Nəsr ibn Müzahim

Əbul Fəzl Nəsr ibn Müzahim ibn Səyyar əl-Minqəri ət-Təmimi (أبو الفضل نصر بن مزاحم بن يسار المنقري التميمي)( 120 - 212 h. / 738 - 828 m. ) şiə ərəb tarixçisi, sirə, məğazi və hədis alimi. Daha çox "Vaqatu-Siffin" kitabı ilə tanınan və Kufə şəhərində doğulan Nəsr ibn Müzahim İmam Baqirin əshabından idi.Şeyx Tusi, ər-Rical, səh.147 Bağdadda yaşamış və orada böyük hədis alimlərindən dərs almışdır.  

 Həyatı 
İbn ən-Nədim Nəsr ibn Müzahimin Bəni Minqər qəbiləsindən olduğunu qeyd etmişdir.İbn ən-Nədim, əl-Fihrist, səh.106 Nəsr ibn Müzahim ömrünün çox hissəsini Bağdadda keçirmişdir. O dövrdə Bağdad yeni inkişaf etmiş bir şəhər olsa da, xilafətin paytaxtı və mərkəzi olduğu üçün bir çox məşhur elm xadimlərini özünə cəlb etmişdi.

Əbul-Fərəc əl İsfahaninin xəbərinə əsasən Nəsr ibn Müzahim ömrünün son illərində (200/815-6) Əbul-Sərəyanın Abbasilərə qarşı qiyamında iştirak etmiş və sonra Əbul-Sərəya Kufə bazarının məsuliyyətini ona vermişdir.Abu al-Faraj al-Isfahani, Fighters of the Talibs, p. 355. Əbul-Fərəc bu qiyam haqqında özünün "Əxbaru Məhəmməd ibn İbrahim və Əbul-Sərəya" adlı kitabında qeyd etmişdir.Şeyx Nəcaşi, ər-Rical, səh.427

Nəsr ibn Müzahim 212/827və ya 828-ci ildə vəfat etmişdir.Xətib Bağdadi, Tarixu Bağdad, c.13, səh.284

 Əsərləri 
Nəsr ibn Müzahimin əsərləri hicri 2-ci əsrin ən önəmli qaynaq kitablarından sayılır. Daha çox "Vaqatu-Siffin"(Siffeyn hadisəsi) kitabı ilə tanınmışdır. Siffeyn döyüşü mövzusunda əlimizə gəlib çatan sadəcə bir neçə qaynaqdan birini təşkil edir. Bu mövzuda əsər yazan Əbu Mixnəf Lut ibn Yəhya əl Əzdi(ö.157) ondan daha əvvəl bu mövzuda əsər yazmışdır. Həmçinin Nəsr ibn Müzahim məşhur Siffeyn döyüşü barədə kitab yazan Vaqidinin(ö.207) müasiridir. Nəsr ibn Müzahimlə Lut ibn Yəhya əl Əzdinin Siffeyn döyüşü barədəki əsərləri günümüzə çatsa da Vaqidinin əsəri çatmamışdır. Ona görə də "Vaqatu-Siffin" hicri 2-ci əsrdə yazılmış kitablar arasında günümüzə gəlib çatan çox az sayda əsərdən birini təşkil edir. Onun əsərlərindən həm şiə, həm də sünni alimlər faydalanmışlar. 

Nəsr ibn Müzahim sünni alimlər tərəfindən müxtəlif tənqidlərə məruz qalmışdır. Lakin bəzi sünni alimləri də onun əsərlərindən çoxlu sayda iqtibaslar etmiş və onun əsərinə böyük önəm verərək onu siqə (güvənilən, etibarlı) hesab etmişlər.

Sünni alimlərdən İbn Hibban özünün etibarlı ravilərin adlarını qeyd etdiyi "əs-Siqat" adlı əsərində Nəsr ibn Müzahimə də yer verərək onu rəvayəti etibarlı şəxslərdən biri hesab etmişdir.İbn Hibban, əs-Siqat, c.9, səh.215

İbn Əbul-Hədid onu “rəvayəti səhih, höccət və mötəbər bir şəxs” kimi təsvir etmişdir.İbn Əbul-Hədid, Nəhcül Bəlağənin şərhi, c.2, səh.206.

Nəsr ibn Müzahimin rəvayətlərinə etibar digər sünni alimlərindən biri də Təbəridir. Təbəri özünün "Tarix" kitabında, Əbdülqədir əl-Bağdadi özünün "Hizanətul-ədəb" adlı əsərində ondan dəfələrlə iqtibaslar etmişlər.

Şiə alimləri ondan təriflə bəhs etmiş, Nəcaşi və Əllamə Hilli onu "doğru yolda olan" (müstəqim əl-təriqə) və "saleh əməl sahibi" (salihul əmr) adlandırmışlar.Şeyx Nəcaşi, ər-Rical, səh. 427Əllamə Hilli, Xülasətul-Əqval, səh.285

Vaqatu-Siffeyn kitabı Əli ibn Əbu Talibin Müaviyə ilə yazışmalarını və həmçinin Əlinin müxtəlif çıxış və xütbələrini əhatə edən ən qədim mənbələrdəndir. Kitabın müxtəlif hissələrində Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrinin Əli ibn Əbu Talibə qarşı mövqeləri və şiəliyin müxtəlif ərəb qəbilələri arasında nüfuzu haqqında müxtəlif məlumatlar mövcuddur.Qulamhəsən Məhərrəmi, Tarixdə İmamət Məktəbi, səh.25 

Qaynaqlarda qeyd edilən bəzi kitabları isə bunlardır:

 Kitabul-Cəməl,
 Kitabul-Ğarat,
 Kitabun-Nəhrəvan,
 Məqtəlü Hücr ibn Ədiyy,
 Məqtəlül Hüseyn ibn Əli,
 Eynül-Vərdə,
 əl-Mənaqib,
 Əxbər əl-Muxtar əs-Səqəfi,
 Əxbaru Məhəmməd b. İbrahim və Əbul-Sərəya.İbn ən-Nədim, əl-Fihrist, səh.106Şeyx Nəcaşi, ər-Rical, səh.428

 İstinadlar 

Kateqoriya:Ərəb tarixçilər