Askalaf (Aresin oğlu)

Askalaf (; ; ) — qədim yunan mifologiyasında personaj, müharibə tanrısı Aresin oğlu, Orxomen padşahı, arqonavt. O, Troya müharibəsi zamanı ordusu ilə axeylərə qoşulmuşdur. Homerin "İliada" əsərinə görə, Askalaf burada Troya şahzadəsi Deifob tərəfindən öldürülmüşdür.

 Mənşəyi 

Askalaf Ares və Astioxanın oğlu idi.Гомер. Песнь вторая // Илиада = Ιλιάς / Пер. Н. И. Гнедича. Строки 513–515 O, Mini Orxomeninin padşahı olmuşdur. Aleksey F. Losev vurğulamışdır ki, Askalaf atasına xas cilovsuzluq, vəhşilik və qəddarlıq xüsusiyyətlərini nümayiş etdirmişdir. Psevdo-Higin Askalaf və onun qardaşı İalmeni Lik və Pernidanın oğulları, Arqolida yerliləri adlandırmışdır. Mifin bu cür interpretasiya edilməsi başqa heç bir yerdə müşahidə edilməmişdir. Samosatlı Lukian Aresin Askalafın atası olması mifinin rasional şərhini vermişdir. Onun fərziyyələrinə görə, Askalaf Ares tərəfindən himayə olunurdu və buna görə də o, ilahi mənşəyə malik bir şəxs hesab olunurdu. Tarixçi Lev S. Kleyn "Askalaf" və tibb tanrısı "Asklepi"nin adlarında oxşarlıq tapmışdır. O, bu əsasda qədim Yunanıstanda arxaik dövrdən əvvəlki vaxtlarda müəyyən bir tanrının mövcudluğu haqqında fərziyyə irəli sürmüşdür. Bu tanrının obrazı Apollonun oğlu Asklepi və Aresin oğlu Askalafa bölünmüşdü. Onların hər ikisi yaralarla bağlıdır, çünki biri yaraları sağaldır, digəri isə yaraları yaradır.

Psevdo-Apollodorun yazdıqlarına görə, Askalaf Qızıl yun uğrunda Arqolidadan Kolxidaya səfər edən Yason və digər personajlara qoşulmuşdur. Askalaf Yelena ilə evlənməyə namizəd olan onlarla insandan biri idi. Yelenanı övladlığa götürmüş atası, Sparta padşahı Tindarey çətin seçim qarşısında qalmışdı. Bir çox məşhur döyüşçülərdən, padşahlardan və tanrı oğullarından Yelenanın həyat yoldaşına çevriləcək bir dost və onlarla qəzəbli düşmən əldə edə bilərdi. Odisseyin məsləhəti ilə Tindarey bütün bu insanları Yelenanın gələcək həyat yoldaşını tanımaq üçün and içməyə, ən əsası isə təhlükə və təhqir zamanı ona köməyə gəlməyə məcbur etmişdir. Sonda Menalay Yelenanın həyat yoldaşı olmuşdur, lakin Askalaf Tindareyə verdiyi anda görə özünü ömürlük borclu hala gətirmişdi. On il sonra Troya şahzadəsi Paris ilahə Afroditanın köməyi ilə Yelenanı oğurlayan zaman Askalaf və ordusu Troya şəhərini fəth etmək üçün yola çıxan axey ordusuna qoşulmağa məcbur qalmışdır.

 Troya müharibəsi 
Askalaf ilk dəfə Homerin "İliada" əsərində qardaşı İalmen ilə birlikdə Mini Orxomeni və Aspledondan Troya şəhərinə 30 gəmi gətirən bir personaj kimi təsvir edilmişdir.Гомер. Песнь вторая // Илиада = Ιλιάς / Пер. Н. И. Гнедича. Строки 511–512 Tarixçilər Askalafın xatırlandığı "İliada"nın "Gəmilər kataloqu" fraqmentini təhlil edən zaman onun "gecikmiş" təbiətinə vurğu etmişdilər. Bir versiyaya görə, Askalafın komandanlığı altında olan orxomenlilər boetiyalılar ilə fokidalılar arasında yerləşirdilər. Poemanın mətninin bir qədər növbəti hissələrində qeyd edilmişdir: "Hər iki lider Fokida milislərinin sıralarını düzdülər / Boetiyalıların yanında, sol cinahda, döyüşə silah aldılar".Гомер. Песнь вторая // Илиада = Ιλιάς / Пер. Н. И. Гнедича. Строки 525–526 Mətndə elə göstərilmişdir ki, sanki onların arasında orxomenlilər yox idi. Bu əsasda tarixçilər belə qənaətə gəlmişdilər ki, Askalaf və İalmənin ordusunu haqqında hissələr orijinal mətnə sonradan daxil edilmişdir.

Askalaf və İalmen Aqamemnonun Troya darvazalarını qorumağı həvalə etdiyi yeddi personajın siyahısındadır.Гомер. Песнь девятая // Илиада = Ιλιάς / Пер. Н. И. Гнедича. Строки 82 Döyüşlərin birində Troya şahzadəsi Deifob geri çəkilən İdomeneyə nizə atmışdı və bu, Askalafa dəymişdir.Гомер. Песнь тринадцатая // Илиада = Ιλιάς / Пер. Н. И. Гнедича. Строки 516–520 Bu hadisə Askalafın həlak olmasına gətirib çıxarmışdır. Askalafın atası Ares troyalıları müdafiə edirdi, lakin oğlunun ölümünü Heradan öyrənən zaman qatillərdən qisas almağa hazırlaşmışdır. Narrativin məntiqinə görə, o, troyalılara hücum etmək niyyətində idi, hətta atlarını "qorxu və vahimə" ilə yəhərləməyi əmr etmişdi. Eyni zamanda, Aresin "oğlumun qisasını almaq üçün axey ordularına gedirəm" ifadəsi də ziddiyyətlidir, çünki o, ya axeyləri öldürəcək, ya da onlarla birlikdə troyalılara qarşı vuruşacaqdı. Hər iki halda narrativin ana xətti ilə uyğunsuzluq yaranır. Afina Aresi dayandırmış və ona Zevsin Troya yaxınlığındakı döyüşlərdə tanrıların iştirakını qadağan etdiyini xatırlatmışdır.

Kritli Diktis Askalaf ilə əlaqədar bir neçə mifi nəql etmişdir. Onlar Askalafın "İliada" əsərinin hadisələrində "ölüm"ündən sonra baş tutmuş hadisələr ilə bağlıdır. Burada "İliada"nın on üçüncü nəğməsində həlak olmuş Askalafın eyni əsərin on altıncı nəğməsində həlak olmuş Patroklun dəfni üçün odun yığmasından, Pentesileya amazonları ilə döyüşə girməsindən bəhs edilmişdir.. Başqa bir versiyaya görə, Troya müharibəsindən sonra Askalaf və ya onun qardaşı İalmen Pont Yevskini adasında Aretiada padşahı olmuşdular.Ascalaphus // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885.

Psevdo-Aristotelə aid edilən "Peplos pərdəsi"nin bir fraqmentinə görə, Askalaf qardaşı İalmen ilə birlikdə Boetiyada dəfn edilmişdir. Solunlu Yevstafi "İliada"ya verdiyi şərhdə Askalafın Fələstində dəfn olunduğunu qeyd etmişdir. Onun yazılarına görə, Səməriyyə öz adını "Aresin oğlu"nun () məzarından almışdır.

 Astronomiyada 
Askalaf adına Yupiter ətrafında yerləşən Troya asteroidi 21 yanvar 1988-ci ildə Palomar Rəsədxanasında ABŞ astronomları Kerolin və Yucin Şumeyker tərəfindən kəşf edilmişdir.Lutz D. Schmadel. Dictionary of Minor Planet Names (англ.). — Fifth Revised and Enlarged Edition. — B., Heidelberg, N. Y.: Springer, 2003. — P. 426. — .

 Mənbə 

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 























Kateqoriya:Arqonavtlar
Kateqoriya:Troya müharibəsi iştirakçıları
Kateqoriya:Beotiya mifologiyası
Kateqoriya:Orxomen padşahları