Hausos

Hausos (pr-hi-av. *H₂éwsōs or *Haéusōs hərfən dan) — yenidən qurulmuş proto-hind-avropa dininin tanrıçalarından biri.
Onun adı Ausōs (proto-hind-avropa h₂ewsṓs-) şəklində bərpa edilir və bir çox epitetlər nəzərə alınmadan rekonstruksiya edilir. Hausos aşağıdakı tanrıçaların ilkin prototipi hesab olunur; ; :

 Baltik Auşrine
 Qədim Yunan Eos
 Roma Avrora
 Vedik Uşas
 German Ostara (Austrōn-; sonrakı ənənələrdə: qədim yuxarı alman Ēostre, Ôstarâ)

 Etimologiyası 
Adı h₂ewsṓs proto-hind-avropa h₂wes ("parıldamaq, işıq saçmaq") kökündən gəlir və "parlaq olan" mənasını verir. İngilis dilindəki east ("şərq") və latınca auster ("cənub") sözləri də bu köklə bağlıdır. Həmçinin, bu kökdən aurum ("qızıl") sözü də yaranıb (awso-).

Sübh tanrıçası eyni zamanda bahar ilahəsi olmuş və hind-avropa yeni il mifində iştirak etmişdir.Mifdə o, əsarətdən azad edilir (bu motiv Riqvedada və yunan mifologiyasında əks olunub).

Əsas adı olan h₂ewsṓs-dan başqa, müəyyən qədər dəqiqliklə onun epitetləri də bərpa oluna bilər. Bunlardan biri wenos-dur. Bu kökdən sanskrit dilində vanas ("cazibə, istək") sözü yaranıb ki, bu da Riqvedada Uşas üçün işlədilib. Həmçinin, latın dilində Venera adı da (Venus) bu köklə əlaqəlidir. Bu epitet tanrıçanın gözəlliyi və evlilik yaşına çatmış qadın kimi təsvir edildiyini göstərir.

Bu xüsusiyyətin nəticəsi olaraq, sübh tanrıçası ilə sevgi tanrıçası fərqli obrazlara ayrılmışdır. Məsələn, Roma mifologiyasında Venera və Avrora, yunan mifologiyasında isə Afrodita və Eos bir-birindən ayrılmışdır. Qədim Yunan dilində Αφροδίτη (Afrodita) adı "dənizin köpüyündən parlayan" mənasını daşıyır ( – "köpük",  – "parladı, göründü").Ovid, Metamorphoses, 3:150Ovid, Fasti, 4:713.

Digər epitetlərdən biri isə qədim yunan dilində Ἠριγόνη (Erigone) – "erkən doğulan" mənasındadır.

İtalik xalqların tanrıçası Mater Matuta ("Sübh Anası") Roma müəllifləri (Lukretsi, Priskiyan) tərəfindən Avrora ilə eyniləşdirilmişdir. Ona həsr olunan festival 11 iyun tarixində, sübh çağında qeyd edilirdi.

 İstinadlar 

 Biblioqrafiya 














































 Ədəbiyyat 



 Wandl, Florian (2019). "On the Slavic Word for ‘Morning’: *(j)u(s)tro". In: Scando-Slavica, 65:2, pp.263–281. 

Kateqoriya:Təbiət ilahələri