Zef Yubani

Zef Yubani (; ) — alban folklorşünası və Alban Milli Oyanış hərəkatının fəalı.

O, Qeq Alban dialektində Alban xalq mahnıları və rapsodiyaları toplusunun nəşri ilə tanınır. Yubani alban dilinin unikal əlifbasının yaradılmasının tərəfdarı olub. Tez-tez anti-klerikalist olan siyasi fəaliyyətlərinə görə, Yubani Şkoderin yezuit missionerləri tərəfindən Müqəddəs Taxt-tac tərəfindən tənqid edilirdi.
 Həyatı 
Zef Cubani 1818-ci ildə Osmanlı imperiyasının Şkoder vilayəti yaxınlıqdakı Yuban kəndindən olan tacir ailəsində anadan olmuşdur. Anası Maltadan idi, ona görə də 1830-1838-ci illər arasında dayısı ilə yaşayarkən orada təhsil alıb. Şkoderə qayıtdıqdan sonra o, 1848-ci ildən şəhərin Fransa konsulunun katibi vəzifəsində çalışmış, 1853-cü ildə isə Böyük Britaniyanın vitse-konsulunun köməkçisi olmuşdur.Clayer, p. 165  Yubani ömrünün xeyli hissəsini Triest, Venesiya və müasir Monteneqroda keçirib.

 Əsərləri 
1850-ci ildən Yubani doğma torpağının folklorunu sənədləşdirdi. 1858-ci ildə onun əsərinin bir hissəsi o zaman Fransanın Şkoder konsulu Hiasint Hekqardın redaktoru olduğu "Histoire et description de la Haute Albanie ou Guegarie" jurnalında dərc edilmişdir. Hekvardın jurnalında dərc edilmiş Yubani tərəfindən sənədləşdirilmiş xalq mahnılarının orijinal mətnləri 13 yanvar 1866-cı ildə Şkoderdə baş verən daşqın zamanı itdi. Onun ən məşhur əsəri 1871-ci ildə Triestdə nəşr olunmuş "Alban xalq mahnıları və rapsodiyaları toplusu"dur (, ). Alban xalq mahnıları və rapsodiyaları toplusu Qeq alban dialektində xalq mahnılarının ilk toplusu və Albaniyada yaşamış alban tərəfindən nəşr edilmiş ilk folklor toplusudur. Kitab Yubaninin əsas əsərinə giriş olan "Şimali Albaniya əhalisinin müasir vəziyyəti" və "Alban xalqının mənəvi vəziyyəti və intellektual mədəniyyəti haqqında düşüncələr" () adlı iki siyasi və fəlsəfi tədqiqatı ilə birlikdə nəşr edilmişdir.

Yubani tədqiqatlarında alban dili və ədəbiyyatının təbliği üçün ədəbi komissiyanın yaradılması təbliğ edirdi.Clayer, p. 229 Yubani alban dili üçün unikal əlifbanın yaradılmasını dəstəkləyərək, alban dilinin özünəməxsus bir dil olduğu üçün onun ayrıca əlifbasının olması zərurətini qeyd edirdi. O, alban dilinin qrammatikası dərsliyini yazdı. O, Triestdə yerli qəzetin redaktorlarından biri olub. 1873-cü ildə "Osmanlı imperiyasında ticarət təcrübələri haqqında", "Osmanlı ticarətinin əlavəsi və proseduru", "Osmanlı türkcəsindən İtaliya qanunu, əlavəsi və qaydası" adlı kitabların tərcüməçisi və radaktoru olub.Clayer, p. 217 1878-ci ildə o, Venesiyada Albaniya ilə İtaliya arasındakı marşrutlarda paroxodlardan istifadəni tətbiq etmək üçün bir kitabça nəşr etdirdi. Yubaninin "Alban poeziyası və musiqisi haqqında" əsəri Mizeqe ərazisinin polifonik musiqisindən bəhs edən ilk əsərlərdəndir.

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 



Kateqoriya:Dərslik müəllifləri
Kateqoriya:Albaniya şairləri
Kateqoriya:Albaniya tarixçiləri