Multikainat

Multikainat, metakainat, yaxud hiperkainat () — real olaraq mövcud olan bütün mümkün paralel kainatların (o cümlədən bizim yerləşdiyimiz kainatın) hipotetik məcmusu. Multikainatın quruluşu, onun içərisindəki hər bir kainatın təbiəti və bu kainatlar arasındakı əlaqələr haqqında fikirlər seçilmiş fərziyyədən asılıdır. Multikainata daxil olan kainatlar alternativ kainatlar, alternativ reallıqlar, paralel kainatlar və ya paralel dünyalar adlanır.

Kosmoloqlar, fiziklər, filosoflar, din xadimləri və fantastika yazıçıları tərəfindən multikainatın varlığına dair müxtəlif fərziyyələr irəli sürülüb. Multikainatın mümkünlüyü müxtəlif elmi, fəlsəfi və teoloji suallar doğurur. "Multikainat" termini 1895-ci ildə filosof və psixoloq Uilyam Ceyms tərəfindən (lakin fərqli kontekstdə) istifadə edilmişdirJames, William, Is Life Worth Living?, 1895. İ. S. Şklovski "Metakainat" terminini təklif etmişdir .

 Elmdə 
Multikainatın varlığı fiziklər arasında mübahisə predmetidir. Bu fikir sim nəzəriyyəsində, kvant mexanikasının çox dünya şərhində, əbədi inflyasiya çoxlu kainat nəzəriyyəsində fəal şəkildə istifadə olunur.

Bir sıra elm adamları multikainat fərziyyəsinin olduqca fəlsəfi olduğu fikrini ifadə etdilər, çünki o, saxtalaşdırıla bilinməz (elmi təcrübə ilə təkzib edilə bilməz, hansı ki bu elmi metodun ayrılmaz hissəsidir) və buna görə də qeyri-elmidir .

Kosmoloq Maks Teqmark, riyazi kainat fərziyyəsi adlanan hər hansı bir riyazi ardıcıl fiziki qanunlar toplusunun müstəqil, lakin həqiqətən mövcud olan kainata uyğun olduğunu irəli sürdü. Bu fərziyyə, eksperimental yoxlamaya uyğun olmasa da, müşahidə olunan fiziki qanunların və əsas fiziki sabitlərin dəyərlərinin niyə olduğu kimi olduğu sualını aradan qaldırması ilə cəlbedicidir.

Teqmark dünyaların aşağıdakı təsnifatını təklif etdi:

 Səviyyə 1: kosmoloji üfüqümüzdən kənarda dünyalar (ekstra metaqalaktik obyektlər).
 Səviyyə 2: digər fiziki sabitlərlə dünyalar (məsələn , M-nəzəriyyəsindəki digər branesdəki dünyalar).
 Səviyyə 3: Kvant mexanikasının çoxlu dünya şərhi çərçivəsində yaranan dünyalar.
 Səviyyə 4: sonlu ansambl (müəyyən riyazi strukturları həyata keçirən bütün kainatları əhatə edir).

Multikainat ideyasının tərəfdarları arasında Stiven Hokinq, Li Smolin, Brayan Qrin, Maks Teqmark, Alan Qut, Andrey Linde, Michio Kaku, David DeutschDavid Deutsch (1997). "The Ends of the Universe". The Fabric of Reality: The Science of Parallel Universes—and Its Implications. London: Penguin Press. ISBN 0-7139-9061-9., Leonard Susskind, Alexander Vilenkin, Nil Tayson, Sean Carroll, Cozef Polçinski, Martin Rees kimi alimlər var.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Astronomik hipotezlər
Kateqoriya:Ontologiya
Kateqoriya:Elmin fəlsəfəsi
Kateqoriya:Kainat