Elis Qomme

Elis Berta Qomme, Ledi Qomme (qızlıq soyadı Merk; ) – aparıcı britaniyalı folklorşünas, uşaq oyunlarının tədqiqində öncül araşdırmaçı və Florens Vayt tərəfindən yaradılmış İngilis Xalq Kulinariya Assosiasiyasının ilk prezidenti.

 Həyatı 
Elis Berta Qomme Çarlz Mark və onun həyat yoldaşı Elizabetin qızı idi. O, Londonda varlı bir ailədə böyümüşdür. Uşaqlıq illərində nənə-babasından və qonşularından eşitdiyi hekayələrə və adətlərə böyük maraq göstərmişdir. O, Merilebon Qızlar məktəbində təhsil almış və burada xüsusilə tarix və ədəbiyyata olan marağı inkişaf etmişdir. İngiltərədə folklorşünaslıq hərəkatının yüksəlişindən ilhamlanaraq, xalq adət-ənənələrini və oyunlarını sistemli şəkildə araşdırmağa qərar vermişdir.

31 mart 1875-ci ildə o, Corc Lourens Qomme (1853–1916) ilə evləndi. Əri folklor tədqiqatlarında önəmli bir şəxsiyyət idi. Cütlüyün 1876–1891-ci illər arasında doğulmuş yeddi oğlu var idi. Onlardan biri Artur Allan Qomme atasının yolu ilə gedərək Folklor Cəmiyyətinin prezidenti oldu. Digər oğlu Arnold Uikomb Qomme isə məşhur klassik ədəbiyyat alimi kimi tanındı. 1878-ci ildə Folklor Cəmiyyəti təsis edilərkən, Qomme və əri qurucu üzvlər sırasında idi. O, ömrünün sonuna qədər bu cəmiyyətin əsas simalarından biri oldu.Jacqueline Simpson and Steve Roud, 'Gomme, Alice Bertha', A Dictionary of English Folklore (Oxford: OUP, 2000), p. 148Robert Gomme, 'Gomme, Alice Bertha, Lady Gomme (1853–1938)', Dictionary of National Biography (Oxford: OUP, 2004, online ed. 2006)

 Ədəbi fəaliyyəti 
1880-ci illərin sonlarında Elis Qomme ənənəvi uşaq oyunlarını və mahnılarını sənədləşdirmək və analiz etmək üzərində çalışmağa başlamışdır. O, Böyük Britaniyanın müxtəlif kəndlərinə səfər edərək şifahi şəkildə qorunub saxlanılan oyun və mahnıları toplayıb sənədləşdirmişdir. Onun ən mühüm əsəri "İngiltərə, Şotlandiya və İrlandiyanın ənənəvi oyunları" (iki cild, 1894 və 1898) olmuşdur. Bu kitabda 76 nəfər müxbirin köməyi ilə toplanmış 800-ə yaxın uşaq oyununun təsviri yer alırdı.Robert Gomme, 'Gomme, Alice Bertha, Lady Gomme (1853–1938)', Dictionary of National Biography (Oxford: OUP, 2004, online ed. 2006) Elis Qomme uşaq oyunlarını yalnız əyləncə kimi deyil, həm də kənd icmalarının sosial strukturları ilə bağlı mühüm mədəni ifadə formaları kimi analiz etmişdir. O, oyunların mənşəyini və onların mənasını araşdırmış və bu oyunların qədim dövrlərdə mövcud olan bütpərəst ayinlərin bir forması ola biləcəyini irəli sürmüşdür.

Folklor mövzusunda yazdığı digər mühüm əsərlər arasında "Musiqili uşaq oyunları" (iki cild, 1894) və daha sonra əri və ya Sesil Şarp ilə birgə yazdığı bir neçə kitab da vardı.Simpson and Roud (2000), p. 149.

Onun "Musiqili uşaq oyunları: Oyunların oxunduğu melodiyalarla birlikdə" adlı əsəri Birminhem İncəsənət Məktəbi tərəfindən hazırlanmış ən yaxşı illüstrasiyalı Sənət və Sənətkarlıq kitablarından biri hesab olunur. Qomme, həmçinin xalq kulinariyası ilə də maraqlanmışdır və 1928-ci ildə İngilis Xalq Kulinariya Assosiasiyasının ilk prezidenti seçilmişdir. Bundan əlavə, o, folklor sahəsində geniş mövzuları əhatə edən məqalələr yazmışdır.

 Müasir folklorşünaslığa təsiri 
Elis Qomme uşaq oyunları və xalq mahnılarının yalnız sadə əyləncə olmadığını, onların mədəni ifadə formaları kimi tədqiq edilməli olduğunu vurğulamışdır. Onun tədqiqatları bu sahənin ciddi akademik intizam kimi formalaşmasına kömək etmişdir.

Oyun və adət-ənənələrin yerində sənədləşdirilməsi və genişmiqyaslı araşdırmalar aparılması kimi metodlar onun folklorşünaslıq sahəsinə gətirdiyi yeniliklərdən biri olmuşdur. Bu səbəbdən, onun topladığı materiallar və tədqiqatları bu gün də mədəniyyət araşdırmalarında qiymətli mənbə kimi istifadə olunur.

 İstinadlar