Mixail Millionşikov

Mixail Dmitriyeviç Millionşikov (16 yanvar 1913, Qroznı — 1973) — mexanika və tətbiqi fizika sahəsində alim, AMEA-nın həqiqi üzvü (1962), AMEA-nın fəxri üzvü (1945), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1967), 2 dəfə SSRİ Dövlət mükafatı (1951, 1954) və "Lenin" mükafatı (1961) laureatı.

 Haqqında 
Mixail Millionşikov 16 yanvar 1913-cü ildə Qroznı şəhərində anadan olub. 1932-ci ildə Qroznı Neft İnstitutunu bitirib.

Mixail Millionşikov Moskva Aviasiya İnstitutunda aspirant, assistent, dosent, böyük mühəndis (1934-1943), SSRİ EA Mexanika İnstitutunun direktor müa­vini (1945-1949), İ.V.Kurçatov adına Atom Enerjisi İnstitutunda sektor müdiri, şöbə müdiri, direktor müavini (1949-1962) vəzifələrində çalışıb. Alim 1949-cu ildə Moskva Mühəndis-Fizika İnstitutunda İzotopların bölünməsi kafedrasını (indi Molekul­yar fizika kafedrası) yaradıb və ona rəhbərlik edib. SSRİ EA Rəyasət Hey­ətinin Fizika-Texnika və Riyaziyyat Seksiyasının sədri, Energetikanın Fiziki-Texniki Problemləri Bölməsinin akade­mik-katibi, 1962-ci ildə isə SSRİ EA-nın vitse-prezidenti olub.

Mixail Millionşikov 1961-1973-cü illərdə "Atom enerjisi", 1966-1973-cü illərdə "Vestnik AN SSSR" jurnal­la­rının baş redaktoru, SSRİ EA Redaksiya-Nəşriyyat Şurasının sədri olub.

 Akademik fəaliyyəti 
Mixail Millionşikov 1945-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının fəxri üzvü, 1953-cü ildə müxbir üzvü, 1962-ci ildə isə həqiqi üzvü seçilib.

Mixail Millionşikov aero və hidrodinamika, nüvə fizikası və energetikası sahə­sində görkəmli alimdir. İzotrop turbulentlik nəzəriyyəsini inkişaf etdir­miş, turbulent pulsasiyaların sönməsi qanununu formulə edib. Bu işlərində tur­bulentlik nəzəriyyəsi məsələlərini həll etmək üçün ilk dəfə olaraq müasir ehti­mal nəzəriyyəsi aparatından istifadə etmiş, sınaq təcrübələrində təsdiq olun­muş və geniş tətbiqini tapmış nəticələr əldə etmişdir. Alim borularda axınların tur­bu­lentliyi nəzəriyyəsini yaradıb.

Mixail Millionşikov neft quyularının sulanma konusu nəzəriyyəsini formulə edib; qu­yu­ların adi susuz istismar şəraitini ötən debitdə neftin azalması qanununu for­mulə edib; quyuların neftin zəhərli emulsiyalarının yaranması hallarının baş ver­mədiyi praktik istismar üsulunu verib; neft və qaz qarışığının hərəkət nəzəriyyəsini inkişaf etdirib; qaz ejektorunun qapanması hadisə­sini aşkar və izah edib; qaz kəmərlərində təbii qazın izafi təzyiqinin elektrik enerjisi­nin alınmasında istifadəsi texnologiyasını işləyib; perfo­ra­si­ya olunmuş bo­ruda mayenin filtrasiyası məsələsini həll edib.

Alim silah uranının alınması üçün qaz sentrifuqalarının konstruksiyalarını işləyib. O, enerjinin maqnithidrodinamik çevrilməsi nəzəriyyəsini inkişaf etdirib, ilk nüvə reaktor-çeviricini- "Romaşka"nı yaradıb. Raketqayır­manın təməlini qoyanlardan alimlərdən biridir, aşağı və yüksəktemperaturlu plazmanın xassələ­rinin tədqiqinə mühüm töhfələr verib.

 Mükafatları 
Mixail Millionşikov 1967-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, 1961-ci ildə Lenin mükafatı, 2 dəfə SSRİ Dövlət mükafatı (1951, 1954) laureatı olub.

 İstinadlar