İnkunabula

İnkunabula (  — "beşik" və ya "ilk dövrlər") — 1501-ci ildən əvvəl, yəni çapın ilk illərində istehsal edilmiş kitabları, broşürləri və digər çap materiallarını təsvir etmək üçün istifadə olunan termindir. İohann Qutenberqin 1450-ci illərdə hərəkətli metal hərflərlə çap texnologiyasını icad etməsindən sonra çap nəşrlərinin sürətli yayılması başladı.The British Library Incunabula Short Title Catalogue   (retrieved 16 August 2021) gives 30,518 editions, though this includes some which have been re-dated to the early 16th century. İlk çap işləri "inkunabula" adlanır və erkən çap dövrü ilə əlaqəli nadir və qiymətli kitablar sayılır.

 Xüsusiyyətləri 
İnkunabulalar hələ də əlyazma ənənələrinin bir çoxunu əks etdirirdi.As late as 1891 Rogers in his technical glossary recorded only the form incunabulum:  Onlar tez-tez əllə yazılmış kitablar kimi tərtib olunurdu: kitabın başlıqları, səhifə dekorasiyaları, baş hərflər və digər elementlər əllə bəzədilirdi. Bu dövrdə rəngli illüstrasiyalar və dekorativ başlıqlar da kitab çap edildikdən sonra əlavə edilirdi.According to Bettina Wagner: "Das Second-Life der Wiegendrucke. Die Inkunabelsammlung der Bayerischen Staatsbibliothek", in Griebel, Rolf; Ceynowa, Klaus (eds.): "Information, Innovation, Inspiration. 450 Jahre Bayerische Staatsbibliothek", K G Saur, Munich 2008, , pp. 207–224 (207f.) the Incunabula Short Title Catalogue lists 30,375 titles published before 1501.

İnkunabula dövrü texniki keçid dövrü idi. Bu dövrdə kitab çapı daha əlverişli və yayğın hala gəlsə də, əlyazma ənənələri ilə olan oxşarlıqlar hələ də müşahidə edilirdi. Çap texnikası inkişaf etdikcə kitab istehsalı sürətləndi və geniş ictimaiyyət üçün əlçatan oldu. İnkunabulalar olduqca nadir və qiymətli hesab olunur. Bu dövrdə çox az sayda çap olunmuş kitablar mövcud idi, buna görə də onların çoxu itmiş və ya məhv olmuşdur.J. Green, F. McIntyre, P. Needham (2011), "The Shape of Incunable Survival and Statistical Estimation of Lost Editions", Papers of the Bibliographical Society of America 105 (2), . doi:https://doi.org/10.1086/680773 Müasir dövrdə inkunabula kolleksiyaları kitabxanalar, muzeylər və şəxsi kolleksiyalarda böyük dəyərə malikdir.

İnkunabula dövründə çap edilən kitablar müxtəlif mövzularda idi. Teoloji və dini mətnlər, xüsusilə Bibliya, ən çox çap edilənlər arasında idi. Lakin humanitar elmlər, klassik Yunan və Roma ədəbiyyatı, hüquq, tibb və elm mövzularında da bir çox kitablar nəşr olunurdu.

 Əhəmiyyətli nümunələr   
İnkunabulalar arasında ən məşhur əsərlərdən biri Qutenberq Bibliyasıdır (1455-ci il), ilk böyük çap edilmiş kitablardan biridir və Qərb mədəniyyətində tarixi əhəmiyyətə malikdir. Digər məşhur nümunələrə Nürnberq xronikası (1493), erkən tibb və hüquq kitabları daxildir.

 Kitabxanalar və tədqiqatlar 
Dünyanın ən məşhur kitabxanalarında inkunabula kolleksiyaları mövcuddur. Hersoq Avqust Kitabxanası, Vatikan Kitabxanası, British Library və digər böyük Avropa kitabxanaları inkunabula kolleksiyalarını qoruyur və tədqiqatçılar üçün təqdim edir. İnkunabula kitab çapının ən erkən mərhələlərini əks etdirir və Avropa mədəniyyətində kitab çapı tarixinin vacib hissəsidir. Bu dövr mətbəənin inkişafını və biliklərin geniş kütlələrə çatdırılmasında yeni dövrün başlanğıcını təmsil edir.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Paleoqrafiya
Kateqoriya:Yazı