Sübutlara əsaslanan qiymətləndirmə

Sübutlara əsaslanan qiymətləndirmə (, qısaca EBA) — qiymətləndirmə və qərarvermə prosesində elmi cəhətdən etibarlı, yoxlanmış və sübutlarla dəstəklənmiş alətlərin, metodların və göstəricilərin istifadəsini nəzərdə tutan yanaşmadır. Bu anlayış xüsusilə təhsil, psixologiya, sosial iş, səhiyyə və ictimai siyasət sahələrində geniş tətbiq olunur. Sübutlara əsaslanan qiymətləndirmə qərarların elmi əsaslara söykənməsini təmin edərək şəffaflıq, etibarlılıq və effektivlik baxımından əhəmiyyətli rol oynayır. Bu yanaşma həm fərdi səviyyədə (şəxsin bacarıqlarının və ehtiyaclarının qiymətləndirilməsi), həm də sistem səviyyəsində (proqramların və siyasətlərin qiymətləndirilməsi) geniş istifadə olunur.

 Məhdudiyyətlər 
 Test seçimi və qiymətləndirmənin yetərsizliyi 
Psixoloqlara sübutlara əsaslanan qiymətləndirmələr (SAQ) aparmaqda yardımçı olmaq üçün çoxsaylı qaydalar mövcud olsa da, mütəxəssislər bu qaydalara əməl etməkdə tez-tez nöqsanlara yol verirlər. Məsələn, proyektiv testlər uşaq uyğunlaşmasının qiymətləndirilməsində tez-tez istifadə olunur. Tədqiqatlar göstərir ki, peşəkarlar arasında bu qaydalara əməl olunması baxımından xeyli dəyişkənlik müşahidə olunur ki, bu da bəzi hallarda valideynlik qabiliyyətlərinin ümumi səviyyədə adekvat qiymətləndirilməməsinə səbəb olur.

 Testin şərhi ilə bağlı problemlər 
Mütəxəssislər və aidiyyəti qurumlar bəzən ciddi şəkildə yoxlanmamış testlərarası və testdaxili dəyişkənliklərin şərh olunmasını tövsiyə edirlər. Məsələn, normativlərin, etibarlılıq və validlik ölçülərinin ciddi şəkildə müəyyən edilməsi nəticəsində Veksler intellekt testləri (həm böyüklər, həm də uşaqlar üçün) ən etibarlı psixoloji alətlərdən biri hesab olunur. Aidiyyəti qurumlar tez-tez subtest nəticələrinin nəzərə alınmasını tövsiyə edirlər. Lakin tam miqyaslı IQ göstəricilərindən fərqli olaraq, subtest göstəriciləri adətən daha aşağı daxili uyğunluq etibarlılığına malik olur. Bu isə ölçmənin dəqiqliyinin azalmasına və qiymətləndirmə nəticələrində yanlış müsbət və ya yanlış mənfi nəticələrin yaranma ehtimalının artmasına səbəb olur.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Sübutlara əsaslanan təcrübələr
Kateqoriya:Psixoloji qiymətləndirmə
Kateqoriya:Təhsil metodologiyası