Basenci

Basenci və ya basenji — Mərkəzi Afrikada, xüsusilə Konqo Respublikası və digər tropik Afrika ölkələrində yaranmış  it cinsi. Bu cinsin ən diqqətəlayiq xüsusiyyəti hürmə səsi çıxarmamalarıdır. Bunun əvəzinə qeyri-adi "söhbətvarı" səslər çıxararaq ünsiyyət qururlar. Bu xüsusiyyətlərinə görə basenciyə "hürməyən" adı verilmişdir.

 Xüsusiyyətləri 
basenci kiçik, atletik və çevik bir cinsdir. Bu itlər saatda 48-56 km sürətlə qaça bilir. Basencilər qısa tüklü, zərif quruluşlu, bükülmüş quyruqlu və incə boyunludur. Onların badam formalı gözləri və qırışlı başları var. Yetkin itlər 41-46 sm hündürlüyündə və 9-11 kq ağırlığında olur. İldə yalnız bir dəfə estrus dövrü keçirirlər və "it qoxusu" daşımırlar. Enerjili, diqqətli, maraqlı və yad insanlara qarşı ehtiyatlıdırlar. Adətən yalnız bir insana emosional bağlanırlar. Nəmli havaları sevmir və yağışlı hava şəraitində çölə çıxmaqdan çəkinirlər. Güclü ov instinktlərinə malikdirlər və pişiklərə və digər kiçik heyvanlara qarşı təqib meyli göstərirlər.

 Etimologiyası 
"Basenci" adı suahili dilində "vəhşi it" mənasını verən "mbva şenzi" ifadəsindən götürülmüşdür. Bu cinsə həmçinin, "yuxarıya sıçrayan it" kimi adlar da verilmişdir.

 Tarixi 
Basenci müasir it cinslərindən əvvəl mövcud olmuş ən qədim it cinslərindən biridir. Genetik tədqiqatlar basenci və dinqoların insanların erkən istifadə etdiyi itlər arasında olduğunu göstərir. Dinqolar sonradan vəhşiləşsə də, basenci öz bənzərsiz xüsusiyyətlərini qoruyub saxlamışdır.. Bu cins qədim Misir sənətində bükülmüş quyruqlu və dik qulaqlı itlər kimi təsvir edilmişdir. Onlar Misir freskalarında "Tesem" adlı itlərə bənzəyir. Avropalılar basenci cinsini ilk dəfə 1895-ci ildə Konqoda təsvir etmişlər. Yerli sakinlər bu itləri sürətinə, ağıllılığına və cəsarətinə görə yüksək qiymətləndirmişdir. Basencilər İngiltərəyə ilk dəfə gətirildikdə xəstəliklər səbəbindən yaşaya bilməmişdir. 1930-cu illərdə yalnız məhdud sayda basenci uğurla İngiltərəyə gətirilmiş və daha sonra ABŞ-yə ixrac edilmişdir. 1943-cü ildə basenci cinsi Amerika İtçilik Klubu (AKC) tərəfindən rəsmi olaraq tanınmışdır.

 Sağlamlıq 
basencilər müəyyən genetik xəstəliklərə meyllidirlər. Fanconi sindromu böyrək funksiyalarının pozulmasına səbəb olan bu xəstəlik adətən 4-8 yaş arasında baş verir. Erkən diaqnoz orqanın zədələnməsini azalda bilər.Kennel Club/British Small Animal Veterinary Association Scientific Committee. 2004. Purebred Dog Health Survey  . Retrieved 5 July 2007 Genetik hemolitik anemiya qan hüceyrələrinin erkən parçalanması ilə xarakterizə olunan bir xəstəlikdir. Proqressiv retina atrofiya görmə qabiliyyətinin itirilməsi ilə nəticələnən irsi bir xəstəlikdir. Hipoplazma sümük iliyi funksiyasının zəifləməsi ilə əlaqədardır. Basencilər uzunömürlü olsalar da, sağlamlıq problemlərinin qarşısını almaq üçün mütəmadi baytar nəzarəti vacibdir.

 Həmçinin bax 
 Afrikanis

 İstinadlar 

Kateqoriya:Afrikanın heyvan cinsləri
Kateqoriya:Afrika yırtıcıları