Riçard Smolli

Riçard Smolli (; )в российской печати встречается вариант транслитерации Смелли — amerikalı fizik, 1996-cı ildə Robert Kerl və Harold Kroto ilə birlikdə Karbonun yeni formalarının — fullerenlərin kəşfinə görə Nobel mükafatı aldı. Rays Universitetində universitet professoru, ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü (1990 il)Смолли, Ричард на сайте Национальной академии наук США (англ.).

 Bioqrafiyası 
O, Miçiqan Universitetində oxuyub və 1965-ci ildə bakalavr dərəcəsini alıb. 1973-cü ildə Prinston Universitetində fəlsəfə doktoru dərəcəsi almışdır. R. Smolli təhsilini və elmi dərslərini kimya sənayesindəki işiylə birləşdirdi, burada mühəndislik bacarıqları və idarəetmə təcrübəsi əldə etmişdir.
Dissertasiyasını müdafiə etdikdən sonra Çikaqo Universitetinə daxil olan Smolli və həmkarları yeni bir istiqamət — səsdən sürətli axınlarda lazer spektroskopiyasını inkişaf etdirirlər. 1976-cı ildə ailəsi ilə birlikdə Texas ştatının Hyuston şəhərinə köçürlər və Rays Universitetində dosent kimi işləməyə başlayır.
Spektroskopiya sahəsində işini davam etdirən Smolli, müxtəlif maddələrin lazerlə buxarlanması və sonradan səsdən sürətli axınlarda soyuması zamanı əmələ gələn atom klasterlərinin tərkibini təhlil edir. Bu texnikadan istifadə edərək, 1985-ci ildə Britaniyanın Sasseks Universitetindən universitet həmkarı Robert Kerl və Harold Kroto ilə əməkdaşlıq edərək, o, karbonun sferaya bənzər yeni formalarını — fullerenləri kəşf etdi. Növbəti onillikdə Smolli fullerenləri (xüsusilə C28, C70 və endohedral fullerenlər) öyrənməyə davam etdi, həmçinin müxtəlif katalizatorların iştirakı ilə karbon nanoborucuqlarının sintezini də araşdırdı. Fullerenlərin kəşfinə görə Nobel mükafatı alan Smolli rəhbərliyi universitetin rəhbərliyini Rays Nanoelm və Texnologiya Mərkəzini (CNST) açmağı təklif etdi. Onun qrupu yüksək təzyiq altında dəm qazından nanoborucuqların sintezi metodunu işləyib hazırlayır və texnologiyanı mərkəzdə yaradılmış "Carbon Nanotechnologies" şirkətinə ötürür. Nanotexnologiyanın inkişafı və populyarlaşmasının fəal tərəfdarı olan Smolli eyni zamanda molekulyar robot montajçılarının ideyalarını təbliğ edən nanotexnologiya fəalı Erik Dreksler ilə kəskin polemikləşdirilir. Smolli özünü çoxaldan robotların yaradılmasına mane olan fundamental problemlərə işarə edir və Drekslerin apokaliptik baxışlarının nanotexnologiyaya ictimai dəstəyi ciddi şəkildə zəiflədə biləcəyindən narahat olduğunu bildirır.
Ömrünün son illərində leykemiyadan əziyyət çəkən Smolli elm adamlarının və cəmiyyətin diqqətini qlobal problemlərə ən əsası ucuz və təmiz enerji mənbələrinin axtarışına yönəltməyə çalışdı. Xəstəliyinə baxmayaraq, "Alim ol – dünyanı xilas et"Смолли, Ричард "Словарь нанотехнологических терминов". Роснано. Дата обращения: 25 ноября 2011. Архивировано 5 февраля 2012 года devizi altında elmin və təhsilin təbliğində qüvvəsini əsirgəməmişdir.
Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının (1991il), Elmin İnkişafı üzrə Amerika Assosiasiyasının və Amerika Fizika Cəmiyyətinin üzvlərinin (1986 il) üzvü olub.

 Mükafatları 
 1991 il — İrvinq Lenqmür Mükafatı
 1991 il — Ernest Lourens mükafatı
 1992 il —  Yeni Materiallarda Araşdırmaya görə Ceyms Makqrudi Mükafatı
 1993 il — Con Skott medalı
 1993 il — Rixtmayer Memorial Mükafatı
 1994 il — Hyüllett-Pakard Mükafatı
 1996 il — Franklin medalı
 1996 il — Kimya üzrə Nobel Mükafatı

 İstinadlar 
Kateqoriya:Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatları

Kateqoriya:Leykozdan ölənlər