Androsentrizm

Androsentrizm ( sözündən – ) — şüurlu və ya başqa şəkildə kişinin dünyagörüşünün, mədəniyyətinin və tarixinin mərkəzinə kişi baxış bucağını yerləşdirmək və bununla da qadınlığı mədəni şəkildə marginallaşdırmaq təcrübəsi. Qadın baxış bucağını mərkəzə yerləşdirmək təcrübəsi ginosentrizmdir.

Androsentrizm seksizmin geniş yayılmış forması kimi təsvir edilmişdir. Bununla belə, bu, kişi və ya kişi maraqlarına əsaslanan, ona vurğulanan və ya onun dominasiyası altına düşmüş bir hərəkat kimi də təsvir edilmişdir.

 Elmdə 
XIX əsrə qədər Qərb ölkələrində qadınların ali təhsil alması faktiki olaraq qadağan edilmişdi. Harvard Universiteti üç əsr yalnız tanınmış ailələrdən olan ağdərili kişiləri qəbul edirdi. Bir çox universitetlər, məsələn, Oksford Universiteti qəbul etdikləri qadın bakalavrların sayını məhdudlaşdırmışdır.

 Tibbdə 
Gender sağlamlığı ilə bağlı məlumat boşluğu mövcuddur. Qadınlar sistematik olaraq tibbdə diskriminasiyaya məruz qalır və onlara yanlış diaqnoz qoyulur. Erkən tibbi tədqiqatlar demək olar ki, yalnız kişi cəsədləri üzərində aparılmışdır. Qadınlar "kiçik insanlar" hesab edilirdilər və onlar tədqiq olunmurdular.Anita Thomas, Alexandra Kautzky-Willer: Gender Medizin . 2015.

 Ədəbiyyatda 
Devid Anderson və Mikol Hamilton tərəfindən aparılan tədqiqatlar 2001-ci ildə ən çox satılan uşaq kitabları və Kaldekott mükafatına layiq görülmüş yeddi illik kitabların daxil olduğu 200 kitabdan ibarət nümunədə qadın personajların az təmsil olunmasını sənədləşdirmişdir. Qadın əsas personajlardan təxminən iki dəfə çox kişi əsas personajlar var idi və kişi personajlar illüstrasiyalarda qadın personajlardan 53 faiz çox görünür. Süjet xətlərinin əksəriyyəti kişi personajlarına və onların həyat təcrübələrinə əsaslanırdı.

 Tipik kişi simvolları 
İnternetdə bir çox avatar cinsiyyətindən asılı olmayaraq neytraldır (məsələn, gülən üz smayliki). Bununla belə, avatar insan olduqda və nəzərəçarpacaq dərəcədə cinsiyyət xüsusiyyətlərinə malik olduğu halda adətən kişi kimi görünür.

Skeletlərin təsvirləri, hətta skeletin xarakteri qadın olması nəzərdə tutulsa belə, adətən qadın yox, kişi anatomiyasına malikdir.

 Təsirləri 
Kişilər androsentrik düşüncədən daha çox təsirlənir. Bununla belə, hər yerdə mövcud olan ideologiya onun içindəki hər kəsin düşüncə tərzinə əhəmiyyətli təsir göstərir. 2022-ci ildə 3,815 nəfərə illüziyalı üzlər (insanların üzləri gördükləri obyektlər) olan 256 təsvirdən ibarət seçmənin göstərildiyi araşdırmada obyektlərin 90%-nin kişi olduğu müəyyən edilmişdir.

 İstinadlar 

 Əlavə ədəbiyyat 

 Ginzberg, Ruth (1989), "Uncovering gynocentric science", in (1989). Feminism and science. Bloomington: Indiana University Press. pp. 69–84. ISBN 9780253205254.




Kateqoriya:Sosial epistemologiya
Kateqoriya:Elmin fəlsəfəsi
Kateqoriya:Feminist fəlsəfə
Kateqoriya:Feminist terminologiyası
Kateqoriya:Feminizm və cəmiyyət
Kateqoriya:Qadın düşmənliyi