Butstrep (maliyyə)

Maliyyədə butstrep () termini əsasən gələcəkdəki pul axınlarının və faiz dərəcələrinin qiymətləndirilməsində istifadə olunan bir texnikadır. Butstrep metodu ilə mürəkkəb faiz dərəcələrini tək dövr faiz dərəcələrinə parçalamaq mümkün olur ki, bu da gələcək pul axınlarının diskont edilməsi üçün zəruridir.Investopedia staff (2023). "What Is Bootstrapping?", Investopedia.

Bu texnika xüsusilə faiz dərəcəsi əyrilərinin hesablanmasında geniş istifadə olunur. Faiz dərəcəsi əyrisi () müxtəlif vaxt intervalları üzrə faiz dərəcələrinin təyin edilməsində istifadə edilir və bu əyri gələcəkdəki faiz dərəcələrini proqnozlaşdırmağa kömək edir.Uri Ron (2000). "A Practical Guide to Swap Curve Construction" . Bank of Canada,  Working Paper 2000-17

 Butstrep metodu 
Butstrep metodu faiz dərəcəsi əyrisini hesablamaq üçün addım-addım işlənən bir texnikadır və gələcək dövrlər üzrə sıfır kupon () dərəcələrinin hesablanmasını təmin edir.  Faiz dərəcəsi əyrisini qurmaq üçün adətən müxtəlif müddətli istiqrazlar və ya gələcək pul axınları istifadə edilir.Patrick S. Hagan, Graeme West (2008).
"Methods for Constructing a Yield Curve" , Wilmott Magazine, pp. 70-81. May 2008.

 1-ci addım 
Məlumat toplama — əvvəlcə müxtəlif müddətli (məsələn, 6 aylıq, 1 illik, 2 illik və s.) istiqrazların kupon dərəcələrini və gələcək pul axınlarını tapmaq lazımdır.Kenneth J. Adams and Donald R. Van Deventer (1994)."Fitting Yield Curves and Forward Rate Curves With Maximum Smoothness". The Journal of Fixed Income, Summer 1994, 4 (1) 52-62 Burada əsas məqsəd hər bir istiqrazın gələcək pul axınlarını istifadə edərək sıfır kupon dərəcəsini hesablamaqdır.

 2-ci addım 
Ən qısa müddətli istiqraz diskontasiyası — ən qısa müddətli istiqrazla başlayaraq (məsələn, 6 aylıq istiqraz) və onun sıfır kupon dərəcəsini tapmaq mümkündür. Bu, sadəcə istiqrazın gələcəkdə ödəyəcəyi pul məbləğini nominal dəyərinə uyğun diskontasiya etməklə hesablanır.

370px|center

Bu dərəcə faiz dərəcəsi əyrisinin ilk nöqtəsidir.

 3-cü addım  
Növbəti istiqrazlar üçün diskont dərəcələrini hesablamaq üçün əvvəlki dövr üçün tapılmış dərəcələrdən istifadə olunur. Məsələn, 1 illik istiqraz üçün:

 İstiqrazın kupon dərəcəsini və gələcək pul axınlarını nəzərə almaq lazımdır.
 Pul axınlarını diskontasiya etmək üçün əvvəlki dövrlər üçün hesabladığınız faiz dərəcələrindən istifadə etmək.
 Son dövrdə, nominal dəyəri bərabərləşdirmək üçün cari faiz dərəcəsini həll etmək.

Nümunə: 1 illik istiqrazın 6 aylıq və 12 aylıq pul axınlarını və qiymətini istifadə edərək sıfır kupon dərəcəsini tapmaq olar:

370px|center

Bu tənlikdə, qiymət verilən istiqrazın indiki qiymətidir və yalnız 𝑟12𝑎𝑦𝑙ı𝑞 naməlum qalır, onu həll etməklə 12 aylıq sıfır kupon dərəcəsini tapa mümkündür.

 4-cü addım 
Bu prosesi digər istiqrazlar üçün də tətbiq edərək hər bir müddət üzrə sıfır kupon faiz dərəcəsini tapmaq və faiz dərəcəsi əyrisini tamamlamaq üçün addım-addım davam etmək lazımdır.

Misal 
 Əgər əlində 6 aylıq və 1 illik istiqrazlar varsa:
 6 aylıq faiz dərəcəsini diskontasiya ilə tapmaq.
 Sonra 1 illik istiqrazın dərəcəsini tapmaq üçün 6 aylıq dərəcədən istifadə etmək.

Beləliklə, butstrep metodu 4 addımla müxtəlif müddətlər üzrə faiz dərəcələrini taparaq əyrini yaradır.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
Excel Bootstrapper, janroman.dhis.org
Bootstrapping Step-By-Step, bus.umich.edu

Kateqoriya:Maliyyə iqtisadiyyatı