Artualı Luiza (Parma hersoginyası)

Artualı Luiza (; ) — Berri hersoqu Karl Ferdinandın qızı, Parma hersoginyası.

 Həyatı 
1819-cu ildə Yelisey sarayında dünyaya gəldi. Atası Fransa kralı X Karlın oğlu Berri hersoqu Karl Ferdinand, anası isə İki Siciliya kralı I Fransiskin qızı Siciliyalı Mariya Karolinadır. Hələ körpə ikən atası sui-qəsd nəticəsində öldürüldü. Babası X Karlın taxtdan endirilməsinin ardından onunla birlikdə İngiltərəyə sürgünə göndərildi. Uşaqlıq illəri, atasının ölümündən sonra doğulan qardaşı Henriylə birlikdə anasının himayəsi altında keçdi. Ancaq daha sonra anası vətəni Siciliyaya qayıtdı və Luiza əmisi arvadı Anqulem hersoginyası Mariya Terezanın himayəsinə verildi.

1832-ci ildə ailə Avstriya imperatoru I Fransiskin təklifiylə Praqaya köçdü. Babasının sürgündə vəfatından sonra anası övladlarını geri istəsə də, ala bilmədi. Luiza və qardaşı əmisi arvadı Anqulem hersoginyası Mariya Terezaya çox bağlı idi. Onunla bağlı bir çox evlilik təklifi də məhz hamisi tərəfindən geri çevrildi. Nəhayət, 10 noyabr 1845-ci ildə Vyana yaxınlığında  Parma və Piaçensa hersoqu II Karlın varisi Burbon-Parmalı Karlla evləndirildi. Cütlüyün bu nigahdan 4 övladı dünyaya gəldi.

 Marqarita, İspaniya taxt-tacının Karlist kraliçası
 I Robert, Parma hersoqu
 Alis
 Henri, Bardi qrafı (1851-1905)

Çox keçmədən Sardiniya kralı Çarlz Albertin dəstəyiylə Parmada inqilab baş tutdu. Qaynatası qaçmaq istərkən ələ keçirildi və bir neçə ay Milanda həbs tutuldu. Əri vəliəhd Karl isə ailəsiylə birlikdə öncə Maltaya, ardından İngiltərəyə sığındı. 5 aprel 1849-cu ildə qaynatası Avstriya ordusunun yardımıyla Parmada hakimiyyətini bərpa etsə də, vəliəhd Karl İngiltərədən ayrılmadı.

17 may 1849-cu ildə qaynatasının taxtdan çəkilməsi və ərinin taxta çıxmasıyla Parma hersoginyası oldu. Buna baxmayaraq əri III Karl təbəəsi tərəfindən sevilmədi. Nəticədə 26 mart 1854-cü ildə sui-qəsd nəticəsində ağır yaralandı. Aldığı bıçaq yarası səbəbilə ertəsi gün - 27 mart 1854-cü ildə vəfat etdi.

Ərinin ölümünün ardından 6 yaşlı oğlu I Robert taxta çıxarıldı. Azyaşlı olması səbəbilə, Artualı Luiza oğlunun naibəsi kimi dövlət idarəsini ələ aldı. Cəmi 5 il davam edən səltənəti, İtaliyanın birləşdirilməsi çərçivəsində sonlandı. Belə ki, Parma hersoqluğu rəsmi şəkildə ləğv edildi və yeni yaradılan Birləşmiş İtaliya dövlətinə ilhaq olundu.

Qalan həyatını övladlarıyla birlikdə sürgündə yaşayan Artualı Luiza 1 fevral 1864-cü ildə Venesiyada vəfat etdi.

 Mənbə 

 Ədəbiyyat 

 Jean-Charles Volkmann, Généalogies des rois et des princes, Éditions Jean-Paul Gisserot, 1998
 Daniel de Montplaisir, Le comte de Chambord, dernier roi de France, Éditions Perrin, 2008

 İstinadlar