Edmund Qettiyer

Edmund Qettiyer (; ) — amerikalı filosof, analitik fəlsəfə və epistemologiya sahəsində fəaliyyəti ilə tanınır."Is Justified True Belief Knowledge?" O, xüsusilə 1963-cü ildə dərc etdiyi “Is Justified True Belief Knowledge?” (“Əsaslandırılmış doğru inam bilikdirmi?”) adlı qısa, lakin böyük təsirə malik məqaləsi ilə məşhurdur. Bu məqalədə Qettiyer klassik fəlsəfədə geniş qəbul edilmiş, biliyin “əsaslandırılmış doğru inam” kimi tərifinə qarşı çıxmış və sonradan “Qettiyer problemləri” adlandırılan müzakirələrin əsasını qoymuşdur.

Qettiyerin irəli sürdüyü nümunələr göstərirdi ki, bir inam həm doğru, həm də əsaslandırılmış ola bilər, lakin buna baxmayaraq bilik hesab edilməyə bilər. Bu yanaşma epistemologiyada ciddi dönüş nöqtəsi yaratmış, bilik anlayışının yenidən nəzərdən keçirilməsinə səbəb olmuşdur. Onun işləri nəticəsində epistemologiyada alternativ bilik modelləri, o cümlədən dördüncü şərt nəzəriyyələri, reliabilizm və erdem epistemologiyası kimi yanaşmalar inkişaf etmişdir.

Edmund Qettiyerin elmi irsi məqalələrinin sayının az olmasına baxmayaraq, fəlsəfə tarixində təsiri son dərəcə böyük olmuş və XX əsr epistemologiyasının əsas müzakirə mövzularından birini formalaşdırmışdır.

 Bioqrafiyası 
Edmund Qettiyer 1927-ci ildə ABŞ-da anadan olmuşdur. O, ali təhsilini Kornell Universitetində almış, daha sonra isə Ueyn Steyt Universitetidə (Wayne State University) fəlsəfə üzrə fəaliyyət göstərmişdir. Qettiyer uzun müddət akademik mühitdən kənarda qalmasına baxmayaraq, elmi nüfuzu və təsiri son dərəcə böyük olmuşdur.

1963-cü ildə onun cəmi üç səhifədən ibarət olan “Is Justified True Belief Knowledge?” adlı məqaləsi nüfuzlu Analysis jurnalında dərc edilmiş və fəlsəfə tarixində dönüş nöqtəsi yaratmışdır. Bu məqalə Qettiyerin adını epistemologiyanın əsas simalarından birinə çevirmişdir.

Qettiyerin irəli sürdüyü arqumentlər klassik fəlsəfədə Platon dövründən bəri geniş qəbul edilən “bilik = əsaslandırılmış doğru inam” tərifinin yetərsiz olduğunu göstərmişdir. Bu arqumentlər sonradan “Qettiyer halları” və ya “Qettiyer problemləri” adı ilə tanınmışdır.

Edmund Qettiyer çox az elmi əsər dərc etsə də, onun bir məqaləsi epistemologiyada onilliklər boyu davam edən müzakirələrə səbəb olmuş, reliabilizm, erdem epistemologiyası, səbəbsəl bilik nəzəriyyələri kimi yeni yanaşmaların formalaşmasına təkan vermişdir.

Qettiyer 23 mart 2021-ci ildə vəfat etmişdir. O, fəlsəfə tarixində az yazıb çox təsir göstərən nadir alimlərdən biri kimi qiymətləndirilir.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Gettier's paper, "Is Justified True Belief Knowledge?"

Kateqoriya:ABŞ filosofları