Çikaqo planı

Çikaqo planı () — 1930-cu illərdə Böyük Depressiya dövründə ABŞ-da təklif olunan, maliyyə sabitliyini artırmaq və iqtisadi böhranların qarşısını almaq üçün hazırlanmış bir iqtisadi islahat proqram.Phillips, R. J. (1995), The Chicago Plan and New Deal Banking Reform, Armonk, NY, M. E. Sharpe, pp. 45, 63, 191. Plan əsasən qismən rezervasiyalı bank sistemini tam rezervasiyalı bank sisteminə dəyişdirməyi və pul təchizatını kommersiya banklarının nəzarətindən çıxarıb dövlətin və ya mərkəzi bankın tam nəzarətinə verməyi təklif edirdi.Simons, H. C. et al. Banking and Currency Reform, Memorandum dated November 1933, reprinted in Samuels, W. (ed.), 1994, Research in the History of Economic Thought and Methodology, Archival Supplement 4, JAI Press Inc., 31–40.

 Məqsədi 
Bank böhranlarının qarşısını almaq üçün tam rezervasiyalı sistem təklif olunurdu... Bu sistem bankların müştərilərin əmanətlərini tam ehtiyatla təmin etməsini tələb edirdi.Simons, Henry C. 1934. A Positive Program for Laissez Faire . The University of Chicago Press. Yeni pulun yaranması yalnız dövlət və ya mərkəzi bank tərəfindən həyata keçirilməli idi. Kommersiýa bankları öz fəaliyyətlərində pul yaratma hüququna malik olmayacaqdı. Borcları azaltmaq və deflyasiya riskini aradan qaldırmaq üçün dövriyyəyə yeni dövlət pulu buraxılacaqdı.Simons, H. C. et al. Banking and Currency Reform, Memorandum dated November 1933, reprinted in Samuels, W. (ed.), 1994, Research in the History of Economic Thought and Methodology, Archival Supplement 4, JAI Press Inc., 31–40 (p. 35).

 Prinsipləri 
Banklar yalnız müştəri əmanətlərini saxlayacaq, bu əmanətlərdən kredit verməyəcəkdi.Currie, L. B. (1934), The Supply and Control of Money in the United States, New York, NY, Russell & Russell, pp. 151–156. Kreditlər yalnız dövlət tərəfindən verilən yeni pullardan və ya bankların öz kapitalından təmin ediləcəkdi. Banklar yalnız depozitlər üçün vasitəçilik edəcək, pul yaratma prosesindən tamamilə uzaqlaşdırılacaqdı.Fisher, I. (1935), 100% Money , 2nd ed., 1936, New York, NY: Adelphi. Dövlət mərkəzi bank vasitəsilə dövriyyəyə əlavə pul buraxaraq borc yükünü azaltmaq üçün istifadə edəcəkdi. Pul dövriyyəsinin idarəçiliyi mərkəzi bankın əlində cəmlənəcək və iqtisadi sabitliyə yönəlmiş siyasətlər həyata keçiriləcəkdi.Simons, H. C. et al. Banking and Currency Reform, Memorandum dated November 1933, reprinted in Samuels, W. (ed.), 1994, Research in the History of Economic Thought and Methodology, Archival Supplement 4, JAI Press Inc., 31–40 (pp. 34–35).

 Üstünlükləri və çətinlikləri 
 Üstünlükləri   Çətinlikləri  Banklar depozitləri ehtiyatda tam saxladığı üçün müştərilərin pullarını çıxarmaq tələbləri heç bir likvidlik probleminə səbəb olmayacaq.Simons, Henry C. 1934. A Positive Program for Laissez Faire . The University of Chicago Press, p. 25.  Banklar depozitlərdən kredit verə bilmədiyi üçün kredit bazarında daralma baş verə bilər. Pul təchizatı üzərində tam dövlət nəzarəti inflyasiya və deflyasiya risklərini azaltmağa kömək edəcək.  Pul yaratma prosesi tamamilə dövlətin əlində olduğu üçün yanlış idarəetmə riski artır. Dövlətin yeni pul yaratması ilə borcların ödənməsi mümkün olacaq. Qismən rezervasiyalı sistemdən tam rezervasiyalı sistemə keçid iqtisadiyyatda böyük dəyişikliklər tələb edir.Demeulemeester, S. (2018). The 100% Money Proposal and its Implications for Banking: The Currie–Fisher approach versus the Chicago Plan Approach, The European Journal of the History of Economic Thought, vol. 25, no. 2, p. 357–387.

 Müasir dövrdə Çikaqo planı 
2012-ci ildə Beynəlxalq Valyuta Fondu (IMF) Çikaqo PlanınınM. King, The End of Alchemy (London 2017) p. 262. prinsiplərinə bənzər bir sistemin müasir tətbiqini araşdırdı və bu modelin borc yükünü azaltmaq,Quoted in M. King, The End of Alchemy (London 2017) p. 263. inflyasiyanı idarə etmək və maliyyə sabitliyini artırmaq üçün potensial üstünlüklər təqdim etdiyini bildirdi.Phillips, R. J. (1995), The Chicago Plan and New Deal Banking Reform, Armonk, NY, M. E. Sharpe, p. 53. Çikaqo Planı radikal bir iqtisadi islahat modeli olaraq qalır və geniş şəkildə tətbiq edilməsə də, maliyyə sabitliyinə dair müzakirələrdə əhəmiyyətli yer tutur.Fisher, I., [1936] 2009, "100% Money and the Public Debt ", p. 15. Təklifin əsas dəyəri qlobal maliyyə sistemində pulun idarə olunmasına dair daha sabit və ədalətli mexanizmlərin zəruriliyini vurğulamasıdır.M. King, The End of Alchemy (London 2017) p. 388.

 İstinadlar 

 Biblioqrafiya 
 Douglas, Paul H.; Hamilton, Earl J.; Fisher, Irving; King, Willford I.; Graham, Frank D.; Whittlesey, Charles R. (July 1939), A Program for Monetary Reform (original scanned PDF), (transcript text here), archived from the original (PDF) on 26 July 2011

Kateqoriya:Pul sistemləri
Kateqoriya:Pul islahatları