Saloniki bolqar oğlanlar gimnaziyası

Saloniki Bolqar oğlanlar gimnaziyası "Müqəddəslər Kiril və Mefodi" () – Makedoniyada ilk bolqar oğlanlar gimnaziyası, Bolqarıstan təhsilinin ən əhəmiyyətli mərkəzlərindən biri.

Gimnaziya 1880-ci ilin payızında Saloniki şəhərində yaradılmış və 1913-cü ilə qədər mövcud olmuşdur. Saloniki Gimnaziyasının davamçısı Bolqarıstanın Pirin Makedoniyasının Blaqoyevqrad şəhərindəki "Müqəddəs Kiril və Mefodi" Milli Humanitar Gimnaziyası hesab olunur.

 Gimnaziya və siyasi mübarizə 
Salonikidəki Bolqar cəmiyyəti kimi, 1893-cü ildən sonra gimnaziyanın şagirdləri və müəllimləri iki düşərgəyə — "inqilabçılar" və "təkamülçülər"ə bölündülər. Gimnaziya iki hərəkat arasında mübarizənin mərkəzlərindən biri idi.

Təkamül inkişafının tərəfdarlarının fikirləri Ekzarxiyanın Makedoniya əhalisinin mədəni-maarif və iqtisadi inkişafının qanuni vasitələrlə davam etdirilməsinin zəruriliyi mövqeyi ilə əlaqələndirilir.

İnqilabçılar Makedoniyanın muxtariyyəti üçün silahlı mübarizə hazırlamaq haqqında Daxili Makedoniya-odrin inqilab Təşkilatı ideyalarının tərəfdarları idilər.

Gimnaziyada Daxili Makedoniya-odrin inqilab Təşkilatı hücrələri yarandı, tələbə nümayişləri və inqilabçı müəllimlərin bir hissəsi təkamülçü direktorlara qarşı bir neçə dəfə etirazları baş verdi

1903-cü il yanvarın 2-dən 4-dək fizika otağında Daxili Makedoniya-odrin inqilab Təşkilatının Saloniki Konqresinin iclasları keçirildi və orada İlinden üsyanının hazırlanması barədə qərar qəbul edildi.Божинов, Воин. Българската просвета в Македония и Одринска Тракия 1878–1913, София 1982, с. 145 1910-cu il aprelin 22–24-də gimnaziyada Bolqarıstan Matisasının Birinci Ümumi Yığıncağı keçirildi.Жечев, Николай. "Българска матица в Цариград", Македонски преглед, г. XV, 1992, кн.1, с. 51.

Müasir Makedoniya tarixşünaslığına görə, bolqar və makedon əsilli tələbələrlə müəllimlər arasında gərginlik yaranıb.

 Gimnaziya bədii ədəbiyyatda 
İvan Vazov "Makedoniya sonetləri " silsiləsinin bir hissəsi olan "Saloniki gimnaziyasına səfər" şeirini gimnaziyaya həsr edib. Şeirin yazılmasına 1884-cü ildə gimnaziyaya getməsi səbəb olmuşdur.

 Gimnaziyanın direktorları və müəllimləri 
Gimnaziyada tanınmış bolqa alim və pedaqoqları dərs deyirdilər. Bojil Raynov ilk direktor hesab olunur. Kuzman Şapkarev gimnaziyaya birinci il baş müəllim, ikinci il isə nəzarətçi kimi rəhbərlik etmişdir."Пламъкът на солунския светилник" юбилеен сборник, Народна просвета, София, 1970, стр. 293.Ганчев, Добри. "Спомени", изд. Слово, 2005, стр. 188.

 Direktorlar 
 Kuzman Şapkarev — (1880–1881) (главный учитель)
 Bojil Raynov — (1881–1883)
 Georgi Kandilarov— (1883–1887)
 Konstantin Statelov — (1888)
 Naço Naçov — (1888–1891)
 Dimitr Haciivanov — (1891–1892)
 Vasil Kınçov — (1892–1893)
 Mixail Sarafov — (1893–1896)
 Anastas Naumov — (1896–1897)
 Xristo Matov — (1896–?)
 Nikola Naçov — ?
 Atanas Çengelev— ?
 Anton Popstoilov— (1907–1909)
 Todor Deçev— (1909–1912)
 Georgi Belev — (1912–1913)

 Müəllimlər 
 Vasil Kınçov (1888–1891), kimya müəllimi
 Vladislav Aleksiyev (1884–1962), hüquq
 Georgi Pırliçev, yazıçı
 Görçe Petrov(1895–1897), inqilabçı
 İvan Karacov(1875–1834), inqilabçı
 Konstantin Veliçkov (1890–1891), yazıçı və publisist

 Gimnaziyanın şagirdləri 
 Andrey Lyapçev, siyasətçi, Bolqarıstanın baş naziri
 Boris Sarafov, inqilabçı
 Qoçe Delçev, inqilabçı
 Dame Qruev, inqilabçıp
 Todor Aleksandrov, inqilabçı, Daxili Makedoniya-odrin inqilab Təşkilatının başçısı
 Dimitar Vlaxov, inqilabçı, Makedoniya Sosialist Respublikasının rəhbəri

 Qeydlər 

 Biblioqrafiya 
 Georgi Kandilarov, "Solunda bolqar gimnaziyası və əsas məktəbi", Sofiya 1930
 Döyüşçü Bojinov, "Makedoniya və Odrinska Trakiyada maarifləndirmənin Bulqarskatası 1878–1913", Sofiya 1982
 Kuzman Şapkarev, "Makedoniyada vazrazhdaneto na bulgarshchinata üçün", Sofiya 1984
 Pavel Şatev, "Utancaqlıq altında Makedoniyada", Sofiya 1934; Sofiya 1983 (3-cü nəşr)
 "Saloniki" kolleksiyası, Sofiya, 1934 (Solunskite Bolqar Məktəbində müəllimlər və təhsilə baxın)

 Xarici keçidlər 
 Pavel Şatev, "Utancaqlıq altında Makedoniyada", Sofiya 1983 –  və  – Salonika Gimnaziyası haqqında fəsillər.
 Tsarevna Miladinova-Aleksievanın xatirələri  də
 Kuzman Şapkarev, "Makedoniyada vazrazhdeto na bulgarshchinata üçün", Sofiya 1984 –  və  – Saloniki Gimnaziyası haqqında fəsillər.
 Stoyan Nikolov. Balkanskitdə (1912–1913) müharibədən əvvəl və müharibə zamanı Solun dilində bolqar dilində Sudbata, "Makedoniya Pregled", Broy 2, 2008.
 Dimitar Tsuxlevin xatirələri, in: "Makedonski pregled", Broy 4, 2007.
  Vazov, İvan . "Solunskata gimnaziyasına səfər", şeir