Həsən ibn Ziyad

Əbu Əli əl-Həsən ibn Ziyad əl-Ənsari əl-Kufi (; ) — Əbu Hənifənin tələbələrindən biri. Müctəhid alim.

 Həyatı 
Hicri 116-cı (734) ildə, Kufədə anadan olmuşdur. Daha sonra Bağdada köçmüşdür. Bir müddət Əbu Hənifənin dərslərində iştirak etmiş, onun vəfatından sonra Əbu Hənifənin oğlu Həmmaddan fiqh dərsləri alaraq Hənəfi məzhəbində ictihad səviyyəsinə çatmışdır. Hədis dinlədiyi müəllimlər arasında İbn Cüreyc, Malik ibn Miğvəl, Vəki ibn Cərrah, Əyyub ibn Uqbə, Həsən ibn Ümarə, İsa ibn Ömər əl-Həmədani kimi alimlər vardır. O, İbn Cüreycdən fiqhi mövzularla bağlı 12.000 hədis yazmışdır.

Həsən ibn Ziyad 810-cu ildə Həfs ibn Qiyasın vəfatından sonra qısa bir müddət Kufə qaziliyi vəzifəsini yerinə yetirmişdir, lakin fətva mövzusundakı həddindən artıq həssaslığı səbəbiylə bu vəzifədən azad olunmasını istəmişdir. hicri 204-cü (819) ildə vəfat edən Həsən ibn Ziyadın, ölüm tarixi bəzi mənbələrə görə hicri 209-cu (824) ildir.

 Alimlərin fikirləri 
Dövrün böyük alimlərindən onu yaxından tanıyan Yəhya ibn Adəm, Həsən ibn Ziyadın Hafs ibn Qiyasdan sonra gördüyü ən fəqih şəxs olduğunu söyləməkdədir. Ayrıca tələbələri arasında dövrün muhəddislərindən İshaq ibn Bəhlul da var ki, bu alimin əlli minə yaxın hədis rəvayət etdiyi etibarlı qaynaqlarda bildirilməkdədir. Yenə həm hədis, həm fiqh alimi məşhur Məhəmməd ibn Şücanın da onun tələbələri arasında iştirak etməsi, Həsən ibn Ziyadın fiqhdə və hədisdə etibarlı bir imam olduğunu göstərməkdədir.

Zahid Kövsəri, Həsən ibn Ziyadın elmi mərtəbəsi haqqındakı əsassız iddiaları cavablandırırkən Əbu Əvanə əl-İsfərayinin əs-Səhihul-müsnəd-də, Hakimin əl-Müstədrək-ində ondan hədis təxric etdiklərini və İbn Cərir ət-Təbərinin İxtilafül-füqaha adlı əsərində İmam Əhməd ibn Hənbəl başda olmaq üzrə bir çox müctəhid imamın fikirlərinə yer verməzkən Həsən ibn Ziyadın fikirlərinə yer verdiyini söyləyər.

 Tələbələri 
O, çox sayda tələbə yetişdirmişdir. Onlarda bəziləri bunlar: İshaq ibn Bəhlul ət-Tənuhi, Məhəmməd ibn Şüca əs-Səlci, İbn Səmaya, Şueyb ibn Əyyub, Vəlid ibn Həmmad əl-Lulu (qardaşı oğlu), İsmayıl ibn Həmmad (Əbu Hənifənin nəvəsi), Xələf ibn Əyyub əl-Bəlxi, İsmayıl əl-Fəzari, Məhəmməd ibn Muqatil ər-Razi, Əmr (Ömər) ibn Müheyr (Əbu Bəkr Xəşşafın atası).

 Əsərləri 
Həsən ibn Ziyadın bir çox əsəri dövrümüzə qədər gəlib çatmamışdır. Onun dövrümüzə qismən gəlib çatan əhəmiyyətli əsərləri bunlardır:

 Kitabül-Mücərrəd. Həsən ibn Ziyadın Əbu Hənifədən eşitdiyi fiqhi məlumatları özündə ehtiva edən bu əsər Məhəmməd ibn Şüca tərəfindən rəvayət edilmişdir. 
 Kitabul Ədəbil-Qazi, 
 Kitabül-Hişal, 
 Kitabü Məanil-Əyman, 
 Kitabun-Nəfəqat, 
 Kitabul-Xərac, 
 Kitabül-Fəraiz, 
 Kitabül-Vəsaya, 
 Kitabül-Məqalat, 
 Kitabüt-Töhmə, 
 Kitabül-İcarə, 
 Kitabüs-Sarf,
 əl-Əmali.

 İstinadlar 

Kateqoriya:819-cu ildə vəfat edənlər

Kateqoriya:Sünni müsəlman İslam alimləri
Kateqoriya:Hənəfilər