Bəhreyn ədəbiyyatı

Bəhreyn ədəbiyyatı —  Bəhreyn Krallığında formalaşmış yazılı və şifahi ədəbi ənənələri əhatə edir. Bu ədəbiyyat ərəb dünyasının bir hissəsi olmaqla yanaşı, Fars körfəzi bölgəsinin özünəməxsus xüsusiyyətlərini daşıyır. Bəhreynin ədəbiyyatı tarixən poeziya, folklor və dini mətnlər üzərində qurulmuş, müasir dövrdə isə nəsr, teatr və jurnalistika sahələrində də inkişaf etmişdir. 

 Tarixi inkişaf 
Bəhreynin ədəbiyyatı qədim zamanlardan bəri əsasən şifahi formada – xalq nağılları, hekayələr və dini qəsidələr vasitəsilə yaşayıb. Orta əsrlərdə İslamın təsiri ilə dini mövzularda yazılmış mətnlər və şeir formaları geniş yayılmışdı. 20-ci əsrin əvvəllərindən başlayaraq Bəhreyn ədəbiyyatında modernləşmə meylləri müşahidə olunmağa başladı.

 Poeziya 
Bəhreyn poeziyası ölkənin ədəbi kimliyinin əsas sütunlarından biridir. Ənənəvi ərəb poeziyasının klassik formaları (qəsidə, qitə və s.) Bəhreyndə də yayılmışdır. 20-ci əsrin ortalarından etibarən azad və eksperimental şeir formalarına maraq artdı.

 Nəsr və roman 
Bəhreyn nəsri nisbətən gec inkişaf etsə də, 20-ci əsrin ikinci yarısından sonra roman, hekayə və esse janrlarında əsərlər ortaya çıxmağa başladı. Sosial dəyişikliklər, şəhərləşmə və qadın hüquqları kimi mövzular yazıçıların diqqət mərkəzində olmuşdur.

 Qadın ədəbiyyatı 
Qadın müəlliflər şeir, nəsr və publisistikada fəal şəkildə çıxış edir. Cinsiyyət bərabərliyi, ailə strukturu və sosial dəyişiklik kimi mövzulara toxunurlar.

 Dram və teatr 
Bəhreyndə teatr ədəbiyyatı XX əsrin ortalarından etibarən formalaşmışdır. Əvvəlcə dini və sosial mövzularda əsərlər yazılmış, daha sonra isə müasir tematikaya keçid baş vermişdir.

 Ədəbi nəşrlər və jurnalistika 
Bəhreyndə ədəbi əsərlər əsasən ərəb dilində nəşr olunur. Ənənəvi qəzet və jurnallarla yanaşı, internet və sosial media vasitəsilə də ədəbi fəaliyyətlər yayılır.

 Xarici təsirlər 
Bəhreyn ədəbiyyatı ərəb dünyasının ədəbi tendensiyalarına cavab olaraq inkişaf etsə də, həmçinin İran, Hindistan və Avropa ədəbiyyatından da dolayısı ilə təsirlənmişdir.

 Ən məşhur bəhreynli yazıçılar və şairlər 

 Əli Əbdulla Xəlifə
 Əli Əl-Cəlləvi
 Əli Əl-Səid
 Əli Əl-Şərqavi
 Əhməd Məhəmməd Əl-Xəlifə
 Qasım Həddad
 İbrahim Əl-Ərəid  
 Hamda Xəmis
 M.G. Darviş

 Ən tanınmış bəhreynli yazıçılar və onların əsərləri 

 Yazıçı  Əsər adı  Janr  Qısa təsviri Əli Əl-Səid  QuixotiQ  Roman  Bəhreynli müəllifin ingilis dilində yazdığı ilk roman. Qasım Həddad  Leyla və Məcnun xronikaları  Şeir  Klassik ərəb romantikasının müasir interpretasiyası. Hamda Xəmis  Şəzaya  Şeir  Bəhreynin ilk qadın şairinin ilk şeir toplusu. Noor Əl-Nuaymi  İnci oğrusu  Qısa hekayə  Bir bəhreynli gəncin inci dalğıclığı macərası. Chandan Sen Gupta  İki dənizin ölkəsi  Roman  II Dünya Müharibəsi fonunda Bəhreynin həyatını təsvir edir.

 Ədəbiyyatda statistik göstəricilər 

 Göstərici  Məlumat Əhalinin illik oxuduğu kitab sayı (orta)  3.44 kitab 1996-cı ildə nəşr olunan kitab sayı  40 kitab Bəhreyndə fəaliyyət göstərən nəşriyyatların sayı (2025)  5 nəşriyyat

 Ədəbiyyat 
 Al-Musawi, Muhsin. Arabic Literature for the Classroom. Routledge, 2017.  
 World Population Review  
 LocalBH – Bəhreyn yazıçıları haqqında  
 Wikipedia – Bahraini literature  
 Rentech – Nəşriyyatlar siyahısı

 Həmçinin bax 
 Ərəb ədəbiyyatı
 Bəhreyn

 İstinadlar 

Kateqoriya:Bəhreyn ədəbiyyatı