Məmlük hökmdarlarının siyahısı

Məmlük hökmdarlarının siyahısı — Məmlük sultanlığı 1250-ci ildə Əyyubi sultanı Saleh Əyyubinin məmlükləri tərəfindən qurulmuş və Əyyubilər dövlətini süquta uğratmışdır. Sultanlığın paytaxtı Qahirə şəhəri olmuş və müxtəlif dövrlərdə ərazisi Misir, Suriya və Anadolunun bəzi hissələrini, Cəzirə və Hicazı əhatə etmişdir. Məmlük sultanlığı 1517-ci ildə Osmanlı imperiyası tərəfindən süquta uğradılmışdır.

Məmlük tarixi Bəhri və Burci dövrləri olmaqla iki yerə bölünür. Bəhri sultanları əsasən türk mənşəli, Bürcilər isə etnik çərkəzlərdən ibarət idi. İlk üç Məmlük sultanı Aybək, onun oğlu Mənsur Əli və Qutuz Bəhrilər sülaləsinin üzvü hesab edilsələr də, onlar "Bəhriyyə məmlük alayı"nın tərkibində deyildilər və Bəhrilərin siyasi maraqlarına qarşı çıxırdılar.Northrup 1998, pp. 69–70. Bəhrilərdən ilk sultan Baybarsdır.

Bürcilər 1382-ci ildə sultan Bərkukun hakimiyyətə gəlməsi ilə taxta çıxdılar. Həmçinin 1512-ci ildə taxta çıxarılan və bir neçə ay hakimiyyətdə olan, 34-cü sultan Müstəin Billah Abbasi xəlifəsi idi və Bürci əmirləri tərəfindən siyasi fiqur kimi hakimiyyətə gətirilmişdi.

 Hökmdarların siyahısı 

 №  Titul adı  Adı  Hakimiyyətin başlanğıcı  Hakimiyyətin sonu  Milliyyəti  Qeydlər  Sikkə1Əl-Məlik əl-Muizzİzzəddin Aybək31 iyul 1250Northrup 1998, p. 69.10 aprel 1257Northrup 1998, p. 70.TürkmənƏyyubi sultanı Saleh Əyyubun məmlükü. Saleh Əyyubun ölümündən sonra onun dul arvadı Şəcər Durrla evləndi və 1250-ci ilə qədər Əyyubi dövlətini faktiki olaraq Aybək idarə edirdi. 1250-ci ildə Şəcər Durrun taxtdan tamamən çəkilməsi ilə Aybək qanuni hökmdar elan edildi və beləliklə Məmlük sultanlığının əsası qoyuldu100x100px2Əl-Məlik əl-MənsurNurəddin Əli15 aprel 1257noyabr 1259TürkmənAybəkin oğlu.100x100px3Əl-Məlik əl-MüzəffərSeyfəddin Qutuznoyabr 125924 oktyabr 1260Xarəzmli türkAybəkin Muiziyyə dəstəsindən olan məmlükü.Northrup, ed. Petry 1998, p. 250. Nurəddin Əlinin dövründə isə baş vəzir idi və əyanlar arasında güclü mövqeyə sahib idi.Northrup 1998, p. 71.100x100px4Əl-Məlik əz-ZahirRükunəddin Baybars24 oktyabr 12601 iyul 1277QıpçaqBəhri məmlükü və Bəhri sülaləsinin banisi.100x100px5Əl-Məlik as-Sa'idNəsrəddin Bərkə3 iyul 1277avqust 1279QıpçaqBaybarsın oğlu.Holt 2004, p. 99.100x100px6Əl-Məlik əl-AdilBədrədddin Sülemişavqust 1279noyabr 1279QıpçaqBaybarsın oğlu7Əl-Məlik əl-MənsurSeyfəddin Kalavunnoyabr 127910 noyabr 1290QıpçaqBəhri məmlükü və Baybarsın baş vəziri100x100px8Əl-Məlik əl-ƏşrəfSəlahəddin Xəlil12 noyabr 129012 dekabr 1293QıpçaqKalavunun oğlu.100x100px9Əl-Məlik an-NasirNəsrəddin Məhəmməd14 dekabr 1293dekabr 1294QıpçaqKalavunun oğlu, birinci hakimiyyəti dövrü.100x100px10Əl-Məlik əl-AdilZeynəddin Kitbuğadekabr 12947 dekabr 1296MonqolNorthrup, ed. Petry 1998, p. 252.Kalavunun məmlükü.100x100px11Əl-Məlik əl-MənsurHüsaməddin Laçın7 dekabr 129616 yanvar 1299Çərkəz Kalavunun məmlükü.100x100px12Əl-Məlik an-NasirNəsrəddin Məhəmməd16 yanvar 1299mart 1309Qıpçaqİkinci hakimiyyəti.100x100px13Əl-Məlik əl-MüzəffərRüknəddin Baybars Çaşnigiraprel 13095 mart 1310Çərkəz Kalavunun məmlükü.14Əl-Məlik an-NasirNəsrəddin Məhəmməd5 mart 13106 iyun 1341QıpçaqÜçüncü hakimiyyəti.100x100px15Əl-Məlik əl-MənsurSeyfəddin Əbubəkir8 iyun 1341avqust 1341Drory 2006, p. 20.QıpçaqNəsrəddin Məhəmmədin oğlu.Bauden 2009, p. 63. Lakin hakimiyyət məmlükü Qavsunun əlində idi.16Əl-Məlik əl-ƏşrəfƏləddin Küçükavqust 1341Levanoni 1995, p. 102.21 yanvar 1342Drory 2006, p. 24.Qıpçaq vəTatarNəsrəddin Məhəmmədin oğlu. Uşaq ikən Qavsun tərəfindən sultan elan edilmişdi.17Əl-Məlik an-NasirŞihabəddin Əhməd21 yanvar 134227 iyun 1342Drory 2006, p. 28.QıpçaqNəsrəddin Məhəmmədin oğlu.18Əl-Məlik əs-Salehİmadəddin Əbülfida İsmayıl27 iyun 13423 avqust 1345QıpçaqNəsrəddin Məhəmmədin oğlu.19Əl-Məlik al-KamilSeyfəddin Şaban3 avqust 134518 September 1346QıpçaqNəsrəddin Məhəmmədin oğlu.20Əl-Məlik əl-MüzəffərSeyfəddin Hacı18 September 134610 dekabr 1347QıpçaqNəsrəddin Məhəmmədin oğlu.100x100px21Əl-Məlik an-NasirBədrəddin Həsəndekabr 134721 avqust 1351QıpçaqNəsrəddin Məhəmmədin oğlu, birinci hakimiyyəti dövrü. Həsən gənc yaşlarında taxta çıxmışdı və həqiqi hakimiyyət dörd böyük əmir, Şeyxu Nasiri, Taz Nasiri, Məncək Yusufi və Baybuğa Qasimi tərəfindən idarə edilirdi. Həsən onların qərarlarına qarşı çıxdığı üçün devrildi.100x100px22Əl-Məlik əs-SalehSəlahəddin Saleh21 avqust 135120 oktyabr 1354QıpçaqNəsrəddin Məhəmmədin oğlu.100x100px23Əl-Məlik an-NasirBədrəddin Həsən20 oktyabr 135416 mart 1361Qıpçaqİkinci hakimiyyəti. O, əmir Yalbuğa Öməri tərəfindən öldürüldü.100x100px24Əl-Məlik əl-MənsurSəlahəddin Məhəmməd17 mart 136129 may 1363QıpçaqSeyfəddin Hacının oğlu. Əsl hakimiyyət Yalbuğa Ömərinin əlində idi və sonradan onun tərəfindən taxtdan salındı.100x100px25Əl-Məlik əl-ƏşrəfZeynəddin Şaban29 may 136315 mart 1377QıpçaqNəsrəddin Məhəmmədin oğlu.Holt, eds. Vermeulen and De Smet, p. 319.100x100px26Əl-Məlik əl-MənsurƏləddin Əli15 mart 137719 may 1381QıpçaqZeynəddin Şabanın oğlu. Uşaq yaşlarında hakimiyyətə gəlmişdir. Lakin faktiki hakimiyyət İbək və Qartayda idi. İbəkin öldürülməsindən sonra isə hakimiyyət Yalbuğa Ömərinin keçmiş məmlükü Bərkuka keçdi.100x100px27Əl-Məlik əs-SalehSəlahəddin Hacı19 may 138126 noyabr 1382QıpçaqZeynəddin Şabanın oğlu. Onun dövründə də həqiqi hakimiyyət Bərkukun əlində idi.100x100px28Əl-Məlik əz-ZahirSeyfəddin Bərkuk26 noyabr 13821 iyun 1389ÇərkəzYalbuğa Ömərinin keçmiş məmlüklərindən biri və Məmlük sultanlığında Bürcilər sülaləsinin banisi.100x100px29Əl-Məlik əs-SalehSəlahəddin Hacı1 iyun 1389yanvar 1390Qıpçaqİkinci hakimiyyəti. Bərkuka qarşı qalxmış üsyandan sonra hakimiyyətini yenidən bərpa etdi. Lakin Bərkuk tərəfindən yenidən hakimiyyətdən uzaqlaşdırıldı və Qahirədə yaşamasına icazə verildi.100x100px30Əl-Məlik əz-ZahirSeyfəddin Bərkuk21 yanvar 139020 iyun 1399Çərkəzİkinci hakimiyyəti.100x100px31Əl-Məlik an-NasirNəsrəddin Fərəc20 iyun 139920 September 1405ÇərkəzSeyfəddin Bərkukun oğlu.100x100px32Əl-Məlik əl-Mənsurİzzəddin Əbdüləziz20 September 1405noyabr 1405ÇərkəzSeyfəddin Bərkukun oğlu.33Əl-Məlik an-NasirNəsrəddin Fərəcnoyabr 140523 may 1412Çərkəzİkinci hakimiyyəti.100x100px34Əl-Məlik əl-AdilMüstəin Billah23 may 14126 noyabr 1412ƏrəbAbbasi sülaləsindən idi və Şeyx Mahmudi tərəfindən hakimiyyətə gətirilmişdi. Faktiki olaraq hakimiyyət Şeyx Mahmudinin əlində idi. Bir müddət sonra Mahmudi tərəfindən hakimiyyətdən uzaqlaşdırıldı35Əl-Məlik al-Mu'ayyadŞeyx Mahmudi6 noyabr 141213 yanvar 1421ÇərkəzSeyfəddin Bərkukun məmlükü.100x100px36Əl-Məlik əl-MüzəffərMüzəffər Əhməd13 yanvar 142129 avqust 1421ÇərkəzŞeyx Mahmudinin oğlu, taxta çıxarkən uşaq yaşlarında idi.37Əl-Məlik əz-ZahirSeyfəddin Tatar29 avqust 142130 noyabr 1421ÇərkəzSeyfəddin Bərkukun məmlükü.Garcin, ed. Petry 1998, p. 293.38Əl-Məlik əs-SalehII Nəsrəddin Məhəmməd30 noyabr 14211 aprel 1422ÇərkəzSeyfəddin Tatarın oğlu, taxta çıxarkən uşaq yaşlarında idi.39Əl-Məlik əl-ƏşrəfSeyfəddin Barsbay1 aprel 14227 iyun 1438ÇərkəzSeyfəddin Bərkukun məmlükü. O, II Nəsrəddin Məhəmmədin tərbiyəçisi olmuşdur.100x100px40Əl-Məlik al-AzizƏziz Cəmaləddin Yusif7 iyun 14389 September 1438ÇərkəzSeyfəddin Barsbayın oğlu, taxta çıxarkən uşaq yaşlarında idi.41Əl-Məlik əz-ZahirSeyfəddin Çaxmaq9 September 14381 February 1453ÇərkəzSeyfəddin Bərkukun məmlükü.100x100px42Əl-Məlik əl-MənsurFəxrəddin Osman1 February 145315 mart 1453ÇərkəzSeyfəddin Çaxmaqın oğlu.43Əl-Məlik əl-ƏşrəfSeyfəddin İnal15 mart 145326 February 1461ÇərkəzSeyfəddin Bərkukun məmlükü.100x100px44Əl-Məlik əl-MüəyyədŞəhabəddin Əhməd26 February 146128 iyun 1461ÇərkəzSeyfəddin İnalın oğlu.45Əl-Məlik əz-ZahirSeyfəddin Xoşqədəm28 iyun 14619 oktyabr 1467Yunan və ya türkNatho, Kadir I. (2010). Circassian History. Xlibris Corporation. ISBN 978-1441523884Şeyx Mahmudinin məmlükü.100x100px45Əl-Məlik əz-ZahirSeyfəddin Bilbəy9 oktyabr 14674 dekabr 1467ÇərkəzŞeyx Mahmudinin məmlükü.Levanoni, eds. Winter and Levanoni 2004, p. 82.46Əl-Məlik əz-ZahirTeymurbuğa4 dekabr 146731 yanvar 1468YunanSeyfəddin Çaxmağın məmlükü.47Əl-Məlik əl-ƏşrəfSeyfəddin Qayıtbəy31 yanvar 14687 avqust 1496ÇərkəzSeyfəddin Barsbayın məmlükü.Garcin, ed. Petry 1998, p. 295.100x100px48Əl-Məlik an-NasirNasir Məhəmməd7 avqust 149631 oktyabr 1498ÇərkəzSeyfəddin Qayıtbəyin oğlu.49Əl-Məlik əz-ZahirƏbu Səid Qansu31 oktyabr 149830 iyun 1500ÇərkəzSeyfəddin Qayıtbəyin məmlükü.50Əl-Məlik əl-ƏşrəfƏbülnəsir Canbolat30 iyun 150025 yanvar 1501ÇərkəzƏvvəl Seyfəddin Qayıtbəyin məmlükü olsa da, daha sonra onu həbsdən çıxaran Əmir Yaşbəyin məmlükü olmuşdur.51Əl-Məlik əl-AdilSeyfəddin Tumanbəy25 yanvar 150120 aprel 1501ÇərkəzSeyfəddin Qayıtbəyin məmlükü.Garcin, ed. Petry 1998, p. 297.52Əl-Məlik əl-ƏşrəfQansu Qavri20 aprel 150124 avqust 1516ÇərkəzOnun kimin məmlükü olması məlum deyil. Lakin hərbi təhsilini Qahirənin "Qavr düşərgəsi"ndə aldığı üçün "əl-Qavri" adıyla tanınmışdır.Petry 1994, p. 20. Taxta çıxmamışdan əvvəl əyalət valisi olmuşdur.53Əl-Məlik əl-ƏşrəfII Tumanbəy17 oktyabr 151615 aprel 1517ÇərkəzSonuncu Məmlük sultanı.100x100px

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 










Kateqoriya:Məmlük sultanları
Kateqoriya:Monarx siyahıları