Kəndiri (rəqs)

Kəndiri (rəqs)  — Şəkinin musiqi folklorunun nümunələrindən biri; Meydan tamaşalarında səslənən el havası.

 Haqqında 
Şəki musiqi folklorunun Bəsti, Şamama, Gəlin rəqsi, Gülə-gülə, Üç barmaq, Koroğlu, Lirik rəqs, Kəndiri kimi nümunələri var. Şəki folklorunun 3 şaxəsindən birini təşkil edən rəqslər bir neçə qrupa ayrılır: Oyun havaları, Yallılar (rəqs-yallı və oyun-yallılar), Müasir rəqslər. Şəki folklorunda instrumental oyun havalarına əsas etibarilə nəfəsli alətlərdə (zurna, balaban, sümsü) ifa olunan folklor nümunələri aiddir. İnstrumental musiqi də öz növbəsində bir neçə qrupa ayrılır: Zorxana musiqisi, qəhrəmani-instrumental havalar, meydan tamaşaları ilə bağlı havalar və proqramlı instrumental havalar, toy məraisimi ilə bağlı havalar. Bu nümunələrdən biri olan "Kəndiri" meydan tamaşalarında səslənən el havalarındandır. Şəkidə Novruz bayramı günlərində, eləcə də payızda məhsul mövsümü başa çatdıqdan sonra meydanlarda şənlik keçirilər, pəhləvanlar güləşər, kəndirbazlar kəndirin üstündə, bəzən əlinə ləngər alaraq hünərli hərəkətlər edərək, məharət oyunları nümayiş etdirərdilər. Kəndirbazların oyunlarını zurnaçı, balaban və nağara müşayiət edirdi. Kəndirbazın hərəkəti musiqi ilə uyğunlaşırdı.Təhmirazqızı, Səadət. Şəkinin musiqi folkloru. Bakı: Nərgiz nəşriyyatı, 2016, s.40-41 Kəndiri rəqsi bəstəkar Soltan Hacıbəyovun 1956-cı ildə Qax, Zaqatala və Şəki bölgələrinə səfəri vaxtı topladığı materiallardan olub 1957-ci ildə çap edilmiş "Azərbaycan xalq melodiyaları" məcmusinə daxil edilib. Bu məcmuə fortopianoda ifa üçün işlənmişdir.Hacıbəyov, S. Azərbaycan xalq melodiyaları [Notlar] /not yazısı və fortepiano üçün işləyəni S. Hacıbəyovdur. Bakı: Azərnəşr, 1957, s. 33 Eyniadlı melodiyanı 2003, 2004, 2005 və 2006-cı illərdə Şəkidə topladığı xalq musiqisi nümunələrindən biri kimi Səadət Təhmirazqızı zurnaçalan Əliyev Rəcəbalının ifasında nota salıb.

S.Hacıbəyovun məcmuəsindən "Kəndiri" rəqsi do mayəli rast ladındadır. Melodiyada ladın VIII və IX pillələri yarımton bəmləşir. Bu pillələrin xronikləşməsi melizm yaratmaq məqsədi ilə tətbiq olunur.Təhmirazqızı, Səadət, s. 88 Səadət Təhmirazqızının nota yazdığı "Kəndiri" el havası S. .Hacıbəyovun məcmuəsindəki "Kəndiri" ilə tam üst-üstə düşməsə də onların tematizmində uyğunluq var. Hətta 3 hissəli formada qurulan hər iki melodiyada (hər ikisi "Rast" ladındadı）mayənin kvintası üzərində uzadılan burdon səs və ondan mayəyə enmə səciyyəvidir. Melodiyalardakı intonasiyanın üst-üstə düşmələri rəqslərin eyni sinxron hərəkətləri ilə bağlıdır. Hərəkətlərlə bağlı "melodik stereotiplər" formalaşır.

 Həmçinin bax 
Keçiməməsi (rəqsi)

 İstinadlar 

Kateqoriya:Azərbaycan rəqsləri
Kateqoriya:Şəki mədəniyyəti