Səsli idarəetmə

Səsli idarəetmə (ing. Voice control) — insanın səs əmrlərindən istifadə edərək kompüter və ya digər cihazlarla qarşılıqlı əlaqə yaratmağa imkan verən texnologiyadır. Bu, səs siqnallarının tanınması, təbii dilin emalı və müvafiq əməliyyatların yerinə yetirilməsi prinsiplərinə əsaslanır. Bu texnologiya, əsasən süni intellekt (Sİ), xüsusilə də təbii dil emalı (NLP), avtomatik nitq tanıma (ASR) və mətn-nitq sintezi (TTS) kimi sahələrin inkişafı sayəsində mümkün olmuşdur. Səsli idarəetmə sistemləri istifadəçilərə cihazları əllərindən istifadə etmədən idarə etməyə, məlumat axtarmağa, əməliyyatlar yerinə yetirməyə və ağıllı ev sistemləri kimi kompleks sistemləri idarə etməyə imkan tanıyır.

 Tarixçə 
Səsli idarəetmənin kökləri 1950-ci illərə gedib çıxır.
 1950-1960-cı illər: Bell Labs tərəfindən yaradılan "Audrey" sistemi yalnız deyilən rəqəmləri tanıya bilirdi (1952). IBM tərəfindən təqdim edilən "Shoebox" isə 16 ingilis sözünü anlaya bilirdi (1962).
 1970-ci illər: ABŞ Müdafiə Nazirliyinin maliyyələşdirdiyi DARPA SUR (Speech Understanding Research) proqramı sahənin inkişafına böyük təkan verdi. Nəticədə, Karnegi Mellon Universiteti tərəfindən 1000-dən çox sözü anlaya bilən "Harpy" sistemi yaradıldı.
 1980-ci illər: "Gizli Markov Modeli" (Hidden Markov Model - HMM) kimi statistik metodların tətbiqi ilə nitq tanımada əhəmiyyətli irəliləyişlər əldə edildi.
 1990-cı illər: Şəxsi kompüterlərin yayılması ilə səs tanıma texnologiyası daha geniş istifadəçi kütləsi üçün əlçatan oldu. Dragon şirkəti "Dragon NaturallySpeaking" (1997) kimi davamlı nitqi tanıya bilən ilk kommersiya məhsullarını təqdim etdi.
 2000-ci illər - günümüz: Google Voice Search, Apple Siri (2011), Amazon Alexa (2014) və Google Assistant (2016) kimi bulud əsaslı və süni intellekt dəstəkli virtual köməkçilərin yaranması səsli idarəetməni kütləvi texnologiyaya çevirdi. Böyük dil modellərinin (LLM) inteqrasiyası ilə bu sistemlərin dialoq qabiliyyətləri daha da təkmilləşmişdir.

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 
 Süni intellekt
 Təbii dil emalı
 Maşın öyrənməsi
 Avtomatik nitq tanıma
 Virtual köməkçi
 Siri
 Google Assistant
 Amazon Alexa
 Ağıllı ev

Kateqoriya:Süni intellekt
Kateqoriya:İnsan-kompüter qarşılıqlı əlaqəsi
Kateqoriya:Nitq texnologiyaları
Kateqoriya:Kompüter elmləri
Kateqoriya:İdarəetmə