Laslo Kalmar

Laslo Kalmar () — macar riyaziyyatçısı və Seqed Universitetinin professoru idi. Kalmar Macarıstanda riyazi məntiq və nəzəri kompüter elminin banisidir.

Kalmar yəhudi əsilli idi.  Onun gəncliyi vəd və faciə ilə qarışıb. Atası gənc ikən, anası isə Budapeşt Universitetinə daxil olduğu il 17 yaşında vəfat etdi və bu, onu yetim etdi.

Kalmarın kəşfiyyatı Budapeşt məktəblərində oxuyarkən üzə çıxıb. Budapeşt Universitetində onun müəllimləri Kürşak və Fejer idi. Onun tələbələri arasında gələcək məntiqçi Rossa Péter də var idi. Kalmar 1927-ci ildə məktəbi bitirib. O, 1929-cu ildə Göttingendə olarkən seçdiyi riyazi məntiq sahəsini kəşf etdi.

Budapeştdə doktoranturasını bitirdikdən sonra Seqed Universitetinə daxil olub. Bu universitet əsasən keçmiş Kolozsvar Universitetinin əməkdaşlarından ibarət idi. Kolozsvarın adı dəyişdirilərək Cluj oldu. Macarıstan Universiteti 1920-ci ildə Seged şəhərinə köçdü, burada əvvəllər heç bir universitet yox idi. Haar və Rieszin təyin olunması Szeqedanı riyaziyyat üzrə böyük tədqiqat mərkəzinə çevirdi. Kalmár karyerasına Haar və Riesz-də tədqiqatçı kimi başlamışdır. Kalmar 1947-ci ildə Seqedə professor təyin edildi. O, Seqed şəhərində Riyaziyyat və Kompüter Elmlərinin Əsasları üzrə təlim kursu keçmişdir. O, həmçinin Szegedin Kibernetika Laboratoriyasını və Riyazi Məntiq və Avtomat Nəzəriyyəsi üzrə Tədqiqat Qrupunu qurdu.

Riyaziyyatın məntiqində Kalmar sübut etdi ki, birinci dərəcəli predikat hesabının düsturları yaxşı həll edilə bilər. 1936-cı ildə o sübut etdi ki, terminin rekursiv tərifləri kifayət qədər zəngin olarsa, predikat hesabını tək ikili predikatdan istifadə etməklə tərtib etmək olar. (Bu nəticə ümumiyyətlə Quinn-in 1954-cü il məqaləsində göstərilmişdir) O, adi tipdən fərqlənən müntəzəm funksiyalara əsaslanan elementar rekursiv hesab adlanan ibtidai rekursiv hesabın alternativ formasını tapdı. O, Macarıstanda kompüter və kompüter elmini təbliğ etməyə həvəslidir. O, proqramlaşdırma dilləri, səhvlərin avtomatik düzəldilməsi, qeyri-ədədi kompüter təlimatları və informatika və riyazi məntiq arasındakı əlaqə kimi nəzəri kompüter elmləri mövzularında yazılar yazmışdır.

Kalmar, Çörçün bütün intuitiv mexanizmin, alqoritmik funksiyaların rekursiv funksiyalarla təmsil oluna biləcəyi tezisini şübhə altına alan çox az məntiqçilərdən biridir   .

Kalmar 1949-cu ildə Macarıstan Elmlər Akademiyasına seçilmiş və 1950-ci ildə Kossuth mükafatını və 1975-ci ildə Macarıstan Dövlət Mükafatını almışdır.

1933-cü ildə Kalmar Erzsébet Arvay ilə evləndi və onların dörd övladı oldu.

 İzahatlar 

 Mənbələr 
 Hersh, Reuben; John-Steiner, Vera (June 1993). "A visit to Hungarian mathematics". Mathematical Intelligencer 15 (2): 13–26. doi:10.1007/BF03024187. https://www.researchgate.net/publication/226053312. Qaraldi: 2023–11–08.04.2024. László Kalmár]]

 Kalmár, László (1936). "Zurückführung des Entscheidungsproblems auf den Fall von Formeln mit einer einzigen binären Funktionsvariablen" (de). Comp. Math. 4. 


 Szabó, Máté (January 2018). "Kalmár's Argument Against the Plausibility of Church's Thesis". History and Philosophy of Logic 39 (2): 140–157. doi:10.1080/01445340.2017.1396520. https://www.researchgate.net/publication/320505140. 






Kateqoriya:1905-ci ildə doğulanlar
Kateqoriya:1976-cı ildə vəfat edənlər
Kateqoriya:Riyazi məntiqçilər
Kateqoriya:XX əsr macar yəhudiləri