Gildiya

Gildiya — orta əsrlərdə Avropa şəhərlərində yaranmış, eyni peşə və ya sənət sahəsinə aid olan şəxslərin yaratdığı iqtisadi və sosial birliklər. Gildiyalar əsasən sənətkarlar, tacirlər, dərzilər və digər peşə sahibləri arasında təşkil olunmuşdur. Gildiyanın əsas məqsədi üzvlərinin maraqlarını qorumaq, məhsul və xidmət keyfiyyətinə nəzarət etmək və müəyyən sosial təminatları həyata keçirmək olmuşdur.

XVIII əsrin sonlarından başlayaraq Sənaye inqilabı nəticəsində gildiyaların əhəmiyyəti azalmağa başladı. Yeni sənaye istehsalı üsulları və fabrik sistemləri gildiyaların nəzarət imkanlarını zəiflətdi. Dövlətin iqtisadiyyata müdaxiləsinin artması və azad bazar prinsiplərinin yayılması ilə gildiyalar ləğv edilməyə və ya sıradan çıxmağa başladı. Fransa İnqilabı və İngiltərədə qəbul olunan bir sıra qanunlar gildiyaları rəsmi olaraq ləğv etdi.

 Tarixi 
Gildiyalar ilk dəfə olaraq IX əsrdə Şimali Avropanın ticarət şəhərlərində — xüsusilə Saksoniya və Skandinaviyada meydana gəlmişdir. Lakin öz klassik formasını XII–XIV əsrlərdə Qərbi Avropada — Fransa, İtaliya, İngiltərə və Almaniya şəhərlərində tapmışdır. Gildiyalar zamanla həm iqtisadi, həm də siyasi gücə çevrilmişdir. Onlar şəhər şuralarında təmsil olunmuş, bəzən isə vergi yığımı və hüquqi məsələlərdə rol oynamışdır.

Orta əsr şəhərlərində gildiya üzvü olmayan şəxslərin ticarətlə məşğul olması və ya məhsul satması qadağan edilə bilərdi. Bu da gildiyaların ticarətə nəzarət imkanlarını artırırdı. Gildiyalar daxilində usta, şagird (çıraq) və səyyah sənətkar (kalfa) kimi rütbələr mövcud idi. Usta olmaq üçün xüsusi imtahanlardan keçmək və “usta əsəri” təqdim etmək tələb olunurdu.

 Növləri 
 Ticarət gildiyaları — şəhərlərarası və ölkələrarası ticarətlə məşğul olan tacirlərin birləşməsi.
 Sənət gildiyaları — yerli istehsalla məşğul olan sənətkarların təşkilatları. Buraya dərzilər, çəkməçilər, dülgərlər, dəmirçilər və s. daxil idi.
 Dini gildiyalar — dini mərasimləri, xeyriyyə işlərini və cənazə xidmətlərini təşkil edən birliklər.

 Həmçinin bax 
 Orta əsr şəhəri
 Sənətkar
 Əsnaf
 Ticarət tarixi
 Sənaye inqilabı

 İstinadlar 

 Əlavə ədəbiyyat siyahısı 

Ogilvie, Sheilagh. 2019. The European Guilds: An Economic Analysis. Princeton University Press. covers 1000 to 1880.
 Rosser, Gervase. The Art of Solidarity in the Middle Ages: Guilds in England 1250–1550, Oxford University Press, 2015, https://books.google.com/books?id=A0rTBgAAQBAJ

 Xarici keçidlər 

Medieval Guilds – World History Encyclopedia
Medieval guilds
St. Eloy's Hospice The last Guild House in Utrecht (archived 28 November 2006)

Kateqoriya:Orta əsrlərdə Avropa
Kateqoriya:İqtisadiyyat tarixi
Kateqoriya:İctimai təşkilatlar
Kateqoriya:Sosial qruplar
Kateqoriya:Əl işləri
Kateqoriya:Gildiyalar
Kateqoriya:Korporatizm
Kateqoriya:Orta əsrlərdə iqtisadiyyat
Kateqoriya:Sosial institutlar