İncəsənətə əsaslanan tədqiqat

İncəsənətə əsaslanan tədqiqat () — bədii yaradıcılıq formalarından (məsələn, rəsm, musiqi, teatr, poeziya, fotoqrafiya, rəqəmsal media və s.) istifadə edərək bilik əldə etmə və onu ifadə etmə metodu.Denzin, Norman K., and Yvonna S. Lincoln. Strategies of qualitative inquiry. Vol. 2. Sage, 2008.Savin-Baden, Maggi, and Claire Howell-Major. Qualitative Research: The Essential Guide to Theory and Practice. Routledge (2013). Bu tədqiqat növü əsasən sosial və humanitar elmlər sahəsində tətbiq olunur və həm elmi, həm də estetik məqsədlər daşıyır. İncəsənətə əsaslanan tədqiqat aşağıdakı xüsusiyyətlərlə seçilir:Baden, Maggi Savin, and Katherine Wimpenny. A practical guide to arts-related research. Springer, 2014.

 tədqiqat prosesində sənət formaları əsas üsul kimi istifadə olunur
 bilik vizual, emosional və estetik yollarla ifadə olunur
 tədqiqatçılarla iştirakçılar arasında əməkdaşlıq ön plandadır
 subyektiv təcrübələr, hisslər və məna istehsalı əsas mövzudur
 elmi və bədii dillər sintez olunur
 incəsənət təqdimat vasitəsi olmaqla yanaşı, tədqiqatın özüdür
 marginal qrupların və səssizlərin səsini ifadə etməkdə mühüm rol oynayır
 akademik auditoriya ilə yanaşı geniş ictimaiyyətə də yönəlir

İncəsənətə əsaslanan tədqiqat ənənəvi elmi metodları tamamlayan alternativ yanaşmadır. Bu metodun əsas gücü emosional, estetik və subyektiv təcrübələri ifadə etmək və paylaşmaq imkanındadır. Həmçinin akademik bilik istehsalını daha geniş auditoriyalar üçün əlçatan edir və sosial dəyişiklik üçün vasitəyə çevrilə bilir.McNiff, Shaun. Art-based research. Jessica Kingsley Publishers, 1998.

 Tarixi 
İncəsənətə əsaslanan tədqiqat XX əsrin sonlarında tədqiqat metodologiyalarında pluralizmin artması ilə paralel inkişaf etməyə başlamışdır. Əvvəlcə təhsil və sosial iş sahələrində tətbiq edilmişdir.Vanderbilt University News, 'Artist Educator Elliot Eisner to Speak at Vanderbilt'. Nashville, TN, USA. Vanderbilt University News. September 13, 2006.Tampa Bay Times Bulletin Board, 'School Reform Lecture', St. Petersburg, FL, USA: St. Petersburg Times Newspaper. 21 January 1999. p43.Elliot Eysner bu sahənin ilk nəzəriyyəçilərindən biri hesab olunur və onun "təhsil sənəti" () yanaşması bu sahənin əsaslarını qoymuşdur.Wang, Qingchun, Sara Coemans, Richard Siegesmund, and Karin Hannes. "Arts-based methods in socially engaged research practice: A classification framework." Art/Research International 2, no. 2 (2017): 5–39. Daha sonra bu metod performans tədqiqatı, vizual etnoqrafiya, narrativ tədqiqat və kritik pedaqogika ilə əlaqələndirilmişdir.Archibald, M., & Scott, S. (2019). Learning from Usability Testing of an Arts-Based Knowledge Translation Tool for Parents of a Child with Asthma. Nursing Open, 6(4). XXI əsrdə bu yanaşma feministik, postkolonial və inklüziv tədqiqat metodologiyalarına inteqrasiya olunmuşdur. Bir çox akademik jurnallar və konfranslar bu metodun inkişafını dəstəkləyir.Archibald, M., Hartling, L., Caine, V., Ali, S., & Scott, S.D. (2018). Developing "My Asthma Diary": A process exemplar of a patient-driven arts-based knowledge translation tool. BMC Pediatrics, 18(1). Hal-hazırda ABR () termini altında müxtəlif incəsənət formalarına əsaslanan çoxsaylı metodlar birləşdirilir.Archibald, M., & Kitson. A. (2019). Using the Arts for Awareness, Communication and Knowledge Translation in Older Adulthood: A Scoping Review. Arts and Health: An International Journal for Research, Policy and Practice. 10.1080/17533015.2019.1608567

 Metodlar 
İncəsənətə əsaslanan tədqiqatda istifadə olunan metodlara aşağıdakılar daxildir:Arnheim, Rudolf. Art and visual perception: A psychology of the creative eye. Univ of California Press, 1965.Arnheim, Rudolf. Toward a psychology of art: Collected essays. Vol. 242. Univ of California Press, 1966.

 Rəssamlıq və vizual sənətlər
 Poeziya və ədəbi yazı
 Teatr və dram əsaslı tədqiqat
 Rəqəmsal hekayələndirmə
 Foto-esse və vizual etnoqrafiya
 Musiqi əsaslı tədqiqat
 Performans sənətləri
 Qrafik fasilitasiya və sketchnoting
 Multimodal təhlil və təqdimat üsulları

 Tənqidi 
İncəsənətə əsaslanan tədqiqatda etik məsələlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır.Langer, Susanne K. Philosophy in a new key: A study in the symbolism of reason, rite, and art. Harvard University Press, 2009.Langer, S. "Feeling and Form: A Theory of Art/Langer S." New York: Charles Scribner's (1953). İştirakçıların yaratdıqları sənət məhsulları müəllif hüquqları ilə qorunmalı,Fraser, Kimberly Diane, and Fatima al Sayah. "Arts-based methods in health research: A systematic review of the literature." Arts & Health 3, no. 2 (2011): 110–145. onların icazəsi olmadan təqdim edilməməlidir. Bu tədqiqatlarda subyektivlik yüksək olduğundan,Coemans, Sara, and Karin Hannes. "Researchers under the spell of the arts: Two decades of using arts-based methods in community-based inquiry with vulnerable populations." Educational Research Review 22 (2017): 34–49. interpretasiya və nəticələrin qəbulu çox zaman müzakirəlidir.Butler-Kisber, Lynn. Qualitative inquiry: Thematic, narrative and arts-informed perspectives. Sage Publications, 2010.Chilton, G., & Leavy, P. (2014). Arts-based research practice: Merging social research and the creative arts. In Leavy, Patricia, ed. The Oxford handbook of qualitative research. Oxford University Press, USA, 2014. Bəzən akademik cəmiyyət bu metodlara skeptik yanaşır və onların elmi ciddiliyini sual altına alır.Daria Loi 2008, 'A thought per day: my travelling inside a suitcase', in Knowles, G. & A. Cole (Eds.) Creating Scholartistry: Imagining the Arts-Informed Thesis or Dissertation, Backalong Books, Halifax, NS. Lakin son illər bu metodlar elmi plüralizm və sosial ədalət yanaşmaları çərçivəsində legitimləşməkdədir.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Tədqiqat metodları
Kateqoriya:Sosioloji tədqiqat
Kateqoriya:İncəsənət