Venetik dil

Venetik dil — qədim dövrlərdə İtaliya yarımadasının şimal-şərqində, müasir Veneto bölgəsi, Friuli və qismən Adriatik sahillərində danışılan qədim bir dil. Bu dil eramızdan əvvəl 6-cı əsrdən eramızın 1-ci əsrinə qədər istifadə edilmişdir. Venetik dili danışan insanlar, Roma dövründən əvvəl bu bölgədə yaşamış Venetlər xalqıdır.
Venetik dili Hind-Avropa dillərinə aid edilir. Bununla belə, dilin spesifik təsnifatı ilə bağlı bəzi mübahisələr var. Dil bəzi cəhətləri ilə Latın, Kelt və İlliriya dillərinə bənzəyir, lakin müstəqil bir qrup kimi qiymətləndirilir.
Venetiklər əsasən Adriatik dənizinin şimal sahillərində məskunlaşmışdılar. Müasir İtaliyanın Veneto bölgəsi onların əsas yaşayış yeri idi. Venetik dili Roma ilə əlaqələr nəticəsində zamanla Latın dili ilə əvəz edilmişdir. Bu proses Roma imperiyasının genişlənməsi ilə sürətləndi.
Yazı sistemi
Venetik dili yazmaq üçün qədim İtaliya əlifbaları ilə əlaqəli bir yazı sistemi istifadə olunurdu. Bu əlifba, etrusk əlifbasından təsirlənmişdir. Venetik dilindən qalan yazılı mətnlər əsasən daş yazılar və qurban lövhələri üzərində aşkar edilmişdir. Yazılar çox vaxt dini və mərasim məqsədləri üçün istifadə olunurdu.

Dil xüsusiyyətləri
Venetik dilində sözlərdə sait və samit harmoniyası mövcuddur. Bəzi səsləri Hind-Avropa dillərinin digər qolları ilə ortaqdır. Bu dil flektiv quruluşa malikdir. Eyni zamanda bu dil qədim Hind-Avropa dillərinə bənzər hallar və qrammatik strukturlar ehtiva edir. Venetik dilinin bəzi sözləri Latın və Kelt dilləri ilə ortaq köklərə malikdir. Bu, onların ortaq mədəni təsir zonasını göstərir.
Venetik dilindən qalan yazılar məhduddur və əsasən arxeoloji qazıntılar zamanı tapılmışdır. Ən məşhur yazılar Este yazıları və dini mərasimlərə aid yazılardır. Müasir Este şəhərində tapılan yazılar Venetik dilinin əsas nümunələrindəndir. Qurbanlar və dini mərasimlərə aid yazılar Venetiklərin inancları və mədəniyyəti haqqında məlumat verir. Roma ilə artan əlaqələr nəticəsində Venetik dili zamanla Latın dili ilə əvəz olundu və eramızın ilk əsrində tədricən yox oldu. Bununla belə, Venetik dili, bölgənin qədim mədəni və dil tarixi haqqında vacib məlumat mənbəyidir.
Venetik dili, Hind-Avropa dillərinin tarixi inkişafını və İtaliya yarımadasının erkən mədəniyyətini öyrənmək üçün mühüm bir mənbədir. Arxeoloji qazıntılar və dilçilik araşdırmaları vasitəsilə dilin daha çox tərəfi aşkar edilməyə davam edir.
 Həmçinin bax 
 İtalik dilləri
 İstinadlar