Xədicə Özgener

Xədicə Özgener () ― türk məktəb müəllimi və siyasətçi, Türkiyə Böyük Millət Məclisi ilk 18 qadın millət vəkilindən (deputat) biri.

O, Türkiyənin 5-ci palamentində Çankırı seçki dairəsinin millət vəkili kimi fəaliyyət göstərib.

 Şəxsi həyatı 
Xədicə Özgener 1865-ci ildə Osmanlı Yunanıstanının Saloniki sancağında, Şeyx Mustafa və həyat yoldaşı Fatmanın ailəsində anadan olub. O, "Qırmızı məktəb"də təhsil alıb, daha sonra isə Salonikidə yeni açılmış Qız Orta Məktəbində oxuyub. Yunan dilini bilirdi. 

Özgener, Cəmal bəy ilə evlənmiş və bu evlilikdən 4 uşağı olmuşdur.

Xədicə Özgener 21 fevral 1940-cı ildə İzmitdə vəfat etmişdir. O, Kocaeli Şəhər Qəbiristanlığında, ərinin yanında dəfn edilmiş, daha sonralar onların məzarları İzmit Bağçeşmə qəbiristanlığına daşınmışdır. 

 Pedaqoloji fəaliyyəti 
Özgener 1878-ci ilin oktyabrından 1885-ci ilin sentyabrına qədər Salonikidəki Qız Orta Məktəbində köməkçi müəllim olmuşdur. 1894-cü ilin sentyabrında o, bu vəzifəsindən istefa vermiş və 1900-cü ilin avqustunda eyni məktəbə müəllim kimi qayıtmışdır. Özgener burada 1911-ci ilin noyabr ayının sonuna qədər işləmiş, fəaliyyətinin son aylarında rəsm dərsini də tədris etmişdir. 1912-ci ildə Birinci Balkan müharibəsi zamanı Saloniki şəhərinin yunanlar tərəfindən işğalı səbəbi ilə o, 1912-ci ilin dekabrından 1913-cü ilin martına qədər hökumətdən xüsusi ödəniş alıb.

Özgener İstanbul Müəllim Texnikumu (1913-cü ilin martından), Süleymaniyyə qız orta məktəbi (1914-cü ilin martından), İstanbul qız sənaye peşə məktəbi (1914-cü ilin dekabrından) və Kadıköy yetimlər üçün qız məktəbi (1915-ci ilin martından) kimi İstanbuldakı bir neçə məktəbdə tarix müəllimi kimi işləmişdir. 

O 1919-cu ildə Çağlayan Yetimlər Evində direktor vəzifəsini icar etmişdir. O daha sonra Beykoz Uşaq Evi məktəbinə müəllim təyin olunmuş və bir ay sonra, 1924-cü ilin avqustunda təqaüdə çıxmışdır. 

 Siyasi karyerası 
1934-cü ildə qüvvəyə minən seçki hüququ qanununa görə türk qadınlarına parlamentdə səs vermək və namizəd olmaq hüququ verilirdi. Bu qanundan sonra keçirilmiş 1935-ci il parlament seçkiləri ilə 17 qadın millət vəkili parlamentə daxil olmuşdu. 

12 yanvar 1936-cı ildə keçirilən ara seçkilərində Cümhuriyyət Xalq Partiyası (CHP) tərəfindən Xədicə Özgenerin də namizədliyi irəli sürüldü. Onun namizəd göstərilməsini birbaşa olaraq Türkiyə Cümhuriyyətinin prezidenti Mustafa Kamal Atatürk istəmişdi. Atatürk və Özgener uşaq ikən Salonikidə qonşu olmuşdular.

Özgener 370 seçicinin səsi ilə Çankırı ilinin millət vəkili olaraq 5-ci parlamentə daxil olmuşdur. Beləliklə o, Türkiyə parlamentinə daxil olmuş ilk 18 qadın millət vəkilindən biri olub. Özgener TBMM-dəki ən yaşlı qadın millət vəkili idi (71 yaş).

Özgener parlamentdəki fəaliyyəti dövründə parlamentin Səhiyyə və Sosial Rifah Əncümənində fəaliyyət göstərib. O, parlament iclaslarında 1934-cü ildə dini geyimlərin qadağan edilməsindən əvvəl qadınlar üçün normal seçim olan hicab yerinə müasir üslublu papaq taxaraq iştirak edirdi.

 İstinadlar 

Kateqoriya:TBMM V çağırış deputatları
Kateqoriya:Cümhuriyyət Xalq Partiyasının üzvləri
Kateqoriya:Türkiyənin qadın deputatları
Kateqoriya:Türkiyə pedaqoqları