Olea Kryoqer

Olea Kryoqer (, ) —  norveçli musiqi müəllimi, xalq musiqisi və folklorun toplanması sahəsində öncül şəxsiyyətlərdən biri. Olea, Telemark bölgəsində xalq mahnılarını və melodiyalarını sistemli şəkildə toplayan ilk insanlardan biri hesab olunur.

 Həyatı və təhsili 
Olea Kryoqer Norveçin Telemark bölgəsində, Heddal şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası Yohannes Kryoqer (1753-1830) ruhanı, anası Helle Marqret Neymann (1764-1849) isə mahnı və musiqi tədris edən bir qadın idi. Yetkin yaşlarında Kryoqer Norveçin ilk dövlət müəllim kolleclərindən biri olan Kviteseid Seminariyasında oxuma dərsi verməyə başlamışdır. Kryoqer, müstəqil şəkildə qədim xalq mahnılarını və melodiyalarını toplamışdır. Onun xalq balladlarını və melodiyalarını toplamağa başlaması, Norveç xalq musiqisinin yoxa çıxmaqda olduğu dövrdə vətəndaşlara bu mirası qorumaq çağırışı ilə əlaqəli olmuşdur. Topladığı materiallar ilk dəfə 1840-cı ildə folklorçu Yorqen Moenin "Samling AF Sange, Folkeviser Og Stev I Norske Almuedialekter" adlı kitabında dərc olunmuşdur. Bu materiallar 1869-cu ildə Ludviq Matias Lindemanın tərtibatı ilə genişləndirilmiş nəşrdə melodiyalarla birlikdə dərc edilmişdir. Moenin 1840-cı il antologiyası əsl ballad kolleksiyası sayılmırdı, çünki cəmi iki-üç orijinal ballad daxil idi. Lakin Moe 1842-ci ildə Kryoqerlə tanış olduğu zaman, onun artıq orijinal Norveç balladalarından ibarət geniş kolleksiyası mövcud idi. Olea Kryoqerin 1840-cı illərdən topladığı Norveç ballad mətnləri və melodiyaları Maqnus Brostrup Landstadın "Norske folkeviser" (1853) adlı kitabında çap olunmuşdur.The 1851 Lindeman manuscripts with Crøger contributions: . 6874d, 6875c, 6875d, Landstad bu ballad mətnlərini yenidən redaktə etmiş, bəzi yazıları normallaşdırmışdır. Onun topladığı mahnılar Lindemanın sonrakı melodiya kolleksiyalarının da əsas hissəsini təşkil etmişdir.

 Töhfələri 
Olea Kryoqerin Norveç ballad və melodiya kolleksiyaçısı kimi töhfələri XX əsrə qədər layiqincə qiymətləndirilməmişdir.Knutslid,  Gudrun Brauti (1982) Olea Crøger: Seljordminne om den fyrste folkevisesamlaren (Athenæum forlag)  Müasir ballad arxivçisi Eysteyn Qaukstad bu məsələyə dair araşdırmalar aparmışdır. L. M. Lindemanın 1851-ci ildə yazdığı ilk 57 melodiya əsasən Kryoqerin topladığı melodiyalar olmuşdur. Eyni zamanda, Landstadın 1853-cü il "Norske folkeviser" kitabına əlavə olunmuş 114 melodiyadan 33-ü də onun topladığı nümunələr idi. Olea Kryoqer ballad toplanmasına başladıqda, öz adının da həmmüəllif kimi göstərilməsini istəmişdir. Lakin Landstad yalnız ön sözdə ona minnətdarlıq etmişdir. Bununla belə, Landstad Kryoqerin zəhmətini qiymətləndirərək ona ədalətli maliyyə ödənişi təklif etmişdir. Kryoqerin vəfatından sonra həmin pul Seljordda kitabxana qurmaq üçün istifadə olunmuşdur. Lindeman 1862-ci ildə nəşr etdiyi 50 balladlıq əlavədə yalnız üç balladın Kryoqerə aid olduğunu qeyd etmişdir. Lakin 1851-ci il əlyazması göstərir ki, Lindeman Kryoqerə daha çox borclu olmuşdur. İlk tənqidçilərdən biri olan A. P. Berqqrin isə qeyd etmişdir ki, Lindeman redaktə işləri görsə də, əsas toplayıcılıq işini Kryoqer icra etmişdir.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Folklorşünaslar