Serb-Bizans memarlığının dirçəlişi

Müasir Serb-Bizans, Neo-Bizans və ya Serb milli memarlıq üslubu Serb memarlığında 19-cu əsrin ikinci yarısından 20-ci əsrin birinci yarısına qədər davam etmiş üslubdur. Bu üslub orta əsr Serb-Bizans məktəbi ənənəsindən yaranıb və Neo-Bizans üslubunun bir hissəsi olmuşdur.

 Tarixi və xüsusiyyətləri 
Müasir Serb-Bizans memarlıq üslubunun başlanğıcı 19-cu əsrin birinci yarısında Avropada yayılmış, Serb torpaqlarında isə əsrin ortalarında ortaya çıxmış və son onilliklərə qədər yaşamış romantizm ruhunda olan bir üslubdur. Bu üslubun tətbiq olunması Serbiya knyazlığında yeni gələn "qərb üslubunun" ( klassisizm, neo-barokko ) təsirlərinə müqavimət kimi xarakterizə oluna bilər. Bu stil Serb-Bizans memarlıq irsinin formaları və bəzəkləri ilə özünü göstərir. Bu memarlıq üslubu kilsə memarlığı ilə ciddi şəkildə bağlı deyil; əslində bu üslub dünyəvi memarlıqda da tətbiq edilirdi. Bu da Modern istiqamətinin təsiri ilə sıx bağlı olmuşdur.

Müasir Serb-Bizans memarlıq üslubu üç dövrdən ibarətdir: birinci və ya erkən dövr Bizans memarlığının elementləri ilə qərb üslubunun sintezini təşkil edir. Tipik bir nümunə, Smederevodakı Müqəddəs Georgi kilsəsidir, burada (Qərb üçün xarakterik) beş günbəz görünür. İkinci dövr Serbiyanın krallıq kimi genişlənməsi və möhkəmlənməsi (1882-1914) ilə bağlıdır. Bu dövrdə çox sayda kilsə tikilir, nadir hallarda digər tikintilərə  yol verilirdi. Həmin dövr üçün Serbiya krallığının ərazisindən kənarda nümunələr nadir hesab edilir. Üçüncü və son dövr iki dünya müharibəsi arasındakı (1918-1939)  dövrlə əlaqədardır, o zaman üslubun bütün Serblər, Xorvatlar və Slovenlər Krallığında, daha sonra Yuqoslaviya krallığında  qəfil genişlənməsi baş verir. Bundan əlavə, həmin dövrdə serb diasporu ilə əlaqəli məmarlıq nümunələri də var, məsələn, Karlo Masiaçini tərəfindən hazırlanmış Triestdəki Müqəddəs Spiridon kilsəsi. Bu dövrdə tikililər eyni dərəcədə dini və dünyəvi stildə olmuşdur.

İkinci Dünya müharibəsi və sonrakı dövr dönüş nöqtəsi oldu. Kommunizmin gəlişi ilə müharibədən sonra Serb memarlığında tarixçiliyin bütün formaları, o cümlədən Serb-Bizans üslubu rədd edilir. Bu üslub kilsə və monastır kimi yeni dini binaların tikintisi ilə ancaq Sosialist Yuqoslaviyanın süqutundan sonra  geri qayıda bildi.

 Memarlar 
Bu üslubun görkəmli memarları:

 Jan Nevole
 Andreja Damjanović
 Aleksandar Deroko
 Momir Korunović
 Svetozar Ivačkovićright|thumb| Müqəddəs Georgi Kilsəsi, Oplenats|244x244px
 Vladimir Nikolić
 Jovan Ilkić
 Dušan Zivanović
 Andra Stevanović
 Branko Tanazević
 Petar Popović
 Jovan Novakovićright|thumb| Köhnə Poçt şöbəsi, Belqrad|253x253px
 Dragutin Maslać
 Dragutin Inkiostri Medenjak
 Vasilije Androsov
 Grigorije Samojlov
 Brothers Krstić 

 Nümunələr 

 Erkən dövr (təxminən 1850-1880) 

 Andrey Damyanov tərəfindən Smederevodakı Müqəddəs Georgi Katedrali
 Andrey Damyanov tərəfindən Nişdəki Serb Pravoslav Katedrali
 Andrey Damyanov tərəfindən Vranjedəki Serb Pravoslav Katedrali
 Andrey Damyanov tərəfindən Sarayevodakı Serb Pravoslav Katedrali
 Andrey Damyanov tərəfindən Mostarda Müqəddəs Üçlüyün Katedrali
 Pavle Stanišić və Jovan Ristić tərəfindən Belqradda Yüksəliş Kilsəsi

 Orta dövr (1880-1914) 

 Carlo Masiaçini tərəfindən Triestdə Müqəddəs Spiridon Kilsəsi
 Svetozar Ivaçkoviç tərəfindən Pançevodakı köhnə kilsə
 Svetozar Ivaçkoviç tərəfindən Leskovacdakı Müqəddəs Elias kilsəsi
 Svetozar İvaçkoviç tərəfindən Belqradda Yeni Qəbiristanlıqdakı kilsə
 Vladimir Nikoliç tərəfindən Sremski Karlovci qəbiristanlığında ibadətgah
 Yovan Ilkiç tərəfindən Müqəddəs Üçlük Kilsəsi
 Dusan Jivanoviç tərəfindən Kruşevacdakı Müqəddəs Georgi kilsəsi
 Herseq Novida Müqəddəs Arxangel Mixail kilsəsi
 Andra Stevanoviç tərəfindən  Oplenatsda Müqəddəs Georgi Kilsəsi
 Branko Tanazeviç tərəfindən Belqradda köhnə telefon stansiyasının binası
 Branko Tanazeviç tərəfindən Belqradda Vuk Fondunun evi

 Son dövr (1914-1941) 

 Dragutin Maslaç tərəfindən Çaçakda qrammatika məktəbi
 Momir Korunoviç tərəfindən Sremska Mitrovitsada qrammatika məktəbi, Krupanjda Məsihin Yüksəlişi Kilsəsi, Belqradda köhnə poçt şöbəsi və Poçt Nazirliyi, Biyelinada Sokol evi 
 Duşan Jivanoviç tərəfindən Banya Lukada Xilaskar Məsihin Katedrali, 
 Boqdan Nesteroviç və Aleksandar Deroko tərəfindən Müqəddəs Sava kilsəsi
 J. Bazler və V. Sabo tərəfindən Sombordakı Sokol evi
 Banya Lukada Banski Dvor
 Nikolay Krasnovun Kerkirada məqbərəsi
 Branislav Kojiç tərəfindən Belqraddakı Topçiderdəki Dordeviçin Evi
 Dragişa Brasovan tərəfindən Novi Pazar yaxınlığındakı Sopoçani oteli

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 



Kateqoriya:Yuqoslaviya krallığı
Kateqoriya:Serbiya krallığı
Kateqoriya:Serb Pravoslav Kilsəsi
Kateqoriya:Serbiya mədəniyyəti
Kateqoriya:Serbiya incəsənəti
Kateqoriya:Serbiya memarlığı