Sidik axarları

Sidik axarları ()-sidik-ifrazat sisteminə aid cüt orqandır. Silindrəbənzər boru şəklində olub, böyrək ləyənindən başlayır və sidikliyə açılır. Sidik axarının uzunluğu 25–30 sm, eni 7–9 mm (bəzi mənbələrdə 5–8 mm), ən dar yeri 3–4 mm-dir. Sağ sidik axarı sola nisbətən 2–3 sm qısa olur.

 Quruluşu 
Sidik axarları gedişinə görə 3 hissədən ibarətdir: qarın hissə (), çanaq hissə (), divardaxili hissə ().

 Hissələri 

 Qarın hissə 
Böyrəklərdən hüdudi xəttə () qədər olan hissədir. Burada sidik axarları böyük çanağa keçir.

 Çanaq hissə 
Böyük çanaqdan sidikliyə qədər olan hissədir. Burada sidik axarları sidikliyə daxil olur.

 Divardaxili hissə 
Sidikliyin divarında yerləşən hissədir. Bu hissə mexaniki sfinkter rolunu oynayır, uzunluğu 1,5–2,0 sm-dir. Sidikliyi çəpinə dəldiyinə görə sidik sidiklikdən sidik axarlarına qayıda bilmir.

 Əyrilikləri 
Böyrək əyriliyi ()- böyrək qapısından 5–8 sm aşağıda yerləşir.

Kənarı əyrilik ()- Sidik axarının qarın hissəsinin çanaq hissəyə keçən yerində, hüdudi xətt səviyyəsində yerləşir.

Çanaq əyriliyi ()- kiçik çanaq boşluğunda yerləşir

 Daralmaları 
Sidik axarında əyriliklərə uyğun 3 daralma ayırd edilir:
 Böyrək ləyənindən, sidik axarının başlandığı yerdən 7–8 sm aşağı
 Qarın hissənin çanaq hissəyə keçən yerində
 Çanaq hissədə sidikliyə daxil olan yerində
Daralmalar olan yerdə sidik axarının diametri 3–4 mm-ə çatır.

 Peritona münasibəti 
Sidik axarları peritonarxası orqanlardandır.

 Divarının quruluşu 
Sidik axarlarının divarı selikli qişa (), selikaltı əsas(qat) (), əzələ qişası () və xarici adventisiyadan () təşkil olunmuşdur.

 Selikli qişa 
Selikli qişada zəif boylama büküşlər görünür. Bu qişanın keçid epiteli 6–8 hüceyrə qatından ibarət olur. Əsasən, kollagen və elastik liflərin olduğu birləşdirici toxumadan ibarət xüsusi səhfədə bəzən limfa düyüncükləri rast gəlinir.

 Selikaltı əsas 
Selikli qişanın əzələ səfhəsi olmadığından xüsusi səfhə selikaltı əsasa keçir. Sidik axarlarının aşağı hissələrində bu qatda kiçik borulu alveollu vəzilər aşkar olunur.

 Əzələ qişası 
Əzələ qişası sidik axarlarının yuxarı 2/3 hissəsində 2 qatda- daxili boylama və xarici sirkulyar qatlarda yerləşmiş saya əzələ hüceyrəsi dəstələrindən ibarətdir. Aşağı 1/3 hissəsində əzələ qişası 3 qatdan təşkil olunub: xarici və daxili boylama, orta sirkulyar qatlar. Sidik axarlarının əzələ qişası yuxarıda böyrək ləyəninin əzələ qişası ilə sıx rabitədə olur. Aşağıda isə sidikliyin əzələ qişasından tamamilə ayrlır. Böyrək ləyənindən sidik axarlarına keçən peristaltik hərəkətlər böyrək ləyənində toplanmış sidiyi sidikliyə ötürür.

 Adventisiya qişası 
Sidik axarlarını xaricdən örtür və peritonaltı piy qatında itir. Lifli birləşdirici toxumadan ibarətdir. Elastik liflərlə zəngindir.

 Yaş xüsusiyyətləri 
Yenidoğulmuşlarda sidik axarının uzunluğu 5–7 sm-ə qədərdir. Bundan əlavə sağ sidik axarı sola nisbətən 0,2–0,5 sm qısa olur. Uşaq doğulduqdan sonra sidik axarının uzunluğu sürətlə dəyişir. Belə ki uşağın 6 aylığında sidik axarının uzunluğu 9,1 sm, 2 yaşında 14–15 sm-ə, 22–28 (bəzi mənbələrdə 25–30) yaşlarında yaşlılardakı uzunluğuna çatır. Uşaqlarda sidik axarının diametri kiçik olur, daralmaları zəif nəzərə çarpır. 8 yaşında onlar yetkinlərdəki nisbətdə olur.

 Vaskulyarizasiya və innervasiyası 

 Mənbə 

 İstinadlar 

Kateqoriya:İfrazat
Kateqoriya:Böyrəklər