Qazanxana (biznes)

Biznesdə “qazanxana” termini (), telefon vasitəsilə şübhəli investisiyalar satan çıxış yönümlü () çağrı mərkəzini ifadə edir. Bu, adətən, satıcıların ədalətsiz və qeyri-dürüst satış taktikalarından istifadə etdiyi bir otağa istinad edir; bəzən onlar penny stockları (ucuz səhmlər) və ya xüsusi yerləşdirmələri satır, yaxud açıq şəkildə səhm fırıldağı törədirlər. Qazanxanalarda geniş yayılmış taktikalardan biri, təsdiqlənmiş şirkət məlumatları ilə birlikdə saxtalaşdırılmış və şişirdilmiş məlumatlardan istifadə etməkdir. Termin peyorativ (alçaldıcı) məna daşıyır: çox vaxt yüksək təzyiqli satış taktikalarını və bəzən də zəif iş şəraitini ifadə etmək üçün istifadə olunur.

 Etimologiya 
Termin, belə firmalar tərəfindən istifadə olunan ucuz və tələsik təşkil edilmiş ofis sahələrindən yaranmış ola bilər; çox vaxt bu sahə mövcud bir ofis binasının zirzəmisində və ya köməkçi otağında () yerləşən bir neçə masadan ibarət olurdu. Burada sıx məkanın yaratdığı “istilik” və “təzyiq”, eləcə də sürətli satış taktikaları qazanxananın () və onun yerləşdiyi otağın şəraitinə bənzədilirdi.

1970-ci illərin əvvəllərində (və mümkündür ki, daha əvvəl) boiler room termini siyasi partiyalar tərəfindən potensial seçicilərə zəng etmək üçün istifadə olunan, çoxlu telefonların yerləşdiyi otağı ifadə edirdi.

1968-ci ildə senator Robert F. Kennedi altı qadını öz komandasına cəlb etmişdi; onlar “Boiler Room Girls” kimi tanınırdı və 1969-cu ildə Meri Co Kopeçnenin ölümü ilə bağlı baş verən hadisə nəticəsində daha da məşhurlaşdılar.

 Populyar mədəniyyətdə 
2000-ci ildə nümayiş etdirilən, baş rolda Covanni Ribizinin oynadığı Boiler Room filmində uydurma bir "boiler room" brokerlik şirkəti təsvir edilmişdir. 1992-ci il filmi və eyni adlı pyes Glengarry Glen Ross da oxşar şəkildə daşınmaz əmlak satışı ilə məşğul olan bir boiler room əməliyyatını göstərir.

The Sopranos serialının ikinci mövsümündə, uydurma DiMeo cinayət ailəsinin üzvləri tərəfindən bir boiler room-dan idarə olunan "pump and dump" (şişirtmə və boşaltma) sxemi təsvir olunur.

2013-cü ildə çəkilmiş və baş rolda Leonardo DiKaprionun oynadığı The Wolf of Wall Street filmi də boiler room tipli investisiya biznesini əhatə edir və penny stock fırıldaqçısı Cordan Belfortun xatirələrinə əsaslanır; onun Stratton Oakmont broker şirkəti də tipik boiler room kimi fəaliyyət göstərirdi. White Collar teleserialının 2010-cu il seriyasında isə uydurma dələduz Nil Keffrinin, şişirdilmiş penny stock satışı ilə məşğul olan korrupsioner brokerlər qrupuna sızması göstərilir.

 Qurbanlar 
Fərdlər, keçmişdə fırıldaqçılıq qurbanı olmuş şəxslərin məlumatlarını əks etdirən məğlubların siyahısı () kimi vasitələrdən istifadə edilərək hədəfə alınır. Digər bir yol isə daha məhdud erişimli olan səhmdar siyahılarının (shareholder lists) istifadə edilməsidir. Bu siyahılar boiler room bizneslərinin əməkdaşlarını fırıldaqçılığa daha həssas olan şəxslərlə əlaqələndirən məlumatlar təqdim edir.

 Qurbanlara dəstək 
Qurbanlara Yardım Bürosu (Office for Victims of Crime) ABŞ boyunca cinayət qurbanlarına maliyyə yardımı təklif edir. Bu vəsaitlər birbaşa “federal cinayətkarlardan” eləcə də şəxsi ianələrdən və hədiyyələrdən əldə olunur. Bundan əlavə, qurum “qurbanların problemləri haqqında məlumatlılığı artırır, qurban hüquqları qanunlarına əməl olunmasını təşviq edir, habelə qurbanlara yardım üzrə mütəxəssislərə təlim, texniki dəstək və nəşrlər təqdim edir”. Qurum həmçinin qurbanları ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin Qurbanlara Bildiriş Sisteminə (Victim Notification System) bağlayır; bu sistem qurbanları öz işləri üzrə yeniliklərdən xəbərdar saxlamaq üçün yaradılmışdır. Qurbanlar onlayn şəkildə qeydiyyatdan keçərək işlərinə dair bildirişlər ala bilərlər.

 Emosional təsir 
Boiler room fırıldaqçılığının qurbanlara təsiri maliyyə itkisindən tutmuş psixi sağlamlıqda və emosional sabitlikdə azalmaya qədər uzanır. Qurbanlar çox vaxt stress, narahatlıq, özünə inamın itməsi və depressiyadan əziyyət çəkirlər. Sağlamlıq və maliyyə vəziyyətindəki bu geriləmə, məlumatlara görə, bəzi hallarda evliliyin pozulmasına, hətta intihar düşüncələrinə və intihara cəhdlərə gətirib çıxarmışdır. Qurbanlar həmçinin başqalarına və maliyyə əməliyyatlarına qarşı ehtiyatlılıq kimi davranış dəyişiklikləri nümayiş etdirmişlər. Digər tərəfdən, bir çox qurban təhlükəsizliyin əhəmiyyətini daha yaxşı dərk edərək gələcək üçün qabaqlayıcı tədbirlər görmüşdür.

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 



 Xarici keçidlər 
 United States Securities and Exchange Commission – "Portrait of a Boiler Room"
 FCA (UK) – "Share scams"
 The Motley Fool consumer website – Boiler Room FAQ
 The Guardian – "Lifting the lid on 'boiler room' scams"
 BBC – "Boiler room scams"

Kateqoriya:Fond bazarı