Dita e Veres

Dita e Veres və ya Yay Günü () — Albanların qədim politeist inanclarına əsaslanan və hər il 14 mart tarixində qeyd olunan bahar bayramı.

Bu bayram, təbiətin oyanışı, günəşin güclənməsi və həyatın yenilənməsini simvolizə edir. Ənənəvi olaraq, bu gün yazın başlanğıcı və ilin yeni dövrünün başlanğıcı kimi qəbul edilir.

 Tarixi 
Dita e Veres bayramı, Albanların qədim politeist inanclarını və təbiətə olan hörmətini əks etdirən bir bayramdır. Bu bayram, təbiətin yenilənməsi, ailə və dostluq bağlarının gücləndirilməsi və mədəni irsin qorunması baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Dita e Veres bayramının kökləri qədim İlliriyalıların təbiətə və məhsuldarlığa əsaslanan inanclarına dayanır. Əfsanəyə görə, təbiət və meşələrin tanrıçası olan Zana yalnız, bu gün, 14 martda məbədindən çıxar və təbiətin oyanışı barədə insanları müjdələyərdi.

Ənənəvi Alban təqvimində bu tarix yazın başlanğıcı və ilin yeni dövrünün başlanğıcı kimi qəbul edilir.

Muasir dövrdə Dita e Veres bayramı, Albaniyanın müxtəlif şəhərlərində, xüsusilə Tirana və Elbasanda geniş şəkildə qeyd olunur. Bələdiyyələr tərəfindən konsertlər, sərgilər, idman yarışları və digər mədəni tədbirlər təşkil olunur.

 Ənənəvi rituallar və simvollar 

 Verore (qırmızı-ağ bilərzik) 
Verore, qırmızı və ağ ipdən hazırlanmış bilərzikdir və Dita e Veres bayramının əsas simvollarından biridir. Bu bilərzik yazın başlanğıcını və yaxşı arzuları simvolizə edir. Ənənəyə görə, bu bilərzik ilk qaranquş görüldükdə çıxarılır və ağac budağına asılır ki, quş onu yuva qurmaq üçün istifadə etsin.

 Ballokumya 
Ballokumya, əsasən Elbasan şəhərinə xas olan və Dita e Veres bayramında hazırlanan xüsusi bir şirniyyatdır. Bu, qarğıdalı unu, yağ, şəkər və yumurtadan hazırlanır və ənənəvi olaraq mis qabda yoğrularaq bişirilir.

 Yumurta suyu ilə gözlərin yuyulması 
13 mart gecəsi evlərdə yumurta qaynadılır və onun suyu ilə səhər gözlər yuyulur. Bu ritualın insanı pisliklərdən qoruduğuna və sağlamlıq gətirdiyinə inanılır.

 Ziyarət və pikniklər 
14 mart səhəri ailələr və dostlar bir-birini ziyarət edir, şirniyyatlar və yeməklər paylaşılır. Günün ortasında isə ailələr və dostlar təbiətə çıxaraq pikniklər təşkil edir, bu da birlik və yenilənməni simvolizə edir.

 Regional fərqliliklər 

 Elbasan 
Elbasan şəhəri Dita e Veres bayramının ənənəvi mərkəzi hesab olunur. Burada bayram böyük miqyasda qeyd olunur, küçələr bəzədilir, konsertlər və karnavallar təşkil edilir.

 Skrapar və Luşnye 
Bu bölgələrdə uşaqlar evdən-evə gəzərək mahnılar oxuyur və rəngli yumurtalar alırlar. Ayrıca, "anak" adlı xüsusi bir piroq hazırlanır və axşam saatlarında tüstü ilə pisliklərdən təmizlənmək üçün tonqallar yandırılır.

 Tropoya 
Tropoya bölgəsində insanlar müqəddəs sayılan məzarları ziyarət edir və dualar edirlər. Bu, məhsuldarlıq və rifah üçün edilir.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Albaniya mədəniyyəti
Kateqoriya:Martdakı bayramlar