Fatma Şakir Məmik

Fatma Şakir Məmik () — türk həkim, filantrop və siyasətçi, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin ilk 18 qadın millət vəkilindən (deputat) biri. O həm də Türkiyənin ilk qadın tibb elmləri doktorlarından biridir. 

Məmik Türkiyənin 5-ci, 6-cı və 7-ci parlamentlərində Ədirnə seçki dairəsinin millət vəkili kimi fəaliyyət göstərib. 

 Şəxsi həyatı və təhsili 
Fatma Şakir 1903-cü ildə Osmanlı imperiyasının Safranbolu bölgəsinin Akviran kəndində çörəkçi və un taciri Şakir və həyat yoldaşı Cəmilənin ailəsində anadan olub. O ilk təhsilini Safranboluda almış, 8 yaşında ikən atası ilə İstanbula köçərək buradakı Bəyazid qız məktəbində və Bezmialəm Validə Sultan məktəbində oxumuşdur. Məmik 1923-cü ildə İstanbul darülfünununun Tibb fakültəsinə daxil olub və 1929-cu ildə buranı fakültə birinciliyi ilə bitirib.

Məmik fransız dilini bilirdi və o heç vax evlənməmişdir. Fatma Şakir Məmik 9 fevral 1991-ci ildə vəfat etmişdir.  

 Karyerası 

 Həkim 
Fatma Şakir 1932-ci il yanvarın 31-dən oktyabrın 6-dək Heybəliada Vərəm Sanatoriyasında, 9 oktyabr 1932-ci il və 1 iyun 1933-cü il tarixləri arasında isə Qureba xəstəxanasında asistent həkim kimi işləyib. O, 1934-cü ildə Qureva xəstaxənasında imtahandan keçərək daxili xəstəliklər üzrə mütəxəssis həkim olmuş və 1934-cü ilin dekabrında həmin xəstəxanaya klinika müdiri təyin edilmişdir.

Məmik Cümhuriyyət Xalq Partiyası Eminönü Qəza Mərkəzi Heyətinin əsl üzvü idi.

Məmik siyasi karyerası bitdikdən sonra yenidən öz peşəsinə dönmüş, 1947-1949-cu illərdə Ankara Nümunə Xəstəxanasında, 1950-1951-ci illərdə isə Beşiktaşda işçilərin tibbi sığortası dispanserində internoloq kimi işləmişdir. Məmik 1951-ci ildə Şişli Uşaq Xəstəxanasına poliklinika müdiri təyin edilib. O, 1968-ci ildə təqaüdə çıxana qədər bu vəzifədə işləmişdir.  

 Siyasətçi 
1934-cü ildə qüvvəyə minən seçki hüququ qanununa görə türk qadınlarına parlamentdə səs vermək və namizəd olmaq hüququ verilirdi. Bu dövrdə Məmik təsadüfən öyrənib ki, Cümhuriyyət Xalq Partiyası (CHP) onu 1935-ci il parlament seçkilərində namizəd göstərib. Məlum olub ki, Məmik həkim olduğuna görə onun namizəd olmasını prezident Mustafa Kamal Atatürkün şəxsən özü istəyib. Məmik Türkiyənin 5-ci parlamentə Ədirnə seçki dairəsindən millət vəkili olaraq daxil olmuşdur. O, Türkiyə parlamentinin ilk 18 qadın deputatından biri idi.

O, parlamentin ilk iclasında Rəyasət Heyətinin müvəqqəti katibi seçilmişdir. Məmik səlahiyyət müddəti ərzində parlamentin Səhiyyə və Sosial Təminat Əncüməninin katibi vəzifəsini icra etmişdir. O, bundan əlavə, əmək qanunu və idman təşkilatları ilə bağlı qanun layihələri üçün yaradılmış müvəqqəti əncümənin də üzvü olub. Məmik Ədirnə ilinin digər deputatları ilə birlikdə parlamentə hazırladığı hesabatda Şərq Dəmir Yolunun milliləşdirilməli olduğunu, Maritsa çayını tənzimləmək üçün tədbir görülməli olduğunu və bölgədə malyariyaya səbəb olan bataqlıqların təcili olaraq qurudulmalı olduğunu qeyd etmişdir.

Məmik 1939-cu il parlament seçkilərində ikinci dəfə Ədirnədən millət vəkili seçilmiş və 6-cı parlamentə daxil olmuşdur. Məmik 3-cü dəfə də Ədirnə millət vəkili seçilərək 7-ci parlementdə də öz yerini qorumuşdur.   

 İctimai və xeyriyyə fəaliyyəti 
Ankarada millət vəkili olduğu müddətdə o, cümə axşamları qatarla İstanbula gedir, şənbə günləri İstanbulun Çarşıkapı qəsəbəsindəki özəl poliklinikada təmənnasız xidmət göstərirdi. O, şənbə günlərinin axşamı və bazar günləri isə öz qonşularına sağlamlıq xidməti göstərirdi. Məmik bazar günü axşam öz vəzifəsini yerinə yetirmək üçün yenidən Ankaraya qayıdırdı. İstanbulda Məmikə “pul qəbul etməyən həkim” və “kasıbların anası” ləqəbləri verilmişdi.

Məmik 24 mart 1935-ci ildə Qadın Əsirgəmə Qurumunun (Himaye‐i Etfal Qadın Yardım Cəmiyyəti) dördüncü iclasının, 26 aprel  1936-cı ildə Qırmızı Aypara Ümumi Heyətinin, 1936-cı ilin aprelində isə Uşaq Əsirgəmə Qurumunun Ümumi Qurultayının katibi vəzifəsini icra edib. O həmçinin 1 oktyabr 1938-cı ildə Belqradda keçirilən Beynəlxalq Uşaq Əsirgəmə Qurultayında iştirak edib. Məmik 24-31 avqust 1936-cı il tarixlərində təşkil olunan Üçüncü Türk Dil Qurultayında Termin Komissiyasında katib olub.

 Xatirəsi 
Ədirnənin Kaleiçi səmtindəki "Vali Konağı" olaraq tanınan tarixi binaya "Fatma Şakir Məmik Qadın Evi" adı verilmişdir. Həmçinin Ədirnədəki küçələrdən biri onun adını daşıyır.

 İstinadlar 
Kateqoriya:Türkiyənin qadın deputatları
Kateqoriya:TBMM V çağırış deputatları
Kateqoriya:TBMM VI çağırış deputatları
Kateqoriya:TBMM VII çağırış deputatları
Kateqoriya:Cümhuriyyət Xalq Partiyasının üzvləri

Kateqoriya:Türkiyə filantropları
Kateqoriya:Türkiyə internoloqları
Kateqoriya:Qadın internoloqlar