Tam ştat iş

Tam ştat iş () — işçilərin işəgötürən tərəfindən müəyyən edilmiş minimum saatlarla işlədiyi məşğulluq.

 Ümumi baxış 
Tam ştat iş anlayışı, adətən işçinin tam zamanlı əmək müqaviləsi əsasında işə qəbul edildiyi məşğulluq formasını ifadə edir. Belə işlərdə işçinin həftəlik və ya gündəlik iş saatları qanunla və ya müəssisədaxili qaydalarla müəyyən olunur. Əksər hallarda bu göstəricilər 35–40 saat aralığında dəyişir. Tam ştatda çalışan işçilər adətən daha sabit gəlirə, sosial təminat paketlərinə (məsələn, məzuniyyət hüququ, tibbi sığorta, pensiya yığımları və s.) və karyera inkişafı imkanlarına malik olurlar.

Bu məşğulluq növü işəgötürənlər üçün də faydalıdır, çünki uzunmüddətli əmək münasibətləri sayəsində işçi heyəti sabitliyi, ixtisaslaşma və istehsalatda davamlılıq təmin olunur. Lakin bəzi hallarda tam ştat iş yüksək iş yükü, stress və şəxsi həyata az vaxt qalması ilə müşayiət oluna bilər.

Əmək bazarlarında rəqabət, texnologiyanın inkişafı və qeyri-formal məşğulluq formalarının yayılması bəzi ölkələrdə tam ştat iş yerlərinin sayına təsir edir. Buna baxmayaraq, bir çox sahələrdə — xüsusilə dövlət sektorunda və iri şirkətlərdə — tam ştat məşğulluq hələ də əsas iş forması kimi qalmaqdadır.

 Ölkələrə görə təriflər 
Tam iş həftələri:
 : təxminən 38 saat
 : 38 saat
 : 40–44 saat
 : 45 saat
 : 30 saat
 : 37 saat
 : 35 saat (dövlət tərəfindən müəyyən edilib)
 : 35–40 saat
 : 40 saat
 : 48 saat (1948-ci il Fabriklər Aktına əsasən, bir şəxs həftədə 48 saatdan çox işləyə bilməz)
 : 40 saat
 : 43 saat
 : 40 saat
 : 35–40 saat
 : 40 saat (tez-tez nahar fasiləsi istisna olmaqla 37.5 saat olaraq tənzimlənir)
 : 40 saat
 : 40 saat
 : 40 saat (rəsmi olaraq müəyyən edilməyib)
 : 45 saat (rəsmi olaraq müəyyən edilməyib)
 : 35 saat (rəsmi olaraq müəyyən edilməyib), 37.5 saat və ya 40 saatlıq müqavilələr yayğındır.
 : Əlverişli Baxım Aktına əsasən 30 saat və ya daha çox. "Əmək üzrə Ədalətli Standartlar Aktı (FLSA) tam və ya yarımştat məşğulluğun tərifini vermir. Bu, adətən işəgötürən tərəfindən müəyyən edilir." Bununla belə, FLSA səkkiz saatlıq iş gününü müəyyən edir və həftəlik maksimum iş saatını 40 saat olaraq müəyyən edir, lakin 40 saatdan artıq işləyən işçilərə əlavə artıq iş haqqı verilməsini tələb edir. Lakin praktikada işçilərin yalnız 42%-i 40 saatlıq iş həftəsində çalışır. Tam iş vaxtlı işçilər üçün orta iş həftəsi 47 saat təşkil edir. İşəgötürənlər getdikcə sıxılmış iş cədvəlləri təklif edirlər. Bəzi hökumət və korporativ işçilər artıq 9/80 iş cədvəli üzrə çalışırlar (iki həftəlik dövrdə 80 saat)—adətən bazar ertəsindən cümə axşamına qədər 9 saatlıq iş günləri, bir cümə günü 8 saat və növbəti cümə azaddır.

Tam iş vaxtından artıq işləyən şəxs artıq iş edir və əlavə saat üçün əlavə əmək haqqı almaq hüququna malik ola bilər (amma bu maaşa deyil, saatlıq əmək haqqıya aiddir).

 İstinadlar 

Kateqoriya:Əmək hüququ
Kateqoriya:Məşğulluq növləri
Kateqoriya:İş saatları
Kateqoriya:İqtisadi terminlər
Kateqoriya:Sosial siyasət