Kreditor

Kreditor (,  — inanclı,   — inanıram sözündən) — təşkilata, müəssisəyə və ya şəxsə borc verən tərəfdir. Kreditorlar, şirkətlərə və ya fərdlərə müəyyən şərtlərlə maliyyə vəsaiti və ya mal təklif edərək borc götürənlərin öhdəlik götürmələrini tələb edir. Bu, adətən faiz və ya müəyyən ödənişlər əsasında qaytarılmalı olan borc şəklində olur.

 Növləri 
 Ticarət kreditorları — malları və ya xidmətləri borc əsasında təmin edənlərdir. Məsələn, bir tədarükçü, məhsulu əvvəlcə verib, ödənişi isə daha sonra qəbul edir.
 Maliyyə kreditorları — şirkətə və ya fərdlərə birbaşa pul borcu verənlərdir, məsələn, banklar, kredit birlikləri və ya digər maliyyə institutları.

Kreditorların əsas marağı, borc verdikləri vəsaitin vaxtında və şərtlərə uyğun qaytarılmasıdır.  Maliyyə hesabatlarında kreditorların öhdəlikləri adətən qısamüddətli və uzunmüddətli borclar şəklində əks olunur.

 Kreditorların hüquqları 

Kreditorların hüquqları, borc verdikləri vəsaitlərin vaxtında və düzgün şəkildə geri qaytarılmasını təmin etmək üçün qanunla müəyyən edilmiş hüquqlardır. Bu hüquqlar, kreditorları borcalan tərəfindən yaranmış risklərdən qorumağa və onların maraqlarını müdafiə etməyə yönəlib. Kreditorların hüquqları əsasən aşağıdakılardan ibarətdir:

 borcu geri almaq hüququ —  əsas hüquqlardan biri kreditorun borc verdiyi məbləğin müqavilə və ya qanunla müəyyən edilmiş qaydada və müddətdə geri qaytarılmasını tələb etməkdir.
 faiz və ya cərimə tələb etmək hüququ — əgər borc müqaviləsi üzrə faiz və ya cərimə ödənilməsi nəzərdə tutulursa, kreditor vaxtında ödənməyən məbləğ üçün faiz və ya cərimə tələb edə bilər.UK Legislation, Companies Act 2006, Part 26: Arrangements and Reconstructions: General , accessed 15 August 2020 
 təminat tələb etmək hüququ — müəyyən məbləğdə borc verdikdə kreditor təminat (zaminlik, girov və ya digər zəmanət növləri) tələb edə bilər ki, bu, borcun ödənilməməsi riskini azaldır. Bu halda, əgər borc qaytarılmırsa, kreditor təminata qoyulmuş aktivləri sataraq öz borcunu təmin edə bilər.
 iflas hallarında tələb irəli sürmək hüququ — borcalan iflas etdikdə, kreditorlar məhkəmə yolu ilə öz tələb hüquqlarını irəli sürə bilərlər. İflas prosesində kreditorlar müəyyən dərəcədə aktivlərin satışından əldə edilən vəsaitlərlə ödəniş almaq hüququna malikdir.
 müqaviləni pozma halında məhkəməyə müraciət etmək hüququ — əgər borcalan müqavilə şərtlərini pozursa, kreditor məhkəməyə müraciət edərək müqavilə üzrə öz hüquqlarının qorunmasını tələb edə bilər.
 ödəniş Cədvəlinin Dəyişdirilməsini Tələb Etmək —  bəzi hallarda kreditor borcalanın ödəmə qabiliyyətini nəzərə alaraq ödəniş cədvəlinin dəyişdirilməsini təklif edə bilər. Bu, borcalanın borcu daha asan ödəməsini təmin edə bilər.
 müqaviləni Ləğv Etmək — müəyyən şərtlər pozulduqda, kreditor borc müqaviləsini ləğv edə və bütün borcun dərhal qaytarılmasını tələb edə bilər.

Kreditorların hüquqları, həmçinin borc növünə (məsələn, istehlak krediti, ipoteka krediti və s.) və yerli qanunvericiliyə görə dəyişə bilər. Azərbaycanda bu hüquqlar daha çox Mülki Məcəllə və Bankçılıq Qanunu ilə tənzimlənir.UK Legislation, Corporate Insolvency and Governance Act 2020, Schedule 9: Arrangements and Reconstructions for Companies in Financial Difficulty , accessed 15 August 2020

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 



Kateqoriya:Maliyyə