Barri Şarpless

Barri Şarpless () — amerikalı kimyaçı, kimya üzrə iki dəfə Nobel mükafatı laureatı: 2001-ci il üçün (½ mükafat) Ryoci Noyori və Uilyam Noulz ilə birlikdə "Əczaçılıq sənayesində istifadə edilən tədqiqatlar üçün — redoks reaksiyaları üçün xiral katalizatorların yaradılması" The Nobel Prize in Chemistry 2001 (англ.). Дата обращения: 8 октября 2009. Архивировано из оригинала 14 сентября 2009 года.; 2022-ci il üçün (mükafatın 1/3) Caroline Bertozzi və Morten Möldahl ilə birlikdə "Klik kimyası və bioortoqonal kimyanın inkişafı üzrə işlərə görə"Максим Абаев Нобелевские премии 2022 года. Раз, два и синтез, или Ещё раз о "рукопожатии" в науке Архивная копия от 4 ноября 2022 на Wayback Machine // Наука и жизнь, 2022, № 11. — с. 34–39. B. Şarpless tarixdə Frederik Sangerdən (1958 və 1980 il) sonra kimya üzrə iki Nobel mükafatına layiq görülən ikinci alim oldu.
Birinci mükafat xüsusilə alkenlərin enantioselektiv epoksidləşməsinin kəşfinə görə verilmişdir. Bu reaksiya onun şərəfinə Şarpless enantioselektiv epoksidləşmə reaksiyası kimi adlandırılmışdır.

 Bioqrafiyası 
Barri Şarpless 28 aprel 1941-ci ildə Filadelfiyada anadan olub, o, həkim-cərrah Edvin Dallett Şarpless (1911–2004 il) və Evelyn Şarplessin (əslən Anderson, 1916–1978il) oğlu idi. Edwin Sharpless Obituary in The Philadelphia Inquirer, September 19, 2004. Дата обращения: 6 октября 2022. Архивировано 6 октября 2022 года. Filadelfiyada Quaker məktəbində oxumuş, burada alman dilini mənimsəmişdir[6].
1968-ci ildə Stanford Universitetində fəlsəfə doktoru dərəcəsi almışdır. ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü (1985il) K. Barry Sharpless (англ.). nasonline.org. Дата обращения: 11 апреля 2019. Архивировано 5 апреля 2019 года..

 Mükafatları 
 1983 il — Sintetik Üzvi Kimyada Yaradıcı Əməyə görə Amerika Kimya Cəmiyyəti Mükafatı
 1986 il — Üzvi Sintezdə Yaradıcılığa görə Paul Janssen Mükafatı
 1987 il — Guggenheim TəqaüdüK. Barry Sharpless (англ.). John Simon Guggenheim Foundation. gf.org. Дата обращения: 11 апреля 2019. Архивировано 11 апреля 2019 года.
 1988 il- Kimya üzrə Pioner Mükafatı
 1991 il — Şeele mükafatı
 1992 il — Artur Kompton Mükafatı
 1993 il — Yüzillik Mükafatı
 1993 il — Tetrahedron Mükafatı
 1995 il — Kral Feysal Beynəlxalq Mükafatı
 1997 il — Roger Adams Mükafatı
 1998 il — Harvi Mükafatı
 2000 il — Paul N. Rylander Mükafatı
 2000 il- ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının Kimya Elmləri Mükafatı
 2000 il — Xirallıq Medalı
 2001 il — Kimya üzrə Volf mükafatı
 2001 il — Kimya üzrə Nobel Mükafatı
 2001 il — Con Skott medalı
 2001 il — Bencamin Franklin medalı
 2013 il- Thomson Reuters Sitat Laureatı
 2014 il — F. A. Kotton Medalı
 2019 il — Pristli medalı
 2022 il — Kimya üzrə Nobel Mükafatı

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər