Mavi dəlik

Mavi dəlik () — dənizin və ya okeanın dibində yerləşən, ətrafındakı bölgələrə nisbətən daha dərin, dairəvi və ya oval formalı geoloji struktur. Bu dəliklər adətən, dənizlərin əhəngdaşı ilə zəngin sahələrində meydana gəlir və əksər hallarda ətraf suyundan daha qaranlıq bir görünüşə sahib olur. "Mavi" adı dəliyin suyunun ətraf mühitə nisbətən daha tünd mavi rəngdə görünməsi ilə bağlıdır.Mylroie, J. E., Carew, J. L., and Moore, A. I., (1995), Blue Holes: Definition and Genesis: Carbonates and Evaporites, v. 10, no. 2, p. 225.

Böyük Mavi dəlik dünyada ən məşhur mavi dəliklərdən biridir. Beliz sahillərində yerləşən bu dəlik dairəvi forması ilə tanınır. Dəliyin diametri təxminən 300 metr, dərinliyi isə 125 metrdir. Dərinliyi və geoloji quruluşu ilə bu dəlik həm dalğıclar, həm də tədqiqatçılar üçün cazibədar bir məkandır.. Baham adalarında yerləşən Din mavi dəliyi dünyada ən dərin mavi dəliklərdən biridir. Təxminən 202 metr dərinliyə malikdir. Bu dəlik sualtı sərbəst dalğıc yarışları və tədqiqatlar üçün məşhur bir məkandır. Əjdaha dəliyi Cənubi Çin dənizində yerləşir. Bu dəlik 300,89 metr dərinliyindədir.

 Xüsusiyyətləri 
Mavi dəliklər geoloji və eroziya proseslərinin nəticəsidir. Əsasən əhəngdaşı ilə zəngin sahələrdə, suyun kimyəvi təsirləri nəticəsində geniş yeraltı mağaralar yaranır. Buz dövrü zamanı dəniz səviyyəsinin azalması bu mağaraların çökməsinə səbəb olur. Dəniz səviyyəsi yüksəldikdən sonra isə çökmüş mağaralar su altında qalır və mavi dəlik adlanan geoloji formasiyanı meydana gətirir. Mavi dəliklər unikal ekosistemlərə malikdir. Dərinliklərdə az oksigenlə və ya oksigensiz yaşaya bilən mikroorqanizmlər, yuxarı təbəqələrdə isə mərcan rifləri və müxtəlif balıq növləri yaşayır. Bu dəliklərin içərisində yaşayan canlılar, həyatın müxtəlif şəraitlərdə necə davam etdiyini göstərən vacib ekosistemlərdir.

Mavi dəliklər iqlim araşdırmaları baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Onlar, dəniz suyu səviyyələrinin tarixi dəyişikliklərini və iqlim dəyişikliklərini öyrənmək üçün təbii arxivlər kimi xidmət edir. Bu dəliklərin içərisində tapılan materiallar, iqlim tarixini və keçmiş su səviyyələrini anlamağa kömək edir. Eyni zamanda, mavi dəliklərdə tapılan mikroorqanizmlər alimlərə yer üzündə həyatın müxtəlif şəraitlərdə necə davam etdiyini anlamağa kömək edir. Bu ekosistemlər, həyatın sərt və ekstremal şəraitlərdə necə inkişaf etdiyini göstərən mühüm nümunələrdir.

 İstinadlar 

 Əlavə ədəbiyyat 


 Xarici keçidlər 
 World's deepest blue hole found in South China Sea
 PBS TV program "Extreme Cave Diving"
 Bahamas Blue Holes Guide 
 Bahamas Introduction
 The Blue Holes Foundation
 Belize Audubon Society
 What's a Blue Hole? Explanation at the Bahamas Caves Research Foundation
 How Blue Holes Work

Kateqoriya:Mağara geologiyası
Kateqoriya:Dəniz geologiyası