Mama-ginekoloq

Mama-ginekoloq — mamalıq və ginekologiya üzrə xüsusi hazırlıq keçmiş, qadın reproduktiv sağlamlığı ilə məşğul olan ali tibbi təhsilli həkim-mütəxəssis.

Onun əsas fəaliyyət sahələri bunlardan ibarətdir:

ginekoloji xəstəliklərin profilaktikası və müalicəsi;
hamiləliyin tibbi müşahidəsi və idarə olunması;
doğum prosesində tibbi yardım göstərilməsi;
doğumdan sonrakı dövrün (pospartum) nəzarəti və müalicəsi.

Beləliklə, mama-ginekoloq həm həkim-mamaça (doğuş üzrə mütəxəssis), həm də ginekoloq (qadın cinsiyyət sistemi xəstəlikləri üzrə mütəxəssis) funksiyalarını özündə birləşdirir.

 Hazırlıq prosesi 

Mama-ginekoloq həkim olmaq üçün uzunmüddətli və çoxpilləli tibbi təhsil tələb olunur. Bu hazırlıq mərhələləri aşağıdakıları əhatə edir:

1) Tibbi institutda 6 illik baza təhsili

Ümumi tibbi fənlər (anatomiya, fiziologiya, terapiya, cərrahiyyə və s.)
Kliniki təcrübələr

2) Subordinatura (ixtisaslaşmış klinik təcrübə)

Hamiləlik, doğum, ginekoloji xəstəliklər üzrə dərinləşdirilmiş təcrübə

3) İnternatura (rəsmi rezidentura və ya staj)

Mama-ginekologiya üzrə praktik fəaliyyət
Xəstələrlə iş, doğuşların aparılması, əməliyyatlara kömək

Əgər məzun "müalicə işi" () ixtisası üzrə təhsil alıbsa, onda mama-ginekologiya üzrə ixtisasartırma və ya təkrar hazırlıq kursları keçərək bu sahəyə yönəlir.

Nəticədə mama-ginekoloq həm terapevtik, həm cərrahi, həm də profilaktik bilikləri birləşdirən tam hüquqlu həkim-mütəxəssisə çevrilir.

 Funksional vəzifələri 

Mama-ginekoloq həkim öz peşə fəaliyyətində aşağıdakı vəzifələri yerinə yetirməlidir:

1) Qanunvericiliyə riayət etmək

Mama-ginekoloji yardımın təşkili ilə bağlı mövcud qanunlar və normativ-hüquqi aktlara əsaslanmaq.

2) Hamiləliyin idarə olunması

Hamiləliyin vaxtında diaqnostikası;
Gedişatına nəzarət;
Hamiləlik və doğuş fəsadlarının aşkarlanması və aradan qaldırılması;
Doğum prosesində tibbi xidmət göstərmək;
Ginekoloji xəstələrin dispanserizasiyası (müntəzəm müşahidəsi).

3) Müasir müalicə və profilaktika metodlarından istifadə
Profilaktika, müalicə və reabilitasiya tədbirləri;
Ambulator (poliklinika) və stasionar (xəstəxana) şəraitində müalicə metodlarına tam yiyələnmək;
Cərrahi müdaxilələri yerinə yetirmək, o cümlədən:
Uşaqlığın ekstirpasiyası (tam çıxarılması);
Arteriyaların bağlanması;
Mikrocərrahi əməliyyatlar;
Plastik əməliyyatlar.

4) Təcili yardım göstərmək

Mama-ginekoloji profildə təcili hallarda tibbi yardım göstərmək;
Dərmanların yan təsirlərinə nəzarət etmək.

5) Konsultasiya aparmaq

Digər ixtisaslı həkimlərin göndərişi ilə xəstələri qəbul etmək;
Zərurət olduqda xəstəni evdə müayinə etmək.

6) Əmək qabiliyyətinin ekspertizası

Xəstənin müvəqqəti və ya daimi əmək qabiliyyətini qiymətləndirmək.

7) Planlaşdırma və analiz

Öz işini planlaşdırmaq;
Nəticələri müntəzəm analiz etmək.

8) Tibbi sənədləşmə
Müvafiq tibbi sənədləri düzgün və dəqiq aparmaq.

9) Tibbi deontologiyaya əməl etmək

Peşə etikasına, pasiyentlə düzgün ünsiyyətə riayət etmək.

10) Qadınların hüquqlarının müdafiəsinə töhfə vermək

Qadınların sağlamlıq və hüquqi müdafiəsini təmin etməyə kömək etmək (qanunvericiliyə müvafiq olaraq).

11) Tibb personalına rəhbərlik etmək

Orta tibb işçilərinin fəaliyyətini təşkil və idarə etmək.

12) Maarifçilik fəaliyyəti

Tibbi biliklərin əhali arasında yayılmasında iştirak etmək;
Kütləvi profilaktik müayinələr aparmaq.

13) Peşəkar inkişaf

Daimi olaraq öz bilik və bacarıqlarını artırmaq;
Elmi yenilikləri izləmək və tətbiq etmək.

Bu vəzifələr mama-ginekoloqu sadəcə həkim deyil, həm də təşkilatçı, cərrah, müəllim, hüquq müdafiəçisi və psixoloq kimi çoxşaxəli fəaliyyət göstərən mütəxəssisə çevirir.

 Çətinlik və risklər 

Mama-ginekoloq peşəsi çox məsuliyyətli olmaqla yanaşı, bir sıra çətinliklər və risklərlə də müşayiət olunur. Aşağıda həmin çətinliklər və risklər qeyd edilmişdir:

1) Yüksək məsuliyyət və stress

Həkimin qərarı həm ananın, həm də körpənin həyatına təsir edir.
Ani və gözlənilməz fəsadlar baş verə bilər.
Təcili qərarvermə bacarığı tələb olunur.

2) Gecə növbələri və uzun iş saatları
Doğum hər an baş verə bilər — gecə, bayram, istirahət günü fərqi yoxdur.
Gecə növbələri və uzun əməliyyatlar fiziki yorğunluq yaradır.

3) Psixoloji yük

Pasiyentlərin qorxuları, ağrıları, ailə narahatlıqları ilə işləmək lazımdır.
Bəzən həkim emosional dəstəkçi rolunu da oynayır.

4) Hüquqi risklər

Ən çox məhkəməyə verilən tibbi ixtisaslardan biridir.
Kiçik bir səhv belə ciddi hüquqi nəticələr doğura bilər.

5) Yoluxucu xəstəlik riski

Qan və digər bioloji mayelərlə təmas çoxdur.
Hepatit, HIV və digər infeksiyalara yoluxma riski mövcuddur.

6) Fiziki yük

Uzun müddət ayaq üstə qalmaq;
Təcili doğuşlarda güc sərf etmək;
Cərrahi əməliyyatlar zamanı statik vəziyyətdə qalmaq.

7) Emosional travmalar

Uğursuz doğuşlar, dölün itkisi, ana ölümü — həkim üçün çox ağırdır.
Burnout (peşə yanması) riski yüksəkdir.

8) Davamlı təhsil zərurəti

Mamalıq və ginekologiya sürətlə yenilənən sahədir.
Yeni texnologiyalar, dərmanlar, protokollar daim öyrənilməlidir.

9) Sosial gözləntilər

Cəmiyyət "hər şey mükəmməl olmalıdır" deyə gözləyir.
Pasiyent və ailələrlə konfliktlər ola bilər.

10) Eyni anda həm cərrah, həm terapevt, həm psixoloq olmaq tələbi
Bu sahə çoxşaxəlidir – təcrübə + bilik + çeviklik tələb edir.

Bu peşə şöhrətli və şərəfli, amma eyni zamanda da çətin və riskli bir peşədir. Həm yüksək ixtisaslaşma, həm də insani dərinlik tələb edir.

 Həmçinin bax 
Mamalıq
Mamaça
Ginekologiya

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat siyahısı 

 Малая медицинская энциклопедия. — : Медицинская энциклопедия. 1991—96 гг.
 Энциклопедический словарь медицинских терминов. — : Советская энциклопедия. — 1982—1984 гг
 Первая медицинская помощь. — : Большая Российская Энциклопедия. 1994 г.


 Xarici keçidlər 

 FIGO.org International Federation of Gynaecology and Obstetrics
 BJOG: An International Journal of Obstetricians and Gynecologists
 Gynecology & Obstetrics

Kateqoriya:Mamalıq sənəti
Kateqoriya:Ginekologiya
Kateqoriya:Ginekoloqlar
Kateqoriya:Tibbi peşələr
Kateqoriya:Mama-ginekoloqlar