Sənaye dizayn hüququ

Sənaye dizayn hüququ () — məhsulun görünüşü ilə bağlı hüquqlardır və bir məhsulun xarici görünüşünü qorumaq üçün verilir. Sənaye dizayn hüququ məhsulun estetik xüsusiyyətlərini, dizaynını, formalarını, rənglərini, teksturalarını və ya ornamentlərini qoruyur. Sənaye dizaynı bir məhsulun görünüşünü digər məhsullardan fərqləndirən əsas amillərdən biridir və istehlakçılar tərəfindən məhsulun seçilməsində mühüm rol oynayır.

 Əsas xüsusiyyətləri 
Müddət 
Sənaye dizayn hüququ adətən müəyyən müddət üçün verilir. Azərbaycanda bu müddət adətən 5 il olur və daha sonra müəyyən şərtlər altında uzadıla bilər. Ümumi olaraq bu müddət 25 ilə qədər uzadıla bilər.
Mühafizə olunan elementlər 
Sənaye dizayn hüququ məhsulun yalnız vizual elementlərini qoruyur, funksional və ya texniki aspektlərini deyil. Yəni, əgər bir məhsulun formasının və ya görünüşünün müəyyən bir texniki funksiyası varsa, bu hüquq bu funksiyanı deyil, yalnız görünüşü qoruyur.
Qeydiyyat prosesi
Sənaye dizaynlarının qorunması üçün adətən milli və ya beynəlxalq səviyyədə qeydiyyat tələb olunur. Bu hüquq ancaq qeydiyyatdan sonra qüvvəyə minir və müəyyən bir ölkədə hüquqi qüvvəyə malik olur.The Design Act of Indonesia, 2000 (31 of 2000) Industrial Design Attorney in Indonesia 
Qoruma sahəsi
Qeydiyyat olunan ölkədə məhsulun dizaynını üçüncü tərəflərin icazəsiz istifadəsindən qoruyur. Bu, məhsulun dizaynının surətinin çıxarılmasının və ya bənzər dizaynın istifadə olunmasının qarşısını almağa kömək edir., discussing Re Victor Stanley Inc., 2012 CarswellNat 885

Sənaye dizayn hüququ, dizaynerlərin və şirkətlərin məhsullarının estetik dəyərini qorumaq və rəqiblərin bu dizaynları təkrar istifadə etməsini məhdudlaşdırmaq məqsədi daşıyır.

 Dizayn hüquqlarının müddəti 
Yurisdiksiyadan asılı olaraq, qeydə alınmış dizayn hüquqları 15 ildən 50 ilə qədər davam edir. ÜƏMT Haaqa Sisteminin üzvləri dizayn hüquqlarının qorunması üçün maksimum müddəti dərc etməlidirlər.This is the range of contracting parties of the WIPO Hague system  Qeyd olunan müddətlər aşağıdakı cədvəldə təqdim olunur. Aşağıdakı yurisdiksiyalardan bəziləri Afrika Əqli Mülkiyyət Təşkilatı, Avropa Birliyi və Benilüks kimi birliklər və ya birgə dizayn qeydiyyat idarələridir.

 Ölkə və ya birlik Dizayn hüquqlarının maksimum müddəti Afrika Əqli Mülkiyyət Təşkilatı  15 il Albaniya  15 il Ermənistan  15 il Azərbaycan  15 il Belize  15 il Benilüks  25 il Benin  15 il Bosniya və Herseqovina  25 il Botsvana  15 il Bruney Darüssəlam  15 il Bolqarıstan  25 il Kamboca  15 il Fil Dişi Sahili  15 il Xorvatiya  25 il Danimarka  25 il
(ehtiyat hissələri istisna olmaqla, 15 il) Koreya Xalq Demokratik Respublikası  15 il Misir  15 il Estoniya  25 il Avropa Birliyi  25 il Finlandiya  25 il (ehtiyat hissələri istisna olmaqla, 15 il) Fransa  25 il Qabon  15 il Gürcüstan  25 il Almaniya  25 il Qana  15 il Yunanıstan  25 il Macarıstan  25 il İslandiya  25 il İtaliya  25 il Yaponiya  20 il Qırğızıstan  15 il Latviya  25 il Lixtenşteyn  25 il Litva  25 il Mali  15 il Monako  50 il Monqolustan  15 il Monteneqro  25 il Mərakeş  50 il Namibiya  15 il Nepal  25 il Niger  15 il Norveç  25 il Oman  15 il Polşa  25 il Koreya Respublikası  20 il Moldova Respublikası  25 il Rumıniya  25 il Rusiya Federasiyası  25 il San-Tome və Prinsipi  15 il Seneqal  15 il Serbiya  25 il Sinqapur  15 il Sloveniya  25 il İspaniya  25 il İsveç  25 il (ehtiyat hissələri istisna olmaqla, 15 il) İsveçrə  25 il Suriya Ərəb Respublikası  15 il Tacikistan  15 ilŞri Lanka  15 il Keçmiş Yuqoslaviya Respublikası Makedoniya  25 il Tunis  15 il Türkiyə  25 il Ukrayna  15 il Birləşmiş Krallıq  25 il Amerika Birləşmiş Ştatları  15 il

 Sənaye dizayn tətbiqləri 
1883-cü ildən 1950-ci illərin əvvəlləri arasında Yaponiya və Amerika Birləşmiş Ştatlarının ofisləri orta hesabla oxşar sayda dizayn ərizələri təqdim etmişlər, nadir hallarda 1950-ci illərdən 1990-cı illərin sonuna qədər Yaponiya Ofisi hər il ən çox müraciət qəbul etmişdir. zirvəsində təxminən 50,000 illik müraciətlərə çatır. 1985-ci ildə ilk müraciətləri qəbul etməyə başladığı zaman 640 müraciət qəbul edən Çin ofisi, 2021-ci ildə 805,710 müraciətə çataraq, görünməmiş bir artım gördü. Koreya Respublikasının Ofisi 2004-cü ildə Yaponiyanı qabaqlayıb və o vaxtdan bəri ikinci yerdə qalıb. 2012-ci ildə ABŞ agentliyi Yaponiyanı geridə qoyaraq dünyada üçüncü oldu. EUIPO 2003-cü ildə müraciətləri qəbul etməyə başladı və 2019-cu ildə dördüncü yerə yüksəldi. Qeyd olunan beş aparıcı sahə arasında EUIPO çox dizayn sisteminə malik yeganə qurumdur. 2022-ci ildə Avropa Əqli Mülkiyyət Ofisinə təqdim edilən ərizələrdə 109 132 dizayn mövcud idi.

 İstinadlar 

 Biblioqrafiya 
 Brian W. Gray & Effie Bouzalas, editors, Industrial Design Rights: An International Perspective (Kluwer Law International: The Hague, 2001) 

 Xarici keçidlər 
 Information about industrial design rights on the Kenya Industrial Property Institute website.
 Information about industrial design rights on the IPAustralia website.
 Information about industrial design rights on the UK Patent Office web site
 International Designs on the WIPO web site
 Hague System for the International Registration of Industrial Designs on the WIPO web site

Kateqoriya:Əqli mülkiyyət hüququ
Kateqoriya:Müəlliflik hüququ