Yastı sümüklər

Yastı sümüklər — sahəsi qalınlığından əhəmiyyətli dərəcədə böyük olan skelet sümükləri. Yastı sümüklərə kəllə sümüyü, bel sümükləri, qabırğa sümükləri və çanaq sümüyü daxildir.

Yastı sümüklərin əsas funksiyası mexaniki qorumadır (kəllə boşluğunu, döş qəfəsini). Bundan əlavə, yastı sümüklər əzələlərin bağlanması üçün geniş səth sahələrini təmin edir.

 Strukturu 
Bu sümüklər iki nazik sümük təbəqəsindən ibarətdir. Onların arasında qırmızı sümük iliyi olan müxtəlif miqdarda süngər sümük yerləşir. Yetkinlərdə qırmızı qan hüceyrələrinin çoxu yastı sümüklərdə əmələ gəlir. Kəllə sümüklərində yığcam toxuma təbəqələri kəllə plitələri kimi tanınır. Xarici hissəsi qalın və sərt, daxili — nazik, sıx və kövrəkdir.

 Ossifikasiyası 
Ossifikasiya yastı sümüyün gələcək yeri tutan differensiallaşmamış birləşdirici toxuma təbəqələrinin əmələ gəlməsi ilə başlayır. Körpələrdə bu ləkələr fontanellər kimi tanınır. Fontanellərdə birləşdirici toxuma kök hüceyrələri var, bunlar osteoblastlara çevrilir və kanalların matrisinə kalsium fosfat ifraz edir. Onlar membranlar arasında bir halqa əmələ gətirir və xaricə genişlənməyə başlayırlar. Genişləndikcə sümük matrisi əmələ gətirirlər. Bu bərkimiş matris sümüyün gövdəsini əmələ gətirir. Yastı sümüklər adətən uzun sümüklərdən daha nazik olduğundan, həm qırmızı, həm də sarı sümük iliyindən (sarı sümük iliyi əsasən yağdan ibarətdir) deyil, yalnız qırmızı sümük iliyinə malikdirlər. Sümük iliyi osteoblastların halqasındakı boşluğu doldurur və nəticədə sümük matrisini doldurur. Sümük tam bərkiyəndən sonra, osteoblastlar kalsium fosfat ifraz edən tendrilləri geri çəkir və sümük matrisində kanalikullar kimi tanınan kiçik borulara buraxır. Bu borular, osteositlər adlanan yeni çevrilmiş osteoblastlar üçün lazım olan qidaları təmin edir. 

Yastı sümüklərdə tapılan növbəti sümük hüceyrəsi, fermentlərin köməyi ilə sümüyü parçalayan osteoklastlardır. Osteoklastlar sınıqdan sonra sümükləri bərpa etmətə kömək edirlər. Sümüyün çıxan və ya islahatını çətinləşdirən sahələrini məhv edirlər. Onlar həmçinin osteoklastların böyüməsi üçün istifadə olunan əsas kalsium əldə etmək üçün istifadə olunur. Sümük böyüdükcə forması dəyişir. Osteoklastlar sümüyün dəyişməli olan hissəsini əridir.

 Həmçinin bax 

 Sümük

 Əlavə şəkillər 

 İstinadlar 

Kateqoriya:Anatomiya
Kateqoriya:Sümük sistemi