Hüquqi münaqişə

Hüquqi münaqişə ( — «qarşıdurma, toqquşma») — eyni və ya əlaqəli hüquqi münasibətləri tənzimləyən normativ hüquqi aktlar arasında, habelə dövlət orqanlarının səlahiyyətləri arasında yaranan fikir ayrılıqları və ya ziddiyyətlər.

Beynəlxalq xüsusi hüquqda bunlar müxtəlif dövlətlərin mülki normaları arasında ziddiyyət kimi qəbul edilir. Dövlət və hüquq nəzəriyyəsində ona daha geniş şəkildə baxılır. Toqquşma iki məcburi xüsusiyyətə malik olmalıdır: avtonomiya və toqquşma.

 Toqquşma təsnifatı 
 Fəaliyyət zamanına əsasən, müvəqqəti toqquşmaları ayırd etmək olar.
 Məkan əsasında: beynəlxalq, beynəlxalq və milli hüquq arasında, milli hüquqda. Milli hüquqda eyni əsasda — unitar dövlətlərdə normativ hüquqi aktlar arasında, federal qanunla federal dövlətlərdə federal subyektlərin hüququ arasında, əyalət və bələdiyyə hüququ arasında.
 Hüquqi qüvvəyə əsasən.
 Hüquq sahəsinə əsaslanır.
 Aktın ixtisasına uyğun olaraq.
 Dövlət və ya bələdiyyə orqanlarının və onların vəzifəli şəxslərinin səlahiyyətləri daxilində.
 Hüquq qaydaları ilə təfsir aktları arasında.
 Bəzi alimlər hüquq normaları ilə əxlaqi və dini normalar arasındakı ziddiyyətləri vurğulayırlar.

 Oxşar anlayışlar 
Toqquşma oxşar anlayışlardan fərqləndirilməlidir: ziddiyyət, hüquqi konflikt, hüququn rəqabəti, hüquqi səhv, çıxılmaz nöqtə, boşluq.

 Rəqabət Qanunu 
Bir-birinə zidd olmayan iki, üç və ya daha çox norma əlaqəli ictimai münasibətlərin eyni dairəsini yalnız müxtəlif dərəcədə spesifiklik, təfərrüat, həcm və s. ilə tənzimləyən hüquq normalarının ziddiyyətlərindən onların rəqabətini ayırd etmək lazımdır. qeyri-bərabər hüquq yaradıcı orqanlardan irəli gələn müxtəlif hüquqi qüvvə və səviyyəli qayda, normalar. Belə hallarda, normalar həqiqətən bir-biri ilə rəqabət aparır və prinsipcə, bu normaldır. Mənfi və əlbəttə ki, arzuolunmaz bir hadisə, nəinki uyğunsuz, həm də tez-tez bir-birini istisna edən təlimatların bir-biri ilə toqquşduğu zaman dəqiq toqquşmalardır. Rəqabətin heç bir muxtariyyət əlaməti yoxdur. Rəqabət yalnız bir hüquq sahəsində yaranır. Rəqabət yalnız ümumi və xüsusi normalar arasında yaranır. Rəqabət yalnız konkret hüquqi münasibətlə bağlı yaranır. Rəqabət daxilə, normanı təkmilləşdirməyə yönəlib.

 Hüquqi boşluq 
Qanunda boşluq hüquqi təsir dairəsinə daxil edilmiş və ya daxil edilməli olan ictimai münasibətlər sahəsində yaranmış və ya yarana bilən mübahisənin peşəkar hüquqi qiymətləndirilməsi üçün zəruri olan hüquq normalarının tam və ya qismən olmamasıdır. iqtisadi, sosial, siyasi və digər əlaqələrə görə).

 Səbəbləri 
Obyektiv (bəzi mənbələrdə “təbii”) və subyektiv var. Münaqişələr ciddi hüquqi problem yaradır.

Obyektiv səbəblərdən yaranan toqquşmalar sosial münasibətlərin inkişaf dinamikası ilə əlaqələndirilir ki, bu da bu münasibətləri tənzimləyən normaların dəyişdirilməsi, əlavə edilməsi və konkretləşdirilməsi zərurətini doğurur. Hüquqi tənzimləmədə düzəlişlərin vaxtında edilməməsi qaçılmaz olaraq əvvəllər mövcud olan normaların məzmunu ilə dəyişmiş vəziyyətin yeni hüquqi formalaşdırılması ehtiyacları arasında ziddiyyətlərə səbəb olur.Теория государства и права — Морозова Л. А.

Obyektiv amillərin yaratdığı toqquşmalar həm də ictimai münasibətlərin xarakterinin özəllikləri və onların differensial tənzimlənməsi zərurətindən yaranır. Sosial münasibətlərin özü onların müxtəlif hüquqi vasitələrlə tənzimlənməsini nəzərdə tutur.

Münaqişələrə səbəb olan subyektiv səbəblər qanun yaradıcılığı prosesinin xüsusiyyətləri, dövlət orqanlarının və vəzifəli şəxslərin qanun yaradıcılıq səlahiyyətlərinin müəyyən edilməməsi ilə bağlıdır. Nəticədə eyni ictimai münasibətlər müxtəlif səviyyələrdə hüquqi həllini ala bilər. Subyektiv konfliktlər hüquq texnikasındakı səhvlər, hüquqi tənzimləmələrin düzgün tərtib edilməməsi, qeyri-müəyyən termin və konstruksiyalardan istifadə, dilçilik qaydalarına əməl edilməməsi, üslubi sərtlik nəticəsində də yarana bilər.

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 
 Конституция РФ 1993 г.
 Матузов Н. И., Малько А. В. Теория государства и права. Юристъ, 2004


Kateqoriya:Dövlət və hüquq nəzəriyyəsi