Şartr kafedralı

Şartr kafedralı  () —  Fransanın Şartr () şəhərində yerləşən və qotik memarlığın  nümunələrindən biri hesab olunan kilsə. XII və XIII əsrlərdə tikilmiş bu kafedral, həm memarlıq möcüzəsi, həm də dini abidə olaraq tanınır. UNESCO tərəfindən Dünya İrs Siyahısına daxil edilib.

 Xüsusiyyətləri 
Kafedralın ilk versiyası təxminən IX əsrdə inşa edilmişdir,Events and dates below are mainly from Prache and Jouanneaux, "Chartres – la Cathédrale Notre Dame, (2000), Centre des Monuments Nationaux, Éditions du Patrimoine, p. 94 lakin o, bir neçə dəfə yanğın nəticəsində dağıdılıb. Mövcud bina əsasən 1194-cü ildən 1220-ci ilə qədər tikilmişdir.Favier, Jean. The World of Chartres. New York: Henry N. Abrams, 1990. p. 160. . Əvvəlki kilsənin yanğından salamat qalan hissələri (kripta və qapılar) yeni tikintiyə daxil edilib.Wilfried Koch, Baustilkunde, 33rd edition 2016, p. 170:
 Chartres,  2. H. 12. Jh. bis 1260, am Ende der Frühgotik. Sein 3-zoniger Wandaufbau (Arkade – Triforium – Obergaden) setzt sich ich der Hochgotik allgemein durch. Erhöhung der Arkade und (geringer:) der Fenster.
 4-teiliges Rippengewölbe …
(Transalation:)
 Chartres, 2nd half of C XII until 1260, in the end of  Early Gothic . Its elevation of three levels (arcades – triforium – clerestory) became generally accepted/applied in  High Gothic . Enhancement of the arcades and (less) of the windows.
 4 area rib vaults … Şartr Kafedralı qotik üslubun ən təmiz və klassik nümunələrindən biridir. Onun qüllələri, yüksək tağları və böyük vitraj pəncərələri həmin dövrün memarlıq bacarığını nümayiş etdirir.Lours, "Dictionnaire des Cathédrales" (2018), p. 131 Şartr Kafedralında qüllələr asimmetrikdir: biri erkən romanesk üslubda, digəri isə yüksək qotik üslubda inşa edilmişdir.

Şartr Kafedralı unikal vitraj pəncərələri ilə məşhurdur. 150-dən çox vitraj pəncərəsi ilə kafedral, orta əsrlərin dini sənətini və rəvayətlərini təsvir edir. Ən məşhur pəncərələrdən biri "Mavi Məryəm" (Notre-Dame de la Belle Verrière) adlanır və Məryəm Ananı təsvir edir. Kafedral Məryəm Ananın paltarından bir parçanın (sözsüz ki, simvolik olaraq müqəddəs əmanət) saxlandığı yer kimi məşhurdur. Bu relikviya 876-cı ildən bəri kilsədə mövcuddur və kilsəni əsas ziyarət mərkəzlərindən birinə çevirmişdir.

Şartr Kafedralında tağlar və paylayıcı dayaqlar () mühəndislik baxımından yenilikçi idi.Philippe Debaud, ' 'Les Maitres Tailleurs de Pierre de la Cathédrale de Chartres, leurs marques identitaires dans les chantiers du XIIème siècle' ', unpublished, 2021. Bu, binanın yüksəkliyini artırmağa imkan verərək interyerdə daha geniş məkan və daha çox işıq təmin etdi.Houvet, Étienne. Chartres- Guide of the Cathedral (2019), p. 12

Kafedralın döşəməsində yer alan məşhur labirint, orta əsrlərdə zəvvarlar üçün simvolik mənaya sahib idi. Bu labirint, zəvvarların mənəvi səyahətini simvollaşdırırdı.Jan van der Meulen, Notre-Dame de Chartres: Die vorromanische Ostanlage, Berlin 1975.

 Əhəmiyyəti 
Şartr Kafedralı orta əsr Avropasında mühüm dini və mədəni mərkəz idi. Məryəm Anaya həsr olunmuş bu kafedral, zəvvarların ziyarətgahı kimi böyük əhəmiyyət daşıyırdı.Houvet, Étienne. Chartres- Guide of the Cathedral (2019), pp. 12–13 Kafedralın vitraj pəncərələri və memarlığı, orta əsrlərin sənət və texnologiyasını mükəmməl şəkildə əks etdirir.

 Simvolikası 
 İşıq və vitrajlar 
İşıq, xristian dünyasında ilahi mövcudluğu təmsil edir. Kafedralın vitrajları vasitəsilə daxil olan işıq, dini təcrübəni daha təsirli edir.Honour, H. and Fleming, J. The Visual Arts: A History, 7th ed., Saddle River, New Jersey:  Pearson Prentice Hall , 2005.Prache and Jouanneaux, "Chartres – la Cathédrale Notre Dame, (2000) p. 94

 Rəqəmlər 
Kafedralın müxtəlif arxitektur elementlərində üçlük (üç tağ, üç qüllə pəncərələri) müqəddəs üçlüyü simvollaşdırır.

 Qalereya 

 İstinadlar 

 Biblioqrafiya 
 Burckhardt, Titus. Chartres and the birth of the cathedral. Bloomington: World Wisdom Books, 1996. 
 Adams, Henry. Mont-Saint-Michel and Chartres. Boston:Houghton Mifflin Harcourt, 1913 and many later editions.
 Ball, Philip. Universe of Stone. New York: Harper, 2008. .
 Delaporte, Y. Les vitraux de la cathédrale de Chartres: histoire et description par l'abbé Y. Delaporte ... reproductions par É. Houvet. Chartres : É. Houvet, 1926. 3 volumes (consists chiefly of photographs of the windows of the cathedral)
 Fassler, Margot E. The Virgin of Chartres: Making History Through Liturgy and the Arts (Yale University Press; 2010) 612 pages; Discusses Mary's gown and other relics held by the Chartres Cathedral in a study of history making and the cult of the Virgin of Chartres in the 11th and 12th centuries.
 Grant, Lindy. "Representing Dynasty: The Transept Windows at Chartres Cathedral," in Robert A. Maxwell (ed) Representing History, 900–1300: Art, Music, History (University Park (PA), Pennsylvania State University press, 2010),
 Mâle, Emile. Notre-Dame de Chartres. New York:Harper & Row, 1983.

 Miller, Malcolm. Chartres Cathedral. New York: Riverside Book Co., 1997. 
 Prache, Anne and Jouanneaux, Françoise, Chartres- La cathédrale Notre-Dame. Paris, Centre des Monuments Nationaux, Editions du Patrimoine, 2000 
 Terrier-Aliferis, L. "Mobilités et innovations : l'exemple de la cathédrale de Chartres", in L. Terrier-Aliferis, Questions de mobilités au début de la période gothique. Circulation des artistes ou carnets de modèles?, Turnhout, 2020, pp. 63–104 

 Xarici keçidlər 

 Chartres Cathedral history and information
 Chartres Cathedral UNESCO Collection on Google Arts and Culture
 University of Pittsburgh photograph collection