Patent trolu

Patent trolu  () — termini, patent hüquqlarından sui-istifadə edən şirkətlərə və ya fərdlərə aid edilir. Bu cür təşkilatlar adətən özləri patentlə qorunan texnologiyaları və ya məhsulları inkişaf etdirmir və ya istehsal etmirlər, lakin onların əsas fəaliyyəti patent hüquqlarını məhkəmələrdə tətbiq etməklə digər şirkətlərdən böyük məbləğdə kompensasiya və ya lisenziya ödənişləri tələb etməkdir.

 Xüsusiyyətləri 
İnnovasiya etməmək 
Patent trolu adətən öz texnologiyasını və ya məhsulunu inkişaf etdirmir. Onlar ya köhnə patentləri alır, ya da çox vaxt qeyri-işlək və geniş şəkildə formulə edilmiş patentlər alırlar, lakin özləri heç bir məhsul istehsal etmirlər.
Patentlərin kütləvi şəkildə əldə edilməsi
Patent trolu strategiyası, çoxsaylı patentlərin alınması və bu patentlər əsasında digər şirkətlərə qarşı məhkəmə iddialarının qaldırılmasına əsaslanır. Bu patentlər adətən çox geniş şərtlərlə formalaşdırılmış olur ki, bu da onlara müxtəlif sahələrdə istifadə olunan texnologiyalara dair iddialar qaldırmağa imkan verir.
Məhkəmə iddiaları və lisenziya ödənişləri
Patent trolunun əsas fəaliyyəti, digər şirkətlərdən lisenziya ödənişləri və ya məhkəmələr vasitəsilə kompensasiya almaqdır. Onlar çox vaxt texnologiya sahəsində fəaliyyət göstərən və ya innovativ məhsul istehsal edən şirkətlərə qarşı iddia qaldırırlar, bu şirkətlərin isə yüksək məhkəmə xərclərindən qaçınmaq üçün məcburi lisenziya ödənişləri etmələri gözlənilir.
Qorxutma və təzyiq strategiyaları
Patent trolunun strategiyası çox vaxt məhkəmə sistemi üzərində təzyiq göstərərək şirkətləri sürətli həll yollarına getməyə məcbur etməkdir. Məhkəmə proseslərinin uzun sürməsi və çox baha başa gəlməsi səbəbindən şirkətlər çox vaxt lisenziya ödəmək və ya məhkəmədən kənar razılaşma əldə etmək məcburiyyətində qalırlar.

 Mənfi təsirləri 
 İnnovasiyaya maneə — patent trolunun fəaliyyəti çox vaxt innovativ şirkətlərin işini çətinləşdirir. Bu şirkətlər vaxtlarını və maliyyə resurslarını inkişaf etdirmək əvəzinə, məhkəmə işlərinə və lisenziya ödənişlərinə sərf etmək məcburiyyətində qalırlar.
 Maliyyə xərcləri — patent trolu iddiaları çox vaxt böyük məbləğlərdə məhkəmə və lisenziya xərcləri ilə nəticələnir. Kiçik və orta ölçülü şirkətlər bu cür maliyyə təzyiqlərinə davam gətirə bilmədikləri üçün inkişaflarını yavaşlada və ya dayandıra bilərlər.
 Sistemdən sui-istifadə — patent trolunun fəaliyyəti əqli mülkiyyət sistemindən sui-istifadə olaraq qiymətləndirilir. Onlar, sistemin əsl məqsədindən – innovasiyanı təşviq etməkdən – kənarlaşaraq yalnız maddi qazanc məqsədini güdürlər.  

 Hüquqi tədbirləri və qarşı mübarizə 
 Məhkəmə işləri — patent trolu ilə mübarizədə şirkətlər, iddiaları rədd etmək və ya patentin etibarsız olduğunu sübut etmək üçün məhkəmə proseslərinə müraciət edə bilərlər. Bununla belə, bu proses çox vaxt uzun və maliyyə baxımından baha başa gəlir.
 Patent islahatları — bir çox ölkələr patent trolu fenomeni ilə mübarizə aparmaq üçün qanunvericilik islahatları həyata keçirməyə çalışırlar. Məsələn, ABŞ-da 2011-ci ildə qəbul edilmiş America Invents Act (AIA) qanunu patent trolu fəaliyyətinə qarşı bir sıra tədbirlər tətbiq etdi, o cümlədən patent iddialarını məhdudlaşdıran və patent sistemində islahatlar edən müddəalar.
 Ədalətli müdafiə mexanizmləri — şirkətlər patent trolu iddialarına qarşı müdafiə mexanizmləri yarada bilərlər. Məsələn, bəzi şirkətlər məhkəmə xərclərini bölüşmək üçün birliklər yaradır və birgə hüquqi müdafiə işləri həyata keçirirlər.

 Nümunə 
Məşhur patent trolu fəaliyyəti ilə tanınan bəzi təşkilatlar texnologiya sahəsində çoxsaylı patentlər əldə edərək, Apple, Google, Microsoft kimi böyük şirkətlərə qarşı məhkəmə iddiaları qaldırıblar. Bu şirkətlər çox vaxt məhkəməyə sərf edəcəkləri vəsaiti nəzərə alaraq, patent trolu ilə razılaşmağa və lisenziya ödənişləri etməyə üstünlük veriblər.

Patent trolu anlayışı, patent hüquqlarının innovasiyanı təşviq etmək məqsədindən uzaqlaşaraq, sui-istifadə edilməsinə əsaslanan bir fəaliyyətdir. Bu cür praktika innovasiya prosesini ləngidir, şirkətlərə maliyyə təzyiqləri yaradır və məhkəmə sisteminə əlavə yük gətirir. Patent trolu fenomeni ilə mübarizə məqsədilə qanunvericilik islahatları və hüquqi mexanizmlər tətbiq olunur ki, əqli mülkiyyət sistemi innovasiyanı qorumaq və təşviq etmək məqsədinə xidmət etsin.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Patent hüququ
Kateqoriya:Kəşf və ixtira mübahisələri