Nəzarət axını

Nəzarət axını () — proqram təminatında kodun icra ardıcıllığını müəyyən edən mexanizmdir. Bu mexanizm vasitəsilə proqramın hansı hissələrinin nə zaman və hansı şərtlərlə icra olunacağını təyin etmək mümkündür.Böhm, Jacopini. "Flow diagrams, turing machines and languages with only two formation rules" Comm. ACM, 9(5):366-371, May 1966. Proqramlaşdırma dillərində nəzarət axını təmin etmək üçün müxtəlif üsullar var, əsasən aşağıdakı kateqoriyalara bölünür.Roberts, E. [1995] "Loop Exits and Structured Programming: Reopening the Debate  ," ACM SIGCSE Bulletin, (27)1: 268–272.

 Kateqoriyaları 
Sıralı axın ()
Proqramın hər bir əmri sırayla, bir-birinin ardınca icra olunur.
Əsas nəzarət axınıdır və proqramın başlanğıcından sonuna qədər addım-addım irəliləyir.
Şərtli nəzarət axını ()
Proqramın müəyyən hissəsinin icra edilib-edilməməsini təmin edir.
Əsasən if, else if, else strukturlarından istifadə edilir.
Məsələn, if bloku müəyyən bir şərt doğru olduqda icra olunur, əks halda else blokuna keçir.
if a > b:
    print("a böyüktür")
else:
    print("b böyüktür və ya bərabərdir")

Dövr nəzarət axını ()
Kodun müəyyən hissəsinin təkrarən icra olunmasını təmin edir.
for, while dövrləri vasitəsilə həyata keçirilir.
Dövr nəzarət axını çoxsaylı məlumatları emal etmək və ya bir işi təkrarlamaq lazım olduqda istifadə olunur.
Misal (for dövrü)
for i in range(5):
    print(i)

Misal (while dövrü)
i = 0
while i < 5:
    print(i)
    i += 1

Seçim nəzarəti ()
Müxtəlif dəyərlərə görə müxtəlif əmrlərin icra olunmasını təmin edir.
Bəzi dillərdə switch strukturundan istifadə olunur; Python kimi dillərdə isə ümumiyyətlə if-elif-else blokları ilə əvəz olunur.
choice = 2
if choice == 1:
    print("Birinci seçim")
elif choice == 2:
    print("İkinci seçim")
else:
    print("Başqa seçim")

Funksiya çağırışları ()
Funksiyalar kodun müəyyən hissələrini ayrı-ayrılıqda icra etmək üçün istifadə olunur.
Funksiya çağırışı ilə nəzarət axını həmin funksiyaya keçir, funksiyanın icrası bitdikdən sonra isə növbəti sətrə geri qayıdır.
def salamla():
    print("Salam!")

salamla()
Nəzarəti dayandırma və davametmə ()
Dövrü dayandırmaq və ya növbəti iterasiyaya keçmək üçün istifadə olunur.
break dövrü vaxtından əvvəl bitirir, continue isə cari iterasiyanı buraxaraq növbəti iterasiyaya keçir.
return isə funksiyanı müəyyən dəyəri geri qaytarmaqla bitirir.

Misal (break və continue)
for i in range(10):
    if i == 5:
        break  # Dövr burada dayandırılır
    elif i == 3:
        continue  # Bu iterasiya buraxılır
    print(i)

İstisnaların emalı ()
Proqramda gözlənilməyən səhvlərin qarşısını almaq üçün try, except blokları istifadə olunur.
Bu, nəzarət axınının səhv baş verdikdə hansı istiqamətə yönləndiriləcəyini müəyyən edir.
try:
    hasil = 10 / 0
except ZeroDivisionError:
    print("Sıfıra bölmə mümkün deyil.")

Nəzarət axını proqramın davranışını düzgün qurmaq və istənilən şərtlərə uyğun olaraq nəticə əldə etmək üçün əsas mexanizmdir.Ada Programming: Control: Endless Loop

 İstinadlar 

Kateqoriya:İnformatika