Ernest Sosa

Ernest Sosa (; ) — kubalı əsilli amerikalı filosof, müasir epistemologiyanın aparıcı nümayəndələrindən biri və fəzilət epistemologiyası (virtue epistemology) istiqamətinin əsas qurucularındandır. Onun işi bilik, əsaslandırma, skeptisizm və reflektiv bilik problemlərinə yönəlmişdir. Sosa xüsusilə “uyğun inam” (apt belief) anlayışı ilə tanınır.The dictionary of modern American philosophers, Volume 1 by Richard T. Hull, Continuum International Publishing Group, 2005, p.2287.

 Bioqrafiyası 
Ernest Sosa Kubada anadan olmuş, gənc yaşlarında ABŞ-yə köçmüşdür. O, ali təhsilini Mayami və Pitsburq universitetlərində almışdır. Sosa uzun illər Braun Universitetində fəlsəfə professoru kimi fəaliyyət göstərmiş, daha sonra Ratqers Universitetində professor vəzifəsini icra etmişdir.
Sosanın elmi fəaliyyəti əsasən epistemologiya sahəsində cəmlənmişdir. O, bilik və əsaslandırmanı agentin intellektual fəzilətləri ilə əlaqələndirən bir yanaşma inkişaf etdirmişdir. Bu yanaşma klassik əsaslandırma nəzəriyyələrinə alternativ kimi qiymətləndirilir.

Sosa bilik anlayışını idrak bacarıqlarının uğurlu tətbiqi ilə əlaqələndirir. Onun fikrincə, bir inam yalnız təsadüfən doğru olduğu üçün deyil, idrak bacarığının düzgün işləməsi nəticəsində doğru olduqda bilik hesab edilə bilər.

Bu yanaşma aşağıdakı əsas anlayışlara söykənir: 

 Uyğunluq (aptlik) – inamın doğruluğunun subyektin idrak bacarığından qaynaqlanması
 İntellektual fəzilət – düzgün qavrama, yaddaş və məntiqi düşünmə bacarıqları
 Agent-mərkəzli epistemologiya – bilik qiymətləndirməsinin subyektə yönəlməsi

Sosa bilik növləri arasında fərq qoyur:
 Heyvan biliyi (animal knowledge) – refleksiya olmadan, birbaşa idrak bacarıqları ilə əldə edilən bilik
 Reflektiv bilik (reflective knowledge) – subyektin öz inamının etibarlılığını dərk etməsi ilə müşayiət olunan bilik

Bu bölgü Rene Dekartdan miras qalan skeptik problemlərə cavab vermək məqsədi daşıyır.

Ernest Sosa skeptisizmə qarşı moderat bir mövqe tutur. O, yuxu arqumenti və beyin-küvetdə hipotezi kimi skeptik ssenarilərin bilik iddialarını tamamilə ləğv etmədiyini irəli sürür. Sosa bu arqumentlərin yalnız reflektiv səviyyədə çətinlik yaratdığını, lakin gündəlik “heyvan biliyi”ni etibarsız etmədiyini müdafiə edir.

Yuxu arqumentinə dair məşhur mövqeyinə görə, yuxuda insan həqiqi inanclar formalaşdırmır, sadəcə inanırmış kimi edir.

 Əsas əsərləri 
 Knowledge in Perspective (1991)
 A Virtue Epistemology: Apt Belief and Reflective Knowledge (2007)
 Knowing Full Well (2011)
 Judgment and Agency (2015)
 Epistemology (bir çox məqalələr toplusu)

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Ernest Sosa's home page
 Interview at 3AM Magazine