Şərti iş

Şərti iş, müvəqqəti (kontingent) məşğulluq () — məhdud əmək təminatı ilə, hissə-hissə, adətən yarım-ştat (adətən dəyişən iş saatları ilə) əsasında ödənilən və daimi olmayan hesab edilən əmək münasibətləri.

ABŞ Əmək Statistikaları Bürosunun (BLS) məlumatına görə, qeyri-ənənəvi işçi qüvvəsi bir neçə işdə çalışanları, hissə-müddətli və alternativ iş formasında çalışanları əhatə edir. Hazırda bu kateqoriyaya daxil olan işçilər ABŞ-da əmək bazarının əhəmiyyətli hissəsini təşkil edir. İşəgötürənlərin dörddə üçündən çoxu qeyri-ənənəvi iş formalarından istifadə edir.

 Terminologiya 
Kontingent işçilərə çox vaxt "konsultant", "frilanser", "müstəqil podratçı", "müvəqqəti işçi" kimi adlar verilir. Bu növ işlər bəzən "McJob" kimi də adlandırılır, bu termin ilk dəfə Duqlas Kauplendin "Generation X" romanında məşhurlaşıb. Daimi iş anlayışı Sənaye inqilabına qədər mövcud deyildi. Əmək əsasən kənd təsərrüfatında həyata keçirilirdi. Tekstil işçiləri evlərində işləyir, məhsulu satırdılar. XVIII əsrin sonlarında fabrik sistemlərinin inkişafı ilə iş saatları sabitləşdi, lakin çox zaman məhsul əsasında ödəniş edilirdi.

İşçilərin istismarına qarşı gücsüz olması həmkarlar ittifaqlarının yaranmasına səbəb oldu. Bu birliklər nəticəsində əmək hüquqları formalaşmağa başladı.

Kontingent işçilər işəgötürənlərə çevik və sərfəli əmək resursları təqdim edir. Bu model şirkətlərə xüsusi layihələr üçün lazım olan ekspertizaya malik şəxslərlə işləmək imkanı yaradır və uzunmüddətli xərcləri azaldır. Lakin yanlış təsnifat halında hüquqi risklər meydana çıxa bilər.

 İqtisadi təsirlər və qloballaşma 
İqtisadiyyatın genişlənməsi dövrlərində kontingent işçi tələbi artır. Qloballaşma, sənayelərin böyüməsi və çevikliyə olan ehtiyac bu iş modelinə tələbatı artırır. Müasir bilik əsaslı iqtisadiyyatda müəssisələr konkret sahələrdə ixtisaslaşmış kadrlara üstünlük verdikləri üçün kontingent işçilərin rolu artır.

 Əməyin təhlükəsizliyi və risklər 
2015-ci ildə ABŞ-da 829 ölüm halı kontingent işçilərlə bağlı olmuşdur. Bu işçilər çox vaxt təhlükəli işlərə cəlb olunur, təcrübəsiz olur və iş təhlükəsizliyi təlimləri yetərli olmur. ABŞ-ın OSHA və NIOSH təşkilatları bu işçilərin qorunması üçün müştərək qaydalar və təlimatlar hazırlamışdır.

 Üstünlüklər və çatışmazlıqlar 
 Üstünlüklər Çatışmazlıqlar  Əmək ehtiyatlarının növü və miqdarında çeviklik İşəgötürənə və ya şirkətə sadiqliyin olmaması Müavinət və vergi xərclərinə qənaət edin Təşkilatın əsas mənəviyyatını və mədəniyyətini pozur Təcrübəyə dərhal çıxış daxildə mövcud deyil Təlim xərcləri Uzunmüddətli kompensasiya xərclərinə qənaət İşçi tam riski, məhdud faydaları daşıyır

 Həmçinin bax 
 Əmək hüququ
 Hissə-müddətli iş
 Müqaviləli əmək münasibətləri

 İstinadlar 

Kateqoriya:Əmək hüququ
Kateqoriya:Məşğulluq növləri
Kateqoriya:İqtisadiyyat
Kateqoriya:Sosial hüquqlar