Ləzgi (rəqs)

Ləzgi () — Xarəzm özbək xalq mahnısı və rəqsi. "Ləzgi" sözü deyiləndə vurğu burada "i" hərfinin üzərinə düşür.

Xarəzm rəqsi olan ləzgi rəqsi həm Özbəkistanda, həm də xaricdə böyük populyarlıq qazanmışdır. Rəqs, enerjili və çox temperamentli rəqs növünə aiddir. Xarəzm rəqqasları rəqsin əvvəlində ritmik rəqs etsələr də, rəqsin sonuna doğru temp demək olar ki, yüksək olur.
 Tarixi və ifa olunması 
Musiqi qısa giriş və üç hissədən ibarətdir. Rəqs yavaş və sadə hərəkətlərlə başlayır - əvvəlcə barmaqlar, qollar, çiyinlər, sonra bütün bədənin hərəkəti sürətlənməyə başlayır. Sonlara doğru rəqsin tempi mürəkkəb hərəkətlərlə sürətlənir. Musiqinin tempinin dəyişməsi və bütün mənzərənin sürətlənməsi ilə rəqsin tempi daha da sürətlənir və nəhayət bitir.

Kişi (döyüş və qəhrəmanlıq ruhunda) və qadın (lirik, şən) rəqsləri fərqlənir. Hal-hazırda Xarəzmdə ləzgi rəqsinin 9 növü vardır. Bunlar "Dütar ləzgi", "Surnay ləzgi", "Kastanetli ləzgidir (kayrak)", bundan əlavə, XX əsrin ortalarından başlayaraq ləzgi rəqsi - yalla: "Kimni sevar yorisan" ("Kimin sevgilisisən?", K.Otaniyazov), "Loyıq" ("Layiq", A.Atacanov və M.Rəhimov), "Sani zing birena" ("Sən yeganəsən", O.Xaytova, B.Jumaniyozov), "Qal-qal" ("Gedək", B.Həmdəmov), "Xorəzmnin ləzgisi" ("Xarəzm ləzgisi", O.Otajonov), "Uyna-uyna" ("Rəqs elə, rəqs elə", K.Rəhmonov) və s. yaradılmışdır.Болтаев Р. К. ЖАНРЫ УЗБЕКСКОЙ НАРОДНОЙ МУЗЫКИ ХОРЕЗМСКОГО РЕГИОНА // Проблемы современной науки и образования. 2019, с. 73-77

Ləzgi bu gün ən məşhur Xarəzm rəqsidir. Bu rəqs yarı bükülmüş ayaqlarda hərəkətlər, cingiltili zəngin səsi ilə çiyinlərin və qolların titrəməsi ilə xarakterizə olunur.

Xarəzmdə rəqsin 9 növü var, yəni mükəmməl (ideal) ləzgi (), dutarın melodiyası ilə ləzgi (), surnaya ləzgi () və s. məşhurdur.Батыр Матёкубов. Национальная Энциклопедия Узбекистана. Том I, Тошкент (2000) 

2019-cu ilin dekabr ayında ləzgi rəqsi Özbəkistanın mədəni irsinin elementi kimi bəşəriyyətin şifahi və qeyri-maddi mədəni irsinin şah əsərləri siyahısına daxil edilib.

 Mahnının tanınmış ifaçıları 
Ləzgi əvvəlcə musiqisiz mahnı idi. Ləzgi mahnısının sözlərini ilk dəfə Özbəkistanın xalq artisti Kamilcan Otaniyazov bəstələyib, ifa edib. Daha sonra isə digər sənətçilər, SSRİ xalq artisti Məlikə Kolontarova, Xulkar Abdullayeva, Firuzə Cumaniyozova, Özbəkistan SSR xalq artisti Otajon Xudayşukurov, Maral İbrahimova və Botir Kodirov da öz ifalarını ediblər.

 Populyarlığı 
Özbəkistanın birinci prezidenti İslam Kərimov xüsusilə özbək milli şənliklərində ifa olunan ləzgi rəqsinin böyük həvəskarı idi.

 Həmçinin bax 
 Ləzgihəngi
 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

 Лазги Малика Каландарова ижросида (архив) 
 Malika Kalantarova — Lazgi 

 Iroda Sapayeva — Lazgi (Official HD video) 
 Gulsanam Mamazoitova — Lazgi // Гулсанам Мамазоитова — Лазги 
 Dilso’z — Lazgi // Дилсуз — Лазги 
 Leyla — Lazgi // Лейла — Лазги 
 Maral Ibragimova-Lazgi 2013 
 Feruza Jumaniyozova — Voy-voy Lazgi // Феруза Жуманиёзова — Вой-вой Лазги 
 Surnay lazgi 
Kateqoriya:Xalq musiqisi
Kateqoriya:Musiqi janrları
Kateqoriya:Folklor janrları
Kateqoriya:Özbəkistanın mədəni irsi
Kateqoriya:Musiqi tarixi
Kateqoriya:Özbəkistan musiqisi
Kateqoriya:İslam musiqisi