Periklimen (Neleyin oğlu)

Periklimen () — qədim yunan mifologiyasında personaj, arqonavtlardan biri. O, Messiniyanın Pilos şəhərinin padşahı Neleyin on iki oğlunun ən böyüyü idi. Periklimen babası Poseydondan istənilən canlı məxluqa və ya ağaca çevrilmək qabiliyyətini əldə etmişdir. Mifin klassik versiyasına görə, o, Herakl tərəfindən öldürülmüşdür. Qədim Afinada və ehtimal olunur ki, İoniyada olan bəzi aristokrat ailələr öz şəcərə ağaclarını Periklimenə bağlamışdılar.

 Miflər 
Qədim yunan mifologiyasında Periklimen haqqında çoxsaylı miflər var. Miflərdən birində onun Neley və Poseydonun nəvəsi Xloridanın oğlu olduğu bildirilmişdir. Mifin başqa bir versiyasına görə, Periklimen əslində Poseydon və Xloridanın oğlu idi. Burada orijinal mifin bifurkasiyası baş tutmuşdur. Yazılı mənbələrdə orijinal mif haqqında heç bir məlumat verilməmişdir və nəticədə bir-biri ilə əlaqəli iki mifoloji personaj meydana çıxmışdır.

Periklimen Pilos padşahı Neley və Orxomen padşahı Amfionun qızı Xloridanın on iki oğlunun ən böyüyü idi. O, Homerin "Odisseya" əsərində "döyüşdə qorxmaz" kimi təsvir edilmişdir. Periklimenin babası Poseydon öz nəvəsinə heç bir hüdud olmadan istənilən məxluq və ya ağac şəklini almaq qabiliyyəti bəxş etmişdir. Tarixçi Aleksandr Nemirovski Periklimenə su üzərində yerimək qabiliyyətini də aid edir, lakin bu, istinad edilən qədim mənbələrdə əksini tapmır.

Valeri Flakk yazmışdır ki, Neleyin oğlu Periklimen "düşmən üzlər gördü / Sestus ilə döyüşdə necə yaralandı, Meton və Avlon ilə üzləşdi, / Su ilə dolu və atları ilə məşhur olan Elidanı gördü". Henrix Levinin fikrinə görə, bu, Periklimenin bu regionları fəth edərək onların padşahı olmasına dəlalət edir. O, Qızıl yun uğrunda Kolxidaya "Arqo" gəmisi ilə səfər etmiş Yason və digər personajlara qoşulmuşdur.

Neley Heraklı öz və ya başqa bir versiyaya görə, İfitin övladlarını öldürdüyünə görə murdarlıqdan təmizləməkdən imtina etdikdən sonra Herakl ona müharibə elan etmiş və Pilosu uzun müddət mühasirəyə almışdır. Buna baxmayaraq, Periklimen sağ qaldığı müddətcə Herakl şəhəri ala bilmirdi. Hesiodun yazdığına görə, Periklimen arıya çevrilərək şəhər divarının üstündən uçmuş və Heraklın arabasına enmişdir. Afina Herakla bir yay vermişdir və o, oxu Periklimeninin çevrildiyi arıya doğru atmışdır. Panopolitanlı Nonna görə, Herakl arını barmaqları ilə əzmişdir. Yakov Qolosovker bu mifi misal kimi götürərək qədim yunan miflərindəki hallüsinasiya obrazlarının mahiyyətini əsaslandırmışdır. Arı hallüsinativ bir görüntüdür və Periklimen eyni qalır, yalnız görünməz haldadır. Buna görə də arıdan daha böyük bir ox Periklimenin insan bədəninə dəyir.

Başqa bir versiyaya görə, Periklimen və Herakl arasında döyüş baş vermişdir. Döyüş zamanı Periklimen müvafiq olaraq aslana, ilana və arıya çevrilmişdir. Bu qabiliyyətlərə baxmayaraq, Periklimen digər qardaşları ilə birlikdə Herakl tərəfindən öldürülmüşdür. Psevdo-Higinə görə, Periklimen qartala çevrilərək ölümdən qaçmışdır. Mifin klassik versiyasına görə, döyüş zamanı Messiniyanın başqa bir şəhəri Hereniyada olan Troya müharibəsinin gələcək iştirakçısı Nestordan başqa Neleyin bütün oğulları döyüş zamanı öldürülmüşdür.

 Törəmələri 
Periklimenin övladları Penfil və bir versiyaya görə, Ergin idi. Penfil öz növbəsində Attikanı öz həyatı bahasına dorilərdən xilas edən sonuncu Afina padşahı Kodrun ulu babası idi. İqor Surikovun fikrinə görə, e.ə. V əsrdə yaşamış siyasətçi və dövlət xadimi Periklin adı Periklimenin kontraksiyasıdır. O, ehtimal edir ki, Perikla bu adı verməklə valideynləri Ksantipp və Aqarista öz ailələrinin şəcərə ənənəsinin qədimliyini vurğu etmişdilər. Həmçinin, Otto Zeekə görə, Kiçik Asiyada yaşayan İoniya yunanları öz şəcərə ağaclarını Periklimenə qədər izləmişdilər.

 Ədəbiyyatda 
Herakl və Periklimen arasındakı döyüş mifi Ovidin "Metamorfoza" adlı əsərində klassik versiya ilə müqayisədə bir qədər dəyişdirilmiş formada təsvir edilmişdir. Şairin təsvirində Periklimen qartala çevrilir və Herakl onu qanadından yaralayır:

Seneka da "Medeya" faciəsində Periklimen mifindən bəhs etmişdir:

 Mənbə 

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 



















Kateqoriya:Arqonavtlar
Kateqoriya:Messeniya padşahları
Kateqoriya:Herakl mifləri
Kateqoriya:Metamorfoza personajları