Bərabər imkanlar

Bərabər imkanlar () — bütün fərdlərin cinsindən, irqindən, etnik mənsubiyyətindən, dinindən, fiziki imkanlarından, sosial statusundan və digər fərqləndirici xüsusiyyətlərindən asılı olmayaraq, eyni hüquq və imkanlara malik olması prinsipidir. Bu prinsip, demokratik cəmiyyətlərin təməl dəyərlərindən biri hesab olunur və müxtəlif sahələrdə — təhsil, əmək bazarı, hüquq sistemi, siyasi iştirak və sosial xidmətlərdə tətbiq olunur.

 Mahiyyəti 
Bərabər imkanlar prinsipi sosial ədalətin və insan hüquqlarının qorunmasına yönəlmişdir. Bu prinsipə əsasən, heç bir şəxs doğulduğu mühitə və ya ona xas olan xüsusiyyətlərə görə ayrı-seçkiliyə məruz qalmamalıdır. Məqsəd, insanların potensialını tam reallaşdırmaları üçün ədalətli şərtlər yaratmaqdır. Bərabər imkanlar ideyası müasir formada ilk dəfə Avropa maarifçiliyi dövründə formalaşmağa başlamış, daha sonra XX əsrdə vətəndaş hüquqları hərəkatları ilə daha geniş yayılmışdır. 1948-ci il Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsi, eləcə də müxtəlif beynəlxalq və milli qanunvericilik aktlarında bu prinsipin tətbiqi təmin edilmişdir.

Bərabər təhsil imkanları uşaqların və gənclərin bacarıq və maraqlarına uyğun olaraq, keyfiyyətli təhsilə çıxışını təmin etməyi nəzərdə tutur. İşə qəbul, əmək haqqı və karyera inkişafında ayrı-seçkiliyə yol verilməməsi bərabər imkanların vacib aspektidir.

Siyasi təmsilçilikdə gender balansı, əlilliyi olan şəxslərin və etnik azlıqların iştirak hüququ bu sahədə bərabər imkanların əlamətidir. Ədalətli mühakimə hüququ, hüquqi yardıma çıxış və qanun qarşısında bərabərlik də bu prinsipin tərkib hissəsidir.

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası və digər normativ-hüquqi aktlar vətəndaşların hüquq bərabərliyini və ayrı-seçkiliyin yolverilməzliyini təmin edir. Həmçinin, Gender bərabərliyi haqqında və Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında qanunlar da bu sahədə mühüm rol oynayır.

Bəzi hallarda bərabər imkanlar formal olaraq mövcud olsa da, real şəraitdə sosial maneələr və gizli ayrı-seçkilik halları müşahidə olunur. Bu səbəbdən tədqiqatçılar və hüquq müdafiəçiləri yalnız hüquqi tədbirlərlə deyil, həm də maarifləndirmə və sosial siyasətlə bu fərqlərin aradan qaldırılmasının vacibliyini vurğulayırlar.Swire, Peter P. "Equality of opportunity and investment in creditworthiness. (Symposium – Shaping American Communities: Segregation, Housing & the Urban Poor)". University of Pennsylvania Law Review. University of Pennsylvania, Law School. 1995. Highbeam Research article September 12, 2012. 

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat  
 Dias Pereira, Rita (2022). "Genetic Advantage and Equality of Opportunity in Education: Two Definitions and an Empirical Illustration." Tinbergen Institute Discussion Paper, No. TI 2021-108/V, Tinbergen Institute, Amsterdam and Rotterdam. 

 Xarici keçidlər 

 Böyük Britaniya
 UK Government Women & Equality Unit
 ABŞ
 U.S. Equal Employment Opportunity Commission (EEOC) (US) – ABŞ hökumətinin iş yerlərində bərabər imkanlar qanunlarını tətbiq edən qolu
 Department of the Interior Office for Equal Opportunity (US)
 Stanford Encyclopedia of Philosophy entry on Equality of Opportunity

Kateqoriya:Ayrı-seçkilik
Kateqoriya:Antiirqçilik
Kateqoriya:İqtisadi bərabərsizlik
Kateqoriya:Azlıqların hüquqları
Kateqoriya:Liberalizm