Əbu Həsən əl-Kərxi

Ubeydullah ibn Hüseyn ibn Əbu Həsən əl-Kərxi əl-Hənəfi (; ) — Hənəfi məzhəbini sistemləşdirən fəqihlərdən biri.

 Həyatı və Xarakteri 
Əbu Həsən əl-Kərxi 874-cü ildə İraq-İran sərhədində olan Şəhrəzur şəhərinin yaxınlığındakı Kərxdə dünyaya gəlmişdir. Mənbələrin yazdığına görə o, ibadətə, xüsusi ilə də namaza və oruca son dərəcə düşkün, vəra sahibi (günahdan həssaslıqla qaçan kəs) bir şəxs olmuşdur. Quran olan otağa dəstəmazsız girməyən, kasıblığa dözən, insanların sahib olduğu şeylərə paxıllıq etməyən bir şəxs olan əl-Kərxi, 951-ci ildə Bağdadda vəfat etmişdir.

 Müəllimləri 
Əbu Hazim Abdullah ibn Əbdüləziz, Əbu Səid əl-Bərdəi, İsmayıl ibn Həmmad ibn Əbu Hənifə, Əbu Hənifə, İsmayıl ibn İshaq əl-Qazi, Əhməd Yəhya əl-Hulvani, Məhəmməd ibn Abdillah ibn Süleyman əl-Hadrami kimi alimlərdən dərs almışdır.

 Tələbələri 
Əli ibn Məhəmməd ət-Tənuhi, Əbu Həmid əl-Mərvəzi (İbnüt-Təbəri deyə məşhurdur), Əbu Bəkr Əhməd ibn Məhəmməd Dəməğani, Əbu Bəkr əl-Cəssas, Əbu Əli Əhməd ibn Məhəmməd əş-Şaşi, Əbu Hüseyn əl-Quduri, Əbu Ömər ibn Hayuyə, Əbu Həfs ibn Şahin, İbnus-Səllac, Əbu Məhəmməd ibn Əqfani, Əbu Səhl əz-Zücaci, Yusif ibn Əli ibn Məhəmməd əl-Cürcani, Yəhya ibn Məhəmməd ət-Darir əl-Bəsri, Əli ibn əl-Həsən əl-Sərdari, Məhəmməd ibn əl-Həsən əş-Şəcəri, Əhməd ibn Əli ibn Məhəmməd ibn Musa kimi alimlərə də müdərrislik (müəllimlik) və ustadlıq etmişdir.

 Hənəfi məzhəbinin sistemləşdirməsindəki rolu 
Hənəfi fiqh üsulunun böyük ölçüdə ilk dəfə əl-Kərxi tərəfindən sistemləşdirildiyini söyləmək mümkündür. əl-Kərxi bu sistemləşdirmə müddətində tək olmayıb özündən əvvəlki İsa ibn Əbanın özündən sonrakı dövrdə tamamlamaq məqsədli olmaq üzrə əl-Cəssas və Dəbusi ilə əs-Səraxsi və Əbul-Usr əl-Pəzdəvinin rolu olmuşdur.

 Əsərləri 
 əl-Müxtəsər — Əbu Bəkr əl-Cəssas, Quduri, İsbicabi, Rüqnəddin əl-Kirmani və Əbu Abdullah əl-Bəsri tərəfindən şərh edilmişdir.
 Şərhul-Cəmius-Sağir.
 Şərhul-Cəmiul-Kəbir.
 əl-Üsul.
 Məsələ fil-Əşribə və Təxlili Nəbizit-Təmr.
 ǝr-Risalə.

 Haqqındakı fikirlər 
Hənəfi məzhəbində həm üsul həm furu sahəsində müstəqil görüşlərə malik olan Əbul Həsən əl-Kərxini əl-Xətib başda olmaqla İbn Cəvzi, İbn Kəsir kimi müəlliflər mötəzilə olmaqda ittiham etmişdilər. İbn Həcərə görə isə onu mötəzilə olmaqda ilk ittiham edən Həsən ibn Furat olmuşdur. Onu Hənəfi məzhəbinə mənsub alimlərin ağası sayırlar. Ləknəvinin qiymətləndirməsinə görə ictihadddaki dərəcəsi "müctəhid fil-məzhəb" idi. əl-Kərxinin üsula bağlı olaraq açıqladığı prinsiplərin əvvəlki imamların söz və həllindən hərəkətlə olduğu şübhəsizdir. Sonrakı üsulçuların əl-Kərxinin üsula dair fikirlərinə ad verərək işarə etmişlər.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Sünni müsəlman İslam alimləri
Kateqoriya:Hənəfilər