Tomas Yunq

Thomas Yunq (13 iyun 1773 – 10 may 1829) — ingilis polymat (çoxşaxəli alim), həkim, fizikçi, oftalmoloq, dilçi və egyptoloq. O, işıq interferensiyası nəzəriyyəsini irəli sürmüş, gözdə astiqmatizm konsepsiyasını göstərmiş və Rosetta Daşı üzərində iş aparmışdır.

 Erkən həyat və təhsil 
Thomas Young 13 iyun 1773-cü ildə Milverton, Somerset, İngiltərədə doğulmuşdur. O, on uşaqlı Quaker ailəsində ən kiçik uşaq idi. Uşaqlıqda o, klassik dillər — yunan, latın, fransız və başqa dilləri öyrənmiş, elmi maraqları erkən yaşlarda yaranmışdır.

Tibb təhsili üçün o əvvəlcə London və Edinburgh universitetlərinə daxil olmuş, daha sonra 1795-ci ildə Göttingen universitetində elmi dissertasiya müdafiə etmişdir.

 Elmi fəaliyyətləri 

 Görmə və oftalmologiya 
Young gözdə fokuslanma prosesini izah etmiş, reseptiv sistemin necə işlədiyini analiz etmişdir. O, astiqmatizmin mövcudluğunu aşkar etmiş və gözdə rəng hiss edilməsinin üç reseptor teoriyasını (qırmızı, yaşıl, mavi) irəli sürmüşdür.

 Optika və işıq teoriyası 
Young 1803-cü ildə Kral Cəmiyyətində təqdim etdiyi "ikili çəpər (double-slit)" eksperimentini istifadə edərək işığın interferensiyasını müşahidə etmiş və bu yolla işığın dalğa xarakterini isbat etməyə çalışmışdır. O, həmçinin işığın qütblənməsi və rənglərin interferensiya əsasında meydana gəlməsini dalğa nəzəriyyəsi ilə açıqlamışdır.

 Mexanika və materiallar elmi 
Young materialların elastik davranışını tədqiq etmiş və onun adı ilə tanınan "Young modulu" (Young’s modulus) ideyasını irəli sürmüşdür.

 Dilçilik, Egyptologiya və digər sahələr 
Young dillər üzrə çoxşaxəli iş aparmış, təxminən dörd yüz dildən çox söz və kök analizləri ilə maraqlanmışdır. O, "İndo-Avropa" (Indo-European) terminini təklif etmişdir. 1814–1819 illər arasında Young Rosetta Daşı üzərində işlər görmüş və demotik mətnləri tərcümə etməyə başlamışdır; bu iş Jan-Fransua Şampolyonun işlərinə zəmin yaratmışdır.

 Şəxsiyyəti və tanınması 
Young "The Last Man Who Knew Everything" ("Hər şeyi bilən son insan") kimi tanınır, çünki o dövrdə çoxsaylı elm sahələrində çalışmışdır. Young-un işləri yalnız ölümündən sonra daha geniş qiymətləndirilmişdir.

 Ölümü 
Thomas Young 10 may 1829-cu ildə Londonda vəfat etmişdir. St Giles Kilsəsində dəfn olunmuşdur.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Gündəlik müəllifləri