Macarıstan dövləti

Macarıstan dövləti — 1848–1849-cu illər inqilabları zamanı yaranmış qısaömürlü müstəqil dövlət. 1849-cu ilin 14 aprelində Macarıstan parlamenti Habsburq monarxiyasından asılılığa son qoyduğunu elan etmiş və ölkə müstəqilliyini rəsmən bəyan etmişdir.Emil Valkovics:Demography of contemporary Hungarian society , 1996, p. 15 Lakin bu dövlət yalnız dörd ay mövcud olmuşdur və 13 avqust 1849-cu ildə Vilaqoşda (indiki Şiryaq, Rumıniya) Rusiya və Avstriya qoşunları qarşısında təslim olmuşdur.

 Tarixi 
1848-ci ildə Avropanı bürüyən inqilabi hərəkatlar Macarıstanda da geniş miqyas almışdır. Macar liberal və millətçi qüvvələr Avstriya imperiyasına qarşı silahlı mübarizəyə başladılar. 1848-ci ilin aprelində qəbul edilmiş Aprel qanunları () Macarıstana daxili muxtariyyət verirdi, lakin Habsburqlar bu islahatları tezliklə ləğv etməyə çalışdılar. Macar inqilabçıları Avstriyanın hərbi müdaxiləsinə qarşı silahlı müqavimət göstərdilər. 1848–1849-cu ilin qışı ərzində ağır döyüşlər nəticəsində macar ordusu Avstriya qüvvələrini bir çox bölgələrdən sıxışdırdı. 1849-cu ilin yazında macar ordusu bir sıra mühüm qələbələr qazanmışdır. Bu uğurların fonunda 14 aprel 1849-cu ildə Debretsen şəhərində toplanmış Macarıstan Parlamenti Müstəqillik bəyannaməsini qəbul etmişdir. Bu sənəddə Habsburq sülaləsinin Macarıstan taxtından devrildiyi və ölkənin suveren dövlət elan olunduğu bildirilirdi.

Yeni dövlətin başçısı inqilab lideri Layoş Koşut () olmuşdur. O, “dövlət qubernatoru” () kimi fəaliyyət göstərirdi. Koşut liberal islahatlar aparmağa və ümumxalq dəstəyi qazanmağa çalışsa da, qarşısında həm Avstriyanın, həm də tezliklə müdaxilə edən Rusiyanın qüvvələri dayanırdı. Avstriya imperiyası macar inqilabını təkbaşına yatırmaqda çətinlik çəkirdi. 1849-cu ilin iyununda Rusiya imperiyası çar I Nikolayın əmri ilə Macarıstana 200 mindən artıq əsgər göndərmişdir. Bu müdaxilə Avstriyanın xahişi ilə həyata keçirilmişdi və “müqəddəs ittifaq” prinsipləri çərçivəsində inqilabların qarşısının alınmasına yönəlmişdi. Macar ordusu general Artur Gyorqeinin rəhbərliyi ilə qəhrəmancasına müqavimət göstərsə də, qüvvələr qeyri-bərabər idi. Nəticədə, 13 avqust 1849-cu ildə Vilaqoş kəndində Gyorqei rus generalı Paskeviçin ordusu qarşısında təslim olmuşdur.

Macar dövlətinin süqutundan sonra Avstriya imperiyası bölgədə sərt repressiyalar həyata keçirmişdir. Koşut Osmanlı imperiyasına sığınmışdır və daha sonra mühacirətdə siyasi fəaliyyətini davam etdirmişdir. Onlarla inqilabçı lider edam edildi və minlərlə insan həbs olunmuşdur. Avstriya Macarıstan üzərində tam nəzarət bərqərar etmişdir və hərbi idarəetmə tətbiq olunmuşdur. Lakin bu qısaömürlü dövlət gələcək nəsillər üçün azadlıq və müstəqillik ideyalarının simvoluna çevrilmişdir. 1867-ci ildə Avstriya-Macarıstan ikili monarxiyasının yaradılması bu inqilabın gecikmiş nəticəsi hesab olunur.alt=|12x12px This article incorporates public domain material from the Library of Congress Country Studies: 

 Hökumət 
+ PortretAdVəzifəyə başlama tarixiVəzifədən ayrılma tarixiPartiyaQeydlərDaxili işlər nazirialt=|center|frameless|120x120pxBertalan Semere2 may 184911 avqust 1849Müxalifət partiyası Kənd təsərrüfatı, sənaye və ticarət nazirialt=|center|frameless|92x92pxKazmer Battyani2 may 184911 avqust 1849Müxalifət partiyasıMacarıstanın ilk xarici işlər nazirialt=|center|frameless|98x98pxFerens Duşek2 may 184911 avqust 1849Müstəqil siyasətçi center|frameless|87x87pxSebo Vukoviç2 may 184911 avqust 1849Müxalifət partiyası alt=|center|frameless|99x99pxLazar Mesaroş2 may 18497 may 1849Sülh partiyasıMüvəqqətialt=|center|frameless|91x91pxArtur Gyorqei7 may 18497 iyul 1849Müstəqil siyasətçi alt=|center|frameless|100x100pxLayoş Auliç14 iyul 184911 avqust 1849Müstəqil siyasətçi alt=|center|frameless|91x91pxMihay Xorvat2 may 184911 avqust 1849Müstəqil siyasətçi alt=|center|frameless|104x104pxLaslo Çani2 may 184911 avqust 1849Müxalifət partiyası 

 İstinadlar 

Kateqoriya:Macarıstan tarixi