Macarıstanda vətəndaş müharibəsi (1264–1265)

Macarıstan vətəndaş müharibəsi — XIII əsrin ortalarında baş vermiş, ölkənin kral ailəsi daxilində parçalanmasına və genişmiqyaslı hərbi qarşıdurmaya səbəb olan daxili müharibə. Vətəndaş müharibəsi kral IV Bela və onun oğlu V İştvan (Ştefan) arasında baş vermişdir və Macarıstanın feodal tarixində mühüm dönüş nöqtəsi hesab olunur.

 Mənşəyi və səbəbləri 
IV Bela (hakimiyyəti: 1235–1270) Macarıstanın güclü və mərkəzləşdirilmiş dövlətə çevrilməsi üçün çoxsaylı islahatlar həyata keçirirdi. Oğlu Şahzadə İştvan (sonralar kral V İştvan), atasının siyasətindən narazı idi və artıq gənc yaşlarından dövlət idarəçiliyində iştirak etmək istəyirdi. IV Bela, 1257-ci ildə ona “Transdanubiya” bölgəsini (Macarıstanın qərb vilayətlərini) idarə etməyə verdi, bu da Ştefana real güc vermişdir. İki hökmdar arasında tezliklə ərazi və səlahiyyətlər uğrunda açıq mübahisə başlamışdır. IV Bela öz hakimiyyətini qorumaq və oğlu üzərində nəzarəti saxlamaq istəyirdi. Ştefan isə özünü artıq real varis və hökmdar hesab edir, atasının səlahiyyətlərini məhdudlaşdırmağa çalışırdı.

 Müharibənin başlanması 
IV Bela oğlunun fəaliyyətindən narazı qaldığı üçün ona qarşı hərbi kampaniyaya başladı. Ştefanın səlahiyyətləri məhdudlaşdırıldı, onun tərəfdarları hədəf alındı. Ştefan bu addımlara silahla cavab vermişdir və 1264-cü ilin sonlarında vətəndaş müharibəsi başlamışdır. IV Belanın ordusu Ştefanın nəzarətində olan vilayətlərə daxil olmuşdur. Ştefan öz ailəsini — uşaqlarını — müdafiə üçün Macarvár (bugünkü Macar kastelyosu) qalasında yerləşdirdi. Müharibənin həlledici döyüşü Isaszeg yaxınlığında baş vermişdir. Ştefan atasının ordusunu məğlub etmişdir. Bu döyüş onun hərbi bacarığını sübut etmiş və siyasi mövqeyini gücləndirmişdir.

 Nəticə və sülh 
Müharibədən sonra IV Bela və Ştefan sülhə razı oldular.  IV Bela ömrünün sonuna qədər kral titulunu saxlamışdır, lakin ölkənin idarəsi getdikcə oğlu tərəfindən həyata keçirilirdi. V İştvan atasına qarşı siyasi və hərbi qələbə qazandı. O, 1270-ci ildə IV Bela öldükdən sonra heç bir müqavimətlə qarşılaşmadan tam hüquqlu kral olmuşdur. V İştvanın oğlu IV Laslo (Kun László) da gələcəkdə oxşar siyasi çətinliklərlə üzləşmişdir. Bu vətəndaş müharibəsi, XIII əsrdə Avropanın digər ölkələrində baş verən feodal parçalanmalarla eyni xətt üzrə inkişaf edirdi.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Vətəndaş müharibələri
Kateqoriya:Macarıstan tarixi