Sindikat

Sindikat – eyni fəaliyyət sferası üzrə bir neçə təsərrüfat subyektinin, o cümlədən müəssisənin, təşkilatın hər hansı sahədə vahid istiqamətdə fəaliyyət göstərməsi məqsədilə birləşməsidir. XIX−XX əsrlərdə bazarı inhisara almaq məqsədilə sindikatlar yaradıldı. Hazırda dünyanın bir çox ölkəsində istənilən formada inhisarçı birliklərə qarşı yönəlmiş qanunlar qəbul edilmişdir.

 Tərif 
Böyük Sovet Ensiklopediyasına görə, sindikat — bazarda rəqabəti aradan qaldırmaq məqsədilə iştirakçılar arasında monopolist razılaşma formasından biridir. Bu razılaşma əsasən homogen (eynicinsli) kütləvi məhsullarının satışı və xammalın tədarükü sahəsində nəzarət qurmağa yönəlib.

Sindikat çərçivəsində iştirakçıların məhsullarının satışı və xammalın tədarükü vahid orqan vasitəsilə həyata keçirilir. Bu orqan bütün sifarişləri toplayır və onları kvotalara uyğun olaraq iştirakçılar arasında bölüşdürür. İştirakçılar öz məhsullarını əvvəlcədən müəyyən edilmiş qiymətlə vahid orqana təhvil verirlər.

Bank sindikatı — maliyyə sahəsində sindikat, iri investisiya layihələrini maliyyələşdirmək üçün bir neçə bankın birləşməsidir.

 Beynəlxalq sindikatlar 
XX əsrin beynəlxalq sindikatlarına klassik nümunə olaraq De Beers şirkətlər qrupunu göstərmək olar. 1980-ci illərdə bu qrup dünya almaz ticarətinin 90%-ə qədərini nəzarətdə saxlayırdı. De Beers-dən asılı olmayan almaz hasilatı müəssisələri dünya bazarlarında məhsullarını satmaq üçün bu sindikatla əməkdaşlıq etməyə məcbur idilər.

1930-cu illərdə Argentinada sindikatlarla bağlı qanun qəbul edilmişdi. Sindikata daxil olan şirkətlər müəyyən bazarı qanuni şəkildə monopoliyalaşdırmaq hüququ əldə edirdilər. Bunun müqabilində, onlar xüsusi yüksək vergilər ödəməli və aşağı faizli dövlət istiqrazlarını almalı idilər. Demək olar ki, bütün malların qiymətləri əhəmiyyətli dərəcədə artdı, dövlət büdcəsinə böyük məbləğlər daxil oldu və sindikatlar ləğv edildi. Daha sonra iqtisadi tənəzzüldən sonra bazar yenidən canlandı, malların qiymətləri aşağı düşdü və əldə edilən gəlirlər hesabına yeni iş yerləri yaradıldı. İxrac artdı və ölkə iqtisadi yüksəlişə nail oldu. Bunun nəticəsində Argentina həmin dövrdə dünyanın ən zəngin ölkələrindən birinə çevrildi.

 İstinadlar 

Kateqoriya:İqtisadi terminlər
Kateqoriya:İnhisar