Helen Hartness Flanders

Helen Hartness Flanders (; ) — folklorşünas, ABŞ-ın Vermont ştatında doğulmuş və balladaların toplanması sahəsində beynəlxalq miqyasda tanınan mütəxəssis. O, Yeni İngiltərə və Böyük Britaniya adalarında tapılan xalq musiqisi üzrə mütəxəssis idi. Vermont Kənd Həyatı Komissiyasının təşəbbüsü ilə, Flanders Yeni İngiltərədə oxunan ənənəvi mahnıları toplamaq üçün üç onillik davam edən fəaliyyətinə başlamışdır. Bu mahnılar çox vaxt Böyük Britaniya adalarından gələn köklərə malik idi.

Onun elmi fəaliyyəti kritik bir dövrə təsadüf edirdi. Çünki insanlar ənənəvi musiqidən uzaqlaşaraq radioya üstünlük verməyə başlayırdılar. Flandersin topladığı təxminən 4,500 sahə yazısı, transkripsiyası və təhlili hazırda Middlebury Kollecindəki "Flanders Ballad Kolleksiyası"nda saxlanılır. Bu kolleksiya 1941-ci ildə yaradıldığından bəri alimlər və xalq musiqiçiləri üçün dəyərli mənbə olmuşdur.

 Bioqrafiyası 
Helen Hartness Sprinqfild, Vermontda anadan olmuşdur. Onun atası Ceyms Hartness ixtiraçı, sənayeçi və Vermont ştatının bir müddət qubernatoru olmuşdur. O, Dana Holl Məktəbini 1909-cu ildə bitirmiş, burada xor klubunda oxumuş və məktəbin fransız dili klubunun üzvü olmuşdur. 1911-ci ildə o, tanınmış mühəndis və ABŞ senatoru olan Ralf Flanders ilə evlənmişdir. Onlar Sprinqfild və Vaşinqton şəhərlərində evlərini saxlayır, tanınmış Doroti Kanfild Fişer və Robert Frost kimi dostlarını qonaq edirdilər. Onların üç övladı var idi: Elizabet (1912-ci ildə anadan olub), Anna (digər adı ilə Nensi, 1918-ci ildə anadan olub), Ceyms (1923-cü ildə anadan olub) Elizabet anası Flandersə ənənəvi mahnıları toplamaqda və yazıya almaqda kömək edirdi. Flanders balladalar haqqında yazıları ilə yanaşı, iki poeziya kitabı və bir uşaq pyesi də nəşr etdirmişdir. Həmçinin o, Böyük Britaniya adalarına, Avropaya və Avstraliyaya səfərlər etmişdir.

 Ballada və xalq mMahnılarının toplanması 
 Mənbələr və başlanğıc 
1930-cu ildə Vermont qubernatoru Con Viks Flandersi Vermont Kənd Həyatı Komissiyasının Ənənələr və İdeallar Komitəsinə üzv seçmişdir.  Həmin komitə ondan Vermont xalq mahnılarını toplamağı xahiş etmişdir. O dövrdə Yeni İngiltərədə insanlar daha çox radiodan musiqi dinlədiyi üçün ənənəvi mahnılara maraq azalmağa başlamışdı. Flanders başa düşürdü ki, əgər bu mahnılar yazıya alınmasa, onları oxuyan insanların vəfatı ilə birlikdə tamamilə unudulacaqlar. Beləliklə, onun bu işi təkcə bir vəzifə deyil, həm də bir ehtirasa çevrildi. O, 30 ildən çox müddət ərzində xalq mahnıları toplamağa davam etdi.

 Toplama metodları 
Flandersin ənənəvi mahnıları toplamasında portativ yazı cihazlarının mövcudluğu böyük rol oynamışdır. Əvvəlcə musiqini mum silindirlər üzərində qeyd etmişdir. 1939-1949-cu illər arasında isə alüminium və asetat disklərdən istifadə etmişdir. Sonrakı illərdə isə lent yazı cihazlarına keçmişdir. Əgər musiqiçinin evində elektrik olmasa, o, cihazını avtomobilinin siqaret alışqanına qoşaraq qeyd aparırdı. Flanders yalnız Vermontda deyil, Yeni İngiltərənin digər bölgələrində və Nyu-York ştatında da araşdırmalar aparmışdır. O, əsasən yaşlı nəğməkarları qeydə alırdı. 1930-1939-cu illərdə əsas diqqətini İngilis-Şotland mənşəli "Child Ballads" (Uşaq Balladaları) toplamağa yönəltmişdir.

Alan Lomaks ilə birlikdə 150-yə yaxın musiqi və hekayə yazıya alınmışdır. Sonralar bu kolleksiya dini mahnıları, uşaq mahnılarını, XIX əsrin populyar Amerika mahnılarını, rəqs havalarını və xalq nağıllarını da əhatə etmişdir. 1941-ci ildə Flanders topladığı materialları evində saxlamağa yer tapa bilmədiyi üçün onları Middlebury Kollecinə bağışlamışdır. Bu gün həmin kolleksiya 4,500-dən çox yazı və sənədi əhatə edir. Bu kolleksiya ABŞ Konqres Kitabxanasının Amerika Folklor Mərkəzində, Harvard Universitetində də saxlanılır. Flandersin araşdırmaları göstərdi ki, Britaniya adalarından və Avropadan Amerikaya gələn mahnılar zamanla dəyişikliklərə uğrayırdı. Məsələn, "Yorkshire Bite" mahnısı "New Hampshire Bite" adı ilə yenidən formalaşmışdır.

 Fəxri adlar və mükafatları 
Middlbari Kolleci ona 1942-ci ildə fəxri magistr dərəcəsi vermişdir. O, Milli Xalq Festivalı Assosiasiyasının üzvü və Şimal-Şərq Xalq Mahnıları Cəmiyyətinin vitse-prezidenti olmuşdur. 1966-cı ildə Vermont Nümayəndələr Palatası onu ştatın İncəsənət Şərəf Siyahısına daxil etmişdir.

 İrsi və təsiri 
Flanders balladalar və xalq musiqisi haqqında səkkiz kitab müxtəlif məqalələr və poeziya kitabları nəşr etdirmişdir.  1930-cu illərdə Massaçusetsdə çıxan "Springfield Sunday Union and Republican" qəzetində balladalar haqqında müntəzəm köşə yazıları yazmışdır. Flandersin kolleksiyasını tanıdan ən mühüm sənətçilərdən biri Margaret MacArthur (1928–2006) olmuşdur. O, 1940-cı illərdə Vermontda məskunlaşmış və Flandersin verdiyi köhnə mahnıları ifa edərək konsertlər və albomlar hazırlamışdır. Hal-hazırda onun qohumu Deborah Flanders də Helen Flandersin topladığı mahnıları ifa edir və qeydə alır Flandersin işi ABŞ və Avropada balladaların qorunmasına və tanınmasına böyük töhfə vermişdir.

 İstinadlar 

 Biblioqrafiya 











 Ədəbiyyat 








 Xarici keçidlər 

 Helen Hartness Flanders ballad collection at Middlebury College. Includes field recordings by Helen Hartness Flanders, personal photographs, and collected broadsheets.