Müəlliflik hüququ trolu

Müəllif hüququ trolu () — müəllif hüququ qanunlarını sui-istifadə edən şəxsləri və ya şirkətləri təsvir edən bir termindir. Bu cür trol fəaliyyətləri, əsasən, müəllif hüquqlarının pozulması iddialarından istifadə edərək məhkəmə təhdidləri və ya məskunlaşma tələbləri vasitəsilə asan qazanclar əldə etməyə yönəlib. Onların əsas məqsədi qanuni yolla kompensasiya almaqdan çox, insanları qorxutmaq və sürətli razılaşmalar əldə etməkdir.

 Əsas xüsusiyyətləri və fəaliyyətləri 

Kütləvi lisenziya və iddia tələbləri
Trol adətən müəllif hüququ ilə qorunan əsərlərin çoxlu miqdarda hüquqlarını əldə edir və bu əsərlərin istifadəsini izləyir. Onlar kiçik pozuntular da daxil olmaqla hər hansı müəllif hüququ pozuntusu hallarında kütləvi şəkildə məhkəmə iddiaları qaldırırlar.
Bu tələblər adətən minlərlə insana qarşı eyni vaxtda edilir, pozuntuların sübutu çox vaxt zəif olur və ya hüquqi əsası yoxdur.
Məcburi məskunlaşma təklifləri
Trolların strategiyası, məhkəməyə getməkdən çəkinən şəxsləri və ya kiçik müəssisələri məcburi razılaşmalara məcbur etməkdir. Onlar məhkəmə xərclərini artıraraq şəxsləri və ya şirkətləri yüksək məbləğli təzminatlar ödəməyə məcbur etməyə çalışırlar.
Bu vəziyyətdə trol çox vaxt qurbanları qorxudur və onları daha ucuz və sürətli bir yolla problemi həll etməyə yönləndirir.
Sistemin boşluqlarından istifadə
Müəllif hüququ trolu çox vaxt müəllif hüquqları qanunvericiliyindəki boşluqlardan faydalanır. Xüsusilə, rəqəmsal məzmunun yayılması və ya internet vasitəsilə edilən pozuntular kimi hallarda, texnologiyanın inkişafı ilə hüquq sahəsindəki qeyri-müəyyənliklərdən istifadə edirlər.
Rəqəmsal və internet məzmunu üzərində fokus
Müəllif hüququ trolları əsasən rəqəmsal məzmun (musiqi, filmlər, proqramlar və şəkillər) üzərində fəaliyyət göstərir. İnternetdə müəllif hüquqlarının qorunması daha çətin olduğundan, trol fəaliyyəti bu sahədə daha çox müşahidə edilir.
Məsələn, trollar internet istifadəçilərinin yüklədikləri faylları izləyir və onlara qarşı müəllif hüququ pozuntusu ilə bağlı iddialar qaldırırlar.
Ticarət markası trolları ilə oxşarlıq
Müəllif hüququ trolu ilə yanaşı, oxşar yanaşmaya malik ticarət markası trolları da var. Bu şəxslər və ya təşkilatlar geniş şəkildə ticarət markaları qeydiyyatdan keçirir və sonra bu markaları istifadə edən şəxslərə qarşı iddialar qaldıraraq kompensasiya almağa çalışırlar.

 Müəllif hüququ troluna qarşı mübarizə yolları 
 Qanuni müdafiə — əgər bir şəxs və ya şirkət müəllif hüququ trolu tərəfindən iddia edilirsə, mütəxəssis bir müəllif hüquqları vəkilindən hüquqi məsləhət almaq vacibdir. Trollar adətən qanuni zəifliklərdən istifadə edir və bu səbəbdən güclü hüquqi müdafiə onları məhkəməyə getməkdən çəkindirə bilər.
 Ədalətli istifadə müdafiəsi — ədalətli istifadə qanuni əsaslarla müəllif hüquqları ilə qorunan əsərlərin istifadəsinə icazə verə\ bilər. Bu müdafiə, xüsusilə təhsil, tənqid, parodiya və tədqiqat məqsədli istifadələrdə uğurla tətbiq edilə bilər.
 Məhkəmədən çəkinmək — bəzi hallarda, kiçik məbləğli məskunlaşma tələbləri məhkəmə xərclərindən daha az riskli ola bilər. Bu səbəbdən bəziləri məskunlaşma yolunu seçir. Lakin bu addım, gələcəkdə trolun yenidən hədəfinə çevrilməyə səbəb ola bilər.

Müəllif hüququ trolu fəaliyyəti, qanunun əsas məqsədi olan yaradıcı əsərləri qoruma və təşviq etməkdən uzaqdır. Onlar hüquqi sistemin boşluqlarından sui-istifadə edərək asan gəlir əldə etməyə çalışırlar. Cəmiyyət və bizneslər üçün hüquqi məlumatlılıq və müdafiə mexanizmlərinin inkişafı bu növ fəaliyyətlərə qarşı ən yaxşı vasitədir.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
EFF: Copyright Trolls 
Fight Copyright Trolls, an online publication covering mass file-sharing lawsuits in USA 

Kateqoriya:Müəlliflik hüququ