Şimali və Mərkəzi Asiyada ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı

UNESCO (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Elm, Təhsil və Mədəniyyət üzrə ixtisaslaşmış qurumu) Mərkəzi və Şimali Asiyanın altı ölkəsində: Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan, Türkmənistan, Özbəkistan və Rusiyanın Asiya hissəsində, 19 Ümumdünya irsi obyektini təyin etmişdir. Rusiyanın Avropa hissəsi də Şərqi Avropaya daxildir.

Rusiya, Şərqi Asiyada Monqolustanla paylaşılan transsərhəd ərazilər olmaqla, 8 obyekti ilə ən çox qeydə alınmış obyektlərə ev sahibliyi edir. Bölgədən ilk olaraq sayt 1990-cı ildə qeydə alınmış ərazi Özbəkistandakı İçan qala olub. UNESCO-nun Ümumdünya İrsi Komitəsi hər il siyahıya yeni obyektlər daxil edə və ya artıq meyarlara cavab verməyən obyektləri siyahıdan çıxara bilər. Seçim on meyara əsaslanmaqla: altı meyar mədəni irsi (i–vi) və dörd təbii irsi (vii–x) ehtiva edir. "Qarışıq ərazilər" kimi qeydə alınmış bəzi ərazilər həm mədəni, həm də təbii irsi təmsil edir. Şimali və Orta Asiyada 11 mədəni, 8 təbii ərazi vardır, "qarışıq ərazilər" isə yoxdur. Bütün Rusiya əraziləri (7) təbii meyara və Sarıarka istisna olmaqla, Mərkəzi Asiyadakı bütün ərazilər isə mədəni meyara uyğundur.

Ümumdünya İrsi Komitəsi, həmçinin "obyektlərin Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edildiyi xüsusiyyətləri təhlükə altına alan şərtləri" əsas gətirərək ərazini təhlükə altında olduğunu müəyyən edə bilər. Bu bölgədəki ərazilərin heç biri nəsli kəsilməkdə olanlar siyahısına daxil edilməyib, lakin bir sıra hallarda mümkün təhlükə siyahısı YUNESKO tərəfindən nəzərdən keçirilmişdir.
 Cədvəl 
Cədvəl müvafiq sütunun yuxarı hissəsi üzərinə klikləməklə; ərazi, sahə, il, əlifba sırası və təsvir sütunları üzrə çeşidlənir. Transsərhəd ərazilər aşağıdakı kimi sıralanıb:
 Ərazi (obyekt); Ümumdünya İrsi Komitəsinin rəsmi təyinatına görə adlandırılmışdır
 Yer; regional və ya əyalət səviyyəsindəki bölgə ilə müşaiyyət olunan ölkəyə görə sıralanır 
 Meyar; Ümumdünya İrsi Komitəsi tərəfindən təyin olunub
 Sahə; hektar və akrla. Əgər varsa, bufer zonasının ölçüsü də qeyd edilir. Sıfır dəyər, UNESCO tərəfindən heç bir məlumatın yayımlanmadığını göstərir
 İl; obyektin Ümumdünya irsi siyahısına yazıldığı tarix
 Təsvir; obyekt (ərazi) haqqında qısa məlumat

 Dünya irsi əraziləri 

 Ərazi Şəkil Yer Kriteriya SahəsiHektar (akr) İl istinadlar Sixote-Alin alt=|frameless|150x150px  Təbii:(x) ; bufer zonası  2001 Altayın Qızıl Dağları alt=|frameless|150x150px  Təbii:(x)  1998 Buxaranın tarixi mərkəzi 150x150px|alt=  Mədəni:(ii), (iv), (vi)  1993 Şəhrisəbzin tarixi mərkəzi   Mədəni:(iii), (iv) ; buffer zone  2000 İçan qala alt=|frameless|150x150px  Mədəni:(iii), (iv), (v)  1990Köhnə Ürgənc alt=|frameless|150x150px  Mədəni:(ii), (iii)  2005 Baykal gölü alt=|frameless|150x150px  Təbii:(vii), (viii), (ix), (x)  1996 Dauriayanın təbiəti150x150pxTəbii:(ix), (x); buffer zone  2017 Lena dirəkləri təbiət parkı alt=|frameless|150x150px  Təbii:(viii)  2012 Əhməd Yasəvi türbəsi alt=|frameless|150x150px  Mədəni:(i), (iii), (iv) ; buffer zone  2003 Vrangel adası 150x150px|alt=  Təbii:(ix), (x) ; buffer zone  2004 Nisa alt=|frameless|150x150px  Mədəni:(ii), (iii) ; buffer zone  2007 Tamqalı 150x150px|alt=  Mədəni:(iii) ; buffer zone  2004 Sarazm 150x150px|alt=  Mədəni:(ii), (iii) ; buffer zone  2010 Putorana alt=|frameless|150x150px  Natural:(vii), (ix) ; buffer zone  2010 Səmərqənd - Mədəniyyətlərin kəsişməsi alt=|frameless|150x150px  Mədəni:(i), (ii), (iv)  2001 Sarıarka - Şimali Qazaxıstan səhra və gölləri 150x150px|alt=  Təbii:(ix), (x) ; buffer zone  2008 İpək yolu: Çanqan-Tyan-Şan dəhlizinin marşrutlar şəbəkəsi alt=|frameless|150x150px Mədəni:(ii)(iii)(iv)(vi) ; buffer zone  2014 "Qədim Mərv" Dövlət Tarix-Mədəniyyət Parkı alt=|frameless|150x150px  Mədəni:(ii), (iii) ; buffer zone  1999 Süleyman dağı alt=|frameless|150x150px  Mədəni:(iii), (vi) ; buffer zone  2009 Pamir Milli Parkı   Təbii:(vii), (viii)  2013Ubsu-Nur çökəkliyialt=|frameless|150x150px Təbii:(ix), (x) ; buffer zone 2003 Kamçatka vulkanları alt=|frameless|150x150px  Təbii:(vii), (viii), (ix), (x)  1996

 İlkin siyahı 
 Ərazi Şəkil Yer Kriteriya İl İstinadlarUlıtau alt=|frameless|150x150px Ulıtau vilayəti,  Mədəni:(v) 2021Şimali İle-Alatau Milli Parkıalt=|frameless|150x150pxAlmatı vilayəti, Təbii: (x)2002Altın-Emel Milli Parkıframeless|150x150pxAlmatı vilayəti, Təbii: (vii), (viii), (ix)2002Saymaluu-Taşframeless|150x150pxCəlalabad vilayəti, Mədəni: (iii), (iv), (vi)2001Hulbuk - Qədim Xuttalın paytaxtıcenter|frameless|150x150pxHulbuk, Vosey rayonu, Xatlon vilayəti, Mədəni: (ii), (iii), (iv)2021Fann dağlarıcenter|frameless|150x150pxSoqd vilayəti, Qarışıq: (vii), (x)2006Həzrəti Baba məqbərəsiframeless|150x150pxÇorkux, İsfara rayonu, Soqd vilayəti, Mədəni1999Xoca Məşhəd məqbərəsiframeless|150x150pxXatlon vilayəti, Mədəni1999Taxti Sangincenter|frameless|226x226pxXatlon vilayəti, Mədəni1999Bahaəddin Nəqşibənd məqbərəsicenter|frameless|150x150pxBuxara, Buxara vilayəti, Mədəni: (iv)2008Kokandın tarixi mərkəzi
Kokandcenter|frameless|225x225pxKokand, Fərqanə vilayəti, Mədəni: (ii)2008Əndicanframeless|200x200pxƏndican, Əndican vilayəti, Mədəni: (iii), (iv), (v)2008Termezframeless|150x150pxTermez, Surxandərya vilayəti, Qarışıq: (i), (ii), (iii), (iv), (v), (vi), (ix)2008İrkutsk tarixi mərkəziframeless|210x210pxİrkutsk, İrkutsk vilayəti, Mədəni1998Yeniseysk tarixi mərkəziframeless|150x150pxYeniseysk, Krasnoyarsk diyarı, Mədəni: (ii), (iii), (iv)2000Arjancenter|frameless|150x150pxTıva Respublikası, Mədəni: (i), (iii), (iv)2021Kıtalık Milli Parkıframeless|225x225pxSaxa Respublikası , Təbii: (ix), (x)2021Stolbı Dövlət Təbiət Qoruğuframeless|150x150pxKrasnoyarsk diyarı, Təbii: (vii), (viii), (ix), (x)2007Maqadan qoruğuframeless|150x150pxMaqadan vilayəti, Təbii: (vii), (viii), (ix), (x)2007
 Qeydlər 

 İstinadlar 

Kateqoriya:Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahıları
Kateqoriya:Mərkəzi Asiya
Kateqoriya:Asiyadakı ümumdünya irsi