Mavi körpə sindromu

Mavi körpə sindromu — əsasən yenidoğulmuş körpələrdə oksigen çatışmazlığı nəticəsində dəri və selikli qişaların mavi rəng alması ilə xarakterizə olunan vəziyyə. Bu sindrom, adətən ürək və ya tənəffüs sistemi ilə bağlı problemlərdən qaynaqlanır.

 Genetikası 
Mavi körpə sindromu bəzi hallarda genetik əlamətlər daşıyır. Məsələn, Fallot tetralogiyası kimi ürək anomaliyaları genetik mutasiyalar nəticəsində yarana bilər. Bu mutasiyalar, ürəyin inkişafı zamanı baş verən problemlərlə əlaqədardır. Ailə tarixində ürək çatışmazlığı olan uşaqlarda bu sindromun inkişaf riski daha yüksəkdir.

 Tarix 
Mavi körpə sindromu ilk dəfə 20-ci əsrin ortalarında müəyyən edilmişdir. Sindromun Fallot tetralogiyası səbəbiylə müalicə üçün ilk uğurlu əməliyyat 1944-cü ildə Cons Hopkins Universitetində həyata keçirildi. Pediatrik kardioloq Helen Taussiq, cərrah Alfred Blalok və cərrahiyyə texniki mütəxəssisi Viviyen Tomas arasında əməkdaşlıq nəticəsində "Blalok-Tomas-Taussiq əməliyyatı" növü yaradıldı. Taussiq, bu xəstəliyi olan və eyni zamanda "patent ductus arteriosus" (PDA) olan uşaqların adətən daha uzun yaşadığını müəyyən etmişdi. Buna əsaslanaraq, üçlük subklavian arteriyanı pulmonar arteriya ilə birləşdirərək PDA-nın yaratdığı təsiri əldə etməyə çalışdı və bu, uşağın siyanozunu aradan qaldırdı. Əməliyyat 1945-ci ildə "Amerika Tibb Assosiasiyası Jurnalı"nda yayımlandı. Bu üsul, sindromun müalicəsində inqilabi bir addım oldu və minlərlə körpənin həyatını xilas etdi.

 Etimologiya 
"Mavi körpə" ifadəsi, körpələrin dərisinin mavi rəng alması ilə əlaqədardır. Bu termin tibbi ədəbiyyata XX əsrdə daxil olub.

 Simptomlar 
Mavi körpə sindromunun əsas simptomları arasında dərinin maviləşməsi (xüsusilə dodaqlar, əllər və ayaqlar), nəfəs darlığı, yemək zamanı yorğunluq, çəki artımının zəif olması, ürək döyüntüsünün sürətlənməsi və bəzi hallarda özündəngetmə yer alır.

 Diaqnostika 
Mavi körpə sindromunun diaqnozu fiziki müayinə ilə başlayır, burada dərinin rəngi qiymətləndirilir. Oksigen səviyyəsinin ölçülməsi, pulsoksimetr ilə aparılır. Ürəyin ekokardioqrafiyası, qan təhlilləri (methemoglobin səviyyəsinin yoxlanılması), rentgen şəkilləri (ürək və ağciyərlərin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi) sindromun müəyyən edilməsində əhəmiyyətli diaqnostik vasitələrdir.

 Müalicə 
Mavi körpə sindromunun müalicəsi əsasən cərrahi müdaxilə, oksigen terapiyası və dərman müalicəsindən ibarətdir. Ürək anomaliyaları üçün əməliyyat tələb oluna bilər. Oksigen səviyyəsini artırmaq üçün oksigen terapiyası tətbiq edilir. Methemoglobinemiyada metilen mavisi kimi dərmanlar istifadə olunur. Nitrat səviyyəsi yüksək olan qidalardan uzaq durmaq tövsiyə olunur.

 Proqnoz 
Müasir tibb sayəsində Mavi körpə sindromu olan uşaqların əksəriyyəti uğurla müalicə olunur. Erkən diaqnoz və müalicə ilə körpələr normal həyata qayıda bilirlər. Lakin, cərrahi müdaxilə tələb edən hallarda bəzi risklər mövcuddur.

 Statistika 
Mavi körpə sindromu əsasən inkişaf etməkdə olan ölkələrdə daha çox müşahidə olunur və hər 2500 doğuşdan birində rast gəlinir. Nitratla çirklənmiş su mənbələri olan bölgələrdə methemoglobinemiya riski daha yüksəkdir.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Neonatalogiya