Karpet Balyan

Karpet Balyan (; ) — erməni əsilli Balyan ailəsinə mənsub Osmanlı memarı.Pamukciyan, Kevork. “Garabet Balyan”, İstanbul Ansiklopedisi, Haz. Reşat Ekrem Koçu, İstanbul. 1958.

 Həyatı 
Saray memarlarından Qriqori Balyanın oğlu olub, 1800-cü ildə İstanbulda dünyaya gəldi. Gənclik illəriylə bağlı yetərli məlumat yoxdur. Atasının vəfatının ardından 1831-ci ildə bacısının əri Ohannes Sərvəryanla birlikdə saray memarlığına təyin olundu. Bu vəzifədə ikən bir çox səərlərin inşasında iştirak etdi. Bu fəaliyyətiylə yanaşı Erməni Həvari kilsəsinə də xidmətləri olmuşdur. Kilsə tabeliyindəki bir neçə erməni məktəbi məhz onun maddi dəstəyilə açılmışdır. Sultan Mahmudun vəfatının ardından da vəzifəsini davam etdirən Karpet Balyan onun övladları - Sultan Əbdülməcid və Sultan Əbdüləzizinin səltənətlərində də xidmət etmişdir. 15 noyabr 1866-cı ildə İstanbulda vəfat etdi.

Əsərlərinin bir çoxunda erməni memarlığının ünsürlərindən istifadə edən Karpet Balyan bu məqsəslə qədim erməni yurdu hesab edilən Ani şəhərindəki qədim xarabalıqlara dəfələrlə səyahət etmişdir. İlk evliliyi Nazənin Babayan, ikinci evliliyi isə Meriç adlı xanımla baş tutdu və bu nigahlardan 11 övladı (6 oğlu və 5 qızı) doğuldu.

 Əsərləri 
30 illik fəaliyyəti boyunca 7 saray, 4 fabrik, 1 kazarma, 1 məscid, 2 xəstəxana, 3 məktəb, 2 su bəndi, 2 türbə və 7 kilsə inşa etdirmişdir. Onlardan bəziləri bunlardır:

 Dolmabağça sarayı
 Salıpazarı sahilsarayı
 Köhnə Çırağan sarayı
 Ortaköy məscidi
 Əyyubsultanda Çiftəsaraylar
 Panqaaltında Hərbi məktəb
 Köhnə Ulduz sarayı
 Yeşilköy köşkü
 Sultan Mahmud türbəsi
 Sultan Əbdülməcid türbəsi
 Bağçaköydə Validə su bəndi
 Bakırköydə toxuma fabriki
 Zeyrinburnunda dəmir fabriki
 İzmitdə çuxa fabriki
 Hərəkədə bir fabrik
 İzmitdə Hünkar köşkü
 Bandırmadakı erməni kəndində Surp Sarkis Kilsəsi

 Mənbə 

 Afife, Batur, Balyan Ailesi. Kişisel Arşivlerde İstanbul Belleği, Taha Toros Arşivi, 1992, s. 1089.
 Barkev Samuelian. Yüksek Lisans Tezi. Balyan Ailesinin 19.Yüzyılda İstanbul’un dönüşümüne Katkıları. İstanbul Üniversitesi, İstanbul 2020.
 Hançer, Ethem. Sultanın Mimarları Balyanlar, Atlas, İstanbul, 177, 96-108.2007

 İstinadlar 

Kateqoriya:Türkiyə memarları