Permeti

Permeti () — Albaniyada şəhər və bələdiyyə.

 Adı 
Şəhəralban dilində Përmet kimi tanınır. Şəhər italyanca Permet, aromunca Pãrmeti, yunanca Πρεμετή/Premeti və türkcə Permedi kimi tanınır.Erdal, İbrahim (2006), Mübadele: uluslaşma sürecinde Türkiye ve Yunanistan 1923–1925, IQ Kültür Sanat Yayıncılık. p. 186. "Permedi".

 Yerləşməsi 
Şəhər Albaniyanın cənubunda, Qirokastra bölgəsində yerləşir. Şəhər dağlarla əhatə olunub.

Şəhər ənənəvi xalq musiqisi, mətbəxi və müvafiq olaraq reçel və komposto kimi tanınan müxtəlif növ mürəbbə və kompot, yerli şərablar və rakı istehsalı ilə məşhurdur.

Permeti çox vaxt gözəl mənzərələri və çiçəklərinin bolluğuna görə "güllər şəhəri" adlandırırlar. Şəhər həm də xalq musiqisi ilə məşhurdur.

Ümumi əhalisi 2023-cü il siyahıyaalınmasına görə 7,980 nəfərdir.

 Tarixi 
14-cü əsrdə Permeti Osmanlı hakimiyyəti altına girir və əvvəlcə Qirokaster, daha sonra isə İoannina sancağının qəzası olur.History of the Albanian people p. 85

18-ci əsrdə Albaniyada əhalinin müsəlmanlaşması dövründə, Permeti şəhəri bu səylərə güclü müqavimət göstərən ərazilərdən biri olur.

1778-ci ildə şəhərdə yerli pravoslav kilsəsi və şəhərin diasporu tərəfindən bir yunan məktəbi yaradılır.

1833-cü ildə şəhərdə üsyan baş verir və üsyan uğur qazanır. Bu uğurlu üsyandan sonra Osmanlı İmperiyası şəhərdəki Osmanlı məmurlarını yerli alban məmurları ilə əvəz edir və qiyamda iştirak edənlərin hamısı üçün ümumi amnistiya elan edir.

Permet qəzasının sənətkarları 1841-ci ilə qədər Şkoder və Janina vilayətlərində opinqa ticarətində monopoliyaya sahib idilər, bu imtiyaz Tənzimat islahatları nəticəsində ləğv edilir.History of the Albanian people pp. 45–6

1882-ci ildə şəhərdə Yunan təhsili, İstanbulda yaşayan yerli diasporun üzvləri, eləcə də Yunan milli xeyriyyəçisi Konstantinos Zappas tərəfindən subsidiyalaşdırılan yunan qızlar məktəbinin təməli ilə daha da genişləndirilir.

1890-cı ilin əvvəllərində, Naim Fraşerinin dəstəyi ilə, Hotovedən olan müəllim Lluke Papavrami tərəfindən şəhərin ilk alban dilli məktəbi yaradılır.[Qemal Haxhihasani, "Kërkime dhe Vëzhgime Folklorike në rrethin e Përmetit", Buletin I Universitetit Shtetëror të Tiranës seria Shkencat Shoqërore Nr. 2, V. 1959 f. 121.]Nuri Dragoj Treva e Përmetit Në Periudhën e Viteve 1912–1944 pXIII Alban məktəbi üçün xeyriyyəçilər Mihal Kerbici, Pano Duro və Stathaq Duka tərəfindən böyük töhfələr verilir. Duro və Kerbici 1896-cı ilə qədər beş müəllimin maaşını maliyyələşdir. Stathaq Duka isə, 1886-cı ildə Hüquq və Tibb məktəblərində təhsil almaq üçün təqaüd vəsiyyət edir.

1909-cu ildə İkinci Konstitusiya dövründə hakimiyyət yerli mədrəsədə alban dilinin tədrisinə icazə verir.Academy of Sciences of Albania, History of the Albanian people p.401

Şəhər 1912-ci ilə qədər Yanya Vilayətinin Ergiri sancağında qəza mərkəzi olmuşdur.

1912-ci il Alban üsyanı zamanı, alban inqilabının liderləri Menduh Zavalani və Spiro Bellkameni, Necip Benya və Servet Fraşeri ilə birlikdə Osmanlı valisini rəsmi olaraq şəhərdən qovurlar və 14 avqustda Permeti Osmanlı nəzarətindən azad edirlər. Daha sonra, 1912-ci ildə, Birinci Balkan Müharibəsi zamanı əhali Cənubi Albaniyada fəaliyyət göstərən Vlora hökumətinin və çetaların köməyi ilə yerli müqaviməti təşkil etmək məqsədi daşıyan bir komitə yaradır. 1913-cü ilin fevralında şəhərə doğru irəliləyən Yunan ordusunun 3-cü diviziyasının birlikləri Osmanlı müqaviməti ilə üzləşmədən şəhərə daxil olur. Şəhərin yerli əhalisinin müqaviməti isə, silahların az olması səbəbindən şəhəri qorumağa kifayət etmir və şəhər yunanlar tərəfindən işğal edilir.

1914-cü ildə Permeti Şimali Epir Muxtar Respublikasının tərkibinə daxil olur və sonra yenidən Alban dövlətinə birləşdirilir.

Yunan-İtaliya müharibəsi zamanı, 4 dekabr 1940-cı ildə, şəhər Yunanıstan II Ordu Korpusunun qüvvələrinin nəzarəti altına keçir.John Carr. The Defence and Fall of Greece 1940–1941, p. 90

Përmet 1941-ci ilin aprelində alman yönümlü qüvvələrin nəzarətinə keçir.

1944-cü ilin mayında Milli Azadlıq Hərəkatı şəhərdə qurultay keçirdir və Albaniyanın müvəqqəti hökumətini seçir.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Albaniya şəhərləri