İqtisadi azadlıq indeksi

İqtisadi azadlıq indeksi  — hər il Wall Street Journal və Heritage Foundation tədqiqat mərkəzi tərəfindən dünyanın əksər ölkələri üçün hesablanan göstəricidir. İqtisadi azadlığın təhlili 1995-ci ildən aparılır. 2021-ci ildə reytinqdə 178 ölkə təmsil olunub. Qiymətləndirilməyib: Andorra, Antiqua və Barbuda, Qrenada, Honq-Konq (2021-ci ildən ÇXR-in bir hissəsi hesab olunur), İraq, Liviya, Lixtenşteyn, Makao (2021-ci ildən ÇXR-in bir hissəsi hesab olunur), Marşal adaları, Monako, Nauru, Palau , Sent-Kits və Nevis, San Marino, Somali, Cənubi Sudan, Suriya, Tuvalu, Vatikan və Yəmən. 2021-ci il üçün reytinqdə birinci yeri Sinqapur tutur.

 Hesablama məlumatları 
Heritage Foundation iqtisadi azadlığı “azadlığın özünü qorumaq və təşviq etmək üçün zəruri olanlardan başqa mal və xidmətlərin istehsalına, paylanmasına və istehlakına dövlət müdaxiləsinin və ya maneəsinin olmaması” kimi müəyyən edir. İqtisadi Azadlıq İndeksi 12 komponentə (indekslərə) əsaslanır, 4 qrupa birləşdirilir və 0-dan 100-ə qədər miqyasda ölçülür, 100 maksimum azadlığa, 0 isə minimum azadlığa uyğundur.

İqtisadi azadlığın komponentləri (indeksləri):

Qanunun aliliyi qrupu:
 Mülkiyyət hüquqlarının müdafiəsi;
 Hüquq sisteminin səmərəliliyi;
 Dövlət orqanlarının təmizliyi (Korrupsiyadan azad olmaq);
“məhdud dövlət hakimiyyəti” qrupu:
 Vergi yükü (Vergi azadlığı);
 Dövlət xərclərinin məbləği (Hökumətdən azad olmaq);
 Maliyyə azadlığı;
“(dövlət) tənzimlənməsinin səmərəliliyi” qrupu:
 Biznes azadlığı;
 Əmək münasibətləri azadlığı;
 Pul azadlığı;
“bazar açıqlığı” qrupu:
 Ticarət azadlığı;
 İnvestisiya azadlığı;
 Maliyyə azadlığı

12 komponentin hər birinin çəkisi bərabər hesab olunur, buna görə də nəticədə alınan göstərici komponentlərin orta hesab dəyəridir. İndeksin müəlliflərinin fikrincə, ölkənin iqtisadi inkişafı bu indeksin dinamikası ilə birbaşa bağlıdır.

Bu indeksə görə bütün ölkələr aşağıdakı qruplara bölünür:
 azad — 80-100 göstərici ilə;
 qismən azad — 70-79,9 göstərici ilə;
 orta dərəcədə azad — 60-69,9 göstəricisi ilə;
 azad olmayan — 50-59,9 göstərici ilə;
 despotik — 0-49,9 göstəricisi ilə.

 2023 
qeyd: ██ azad (80–100)
██ qismən azad (70–79.9)
██ orta dərəcədə azad (60–69.9)
██ azad olmayan (50–59.9)
██ despotik (0–49.9)

+ İqtisadi azadlıq indeksi ÖlkəReytinq Dərəcə Dəyişiklik 1 83.5   0.4 2 83.0  0.8 3 82.0  4 80.7  0.6 5 78.9  1.7 6 78.6   1.4 7 78.4  2.2 8 78.0   1.5 9 77.6  0.4 10 77.5  0.4 11 77.1  1.2 12 76.9   13 74.8  2.9 14 73.7  2.4 14 73.7  0.9 14 73.7   2.9 17 72.8  2.0 18 72.3  0.6 19 72.2  4.8 19 72.2  3.6 21 71.9  2.5 22 71.1  3.3 22 71.1  2.7 24 70.9  0.7 25 70.6  1.5 25 70.6  0.3 27 70.2   0.2 28 69.9   2.8 29 69.8   1.5 30 69.5  1.3 31 69.3   0.6 31 69.3   1.7 33 69.0  0.7 34 68.9   0.9 35 68.7  3.136 68.6  0.9 37 68.5  2.038 68.3   39 68.1  0.740 67.7  1.0 41 67.5  4.0 42 67.3  0.843 67.1  2.5 44 66.5  44 66.5  1.1 46 66.4   1.2 47 67.1  2.4 48 66.9  0.349 66.7  2.950 66.6  1.4 51 66.5  1.252 65.9  0.2 53 65.7  2.954 65.7  0.655 65.4  1.256 65.4  0.857 65.4  0.5 58 65.3   6.6 59 65.2   2.0 60 65.1  3.0 61 64.8  2.8 62 64.8   1.8 63 64.4  2.5 64 64.4   6.7 65 64.3  3.266 63.9  1.567 63.7  1.868 63.4  0.569 63.2  0.8 70 63.2  6.571 63.0  0.972 62.9  2.473 62.9  0.3 74 62.0   7.9 75 61.6  8.576 61.6  0.177 61.5  0.678 61.3  1.2 79 61.1  5.2 80 61.1  3.081 61.0  1.482 61.0  10.683 60.8  3.384 60.6  1.185 60.3  4.4 86 60.1   6.4 87 60.1  4.588 60.0  2.089 59.8  0.690 59.6  1.491 59.5  2.192 59.5  0.393 59.5  1.894 59.3  1.095 59.2  3.496 59.2  14.897 59.2  4.198 58.9  1.299 58.8  0.2100 58.3  1.8 101 58.3  5.8102 58.0  0.8 103 57.8   5.6104 57.2   0.3 105 57.1  11.2 106 57.1  0.2 107 56.9  7.1 108 56.6   8.0 109 56.6  0.9 11056.5 0.0 111 56.4   5.8 112 56.2  3.5 113 56.1  5.4 114 55.9  0.3115 55.8   2.3116 55.8   7.9117 55.7   2.6118 55.5   10.5 119 55.3  0.8 120 55.3  0.9 121 54.9  2.4 122 54.8   1.5123 54.6   4.3124 54.4   4.3 125 54.4   1.4 126 54.3  1.9127 54.2   4.4128 54.2   2.4129 54.2   2.3 130 54.1  2.1131 53.9   2.6 132 53.3   2.4 133 53.3  0.1 134 53.0  0.0135 53.0   8.0 136 52.9  0.5137 52.7   3.8 138 52.6  2.3 139 52.6  1.6 140 52.0  0.3 141 51.4  3.7 142 51.3  0.3143 50.4   5.3 144 50.1   2.6 145 50.0  0.8 146 49.8  0.6147 49.7  5.5 148 49.7  1.0149 49.6  2.1150 49.2  4.7151 49.1  6.6 152 48.8  2.9 153 48.7  1.7 154 48.5  2.2 155 48.1  1.7156 48.1  5.4157 48.0  10.4 158 47.9   1.3 159 47.6   1.4160 47.3  7.9 161 47.3  4.1 162 47.2  2.0 163 46.3   1.6 164 46.2  1.2165 46.0  8.9 166 45.8  3.9167 45.7  5.6 168 45.7  3.1 169 43.0  0.3 170 42.4  4.8 171 39.7  2.6172 39.4  10.5 173 33.1  6.4 174 32.0  7.1 175 29.5  1.4 176 24.8  0.1 177 4.2  1.7

 İstinadlar 

Kateqoriya:Dünya iqtisadiyyatı
Kateqoriya:Müqayisəli iqtisadi sistemlər