Hannya

— Yaponiyanın ənənəvi No teatrında istifadə olunan maska. Bu, qısqanclıqdan doğan qadın iblisi təmsil edir. Bu maska iti, öküzə bənzər iki buynuz, metal gözlər və qorxunc təbəssümə malik ağız ilə xarakterizə olunur. No tamaşalarında maskanın növü qadın obrazının qısqanclıq, kin və qəzəb səviyyəsinə görə dəyişir. Hannya maskası  maskasından daha güclü intiqam hissi, qısqanclıq və qəzəb daşıyan bir  qadını təmsil edir. Hannya maskası həmçinin  adlanır.  və ya  adlanan başqa bir maska isə daha da güclü qisas hissinə malik qadın ruhunu ifadə edir. Bu maskalar qısqanclıq, kin və qəzəb dolu qadın iblisləri təmsil etdiyinə görə  maskaları kateqoriyasına aiddir.

Hazırda 250-dən çox No maskası olduğu deyilir. Lakin No maskalarının ən qədim tarixi qeydi olan Saruqaku danqi (猿楽談義) cəmi 14 növ maska qeyd edir və hannya adı onların arasında göstərilmir. Bununla belə, Saruqaku danqi sənədində Aoi no Ue tamaşasının ifa edildiyi bildirilir və bu tamaşada ilanabənzər qadın iblis maskalarının, o cümlədən hannya maskasının istifadə olunması ehtimal edilir. Maska növlərinin fərqləndirilməsi əsasən XVI əsrdə inkişaf etmiş və hannya adı 1580–1610-cu illərdə yaşamış rahib, samuray və No aktyoru Şimoma Nakatakanın əsərlərində yer almışdır.

 Etimologiya 
Hannya (般若) sözü sanskrit dilindəki prajñā (प्रज्ञा) sözündən gəlir və müdriklik mənasını verir. Bu maskanın niyə hannya adlandırıldığı barədə bir neçə fərziyyə mövcuddur. Birinci fərziyyəyə görə, maska Bunmei dövründə (1469–1487) yaşamış yapon rahib Hannya-bo (般若坊) tərəfindən mükəmməlləşdirildiyi üçün belə adlandırılmışdır. İkinci fərziyyəyə görə, maska Aoi no Ue tamaşasındakı Ara osoroşi ya, hannya qoe ya (あら恐ろしや般若声や, “Nə dəhşətli bir səs, hannya səsi!”) replikasına istinadən bu adı almışdır. Burada hannya-qoe “Hərarət Sutrasını oxuyan qorxulu səs” mənasını verir və şeytanları qovan bir qüvvə kimi təsvir edilir. Alternativ izaha görə isə, bu maskanı hazırlamaq üçün sənətkarın çox böyük müdrikliyə (hannya) ehtiyacı olduğuna inanılır.

 Xüsusiyyətləri 
Hannya maskası müxtəlif No və Kioqen tamaşalarında, həmçinin Şinto dini Kaqura mərasimlərində istifadə olunur. Bu maska qısqanclıq və ehtiras üzündən iblisə çevrilmiş qadınların ruhlarını təsvir edir və Buddizmdəki ac ruhlar () anlayışına bənzəyir. Aoi no Ue və Dodzyodzi kimi məşhur No tamaşalarında bu maskanın istifadəsi onun ən tanınan No maskalarından biri olmasına səbəb olub. Hannya maskası həm qorxunc, həm də dərdli görünür və insan duyğularının mürəkkəbliyini əks etdirir. Aktyor düz baxdıqda maska qəzəbli və qorxulu görünür, lakin bir qədər aşağı əyildikdə isə maska kədərli və ağlayan kimi təsvir olunur. Bu ifadə dəyişkənliyi No teatrının əsas xüsusiyyətlərindən biridir.

Hannya maskası müxtəlif dəri tonlarında olur:

 Ağ maska — incə və aristokrat qadını (məsələn, Aoi no Ue tamaşasındakı Leydi Rokuco) təmsil edir.
 Qırmızı maska — daha kobud xarakterli qadını (məsələn, Dodzyodzi tamaşasındakı kəndli qızın ruhunu) göstərir.
 Tünd qırmızı maska — artıq tam iblisə çevrilmiş qadın (məsələn, Momijiqari və Kurozuka tamaşalarında) obrazını ifadə edir.

 Qalereya 

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
Netske: Metropolitan İncəsənət Muzeyinin şah əsərləri, Metropolitan İncəsənət Muzeyinin sərgi kataloqu (PDF olaraq onlayn olaraq mövcuddur), çoxlu hannya nümunələrini ehtiva edir

Kateqoriya:Qadın mifoloji varlıqlar
Kateqoriya:No
Kateqoriya:Oni (iblis)