Bretton-Vuds konfransı

Bretton-Vuds konfransı () — 1944-cü ilin 1-22 iyul tarixlərində ABŞ-ın Nyu-Hempşir ştatında yerləşən Bretton-Vuds şəhərində keçirilmiş beynəlxalq iqtisadi konfrans. Rəsmi adı Birləşmiş Millətlər Valyuta və Maliyyə Konfransı olan bu tədbirdə İkinci Dünya Müharibəsinin sona çatması ilə yeni qlobal iqtisadi sistemin qurulması məqsədilə mühüm qərarlar qəbul edilmişdir.

 Əsas məqsədi 
Konfransın əsas məqsədi, müharibədən sonrakı dövrdə beynəlxalq maliyyə sabitliyini təmin etmək, iqtisadi əməkdaşlığı gücləndirmək və qlobal iqtisadi sistemdəki tənzimləmə mexanizmlərini yaratmaq idi.

 İştirakçılar 
 Konfransda 44 ölkənin nümayəndələri iştirak edirdi.
 Əsas iştirakçılar arasında ABŞ və Böyük Britaniya üstün mövqeyə malik idi.IMF, "IMF Chronology," https://www.imf.org/external/np/exr/chron/chron.asp 
 İqtisadiyyatda tanınmış simalardan biri olan Con Meynard Keyns (Böyük Britaniya nümayəndəsi) və Harri Dekster Uayt (ABŞ nümayəndəsi) tədbirin əsas memarları hesab olunur.

 Əsas qərarlar 
Qızıl-dollar standartı tətbiq olundu. Bu sistemə görə, ABŞ dolları qlobal ehtiyat valyutası elan edildi və onun dəyəri qızıla bağlı idi (1 unsiya qızıl = 35 dollar). Digər ölkələrin valyutaları dollara sabit məzənnə ilə bağlandı. Valyuta məzənnələrinin sabitliyini təmin etmək, üzv ölkələrə maliyyə dəstəyi göstərmək və beynəlxalq ticarəti təşviq etmək məqsədilə yaradıldı.https://fraser.stlouisfed.org/title/430/item/7569?start_page=506  , pp. 1629–36.  Müharibədən sonrakı yenidənqurma işlərini maliyyələşdirmək və yoxsul ölkələrə dəstək olmaq məqsədilə yaradıldı. Bu bank daha sonra Dünya Bankının tərkib hissəsinə çevrildi.Edward S. Mason and Robert E. Asher, "The World Bank Since Bretton Woods: The Origins, Policies, Operations and Impact of the International Bank for Reconstruction". (Washington DC:  Brookings Institution , 1973), 29. Qlobal ticarətin liberallaşdırılması və ticarət maneələrinin azaldılması üçün beynəlxalq əməkdaşlıq qərarlaşdırıldı.Bretton Woods Final Act, Section VII, "International Economic Problems,"https://fraser.stlouisfed.org/title/430/item/7570?start_page=950 , p. 941. Bu məqsədlə daha sonra Ümumdünya Ticarət Təşkilatı (WTO) kimi qurumların əsası qoyuldu. Ölkələr öz valyutalarının məzənnəsini ABŞ dollarına sabit bağlamağa razılaşdılar. İstisna hallarda, əgər ölkənin iqtisadiyyatı ciddi problemlərlə üzləşərdisə, məzənnə dəyişdirilə bilərdi.

 Xüsusiyyətləri 
ABŞ dolları mərkəzi valyuta idi, çünki ABŞ qlobal qızıl ehtiyatlarının 70%-nə sahib idi.On the points discussed in this section, see Kurt Schuler and Andrew Rosenberg, The Bretton Woods Transcripts, pp. 7–9 (New York: Center for Financial Stability, 2013), . Sistem, beynəlxalq ticarət və investisiyanın daha sabit mühitdə inkişafına şərait yaratdı. İqtisadi böhranların və valyuta manipulyasiyalarının qarşısını almaq üçün tənzimləmə mexanizmləri təqdim edildi."Invitation of the United States of America to the Conference,"https://fraser.stlouisfed.org/title/430/item/7570?start_page=12  , pp. 3–5.

 Əhəmiyyəti 
Bretton-Vuds sistemi qlobal iqtisadi əməkdaşlığın əsası olaraq müharibədən sonra dünya iqtisadiyyatının bərpasında mühüm rol oynadı.IMF Articles of Agreement, Article IV, Sections 5–6,  https://fraser.stlouisfed.org/title/430/item/7570?start_page=960 , pp. 946–47. IMF və Dünya Bankı kimi qurumların yaradılması beynəlxalq maliyyə sisteminin möhkəmləndirilməsinə töhfə verdi. Bu konfrans müasir qlobal iqtisadi sistemin formalaşmasında dönüş nöqtəsi oldu. Bretton-Vuds Konfransı,Schuler and Rosenberg, The Bretton Woods Transcripts, p. 566. XX əsrin ən mühüm iqtisadi tədbirlərindən biri kimi tarixdə qaldı və qlobal iqtisadi nizamın qurulmasına şərait yaratdı.IMF Articles of Agreement, Articles VI, VIII, and XIV, https://fraser.stlouisfed.org/title/430/item/7570?start_page=960 , pp. 951–52, 954–57, 965–66.

 İstinadlar 

 Biblioqrafiya 





 Xarici keçidlər 

 Proceedings and Documents of the United Nations Monetary and Financial Conference, Bretton Woods, New Hampshire, July 1–22, 1944
 Documents relating to the Bretton Woods Conference and Bretton Woods Agreement Act, on FRASER
 Transcripts and other resources for the conference hosted at the Center for Financial Stability

Kateqoriya:Dünya Bankı
Kateqoriya:Valyuta bazarı
Kateqoriya:1944-cü ildə siyasət
Kateqoriya:Pul sistemləri