə pasportunu yeniləyərkən tünd göy rəngli örtüyü saxladı və bu, onu tünd qırmızı rəngdən istifadə etməyən yeganə üzv dövlət etdi.

Şuranın qətnamələri və Aİ qaydaları və qərarları:

 Vahid pasport dizaynı haqqında 23 iyun 1981-ci il tarixli qərar
 30 iyun 1982, 14 iyul 1986, 10 iyul 1995 və 8 iyun 2004-cü il tarixli əlavə qərarlar
 Pasport təhlükəsizliyi haqqında 17 oktyabr 2000-ci il tarixli qərar
 Şuranın biometrik standartlara dair 13 dekabr 2004-cü il tarixli 2252/2004 saylı qayda (Aİ)
 2252/2004 qaydaya dəyişiklik edən 28 may 2009-cu il tarixli 444/2009 saylı qayda (Aİ)

2252/2004 saylı qaydaya əsasən, 12 yaşından kiçik uşaqlar və onları təmin edə bilməyən insanlar istisna olmaqla, bütün Aİ pasportlarında üz təsviri və iki barmaq izi olmalıdır. Danimarka və İrlandiya barmaq izi qaydasından azaddır, baxmayaraq ki, İrlandiya pasportlarına digər biometrik məlumatlar daxildir.

 Formatı 

Pasportlar ISO 216 B7 formatına uyğundur (ID-3, 88 × 125 mm). Əksəriyyəti 32 səhifədən ibarətdir.

 Qapağı 
Qapaqda adətən bu ardıcıllıqla göstərilir: "AVROPA İTİFAQİ" (1997-ci ildən əvvəl: "Avropa Birlikləri"), təqdim edən ölkənin adı, "PASSPORT" sözü, biometrik pasport simvolu və dövlət gerbi. Emblemin yerləşdirilməsi müxtəlifdir: bəzi ölkələrdə mətnin üstündə, digərlərində isə mərkəzləşdirilmişdir.

 İdentifikasiya səhifəsi 
İdentifikasiya səhifəsində məlumat dövlətin rəsmi dili(ləri), üstəgəl ingilis və adətən fransız dillərində təqdim olunur. Hər bir sahə nömrələnir və kitabçanın başqa yerindəki indeksdə izah olunur. Səhifədə pasportun növü, ölkə (ISO 3166-1 alfa-3) kodu və pasport nömrəsi var. Sol tərəf əsas fotoşəkili daşıyır. Bəzi pasportlarda boy və ikinci dərəcəli təhlükəsizlik şəkli də göstərilir.

İrlandiya pasportlarında İrlandiya adasında doğulmuş insanlar üçün doğum ili, xaricdə doğulmuş vətəndaşlar üçün isə üç hərfdən ibarət ölkə kodu göstərilir.

 Maşınla oxuna bilən zona 
Bütün biometrik pasportlarda A–Z hərflərindən, rəqəmlərdən və “<” simvolundan ibarət məhdud formatda əsas məlumatları təkrarlayan maşınla oxuna bilən zona (MRZ) var. Qeyri-latın hərfləri Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının qaydalarına uyğun olaraq transliterasiya olunur. Nümunə — ü → UE, ö → OE və ß → SS və s. daxildir.

Bəzi dövlətlər pasportun başqa yerində alternativ yazı əlavə edir. Ümumiyyətlə, vizalar və aviabiletlər üçün MRZ orfoqrafiyasından istifadə etmək tövsiyə olunur.

 Əlavə səhifələr 
Digər səhifələrdə adı, yaşayış yeri, boyu, göz rəngi qeyd oluna bilər. Ailə pasportlarına həyat yoldaşının və ya uşaqlarının fotoşəkilləri daxil ola bilər. Əlavə səhifələrdə rəsmi qeydlər, sahə nömrələrinin tərcümələri, vizalar və giriş və ya çıxış möhürləri üçün ayrılmışdır. Daxili arxa örtükdə pasportu təqdim edən ölkədən məlumatlar ola bilər.

 Aİ Dövlətlərin pasportları 

 Dövlət Pasporun üz qabığı Bioməlumat səhifəsi Xərci Etibarlılıq Səlahiyyətli orqan Ən son versiyası   100px 100px €75.90 (12+)
 €30.00 (0–11)
 Pulsuz (0–2, birinci buraxılış) 10 il (12+)
 5 il (2–11)
 2 il (0–2) Bələdiyyə idarələri; Avstriya səfirlikləri və konsulluqları    100px 100px €65 (böyüklər, 32 səh, Belçika)
 €35 (uşaqlar, 32 səh, Belçika)
 €240 (böyüklər, 64 səh, Belçika)
 €210 (uşaqlar, 64 səh, Belçika)
 €75 (böyüklər, 32 səh, xaricdə)
 €35 (uşaqlar, 32 səh, xaricdə)
 €240 (böyüklər, 64 səh, xaricdə)
 €210 (uşaqlar, 64 səh, xaricdə) 7 il (18+)
 5 il (18 yaşdan aşağı) Kommunalar; Belçika səfirlikləri və konsulluqları    100px image 40 BGN  (14–58)
 20 BGN  ((14 yaşdan aşağı; 58-70)
 10 BGN (70+) 5 il Daxili İşlər Nazirliyi    100px 100px 42.47 €
 €46.45 € (evə çatdırılma) 10 il (21+)
 5 il (21 yaşa qədər) Daxili İşlər Nazirliyi    100px image 70 € (böyüklər)
 45 € (azyaşlılar) 10 il (böyüklər)
 5 il (azyaşlılar) Vətəndaşlıq qeydiyyatı və miqrasiya şöbəsi: Səfirliklər və Ali Komissiyalar    100px 100px 600 CZK (15+, 30 gün ərzində)
 100 CZK (15 ilə qədər)
 1200 CZK (15+, xaricdə)
 400 CZK (15 yaşdan aşağı, xaricdə) 10 il (15+)
 5 il (15-dən aşağı) Bələdiyyə binaları, Konsulluqlar    100px image 890 DKK (18–64)
 378 DKK (65+)
 178 DKK (12–17)
 150 DKK (0–11) 10 il (18+)
 5 il (2–18)
 2 il (0–2) Bələdiyyələr    100px 100px 40 € (15+)
 20 € (15 yaşdan aşağı)
 60 €(15+ xaricdə)
 20 € (xaricdə 15 yaşdan aşağı) 10 il (15+)
 5 il (15-dən aşağı) Polis və Sərhəd Mühafizə İdarəsi    100px 100px 50 € (44 € online)
 25 € veteranlar (22 € online)
 93 € müvəqqəti 5 il Finlandiya polisi    100px 100px 5 il Aland polisi    100px image 86 € (böyüklər, Fransa əraziləri)
 89 € (böyüklər, xaricdə )
 17 € (0–14)
 42 € (15–17) 10 il (18+)
 5 il (18 yaşdan aşağı) Bələdiyyə binaları; Fransa konsulluqları    100px 100px 70 € (24+, 32 səh)
 37.50 € (24 yaşdan aşağı, 32 səh)
 92 € (24+, 48 səh)
 €59.50 € (24 yaşdan aşağı, 48 səh) 10 il (24+)
 6 il (24 yaşdan aşağı və ya 2-ci pasport) Bələdiyyə idarələri: Səfirliklər və konsulluqlar    100px image 84.40 € (böyüklər)
 73.60 € (uşaqlar) 10 il (14+)
 3 il (14 yaşdan aşağı) Milli Pasport Mərkəzi    100px 100px 14,000 HUF 14,000 (10 il)
 7,500 HUF (5 il) 5 və ya 10 il Qeydiyyat şöbəsi    100px  75 € (böyüklər, 32 səh)
 20 € (azyaşlılar)
 105 € (böyüklər, 66 səh) 10 il (böyüklər)
 5 il (uşaqlar) Pasport xidməti, Xarici İşlər İdarəsi    100px image 116 € (48 səh, daxil olmaqla, gəlir möhürü) 10 il (18+)
 5 il (3–18)
 3 il (0–3) İtaliya Dövlət Polisi; Konsulluqlar/səfirliklər    100px image 34 € (21+)
 15 € (20 yaşa qədər, pensiyaçılar, əlillər) 10 il (21+)
 5 il (5–20)
 2 il (5 yaşdan aşağı) Vətəndaşlıq və Miqrasiya Məsələləri İdarəsi    100px image 43 € (böyüklər)
 21.50 € (uşaqlar) 10 il (16+)
 5 il (5–15)
 2 il (5 yaşdan aşağı) Daxili İşlər Nazirliyi Miqrasiya İdarəsi    100px 100px 50 € (5 illik)
 30 € (5 illik) il (4+)
 2 il (4-dən aşağı) Pasportlar bürosu    image image 70–80 € (16+, aprel-avqust ayları üçün artan ödəniş)
 40 € (10–15)
 16 € (4 yaşdan aşağı) 10 il (16+)
 5 il (10–15)
 2 il (4 yaşdan aşağı) Identiti Malta; Səfirliklər/Ali Komissiyalar    100px 100px 83.87 € (böyüklər, 34 səh)
 63.42 € (yetkinlik yaşına çatmayanlar, 34 səh)
 139.40 € (azyaşlılar, xaricdə)
 159.95 € (böyüklər, xaricdə)
 112.47 $ (azyaşlılar, Karib Niderlandı)
 134.78 $ (böyüklər, Karib Niderlandı) 10 il (18+)
 5 il (18 yaşdan aşağı) Bələdiyyələr; Xarici İşlər Nazirliyi    100px 100px  140 PLN (13–70)
 30 PLN (13 yaşdan aşağı; 1 illik müvəqqəti)
 110 € (13–70 abroad)
 70 € (13 yaşdan aşağı, xaricdə )
 40 € (1 il xaricdə)
 15 € (1 il xaricdə, müraciətlə)
 Pulsuz (70+) 10 il (13+)
 5 il (13 yaşdan aşağı)
 1 il (müvəqqəti) Əyalət qubernatorları; Konsullar    100px image 65 € 5 il (5+)
 2 il (5 yaşdan aşağı) Portuqaliya konsulluqları 10 İyul 2017   100px 100px 258 RON (5-il, 12-18; 10-il, 18+)
 234 RON (3 yaş, 12 yaşdan aşağı)
 96 RON (1 illik müvəqqəti) 10 il (18+)
 5 il (12–18)
 3 il (12 yaşdan aşağı)
 1 il (müvəqqəti) Daxili İşlər Nazirliyi    100px image 50 € (16+)
 20 € (6–16)
 12 € (6 yaşdan aşağı) 10 il (16+)
 5 il (5–15)
 2 il (5 yaşdan aşağı) Daxili İşlər Nazirliyi    100px image 46.10 € (18+)
 39.30 € (3–18)
 35.20 € (3 yaşdan aşağı)
 34.80 € (1 illik xüsusi) 10 il (18+)
 5 il (3–18)
 3 il (3 yaşdan aşağı) Daxili İşlər Nazirliyi    image image 30 € 10 il (30+)
 5 il (5–30)
 2 il (5 yaşdan aşağı) İspaniya Milli Polis Korpusu    100px 100px 500 SEK 
 1400 SEK (səfirliklər)
 1600 SEK (müvəqqəti) 5 il İsveç Polis İdarəsi; Səfirliklər və konsulluqlar 

 Pasport reytinqləri 
2023-cü ilin aprelinə olan məlumata görə, Henley Pasport İndeksi pasportları sahiblərinin vizasız və ya gəliş zamanı viza ilə gedə biləcəyi ölkə və ərazilərin sayına görə sıralayır. Avropa İttifaqında Almaniya, İtaliya və İspaniya ən yüksək reytinqdə, Yaponiya isə ən yüksək qlobal mövqedədir.

 Avropa İttifaqına üzv dövlətlər 
 Ölkə İstiqamətlər (vizasız və ya gəlişdə viza) Avstriya  192 Belçika  191 Bolqarıstan  179 Xorvatiya  184 Kipr  181 Çexiya  189 Danimarka  192 Estoniya  187 Finlandiya  193 Fransa  194 Almaniya  194 Yunanıstan  190 Macarıstan  188 İrlandiya   192 İtaliya  194 Latviya  186 Litva  188 Lüksemburq  192 Malta  190 Niderland  193 Polşa  189 Portuqaliya  191 Rumıniya  179 Slovakiya  186 Sloveniya  186 İspaniya  194 İsveç  193

 Aİ-na daxil olmayan ayrı-ayrı ölkələr 
 Ölkə İstiqamətlər (vizasız və ya gəlişdə viza) Yaponiya  194 Norveç  191 İsveçrə  190 Birləşmiş Krallıq  192 ABŞ  189 İslandiya  185 Lixtenşteyn  182
 Aİ üzvü olmayan ölkələrdə konsul müdafiəsi hüququ 
Ölkəsinin diplomatik missiyası olmayan Aİ vətəndaşları, Aİ-na daxil olmayan ölkədə olduqda, Avropa İttifaqı vətəndaşlığına görə, həmin Aİ-yə daxil olmayan ölkədə mövcud olan hər hansı digər Aİ ölkəsinin diplomatik nümayəndəliyindən konsulluq müdafiəsi və yardım almaq hüququna malikdirlər.

 Digər AİB ölkələri və İsveçrə pasportları 
Aİ-na üzv dövlətlər tərəfindən verilən pasportlar kimi, digər Avropa İqtisadi Bölgəsi dövlətlərinin – İslandiya, Lixtenşteyn və Norveçin – eləcə də İsveçrənin pasportları da AİB-də və İsveçrə daxilində sərbəst istifadə edilə bilər.

Şengen sazişinə əsasən, Üzv dövlətlər tərəfindən verilən pasportlar və səyahət sənədləri minimum təhlükəsizlik standartlarına cavab verməlidir, pasportlarda isə sahibinin üz və barmaq izlərini ehtiva edən məlumat daşıyıcısı (çip) olmalıdır. 

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 European Passports in PRADO (The Council of the European Union Public Register of Authentic Travel and Identity Documents Online)
 The three key ways to acquire a European Union passport

Kateqoriya:Beynəlxalq münasibətlər
Kateqoriya:Avropa İttifaqının xarici siyasəti
Kateqoriya:Avropa İttifaqına üzv dövlətlər
Kateqoriya:Avropa İttifaqı