Puzeum

Puzeum (; ) – ABŞ-nin Arizona ştatının Vilyams şəhərində yerləşən, koprolitlərə (fosilləşmiş nəcis) həsr olunmuş muzey. Dünyanın ən böyük koprolit kolleksiyasına malik olan Corc Frandsen tərəfindən 2014-cü ildə veb-sayt və resurs mərkəzi kimi yaradılmışdır. 2024-cü ildə muzey binası açılana qədər Frandsenin kolleksiyası səyyar sərgilərdə nümayiş etdirilirdi.

Puzeumun kolleksiyasına 8000-ə yaxın koprolit daxildir. Bunlardan biri tirannozavra aid edilən və 9,28 kiloqram çəkisi ilə dünyanın ən böyük koproliti olan "Barnum" ləqəbli koprolitdir.

 Zəmin 
Puzeumun qurucusu Corc Frandsen 18 yaşından etibarən koprolitlər toplamaqla məşğuldur. İlk koprolitini Yuta ştatının Moav şəhərində yerləşən bir qaya və fosil dükkanından əldə etmişdir. O, kolleksiyasını genişləndirməyə davam etmiş və 2016-cı ilə qədər 1277 koprolit toplamışdır. Onun kolleksiyası bu göstəriciyə əsasən dünyanın ən böyük koprolit kolleksiyası kimi Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür. 2021-ci ildə kolleksiyadakı nümunələrin sayı 5.000-ə çatmışdır. Frandsen koprolitləri qayalardan fərqləndirmək üçün onların formasını, ölçüsünü, səth teksturasını, tərkibini, tapıldığı yeri və kimyəvi quruluşunu tədqiq edir.

 Tarixi 
Koprolit sərgiləyən muzeylərin yoxluğu Frandseni Puzeumu qurmağa həvəsləndirmişdir. Puzeum 2014-cü ildə onlayn qalereya kimi açılmışdır. Florida ştatında yaşayan Frandsen kolleksiyasındakı koprolitləri müxtəlif muzeylərə təqdim edərək səyyar sərgilərdə nümayiş etdirirdi. O, 2024-cü ildə şirkət işindən çıxmış, evini satmış, Arizona ştatına köçmüş və kolleksiyası üçün muzey açmışdır.

Puzeum 18 may 2024-cü ildə Arizona ştatının Vilyams şəhərində açılmışdır. Muzeyin şüarı "#1 üçün fosilləşmiş #2" şəklindədir. Muzey özünü "dünyanın əsas dinozavr nəcisi muzeyi və hədiyyə dükkanı" kimi təqdim edir, dinozavr mövzusunda əşyalar satır. Muzeydə titanozavrın 1,2 metr uzunluğundakı nəcisinin replikası sərgilənir. Koprolit kolleksiyası ilə yanaşı muzeydə tualetində oturmuş tirannozavrın tunc heykəli yerləşir. "Pis qoxan" () adlı bu heykəl Ogüst Rodenin "Düşünən adam" () heykəlinə göndərmə kimi yaradılıb.

 Koprolit kolleksiyası 
Muzeyin kolleksiyasına 8000-ə yaxın koprolit daxildir. Bu koprolitlərin yaşı 10.000 ilə 400 milyon il arasında dəyişir. Çınqıl ölçüsündə olan koprolitlərlə yanaşı 9 kiloqram çəkiyə malik böyük nümunələr də mövcuddur. Koprolitlər dinozavr və timsah növlərinə aiddir.

 "Barnum" koproliti 
Muzeydə sərgilənən "Barnum" adlı koprolit dünyada ən böyük yırtıcı koprolitidir. Gec Təbaşir dövrünə aid edilən bu koprolitin tirannozavra aid olduğu güman olunur və Cənubi Dakota ştatının Baffalo şəhəri yaxınlığındakı rançda kəşf edilmişdir. Koprolitə bu ad tirannozavrı kəşf edən palentoloq Barnum Braun və amerikalı şoumen Fineas Teylor Barnumun şərəfinə verilmişdir. Koprolit 67,5 sm uzunluğunda, 15,7 sm genişliyində olub 9,28 kiloqram ağırlığındadır. Analizlər tərkibində çox miqdarda fosfor və kalsium olduğunu göstərmişdir. "Barnum" koproliti "dünyanın ən böyük fosilləşmiş yırtıcı nəcisi" kimi Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür.

 Digər koprolitlər 
Muzeydə sərgilənən "Dəyərli" adlı koprolit öz bütövlüyünü saxlamış ən böyük koprolit nümunəsidir və 1,92 kiloqram ağırlığındadır.

 Qalereya 

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 


Kateqoriya:Nəcis
Kateqoriya:Fosil muzeyləri
Kateqoriya:Arizona ştatı tikililəri
Kateqoriya:ABŞ muzeyləri