Valyuta intervensiyası

Valyuta intervensiyası () — mərkəzi bankların və ya hökumətlərin milli valyutanın məzənnəsinə təsir etmək məqsədilə valyuta bazarında apardığı əməliyyatlara deyilir.Joseph E. Gagnon, “Policy Brief 12-19”, Peterson Institute for International Economic, 2012. Bu əməliyyatlar adətən valyutanın dəyərini artırmaq, azaltmaq və ya sabit saxlamaq məqsədilə həyata keçirilir. Valyuta intervensiyası birbaşa və ya dolayı üsullarla həyata keçirilə bilər.

Valyuta intervensiyası güclü bir alət olsa da, onun effektivliyi mərkəzi bankların resursları, bazar iştirakçılarının reaksiyası və beynəlxalq iqtisadi şəraitdən asılıdır.Bank for International Settlements, BIS Paper No. 24, Foreign exchange market intervention in emerging markets: motives, techniques and implications, (2005). Bu səbəbdən, intervensiya adətən geniş iqtisadi siyasətin bir hissəsi olaraq istifadə edilir.

 Məqsədi 
Valyutanın sürətli və qeyri-sabit dəyişmələrinin iqtisadiyyata mənfi təsirini azaltmaq.İxrac və idxal balansını qorumaq üçün valyutanın dəyərini tənzimləmək. Valyutanın dəyərini aşağı salaraq (devalvasiya) ixracat məhsullarını daha rəqabətli etmək. Qeyri-sabit və həddindən artıq spekulyasiyanın qarşısını almaq. Valyuta məzənnələrini idarə etməklə inflyasiya və iqtisadi inkişafı dəstəkləmək.Lucio Sarno and Mark P. Taylor, “Official Intervention in the Foreign Exchange Market: Is It Effective and, If So, How Does It Work?,” Journal of Economic Literature 39.3 (2001): 839-68.

 Növləri 
 Birbaşa intervensiya — mərkəzi bankların valyuta bazarında birbaşa əməliyyat aparması ilə həyata keçirilir:
Valyutanın dəyərini artırmaq üçün: Xarici valyuta satılır, milli valyuta alınır.
Valyutanın dəyərini azaltmaq üçün: Milli valyuta satılır, xarici valyuta alınır.
 Dolayı intervensiya — valyuta məzənnəsinə dolayı yolla təsir göstərən tədbirlər
Faiz dərəcələrini artırmaq və ya azaltmaq.
Pul siyasətində dəyişikliklər (pul təklifini artırmaq və ya azaltmaq).
 Sözlü intervensiya ()  — mərkəzi bankların və ya hökumət rəsmilərinin bəyanatları ilə valyuta bazarına təsir etməyə çalışması. Bu üsul, bazar iştirakçılarının gözləntilərinə təsir etməklə məzənnəni dəyişdirməyə yönəldilir.

 Üstünlükləri və riskləri 
 Üstünlükləri   Riskləri  Mərkəzi bank valyuta bazarına birbaşa daxil olaraq sürətli nəticələr əldə edə bilər İntervensiyalar adətən qısamüddətli təsir göstərir. Uzunmüddətli nəticələr üçün iqtisadi fundamental göstəricilərin yaxşılaşdırılması lazımdır Qeyri-sabit bazar şəraitində valyuta məzənnəsinin idarə olunması iqtisadiyyata sabitlik gətirir Mərkəzi bankın valyuta satması nəticəsində ehtiyatlar tükənə bilər Məzənnə dəyişikliyi iqtisadiyyatın müxtəlif sektorlarına müsbət təsir göstərə bilər İntervensiyalar bazarda spekulyasiyanı artıraraq əlavə təzyiqlərə səbəb ola bilər  Valyutanın qəsdən dəyərsizləşdirilməsi ticarət müharibələrinə və beynəlxalq münaqişələrə səbəb ola bilərJoseph E. Gagnon, "Policy Brief: Combating Widespread Currency Manipulation", Peterson Institute for International Economics, (2012).

 Valyuta intervensiyasının nümunələri 
 2008 Maliyyə Böhranı — ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi (FED) və digər mərkəzi banklar valyuta bazarına müdaxilə edərək bazarların sabitliyini təmin etməyə çalışdılar.
 Yapon yeni intervensiyası — Yaponiya hökuməti ixracı dəstəkləmək üçün yenin məzənnəsini aşağı salmaq məqsədilə tez-tez müdaxilələr etmişdir.
 Çin Yuanı — Çin hökuməti yuana tez-tez müdaxilə edərək onun dəyərini tənzimləmiş və iqtisadi inkişafını dəstəkləmişdir.

 Həmçinin bax 
 Valyuta cütü

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 



Kateqoriya:Valyuta bazarı