Nikolo Barbaro

Nikolo Barbaro Marko oğlu, (1427(28)-1521) — venesiyalı zadəgan və 1453-cü ildə Bizans Konstantinopolunun Osmanlı mühasirəsi və fəthini sənədləşdirən, Venesiya xalq dilində yazılmış şahid ifadəsinin müəllifi. Bu eyni zamanda Konstantinopolun fəthi olaraq adlanırdı.Benjamin G. Kohl (2010). "Barbaro, Niccolò". In Dunphy, Graeme (ed.). Encyclopedia of the Medieval Chronicle. Leiden: Brill. p. 141. ISBN 90-04-18464-3.

İzahında Barbaro özünü gəmilərin həkimi (el miedego dele galie) adlandırır və çox vaxt elmi işlərdə gəminin həkimi kimi xatırlanır. Bununla belə, son araşdırmalar göstərir ki, o, həmin il Konstantinopola gedən illik ticarət karvanında çarpaz atıcı kimi xidmət edib, bu rolu 1453-cü ildən əvvəl və sonra digər konvoylarda da yerinə yetirdiyi güman edilir. Onun Konstantinopola səyahətində hər iki funksiyanı yerinə yetirib-yetirmədiyi aydın deyil, onun özünü həkim kimi göstərməsinin səbəbi naməlum olaraq qalır, çünki onun yenidən qurulmuş tərcümeyi-halında tibbi təhsilə və ya karyeraya dair heç bir əlamət yoxdur.

1427 və ya 1428-ci ildə anadan olan Barbaro Konstantinopolun müdafiəsində iştirak edəndə hələ 25 yaşında deyildi. O, ticarət konvoyunun kapitanı, onun izahında tez-tez adı çəkilən Markonun oğlu Alvise Diedo ilə qan qohumu idi.

Tarixçi Stiven Runsiman Barbaronu şəhərin süqutunu əsasən onun mühasirə hadisələrini gündəlik olaraq izah edən ətraflı hekayəsi sayəsində "Qərb mənbələrinin ən faydalısı" kimi təsvir etdi. Bununla belə, Barbaronun Venesiya mənşəli olması onun fikirlərinə, xüsusən də mühasirə zamanı Osmanlılarla əməkdaşlıq etməkdə ittiham etdiyi Pera (indiki Qalata) genuyalılarına qarşı güclü anti-Ceneviz hisslərinə təsir etdi. Barbaro həmçinin iddia etdi ki, Teodosiya divarlarının ən zəif hissəsi olan Mesoteixion (Μεσοτείχιον/"Orta Divar") ərazisində yerləşən genuya komandiri Zuan Zustiqnan vəzifəsini tərk edərək şəhərin süqutuna səbəb olub:

"Genovalı Zuan Zusiqnan vəzifəsini tərk etmək qərarına gəldi və bumda uzanan gəmisinə qaçdı. İmperator (XI Konstantin) Zuan Zustiqnanı öz qüvvələrinin kapitanı etdi və o qaçarkən şəhərin içində "türklər şəhərə girdi!" deyə bağırdı. Amma o, yalan danışdı, çünki türklər hələ içəridə deyildi”.

Başqa bir şahid xioslu Leonard bildirdi ki, Zustiqnan oxla yaralanıb və gizli şəkildə tibbi yardım istədi.Leonard of Chios (1972). 'Account of the Fall of Constantinople', in The Siege of Constantinople: Seven Contemporary Accounts. Translated by Melville-Jones, J.R., Amsterdam, p. 36 Yunan tarixçiləri Dukas və Laonikos Xalkokondiles eyni şəkildə Zustiqnanın yaralandığını, yalnız Barbaro cenevizli komandirin bu şəkildə qaçdığını iddia edirdi.Doukas (1975). Decline and Fall of Byzantium to the Ottoman Turks. Translated by Magoulias, H.J., Detroit, pp. 222–223Chalkokondyles, Laonikos (2014). The Histories. Translated by Kaldellis, Anthony. Cambridge MA: Harvard University Press. p.193

Bu tənqidlərə baxmayaraq, Barbaronun təsviri mühasirə hadisələrinin təfərrüatlı, gündəlik xronologiyası və o zaman Konstantinopolda olan 100-dən çox venesiyalının adlarını təqdim etdiyi üçün dəyərli olaraq qalır.

Barbaronun təsvirinin ilkin yazılmasını 1472-ci ilə qədər tamamladığı güman edilir, lakin onilliklər ərzində əlyazma üzərində işləməyə davam edərək, o vaxtdan bəri vəfat etmiş mühasirə zamanı iştirak edən Venesiya zadəganları haqqında məlumatla yeniləyir. Sübutlar göstərir ki, o, 1503-1507-ci illər arasında əlyazma üzərində işləməyi dayandırıb.  Barbaronun 1521-ci ildə öldüyü bildirilən, 1453-cü il müdafiəsində iştirak edən sonuncu Venesiya zadəganı olduğu güman edilir.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Konstantinopolun fəthi