Ədalətli rəftar

Ədalətli rəftar  () — termini əsasən müəllif hüquqları qanunlarında istifadə olunur və əsərin müəllif hüquqları ilə qorunan hissələrindən məhdud, ədalətli şəkildə istifadəni tənzimləyir. Termin, müəllif hüquqlarının pozulmadan əsərin müəyyən hissələrinin istifadə olunmasına imkan yaradır. Ədalətli rəftar xüsusilə təhsil, tədqiqat, xəbər yayımı və tənqid məqsədləri ilə bağlıdır.

Müəyyən bir istifadə "ədalətli" hesab edilə bilmək üçün bir neçə əsas meyar nəzərə alınır:

 İstifadənin məqsədi — əgər istifadə tədqiqat, təhlil, xəbər yayımı və ya tədris məqsədi daşıyırsa, bu, ədalətli rəftar hesab oluna bilər.
 Əsərin məzmunu — məhsul ictimaiyyət üçün geniş şəkildə əlçatan olan materiallar üzərində ədalətli rəftar prinsipi daha geniş tətbiq edilə bilər.
 İstifadənin miqyası — əsərin çox kiçik bir hissəsinin istifadəsi ədalətli sayıla bilər, lakin əsərin tam surətinin çıxarılması adətən bu prinsiplə uyğun gəlmir.
 İstifadənin təsiri — əsərin kommersiya dəyərinə və ya müəllifin gəlirlərinə mənfi təsir etməməsi də vacib şərtdir. Əgər istifadə əsərin bazardakı satışlarına və ya müəllifin gəlirlərinə zərər verirsə, bu, ədalətli rəftar sayılmaya bilər.

Beləliklə, "ədalətli rəftar" müəllif hüquqları qanununda balans yaradan bir vasitədir və istifadəçilərə, müəllifin icazəsi olmadan da müəyyən şərtlər daxilində əsərdən yararlanmağa imkan verir.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Australian Fair Dealing (statute)
 Fair dealing under Australian law 
 Fair dealing in Australia (PDF file, 111 KB).
 Fair dealing for research and study in Australia  (PDF, 26 KB).
 Fair Dealing in Canada (Copyright Act) 
 CCH Canadian Ltd. v. Law Society of Upper Canada 
 Canadian Access ©
Association of Universities and Colleges of Canada Copyright Guide (PDF file)
Fair dealing under UK copyright law explained 2004
Fair dealing under Singapore law of 1987
Relevant sections of New Zealand's Copyright Act 1994 (s42 and s43)
Guidelines for librarians on the NZ Copyright Act 1994 (see sections 11 and 13 in particular, and appendix 1)
 Fair Dealing in Indian law
 South African Copyright Act
  Indian Context for Fair Dealing

Kateqoriya:Müəlliflik hüququ
Kateqoriya:Əqli mülkiyyət hüququ