Cəhalət

Cəhalət () —  məlum olan və ya əldə edilə bilən məlumat, bilik və ya faktların olmaması və ya onlardan xəbərsiz olma vəziyyəti. Cəhalət həm fərdi, həm də kollektiv səviyyədə müşahidə oluna bilər və müxtəlif sahələrdə — elm, siyasət, təhsil, dini təfəkkür, etik və ictimai münasibətlər daxil olmaqla — özünü göstərə bilər. Cəhalət bəzən sadəcə məlumatın olmaması ilə, bəzən isə mövcud məlumatı inkar etməklə və ya qərəzli yanaşma ilə bağlıdır. Epistemologiyada cəhalət bilik və inan anlayışları ilə qarşılaşdırılır. Cəhalət ya passiv (öyrənilməmiş, bilinməyən), ya da aktiv (bilinən həqiqətlərin inkarı və ya rədd edilməsi) formada ola bilər.Nottelmann, Nikolaj. "ignorance." Cambridge Dictionary of Philosophy, edited by Robert Audi, Cambridge University Press, 3rd edition, 2015.

Cəhalət müxtəlif formada təsnif edilir:[null Firestein], Stuart. Ignorance: How It Drives Science. Oxford University Press, 2012.

 Sırf cəhalət — şəxsin bir mövzu barədə ümumiyyətlə heç bir məlumata malik olmaması.
 Təşkilatlanmış cəhalət''' — cəmiyyət və ya hakim qurumlar tərəfindən biliklərin yayılmasının qarşısının alınması (məsələn, senzura).
 İdeoloji cəhalət — şəxsi və ya siyasi ideologiyaya əsaslanan məlumatların rədd edilməsi və alternativ baxışların inkarı.
 Seçmə cəhalət — şəxsin bildiyi və ya öyrənə biləcəyi məlumatı nəzərə almamağa və görməməyə üstünlük verməsi (məsələn, koqnitiv dissonans səbəbilə).

Təhsil sistemi cəhalətlə mübarizənin əsas alətlərindən biri hesab olunur. Tənqidi düşünmə bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi və media savadlılığı cəhalətin azalmasına xidmət edən əsas komponentlərdəndir. Elmin fəlsəfəsi sahəsində bəzi alimlər qeyd edirlər ki, müəyyən hallarda cəhalət elmi maraq və axtarış üçün ilkin stimul ola bilər. Belə yanaşma ilə, cəhalət yeni kəşflərin başlanğıc nöqtəsi kimi qəbul edilir.Schieman, Scott and Gabriele Plickert. "How Knowledge Is Power: Education and the Sense of Control." Social Forces, vol. 87, no. 1, Sept. 2008, pp. 153-183.

 Fəlsəfədə 
Fəlsəfədə cəhalət tez-tez Sokratın məşhur "bildiyim tək şey odur ki, heç nə bilmirəm" fikri ilə əlaqələndirilir. Burada cəhalət təvazökarlıq və bilik axtarışı üçün başlanğıc nöqtəsi kimi qəbul olunur.

İslam fəlsəfəsində və xristian teologiyasında cəhalət insanın mənəvi kamilləşməsinin qarşısını alan əsas maneələrdən biri sayılır. Cəhalət bəzən günah və ya qəflət ilə eyniləşdirilir.

 Sosial və siyasi təsirləri 
Cəhalət sosial ədalət, demokratiya, ictimai iştirak və təhlükəsiz qərarvermə proseslərinə ciddi şəkildə təsir edir. Dezinformasiya, təhsil səviyyəsinin aşağı olması, mediya manipulyasiyası və propaqanda cəmiyyətlərdə cəhalətin yayılmasına səbəb olan əsas amillərdəndir.

Siyasi cəhalət, seçici davranışlarının manipulyasiyasına və avtoritar rejimlərin möhkəmlənməsinə şərait yarada bilər.

 Məşhur sitatlar 
 "Cəhalət azadlıq deyil, zəncirdir." — Əl-Fərabi
 "Cəhalət — zülmət, bilik — işıqdır." — Nizami Gəncəvi
 "Cəhalət qorxunun anasıdır." — Volter

 Həmçinin bax 
 Bilik
 Təhsil
 Tənqidi düşüncə
 Dezinformasiya
 Təhsilsizlik
 Senzura
 Propaqanda

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 

 Gigerenzer, Gerd and Garcia-Retamero, Rocio. Cassandra’s Regret: The Psychology of Not Wanting to Know (March 2017), Psychological Review, 2017, Vol. 124, No. 2, 179–196. Paper proposes a regret theory of deliberate ignorance.   A summary discussion of the paper on the website of the American Psychological Association (APA).''

Kateqoriya:Biliksizlik