Şükranlıq Günü (ABŞ)

Şükranlıq Günü () — ABŞ-da hər il noyabr ayının dördüncü cümə axşamı günü qeyd edilən federal bayramdır (bu tarix 1941-ci ildə ölkə üzrə vahid şəkildə təyin olunmuşdur). ABŞ-dan kənarda bu bayram bəzən “Amerika Şükran Günü” adlandırılır ki, bu da onu eyni adlı Kanada bayramından və digər regionlardakı oxşar tədbirlərdən fərqləndirmək üçündür. Müasir milli bayramın əsasları 1863-cü ilə gedib çıxır və o, XIX əsrin sonlarından etibarən 1621-ci ildə Püritan hacıların məhsul yığımı festivalı ilə əlaqələndirilir. Bayramın əsas mahiyyəti, adından da göründüyü kimi, Allaha şükr etməkdən ibarətdir.

Bayramın əsas atributu ailə və dostlarla birlikdə Şükran Günü şam yeməyidir. Bu yemək adətən Yeni İngiltərə bölgəsinə aid məhsullardan ibarət olur: hinduşka, kartof (adətən püresi və ya şirin kartof), balqabaq, qarğıdalı, yaşıl lobya, zoğal (adətən mürəbbə şəklində) və balqabaq piroqu. Son illərdə bu menyuya ABŞ-ın müxtəlif bölgələrindən gələn yeməklər də əlavə olunub, məsələn, cənub ştatlarında pəkən qozu piroqu, Böyük Göllər regionunda isə düyü ilə hazırlanan dolma məşhurdur.

Digər Şükran Günü adətləri arasında imkansızlar üçün xeyriyyə təşkilatlarının pulsuz bayram yeməyi verməsi, dini mərasimlərdə iştirak etmək, paraddara və ya Amerika futbolu oyunlarına baxmaq yer alır. Bundan əlavə, bu gün adətən Milad bayramı alış-veriş mövsümünün başlanğıcı kimi qəbul edilir. Şükran Günündən sonra gələn Cümə günü (“Qara Cümə”) ABŞ-da ilin ən çox alış-veriş edilən günü hesab olunur. İnternet üzərindən alış-veriş günü isə “Kibercümə” adlanır və Şükran Günündən sonrakı bazar ertəsi qeyd olunur.

 Tarixi 
 Şükran günlərinin tarixi 
Şükran bildirmək üçün nəzərdə tutulmuş günlər (müxtəlif tanrılara və ya allahlara təşəkkür etmək məqsədilə keçirilən tədbirlər) min illərdir ki, mövcuddur və Avropalıların Şimali Amerikaya köçməsindən çox əvvələ gedib çıxır. Bunlar ümumi məhsul yığımı festivallarından tutmuş tanrılara göstərilən təşəkkürlərə qədər müxtəlif formalarda olmuşdur. Məsələn, Misir mifologiyasına əsasən, insanlar Hathor tanrıçasına içki bəxş etdiyi üçün təşəkkür etmək üçün Tex Festivalını keçirirdilər.

Şimali Amerikada sənədləşdirilmiş ilk Şükran mərasimləri XVI əsrdə ispanlar və fransızlar tərəfindən keçirilmişdir. Belə günlər əsasən kilsə xidmətləri və ziyafətlərlə qeyd olunurdu. Tarixçi Maykl Qannon qeyd edir ki, Müqəddəs Avqustin şəhəri 8 sentyabr 1565-ci ildə ilk Şükran yeməyi ilə təsis olunub. Bu hadisə Plimut (Massaçusets) koloniyasındakı məşhur hacı Püritanların Şükran yeməyindən 56 il əvvəl baş versə də, illik bayram ənənəsinə çevrilməmişdir.

 Vətəndaş Müharibəsindən sonrakı dövr 
ABŞ prezidentləri hər il Şükran Günü üçün rəsmi elanlar verməyə davam edirdilər. 1865-ci ildə Prezident Endryu Conson bu günü dekabrın ilk cümə axşamı təyin etdi. 28 iyun 1870-ci ildə Prezident Ulysses Qrant Şükran Gününü Vaşinqton şəhərində rəsmi federal bayram edən qanunu imzaladı. Eyni qanunda Yeni İl, Milad və 4 iyul Müstəqillik Günü də bayram elan edildi. Lakin bu bayram hələ ki, yalnız federal işçilərə aid idi.

6 yanvar 1885-ci ildə Konqres bu qanunu bütün federal işçilərə şamil etdi və dövlət işçiləri Şükran Günündə maaş alaraq istirahət etməyə başladılar.

 “Franksgiving” (1939–1941) 
Prezident Avraam Linkolnun başladığı ənənəyə görə, Şükran Günü hər ilin noyabr ayının sonuncu cümə axşamı qeyd olunurdu. Lakin 1939-cu ildə Prezident Franklin Ruzvelt bu qaydanı dəyişdi. Həmin il noyabr ayında beş cümə axşamı var idi və Ruzvelt Şükran Gününü noyabrın dördüncü cümə axşamına keçirdi. Bunun səbəbi iqtisadi böhrandan (Böyük Depressiya) çıxmağa kömək etmək idi – o düşünürdü ki, Şükran Gününü bir həftə əvvələ çəkməklə Milad alış-veriş mövsümü uzanacaq və bu da iqtisadiyyatı canlandıracaq.

Lakin Respublikaçılar bu qərarı tənqid etdilər və xalq arasında “Respublikaçı Şükran Günü” (30 noyabr) və “Demokrat Şükran Günü” və ya “Franksgiving” (23 noyabr) adlanan alternativ bayramlar yarandı.

 1942-ci ildən bu günə qədər 
6 oktyabr 1941-ci ildə Konqres 1942-ci ildən başlayaraq Şükran Gününün noyabrın sonuncu cümə axşamı qeyd olunmasını təsdiqlədi. Lakin həmin ilin dekabrında Senat bu tarixi noyabrın dördüncü cümə axşamına dəyişdi ki, bəzi illərdə beş cümə axşamı olduğu zaman qarışıqlıq yaranmasın. 26 dekabr 1941-ci ildə Prezident Ruzvelt bu qanunu imzalayaraq Şükran Gününü rəsmi federal bayram kimi təsdiqlədi.

 Ənənələr və mərasimlər 
 Bayram süfrəsi 
Şükran Gününün əsas yeməyi sobada bişirilmiş və ya qızardılmış hinduşkadır. Təkcə 2019-cu ildə bu gün 40 milyon hinduşka istehlak olunmuşdur. Amerikalıların 85%-i Şükran Günündə hinduşka yeyir və 2024-cü ildə bu quşlara təxminən 983,3 milyon dollar xərclənəcəyi proqnozlaşdırılır.

Bundan əlavə, bayram süfrəsində püre kartof, sosiskalı və ya çörəkli dolma, şirin kartof, zoğal sousu, qarğıdalı, balqabaq və müxtəlif tərəvəzlər yer alır.

 Şükür etmək və dini mərasimlər 
Şükran Günü bu gün də bir çox ailələrdə Allaha təşəkkür etmə ənənəsi ilə davam etdirilir. Bayram süfrəsi öncəsi ailələrdə dua oxumaq və şükür etmək geniş yayılmışdır.

Bəzi dini icmalar üçün bu bayram xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Məsələn, müsəlman alimlərdən Həşəm A. Həssəbəlla Şükran Gününün İslam prinsipləri ilə uyğun olduğunu bildirir və bunun müsəlmanların da qeyd edə biləcəyi bir bayram olduğunu vurğulayır. Eyni zamanda, Sikh amerikalılar da bu günü Tanrıya şükr etməklə qeyd edirlər.

 İstinadlar 

 Biblioqrafiya 










 Xarici keçidlər 


Kateqoriya:ABŞ bayramları