Böyük Kiyev Knyazları

Kiyev knyazları — Kiyev Rusunun və Kiyev knyazlığının hökmdarları. Öz çiçəklənmə dövründə Kiyev taxtı ən nüfuzlu sayılırdı və onu, bir qayda olaraq, Rürik sülaləsindən olan knyazlar tuturdu ki, onlar digər knyazlar tərəfindən taxt-taca varislik nərdivanında böyüklər kimi tanınırdılar. XII əsrin sonunda bu ənənə zəiflədi — Rusiyanın ən nüfuzlu knyazları əksər hallarda Kiyev taxtını şəxsən tutmadılar, öz himayədarlarını taxtda yerləşdirdilər. Eləcə də XII əsrin ikinci yarısında Kiyev torpağında bir sıra digər rus knyazlıqları ilə paralel olaraq "Böyük Hersoq"Филюшкин А. И. Титулы русских государей. М.; СПб.: Альянс-Архео, 2006 — С. 29–48. titulunun rəsmiləşdirilməsi prosesi gedirdi, lakin bu proses dayandırıldı. Monqol istilası və Şimal-Şərqi Rusdan fərqli olaraq, qorunmadı.

 Terminologiyası 
Müasir müəlliflərin əksəriyyəti razılaşırlar ki, öz başlıqları məsələsi onun formalaşma mərhələsində Köhnə Rusiya dövlətinin hökmdarlarını o qədər də maraqlandırmırdıКлимов Е. В. Титулатура правителя в Древней Руси // Вопросы истории, № 8, 2013, C. 153–157.Горский А. А. О титуле "Царь" в средневековой Руси . Ən qədimi XII əsrə aid olan köhnə rus salnamələri də dövlət hökmdarları tituluna o qədər də əhəmiyyət vermir, əksər hallarda Kiyevdə hökmranlıq edən Rurikoviçlərin nümayəndələrini sadəcə olaraq "knyazlar" adlandırmağa üstünlük verirdilər", beləliklə, onları bu məsələdə nə sülalə nümayəndələrinin digər şəhərlərdə hökmranlıq edənlərdən, nə də yerli qəbilə birliklərinin başçılarından ayırmırМельникова Е. А. Древняя Русь и Скандинавия. Избранные труды . — М.: Ун-т Дмитрия Пожарского, 2011, с. 114–122.. X əsrin Rusiya-Bizans müqavilələrinin mətnlərində Oleq, İqor və Svyatoslava münasibətdə "Rusiya Böyük Hersoq" titulu istifadə edilsə də, "Böyük Knyaz" titulunun özü salnamələrdə mütəmadi olaraq yalnız onun təsvirindən görünür. XII əsrin sonlarında baş verən hadisələrСоловьёв К. А. Эволюция форм легитимации государственной власти в древней и средневековой Руси. IX — первая половина XIV вв. . Xarici mənbələrə gəlincə, onlar Köhnə Rusiya dövlətinin hökmdarına münasibətdə müxtəlif formalardan istifadə edirdilər. Konstantin Porfirogenitus öz yazılarında İqoru, sonra isə Olqanı "Rusiyanın arxon (arxontis)" adlandırır. Eyni başlıq sonralar Yaroslav Müdrik və Vladimir Monomax tərəfindən onların möhürlərində istifadə edilmişdir. Qərb mənbələrində — padşah (regis), ərəbcə — kaqan (xakan), məlik. "Kaqan" tituluna qədim rus mənbələrində də rast gəlinir[8]. Bir sıra tarixçilər hesab edirlər ki, bu xüsusi titul XI əsrin ikinci yarısına qədər Qədim Rusiya dövlətinin hökmdarları tərəfindən öz müqəddəratını təyinetmə kimi istifadə edilmişdirКаган﻿  // Энциклопедия "Слова о полку Игореве". Т. 3. — 1995.. XI əsrin ortalarından başlayaraq Kiyevdə hökmranlıq edən Rurikoviçləri müəyyən etmək üçün "Bütün Rus" (Bütün Rusların knyazı) prefiksi də istifadə olunurdu. Hal-hazırda bu terminin istifadəsi monqol-tatar istilasından əvvəl sülalənin 6 nümayəndəsinə (Vsevolod Yaroslaviç, Vladimir Monomax, Yuri Dolqoruky, Rostislav Mstislaviç və ya Mstislav İzyaslaviç — o dövrdə hökmdar olan knyazın adı) münasibətdə məlumdur. Kiyevdə adı çəkilmir, Mstislav Romanoviç Smolenski və Roman Mstislaviç Qalisiya-Volınski)Все они являлись киевскими князьями (включая Романа, который владел престолом де-факто) .

XII əsrin ortalarından Köhnə Rusiya dövlətinin dağılmasının başlanğıcı ilə Kiyev knyazının digər köhnə rus knyazları arasında əhəmiyyəti azaldı. O, yalnız fəxri imtiyazlardan istifadə edirdi və onun nüfuzu əsasən formal idi. Digər knyazlar üçün o, hamı arasında bərabər idi. O, bütün qədim rus knyazlıqlarına aid məsələlər üzrə qurultaylara knyazlar çağıra bilirdi və onlara başçılıq edirdi, ümumi düşmənlərə qarşı yürüşlərə rəhbərlik edirdi, lakin başqa knyazların mülklərinin idarə olunmasına qarışmırdı, yalnız Kiyev knyazlığını idarə edirdi və bəzən yalnız Kiyev şəhəri, qalanlardan bəri Knyazlığın masalarını başqa qolların knyazlar tuta bilərdi. Kiyev Knyazlığının öz sülaləsi yox idi.

"Böyük Dyuk" titulunun yaranması XII əsrin ikinci yarısına aiddir və Köhnə Rusiya dövlətinin dağılmasının siyasi reallıqları, ayrı-ayrı Rurik ailələrinin artan ambisiyaları və çoxşaxəli bir dövlətin rəsmiləşdirilməsi zərurəti ilə əlaqələndirilir. səhnə adıФилюшкин А. И. Титулы русских государей. М.; СПб.: Альянс-Архео, 2006 — С. 29–30.. Böyük hersoq titulu yaratmaq cəhdləri paralel olaraq Rusiyanın bir neçə ölkəsində — Kiyev, Çerniqov, Qalisiya-Volın, Smolensk, Vladimir-Suzdal və yəqin ki, Novqorodda(başqa bir hesablamaya görə, yalnız Kiyevdə baş verdi). Monqol-tatar istilasından, 1240-cı ildə Kiyevin xarabalığından və xarabalığından sonra XIII əsrin ikinci yarısında Kiyev knyazları böyük titulu itirdilər (titul Vladimir knyazları tərəfindən saxlanıldı və XIII–XV əsrlərdə əlavələri olan bir çox başqa knyazlıqlar tərəfindən istifadə olunmağa başladı: Ryazan, Tver və s.)

 Siyahı 
 Adı Hakimiyyət illəri Şəkil QeydAskold və Dir860/864—882162x162px|центр|безрамкиOnlar Kiyev knyazları və Dneprdə ilk Varangiya dövlətinin qurucuları idilər. Kiyevdə məskunlaşdılar, o zaman xəzərlərə xərac verən talalar üzərində hakimiyyəti ələ keçirdilər. Keçmiş illərin nağılı deyir ki, Kiyevin öz knyazları var idi, çünki Kiya, Şçek və Xoriv şəhərinin əfsanəvi qurucuları öldükdən sonra onların nəsilləri 860/864-cü ilə qədər talaların yaxınlığında hökmranlıq etdilər; mətnə ​​görə, Askold və Dir, 860/866-cı ildə Konstantinopola qarşı yürüşdə onları azad edən Novqorod knyazı Rurikin döyüşçüləri idi. Hər ikisi 882-ci ildə Oleq Peyğəmbər Kiyevə hücum edərkən öldü. Oleq Veşiy 882—912 103x103px O, Rusiya dövlətinin əfsanəvi qurucusu knyaz Rürikin qohumu və ya qəbilə yoldaşı idi, ölümündən sonra 879-cu ildə Novqorodda kiçik oğlu İqorun qəyyumu kimi knyazlıq etməyə başladı. 882-ci ildə Kiyevə gəldi, şəhərin o vaxtkı hökmdarları Askold və Diri öldürdü, onu ələ keçirdi və Kiyevi "Rus şəhərlərinin anası" elan etdi, orada hökmranlıq etməyə başladı.

912-ci ildə vəfat etmişdir.

Salnamələrə daxil olan 911-ci il Rusiya-Bizans müqaviləsində o, "Rus Böyük Knyazı" adlandırılmışdır.Русско-византийский договор 911 года в Викитеке. I İqor 912–945 159x159px <small>Knyaz Rürikin oğlu. Atasının öldüyü ildə o, körpə idi, ona görə də qohumu Oleq qəyyum kimi səlahiyyətini aldı. 912-ci ildə Oleqin ölümündən sonra hakimiyyətə keçdi. 945-ci ildə Drevlyanlar tərəfindən öldürüldü. Olqa 945–964 центр|безрамки|135x135px Knyaz İqorun həyat yoldaşı. O, 945-ci ildə ölümündən sonra oğulları Svyatoslavın körpəliyi ilə əlaqədar hakimiyyətə başladı. Onun hakimiyyəti nə vaxt oğluna təhvil verdiyi dəqiq məlum deyil. Onun hökmdar kimi sonuncu qeydi 959-cu ilə aiddir (Continuer Reginon-un Qərbi Avropa salnaməsi). Eyni mənbə, Svyatoslava 960-a yaxın gücün keçdiyi qənaətinə gələ biləcəyimiz dolayı bir işarəni ehtiva edir. "Keçmiş illərin nağılı" 964-cü ildən bəri Svyatoslavın ilk müstəqil addımları haqqında məlumat verir.Древняя Русь в свете средневековых источников. Т. 4. М., 2010. — С. 46–47..

"Mərasimlər haqqında" essedə Olqanın adı "Rosların hegemonu və arxontissa (hökmdarı)" kimi səslənir. "Reginon Davamlısının Xronikası" onu "Ruqov kraliçası" adlandırır.. Хроника Продолжателя Регинона именует её "королевой Ругов"Reginonis abbatis prumiensis Chronicon, cum continuatione treverensi. Recognovit Fridericus Kurze﻿. I Svyatoslav 964–972 центр|безрамки|135x135px Knyaz İqor və Knyaqinya Olqanın oğlu. Atasının öldüyü ildə o, körpəlikdə idi, ona görə də anası hakimiyyəti aldı. Onun müstəqil hakimiyyətinə başladığı il dəqiq bilinmir. "Keçmiş illərin nağılı" 964-cü ildə Svyatoslavın ilk müstəqil addımlarından xəbər verir. O, 972-ci ildə peçeneqlər tərəfindən öldürülüb. I Yarapolk 972–978 100px Svyatoslav İqoreviçin oğlu. O, atasının ölümündən sonra Kiyevdə, qardaşları Oleq və Vladimir isə müvafiq olaraq Drevlyanlar arasında və Novqorodda hökmranlıq etməyə başladılar. Qardaşları ilə daxili müharibə nəticəsində 977-ci ildə Qədim Rusiya dövlətinin yeganə hökmdarı oldu, lakin artıq 978-ci ildə Rusiyaya qayıdan Vladimir tərəfindən öldürüldü. I Vladimir 978–1015 центр|безрамки|159x159px Svyatoslav İqoreviçin oğlu. Atasının rəhbərliyi altında Novqorodda padşahlığa göndərildi. 978-ci ildə qardaşı Yaropolkun öldürülməsindən sonra o, paytaxtı Kiyev olan Qədim Rusiya dövlətinin yeganə hökmdarı oldu. 1015-ci ildə ölümünə qədər hökmranlıq etdi I Svyatopolk 1015–1016 центр|безрамки|143x143px Müqəddəs Vladimirin oğlu. Vladimirin vəfatı zamanı o, Kiyevdə həbsdə idi, sərbəst buraxıldı və çox çətinlik çəkmədən taxta çıxdı. Daxili müharibə zamanı o, Boris, Gleb və Svyatoslav qardaşlarını öldürdü [K. 2], lakin artıq 1016-cı ildə Lyubiç döyüşündən sonra qardaşı Novqorod knyazı Yaroslav Vladimiroviç (Müdrik) tərəfindən Kiyevdən qovuldu. Yaroslav Mudrı 1016–1018 159x159px Vladimir Svyatoslaviç və Polotsk knyazı Roqneda Roqvolodovnanın oğlu. Atasının ölümü zamanı Novqorodda knyazlıq etdi. 1016-cı ildə Lyubiç döyüşündən sonra gedən daxili müharibə zamanı qardaşı Svyatopolkı Kiyevdən qovdu və Kiyev knyazlıq taxtını aldı.
1018-ci ildə Buq döyüşündə qardaşı Svyatopolk və Polşa knyazı Boleslav tərəfindən məğlub edildikdən sonra Kiyevi tərk etdi. I Svyatopolk (təkrar) 1018–1019 центр|безрамки|143x143px 1016-cı ildə Kiyevdən qaçdıqdan sonra Polşaya, qayınatası Şahzadə I Boleslav Cəsurun yanına getdi. 1018-ci ildə onunla birlikdə Kiyevə qarşı yürüş etdi, Buq döyüşündə qardaşı Yaroslavın qoşunlarını məğlub etdi və Kiyev taxtını geri aldı. Elə həmin il şəhər əhalisinin dəstəyi ilə Boleslavı Kiyevdən qovdu. 1019-cu ildə Alta çayı üzərindəki döyüşdə Varanqiya ordusu ilə qayıdan qardaşı Yaroslava uduzaraq Kiyevdən qaçdı. Onun sonrakı taleyi bəlli deyil. Yaroslav Mudrı (təkrar) 1019–1054 159x159px 1018-ci ildə Kiyevdən qaçdıqdan sonra Novqorodda Varanq ordusunu topladı, 1019-cu ildə Kiyevə qayıtdı, Alta çayı üzərindəki döyüşdə qardaşı Svyatopolku məğlub etdi, onu qovdu və nəhayət, Kiyev taxtına oturdu.
O, 1054-cü ildə ölümünə qədər knyazlıq etdi. İzyaslav Yaroslaviç 1054–1068 безрамки|210x210px Yaroslav Mudrının oğlu. O, atasının vəsiyyəti ilə ölümündən sonra Kiyevdə knyazlıq etməyə başladı. Eyni zamanda, qardaşları digər şəhərlərdə hökmranlıq etdilər: Svyatoslav — Çerniqovda, Vsevolod — Pereyaslavlda, İqor — Vladimirdə, Vyaçeslav — Smolenskdə. 1067-ci ildə qardaşları Svyatoslav və Vsevolodla birlikdə Nemiqa döyüşündə Polotsk knyazı Vseslav Bryaçislaviçi məğlub etdi, onu əsir götürdü, Kiyevə gətirdi və torpaq həbsxanaya saldı. Növbəti il, Alta çayında Polovtsiyalılara məğlub olduqdan və Kiyevə qayıtdıqdan sonra, o, şəhər əhalisinin tələbi ilə onlara silah verməkdən imtina etdi və Polotsk knyazı Vseslavı həbsdən azad edən və onu yerləşdirən xalq üsyanı ilə devrildi. Kiyevdə knyazlıq taxtında. Vseslav Bryaçislaviç 1068–1069 194x194px Kiyev taxtında Rurikoviçin Polotsk filialının bütün tarixində yeganə nümayəndəsi. Roqvolodun böyük nəvəsi, Vladimir Svyatoslaviçin nəvəsi və Bryaçislav İzyaslaviçin oğlu Roqneda. 1067-ci ildə Polotsk knyazı olan Nemiqa döyüşündə məğlub olduqdan sonra Kiyev knyazı İzyaslav Yaroslaviç tərəfindən tutuldu, Kiyevə gətirildi və torpaq həbsxanasına salındı. 1068-ci ildə xalq üsyanı nəticəsində İzyaslav devrildikdən sonra o, şəhər əhalisi tərəfindən həbsdən azad edildi və onlar tərəfindən Kiyevdə knyazlıq taxtına oturtuldu. Növbəti il ​​Polşaya əmisi oğlu knyaz II Boleslavın yanına qaçan İzyaslav ordu toplayıb Kiyevə yürüş edir. Kiyev ordusu ilə onları qarşılamağa çıxan Vseslav qəfildən ordusunu tərk edərək qaçır. 1071-ci ildə Polotsk knyazlığını geri ala bildi və 1101-ci ildə ölümünə qədər orada hökmranlıq etdi. İzyaslav Yaroslaviç (təkrar) 1069–1073 безрамки|210x210px 1068-ci ildə Kiyevlilər tərəfindən devrildikdən sonra Polşaya, əmisi oğlu knyaz II Boleslavın yanına qaçdı, ordu toplayıb Kiyevə yürüş etdi. Kiyev ordusu ilə onları qarşılamağa çıxan Vseslav qəfildən ordusunu tərk edərək qaçır. İzyaslavın Kiyevi işğal edən qardaşları Svyatoslav və Vsevolod İzyaslavdan tövbə edən Kiyevliləri cəzalandırmamağı xahiş etdi, lakin o, şəhərə gələndə 70 ən fəal vətəndaşı edam edən oğlu Mstislavı qabağa göndərdi.

1073-cü ildə o, qardaşları Çerniqov knyazı Svyatoslav və Pereyaslavl knyazı Vsevolodla mübahisə edir, onlar tərəfindən devrilir və Polşaya, oradan da Almaniyaya qaçır. Svyatoslav Yaroslaviç 1073–1076 251x251px Yaroslav Müdrik oğlu. 1054-cü ildə atasının ölümündən sonra vəsiyyəti ilə Çerniqov knyazlığını aldı. 1073-cü ildə bir qardaşı, Pereyaslav knyazı Vsevolod ilə birlikdə Kiyev knyazlıq taxtını tutan digər qardaşı İzyaslavı devirdi və Kiyevdən qovdu. 1076-cı ildə ölümünə qədər Kiyevdə hökmranlıq etdi. Vsevolod Yaroslaviç 1076–1077 159x159px Müdrik Yaroslavın oğlu. 1054-cü ildə atasının ölümündən sonra vəsiyyəti ilə Pereyaslavl knyazlığını aldı. 1073-cü ildə Çerniqov knyazı Svyatoslav bir qardaşı ilə birlikdə digər qardaşını İzyaslav devirdi və Kiyevdən qovdu. Eyni zamanda Svyatoslav Kiyev taxtına oturdu və Vsevolod Çerniqovdakı yerinə köçdü. O, 1076-cı ildə qardaşı Svyatoslavın ölümündən sonra Kiyev knyazlıq taxtını aldı, lakin altı aydan sonra onu Polyaklarla birlikdə Kiyevə köçərək Çerniqova qayıdan İzyaslava itirdi.

Kiyev knyazları arasında "Bütün Rusiyanın knyazı" titulunu daşıyan ilk tanınmışdır.. İzyaslav Yaroslaviç (üçüncü dəfə) 1077–1078 безрамки|210x210px П1073-cü ildə Svyatoslav və Vsevolod qardaşları tərəfindən Kiyevdən qovulduqdan sonra o, Polşada, Almaniyada və Romada dəstək axtarsa ​​da, onu ala bilmədi. Kiyevdə hökmranlıq edən qardaşı Svyatoslav 1076-cı ildə vəfat etdikdən sonra Polşada ordu toplaya bildi və Kiyevə köçdü, lakin bu yolda Svyatoslavdan sonra Kiyev taxtını tutan Vsevolodla sülh bağladı. Kiyevin hakimiyyəti yenidən İzyaslava keçdi və Vsevolod Çerniqova qayıtdı.

1078-ci ildə Vsevolodla birlikdə onların qardaşı oğulları, knyazlar Oleq Svyatoslaviç və Boris Vyaçeslaviçə qarşı vətəndaş çəkişmələrində iştirak etdi və Nezhatina Nivadakı döyüşdə öldü. Vsevolod Yaroslaviç (təkrar) 1078–1093 159x159px 1078-ci ildə Nezhatina Niva döyüşündə qardaşı İzyaslavın ölümündən sonra o, yenidən Kiyev taxtına oturdu.

O, 1093-cü ildə ölümünə qədər hökmranlıq etdi. Svyatopolk İzyaslaviç 1093–1113 центр|безрамки|208x208px İzyaslav Yaroslaviçin oğlu, Vsevolod Yaroslaviçin qardaşı oğlu. 1078-ci ildə atasının ölümü zamanı o, Novqorodda knyazlıq etdi və 1088-ci ildə əmisi Vsevolod Yaroslavoviçin rəhbərliyi altında Turova köçdü və 1093-cü ilə qədər orada hökmranlıq sürmüşdür. Böyük Hersoq Vsevolod ölən zaman onun yanında oğlu Vladimir idi, o, böyük hersoq taxtını ala bilərdi, lakin müharibə istəməyərək bu hüququ könüllü olaraq öz əmisi oğluna verdi.

O, 1113-cü ildə ölümünə qədər knyazlıq etdi. Vladimir Monomax 1113–1125 156x156px Vsevolod Yaroslaviçin oğlu, Svyatopolk İzyaslaviçin əmisi oğlu. 1093-cü ildə atasının ölümü zamanı Çerniqov knyazı olduğu üçün Kiyevdə idi, o, böyük hersoq taxtını ala bilərdi, lakin müharibə istəməyərək bu hüququ könüllü olaraq əmisi oğlu Svyatopolka verdi. Növbəti il ​​o, digər əmisi oğlu Oleq Svyatoslaviç tərəfindən Çerniqovdan qovuldu və Pereyaslavlda məskunlaşdı. 1113-cü ildə Svyatopolk İzyaslaviçin ölümündən sonra, nərdivan qanununa görə, böyük hersoq taxtını Svyatoslav Yaroslaviçin oğullarından biri — Davud və ya Oleq almalı idi, lakin üsyan edən Kiyev xalqı onu padşahlığa çağırdı.

1125-ci ildə ölümünə qədər hökmranlıq etdi. Böyük Mstislav 1125–1132 159x159px Vladimir Monomaxın oğlu. Atasının ölümü zamanı o, Belqorod knyazı idi və Çerniqov Svyatoslaviçlərin narazılığına səbəb olmayan Böyük Hersoq taxtını döyüşsüz miras aldı.

O, 1132-ci ildə ölümünə qədər knyazlıq etdi.Kiyev Rusunun müstəqil knyazlıqlara süqutu ən çox 1132-ci ildə baş verən Böyük Mstislavın ölüm ilinə aid edilir. Kiyev knyazlarının hakimiyyəti artıq digər rus knyazlıqları tərəfindən tanınmadı və titulun özü Rurikoviçlərin müxtəlif sülalə və ərazi birlikləri arasında mübarizə obyektinə çevrildi. Yaropolk Vladimiroviç 1132–1139 157x157px Vladimir Monomaxın oğlu, Böyük Mstislavın qardaşı. 1114-cü ildən Pereyaslavlda knyazlıq etdi. Qardaşının ölümündən sonra o, döyüşsüz böyük hersoq taxtını miras aldı.

O, 1139-cu ildə ölümünə qədər knyazlıq etdi. Vyaçeslav Vladimiroviç 1139 100px <small>Vladimir Monomaxın oğlu, Böyük Mstislavın qardaşı. 1113-cü ildə atasının Kiyevdə hökmranlığından sonra Smolenskdə əkilmişdir. 1127-ci ildə qardaşı Mstislavın hakimiyyəti dövründə Turov knyazı oldu. 1132-ci ildə qardaşı Yaropolk tərəfindən Pereyaslavla köçürüldü, lakin 1134-cü ildə qardaşı oğlu İzyaslavı oradan qovaraq, təkbaşına Turova qayıtdı. 1139-cu ilin fevralında Yaropolkun ölümündən sonra o, Kiyev taxtına oturdu, lakin bir ay sonra Çerniqov knyazı Vsevolod Olqoviç tərəfindən devrildi və Turova qayıtdı. Vsevolod Olqoviç 1139–1146 157x157px Rurikoviç sülaləsinin Olqoviç qolunun nümayəndəsi. Oleq Svyatoslaviçin oğlu, Kiyev Böyük Hersoqunun nəvəsi Svyatoslav Yaroslaviç (1073–1076). 1127-ci ildən Çerniqovda hökm sürdü. 1139-cu ilin martında Yaropolk Vladimiroviçin ölümündən bir ay sonra Kiyevdə öz qardaşını Vyaçeslav devirdi və böyük hersoqluq taxtına oturdu.

O, 1146-cı ildə ölümünə qədər knyazlıq etdi. İqor Olqoviç 1146 центр|безрамки|159x159px Rurikoviç sülaləsinin Olqoviç qolunun nümayəndəsi. Oleq Svyatoslaviçin oğlu, Kiyev Böyük Hersoq Svyatoslav Yaroslaviçin (1073–1076) nəvəsi, Vsevolod Olqoviçin qardaşı. O, 1146-cı ildə Vsevolodun ölümündən sonra böyük hersoq taxtına oturdu, lakin iki həftə sonra Kiyevlilərin tərəfinə keçdiyi Pereyaslavl knyazı İzyaslav Mstislaviç tərəfindən devrildi. Dörd gün Kiyev yaxınlığındakı bataqlıqlarda gizləndi, lakin tutuldu, şəhərə gətirildi və "kəsmə" edildi. Ağır xəstəlikdən sonra o, sərbəst buraxıldı və rahib kimi tonlandı, lakin növbəti il ​​qəzəbli Kiyev sakinləri tərəfindən öldürüldü. İzyaslav Mstislaviç 1146–1149 центр|безрамки|208x208px Rurikoviç sülaləsinin Mstislaviç-Monomaxoviç qolunun nümayəndəsi. Böyük Mstislavın oğlu. 1132-ci ildə atasının ölümü zamanı o, Polotsk knyazlığı idi, lakin tezliklə Pereyaslavlda, daha sonra Turovda padşahlığa köçürüldü, lakin artıq 1134-cü ildə oradan əmisi [ [Vyaçeslav Vladimiroviç|Vyaçeslav]] tərəfindən qovuldu. 1135–42-ci illərdə Vladimir-Volınskidə, 1142-ci ildən yenidən Pereyaslavlda hökmranlıq etmişdir. Böyük Hersoq Vsevolod Olqoviç 1146-cı ildə ölümündən iki həftə sonra Kiyev əhalisinin dəstəyi ilə öz qardaşını İqor Olqoviç devirdi və böyük knyazlıq taxtına oturdu.

1149-cu ildə başlanan daxili müharibə zamanı Pereyaslavl yaxınlığında dayısı Yuri Dolqoruki] tərəfindən məğlub edildi.  və Kiyev taxtını itirdi. Yuri Dolqoruki 1149–1150 159x159px Vladimir Monomaxın oğlu, Böyük Mstislav və Vyaçeslav Vladimiroviçin qardaşı. Rostov-Suzdal Knyazlığı uzun illər. 1149-cu ildə daxili müharibənin başlanğıcı zamanı Pereyaslavl yaxınlığında məğlub oldu qardaşı oğlu İzyaslav Mstislaviç və Kiyev taxtını işğal etdi.

1150-ci ildə İzyaslav qoşunlarının Kiyevə yaxınlaşması xəbəri ilə o, Oster şəhərinə qaçdı. Vyaçeslav Vladimiroviç(təkrar) 1150 100pxPeresopnitsa]] Volında. 1149-cu ildə o, qardaşı Yuri Dolqoruki ilə birləşərək İzyaslavı Kiyevdən qovmağa kömək etdi. Yuri Kiyevi Vyaçeslava vermək istəyirdi, lakin boyarlar Dolqorukini fikrindən daşındırdılar və Vyaçeslav Vışqorodda oturdu. 1150-ci ildə İzyaslav ordu toplayıb qara başlıqlılar ilə birlikdə Kiyevə doğru hərəkət edəndə Yuri Dolqoruki tələsik şəhərdən qaçdı. Kiyev knyazlıq taxtını Vyaçeslav tutdu, lakin İzyaslav Kiyevə gəldikdə, sonuncunun şəhər əhalisinin dəstəyini görərək, sülh yolu ilə ona tabe olmağa və Vışqoroda qayıtmağa razı oldu. İzyaslav Mstislaviç(təkrar) 1150 центр|безрамки|208x208px <small>1150-ci ildə ordu topladı və qara başlıqlılar ilə birlikdə Kiyevə doğru hərəkət etdi. Yuri Dolqoruki tələsik şəhərdən qaçdı və Kiyev knyazlıq taxtını Vyaçeslav Vladimiroviç tutdu. Kiyevə gəldikdən sonra, Kiyev əhalisinin dəstəyinə arxalanaraq, Vyaçeslavı dinc yolla təslim olmağa və Vışqoroda qayıtmağa inandırdı.

Elə həmin il Yuri Dolqorukinin Davıdoviçlər və Olqoviçlər ilə birləşərək şərqdən Kiyevə getdiyini öyrənərək, müttəfiqi Qalisiya şahzadəsi [ [Vladimir Volodareviç]] — qərbdən İzyaslav Vışqoroddan əmi Vyaçeslav Vladimiroviçi yenidən Kiyevə çağırdı, onu böyük knyaz kimi tanıdı və özü də Yuri və müttəfiqlərini məğlub etmək ümidi ilə Qaliç qoşunlarına qarşı hərəkət etdi. bir tərəfindən. Olşanitsa çayı üzərindəki döyüşdə məğlub olub, Kiyevə qayıdıb. Tezliklə Yuri qoşunlarının şərqdən yaxınlaşması xəbəri ilə İzyaslav Vladimirə, Vyaçeslav isə Vışqoroda qaçdı. Yuri Dolqoruki  (təkrar) 1150–1151 159x159px Oster şəhərinə qaçdıqdan sonra Davıdoviçlər, Olqoviçi və Qalisiya knyazlığı ilə birləşərək Vladimir Volodareviç Kiyevə hücum etdi. Olşanitsa çayı üzərindəki döyüşdə İzyaslav Qaliç qoşunlarından məğlub olduqdan sonra şərqdən ordusu ilə Kiyevə yaxınlaşaraq İzyaslav və Vyaçeslavı şəhəri tərk etməyə məcbur etdi.

İzyaslav tezliklə Macarıstan kralı II Gezanın dəstəyini aldı və ona göndərilmiş macar dəstəsi ilə birlikdə 1151-ci ildə Yurini Kiyevdən qaçmağa məcbur etdi. İzyaslav Mstislaviç  (üçüncü dəfə həmkarla birlikdə) 1151–1154 центр|безрамки|208x208pxVladimirə qaçan İzyaslav tezliklə Macarıstan kralı II Gezanın dəstəyini ala bildi, ondan macar qoşunlarının bir dəstəsini aldı və onların köməyi ilə Yuri Dolqorukini Kiyevdən Ostersky.

Kiyevi işğal etdikdən sonra növbəti gün İzyaslav Vışqoroddan olan əmisi Vyaçeslav Vladimiroviçi özünə həmsöhbət etmək üçün çağırdı.

İzyaslav 1154-cü ilin noyabrında ölümünə qədər Kiyevdə hökmranlıq etdi. Bundan sonra Çerniqov knyazı İzyaslav Davıdoviç taxt-taca oturmağa cəhd etdi, lakin Vyaçeslav onu Kiyevə buraxmadı və digər qardaşı oğlunu — Smolensk knyazlığı Rostislav Mstislaviç çağırdı. , İzyaslav da onu böyük həmkarı kimi tanıdı. Ancaq bir ay sonra Vyaçeslav öldü. Vyaçeslav Vladimiroviç  (üçüncü dəfə həmsədr kimi) 1151–1154 100px Rostislav Mstislaviç 1154 центр|безрамки|154x154pxRurikoviç sülaləsinin Mstislaviç-Monomaxoviç qolunun nümayəndəsi. Böyük Mstislavın oğlu, İzyaslav Mstislaviçin qardaşı. Uzun müddət Smolensk Knyazlığı idi. Qardaşı İzyaslavın ölümündən sonra sonuncunun həmkarı Vyaçeslav Vladimiroviç Rostislavı həmkarı kimi Kiyevdə hökmdar olmağa çağırdı. Kiyevə gəldikdən sonra, Rostislav, əvvəllər olduğu kimi, İzyaslav Vyaçeslavı böyük hökmdar kimi tanıdı, lakin bir ay sonra Vyaçeslav öldü və Rostislav knyazlığın yeganə hökmdarı oldu.

Demək olar ki, dərhal Yuri Dolqoruki Çerniqov knyazı İzyaslav Davıdoviç ilə ittifaqda ona qarşı çıxdı. Çerniqov döyüşündə Rostislavın qoşunları İzyaslav tərəfindən məğlub edilir və Rostislav Smolenskə qaçır, Kiyev isə İzyaslav tərəfindən işğal edilir. İzyaslav Davıdoviç 1154–1155 100px Rurikoviç sülaləsinin Davıdoviç qolunun nümayəndəsi. Çerniqov knyazının oğlu David Svyatoslaviç, Kiyev Böyük Hersoqunun nəvəsi Svyatoslav Yaroslaviç (1073–1076). 1151-ci ildən — Çerniqov knyazı. 1154-cü ilin noyabrında İzyaslav Mstislaviç vəfat etdikdən sonra o, Kiyev taxtını tutmağa çalışdı, lakin İzyaslavın qardaşı Smolenskə üstünlük verən Vyaçeslav Vladimiroviç tərəfindən şəhərə buraxılmadı. knyaz, [[Rostislav Mstislaviç] birgə hökmdar kimi. |Rostislav Mstislaviç]]. Vyaçeslavın ölümündən sonra Rostislav Mstislaviçi məğlub edərək, onu Smolenskə qaçmağa məcbur etdi və özü də Kiyevdə knyazlıq taxtına oturdu.

Smolenskdə Rostislav İzyaslavın müttəfiqi Rostov knyazı Yuri Dolqoruki tərəfindən hücuma məruz qaldı və onunla döyüşdən yayınaraq, onun böyüklüyünü və Kiyevə olan hüquqlarını tanıdı. Yuri Dolqorukinin qoşunları Kiyevə gələndə İzyaslav şəhəri döyüşsüz müttəfiqinə verməyə və Çerniqova qayıtmağa məcbur oldu. Yuri Dolqoruki  (üçüncü dəfə) 1155–1157 159x159pxİzyaslav Mstislavoviç və Vyaçeslav Vladimiroviç ölümündən sonra Smolensk torpaqları vasitəsilə yeni Kiyev knyazı Rostislav Mstislavoviçə qarşı çıxdılar. Hələ Yuri qoşunları ilə görüşməzdən əvvəl Rostislav cənubda Kiyev taxtını tutan Çerniqov knyazı İzyaslav Davıdoviç tərəfindən məğlub edildi. Smolenskdə Yuri ilə döyüşdən yayınan Rostislav onun böyüklüyünü və Kiyevə olan hüquqlarını tanıdı. Dolqoruki Kiyevə gəldikdən sonra İzyaslav Davıdoviç də eyni şeyi etdi, o, Kiyev taxtını ona verdi və Çerniqova qayıtdı.

1157-ci ildə ölümünə qədər Kiyevdə hökmranlıq etdi. Onun Kiyev boyarları tərəfindən zəhərləndiyi barədə versiya var. İzyaslav Davıdoviç  (təkrar) 1157–1158 100px Yuri Dolqorukinin ölümündən sonra kiyevlilərin dəstəyi ilə o, böyük hersoqluq taxtına oturdu.

Volın knyazı Mstislav İzyaslaviçin ittifaqına qarşı daha bir daxili müharibənin başlanması zamanı Qalisiya knyazı  Yaroslav Osmomısl və Peresopnitsiya knyazı Vladimir Andreyeviç Belqorod yaxınlığında Mstislav İzyaslaviç tərəfindən məğlub edildi və Kiyevdən Vyatyaçilərin torpaqlarına qaçdı. Mstislav İzyaslaviç 1158–1159 центр|безрамки|182x182px Rürik sülaləsinin Mstislaviç—Monomaxoviç qolunun nümayəndəsi. Kiyev Böyük Hersoqunun oğlu İzyaslav Mstislavoviç (1146–1149; 1150; 1151–1154). Volın Knyazlığı 1157-ci ildən. Qalisiya knyazı Yaroslav Osmomısl və Peresopnitsa knyazı Vladimir Andreyeviç ilə ittifaqda Rusda daxili müharibə (1158-1161) daha bir daxili müharibənin başlanması zamanı. Kiyev knyazı İzyaslav Davıdoviçə qarşı çıxdı, onu Belqorod yaxınlığında məğlub etdi və Kiyev taxtını aldı.

O, böyük əmisi Rostislav Mstislaviçi yenidən Kiyevdə padşahlığa dəvət etdi və danışıqlardan sonra taxt-tacı ona verdi. Rostislav Mstislaviç  (təkrar) 1159–1161 центр|безрамки|154x154px İzyaslav Belqorod yaxınlığında məğlub olduqdan və Kiyevdən qaçdıqdan sonra Kiyev taxtına oturan Mstislav İzyaslavoviç bir sıra şərtlər irəli sürərək onu ailənin böyüyü kimi padşahlığa dəvət etdi. Çətin danışıqlardan sonra o, təklifi qəbul edərək Kiyevə qayıdır.

1161-ci ildə İzyaslavın qoşunları Kiyevə yaxınlaşanda o, şəhərdən Belqoroda qaçdı. İzyaslav Davıdoviç  (üçüncü dəfə) 1161 100px 1159-cu ildə Kiyevdən Vyatiçi torpağına qaçdıqdan sonra orada Qalisiya-Voliniya dəstəsi tərəfindən məğlub oldu. Buna cavab olaraq o, polovtsiyalılarla birlikdə Smolensk knyazlığına yürüş etdi və knyazlar Severski, Kurski və Vşijski getdikdən sonra tərəfinə keçdi, Pereyaslavlda Qleb Yuryeviç uğursuz mühasirəyə aldı və qəfil zərbə ilə Kiyevi tutdu və Rostislavı Belqoroda qaçmağa məcbur etdi.

İzyaslav Belqorodda bir ay Rostislavı mühasirəyə alarkən Mstislav İzyaslaviç, Rürik Rostislaviç komandanlığı altında onun rəqiblərinin ordusu, Vladimir Andreeviç və Vasilko Yurieviça. Polovtsiyalılar tərəfindən tərk edilmiş İzyaslav qaçmağa çalışsa da, qara başlıqlılar tərəfindən yaxalandı, döyüşdə ölümcül yaralandı və tezliklə vəfat etdi. Rostislav Mstislaviç  (üçüncü dəfə) 1161–1167 центр|безрамки|154x154px Kiyevdən qaçdıqdan sonra bir ay Belqorodda İzyaslavın mühasirəsinə tab gətirdi. Ona müttəfiq olan knyazların ordusu yaxınlaşdıqdan, geri çəkildikdən və İzyaslavın ölümündən sonra onların dəvəti ilə Kiyevə qayıtdı.

1167-ci ildə ölümünə qədər hökmranlıq etdi. Владимир Мстиславич 1167 центр|безрамки|110x110px Rürik sülaləsinin Mstislaviç-Monomaxoviç qolunun nümayəndəsi. Böyük Mstislavın oğlu, İzyaslav Mstislaviç və Rostislav Mstislaviçin qardaşı. 1167-ci ildə Trepolda hökmdarlıq etmişdir. Qardaşının ölümündən sonra oЩавелева Н. И. Древняя Русь в "Польской истории" Яна Длугоша. М., 2004. С. 326., Monomaxoviçlər ailəsinin böyüyü idi.

Onun 1167-ci ildəki qısa hakimiyyəti şübhəlidirПСРЛ, т. VI, вып. 1, стб. 234, 236. — Lavrentyev salnaməsi və Yan Dluqoşa görə, o, demək olar ki, dərhal Kiyevdən qovulmuş və Mstislav İzyaslaviç özü taxtda oturmuşdur. İpatiev salnaməsində onun hökmranlığı ümumiyyətlə qeyd olunmurПСРЛ, т. I, стб. 353–354.. Mstislav İzyaslaviç  (təkrarla) 1167–1169 центр|безрамки|182x182pxRostislav Mstislaviç ölümündən sonra Monomaxoviçlər ailəsində ən böyüyünün Vladimir Mstislaviç olmasına baxmayaraq, Mstislav digər knyazların dəstəyini ala bildi. Kiyevlilər və qara başlıqlar və Kiyev taxtını ələ keçirdilər, əmisi Vladimiri yerindən qoydular və Vışqorodda onu mühasirəyə aldılar.

1169-cu ildə onun siyasəti nəticəsində Mstislavın güclənməsindən qorxaraq Yuri Dolqorukinin oğlu Vladimir-Suzdal Knyazlığı [[Andrey Yuryeviç Boqolyubski|Andrey Boqolyubski] ] oğlu Mstislav başçılığı ilə böyük bir ordu topladı, Kiyevi fırtına ilə ələ keçirdi və talan etdi. Mstislav İzyaslaviç Volına qaçmağa məcbur oldu.Andrey Boqolyubski Kiyevi ələ keçirən ilk knyaz idi və "Böyük Hersoq" titulunu qəbul etsə də, orada şəxsən hökmranlıq etmədi və onu daha yaşlı qohumuna deyil, himayədarına verdi.Ключевский В. О. Курс русской истории. Лекция XVIII.  Ağsaqqallığın tanınması indi yalnız bu və ya digər şahzadənin şəxsiyyətindən asılı idi və onun şəhərinə bağlı deyildi. Bu andan etibarən mərkəzi Vladimirdə olan Şimal-Şərqi Rusiya ən nüfuzlu rus torpaqlarından birinə çevrildi. Nominal olaraq, Kiyev hələ də ən qədim masa olaraq qaldı və "bütün Rus" knyazları titulu həyatları boyunca buraya gələn knyazlara bağlanmağa davam etdi, lakin sonrakı dövrlərdə böyük Suzdal və Volın knyazları Kiyevi köçürməyə üstünlük verdilər həmçinin onların ikinci dərəcəli qohumları və Çerniqov və Smolensk knyazları — daha çox şəxsən və ya birgə hökumətdə idarə edirdilər. Глеб Юрьевич 1169–1170центр|безрамки|214x214pxПредставитель ветви Юрьевичей—Мономаховичей династии Рюриковичей. Сын Юрия Долгорукого, брат Андрея Боголюбского. С 1155 года — переяславский князь. После взятия Киева в 1169 году ростово-суздальским войском был оставлен сыном Андрея Боголюбского Мстиславом княжить в Киеве.

В 1170 году Мстислав Изяславович вместе со своим братом Ярославом, галицкими, туровскими, городенскими полками и чёрными клобуками подошёл к Киеву и, воспользовавшись отъездом Глеба в Переяславль, занял город. Мстислав Изяславич  (в третий раз) 1170 центр|безрамки|182x182px В 1170 году вместе со своим братом Ярославом, галицкими, туровскими, городенскими полками и чёрными клобуками подошёл к Киеву и, воспользовавшись отъездом Глеба в Переяславль, занял город.

После взятия Киева вместе с союзниками осадил в Вышгороде союзника Андрея Боголюбского Давыда Ростиславича. В результате неудачной осады Мстислава стали покидать полки союзных ему князей, был вынужден отойти к Золотым воротам в Киеве и встать в оборону. Узнав о переправе через Днепр Глеба Юрьевича с половцами, оставил Киев и ушёл на Волынь, где вскоре умер. Глеб Юрьевич  (təkrar) 1170–1171 центр|безрамки|214x214px После занятия Мстиславом Киева собрал в Переяславле войско, включавшее и половцев, и, воспользовавшись неудачной осадой Мстиславом Вышгорода, пошёл на Киев. Мстислав, узнав о переправе войск Глеба через Днепр отступил из города на Волынь.

Правил до своей смерти в 1171 году. Существует версия, что он, как и его отец Юрий Долгорукий, был отравлен киевскими боярами. Владимир Мстиславич  (təkrar) 1171 центр|безрамки|110x110px После смерти Глеба Юрьевича был призван своими племянниками Давыдом и Мстиславом Ростиславичами на великое княжение в Киев. Занял Киев тайком от Ярослава Изяславича и от Андрея Боголюбского.

Андрей Боголюбский требовал от Владимира покинуть стол великого князя. Не дождавшись насильственного изгнания с великого стола, Владимир умер прокняжив менее трёх месяцев.. Михалко Юрьевич 1171 центр|безрамки|152x152px Представитель ветви Юрьевичей—Мономаховичей династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского Юрия Долгорукого (1149–1150, 1150–1151, 1155–1157), брат Андрея Боголюбского и великого князя киевского Глеба Юрьевича (1169–1170, 1170–1171). Занял великокняжеский престол после смерти Владимира Мстиславича, но Андрей Боголюбский прислал княжить в Киев смоленского князя Романа Ростиславича. Роман Ростиславич 1171–1173 центр|безрамки|160x160px Представитель смоленских Ростиславичей (ветвь Мстиславичей—Мономаховичей) династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского Ростислава Мстиславича (1154, 1159–1161, 1161–1167). С 1167 года — смоленский князь. Был посажен на киевское княжение Андреем Боголюбским после смерти великих князей киевских Глеба Юрьевича и Владимира Мстиславича в 1171 году.

В 1173 году отказался выдать Андрею Боголюбскому бояр, подозреваемых в убийстве князя Глеба Юрьевича, после чего, по требованию разгневанного отказом Андрея, удалился из Киева в Смоленск. Всеволод Большое Гнездо 1173 159x159px Представитель ветви Юрьевичей—Мономаховичей династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского Юрия Долгорукого (1149–1150, 1150–1151, 1155–1157), брат Андрея Боголюбского и великих князей киевских Глеба Юрьевича (1169–1170, 1170–1171) и Михалко Юрьевича (1171, 1173).

После изгнания из Киева Романа Ростиславича на киевский престол Андреем Боголюбским был назначен Михалко Юрьевич, но тот в Киев не поехал, направив туда своего брата Всеволода с племянником Ярополком РостиславичемНекоторые историки на этом основании называют Всеволода Большое Гнездо и Ярополка Ростиславича соправителями.

Через 5 недель после вокняжения Всеволода изгнанные раннее смоленские Ростиславовичи, братья Романа Ростиславича — Рюрик, Давыд и Мстислав, ночью тайно въехали в Киев и, захватив Всеволода и Ярополка, посадили в Киеве своего брата Рюрика.

Из плена Всеволод и Ярополк были или выкупленыПятнов А. П. Киев и Киевская земля в 1167–1173 гг. братом Михаилом или обменены на галицкого княжича Владимира.

Впоследствии, в 1176–1212 годах, княжил во Владимире. Начиная с 1186 года в Лаврентьевской летописи последовательно именуется "великим князем [Владимирским]" — первый из владимирских князей носивший такой титул постоянно. Рюрик Ростиславич 1173 центр|безрамки|158x158px Представитель смоленских Ростиславичей (ветвь Мстиславичей—Мономаховичей) династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского Ростислава Мстиславича (1154, 1159–1161, 1161–1167), брат великого князя киевского Романа Ростиславича (1171–1173, 1174–1176). С 1167 года княжил в Овруче.

Через 5 недель после изгнания из Киева своего брата Романа Ростиславича и вокняжения Всеволода вместе со своими братьями Давыдом и Мстиславом ночью тайно въехал в Киев и, захватив Всеволода и Ярополка, сел в Киеве.

Вскоре, при приближении к Киеву войска Андрея Боголюбского под командованием его сына Юрия и воеводы Бориса Жидиславича бежал из города и сел в оборону в Белгороде. Ярослав Изяславич 1173–1174 100px Представитель ветви Мстиславичей—Мономаховичей династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского Изяслава Мстиславича (1146–1149, 1150, 1151–1154), брат великого князя киевского Мстислава Изяславича (1158–1159, 1167–1169, 1170). С 1157 года княжил в Луцке.

После изгнания из Киева Рюрик заперся в Белгороде, Мстислав — в Вышгороде, а Давыд отправился на Волынь просить помощи у Ярослава. Возглавивший к этому моменту по старшинству войско союзников Андрея Боголюбского черниговский князь Святослав Всеволодович осадил Мстислава в Вышгороде, когда к Киеву подошло волынское войско под командованием Ярослава. После переговоров с смоленскими Ростиславовичами и черниговскими Ольговичами Ярослав занял сторону первых, пообещавших ему киевского княжение. В результате войско союзников Андрея Боголюбского было разбито и отступило.

Однако, вскоре черниговский князь Святослав Всеволодович внезапно напал на Киев и Ярослав был вынужден бежать обратно в Луцк. Святослав Всеволодович 1174 центр|безрамки|288x288px Представитель ветви Ольговичей династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского Всеволода Ольговича (1139–1146). С 1164 года княжил в Чернигове.

При подходе к Киеву в 1173 году возглавил войско союзников Андрея Боголюбского, изгнавшее Ростиславовичей из Киева и осадившее Мстислава Ростиславича в Вышгороде. После приближении к Киеву волынского войска Ярослава Изяславича и поражения от противников отступил от Киева, но вскоре самостоятельно двинулся к Киеву, изгнал из него Ярослава Изяславича и занял княжеский престол.

Однако, вскоре был вынужден покинуть Киев, так как на его вотчину — Черниговское княжество, совершил нападение его двоюродный брат Олег Северский. Ярослав Изяславич  (təkrar) 1174 100px Узнав, что изгнавший его Святослав покинул город для войны с Олегом Северским, без боя занял Киев.

Вскоре после смерти Андрея Боголюбского, узнав о подходе на помощь к Ростиславовичам их брата смоленского князя Романа Ростиславича, добровольно уступил ему Киев, а сам опять удалился в Луцк. Умер до 1180 годаПод 1180 годом Ипатьевская летопись упоминает уже сыновей Ярослава Всеволода и Ингваря, в связи с чем историки обычно датируют смерть Ярослава 1180 годом.. Роман Ростиславич(təkrar) 1174–1176 центр|безрамки|160x160px При подходе к Киеву на подмогу своим братьям Ростиславовичам княжеский престол был ему добровольно уступлен Ярославом Изяславичем.

После поражения от половцев по вине его брата Давыда Ростиславича отказался наказать его по требованию черниговского князя Святослава Всеволодовича. В ответ братья Святослава Ярослав и Олег перешли Днепр, склонили на свою сторону трипольского князя Мстислава Владимировича. Узнав об это Роман покинул Киев и переехал в Белгород. Святослав Всеволодович(təkrar) 1176–1181 центр|безрамки|288x288px После поражения от половцев по вине брата киевского князя Давыда Ростиславича потребовал от Романа Ростиславича наказать виновника, и после отказа отправил своих братьев за Днепр, где они принудили перейти на их сторону трипольского князя Мстислава Владимировича. Узнав об это Роман покинул Киев и переехал в Белгород, а Святослав повторно занял киевский княжеский престол, однако княжество вокруг Киева остались в руках Ростиславовичей.

В 1180 году, после стычки с Давыдом Ростиславовичем, опасаясь за свою безопасность в Киеве и намереваясь собрать войско для изгнания Ростиславовичей с киевской земли выехал в Чернигов. Рюрик Ростиславич(təkrar) 1181 центр|безрамки|158x158px В 1180 году, после стычки с Давыдом Ростиславовичем, опасаясь за свою безопасность в Киеве и намереваясь собрать войско для изгнания Ростиславовичей с киевской земли Святослав Всеволодович выехал в Чернигов и Рюрик занял город.

После своего северного похода Святослав двинулся на Киев. При его приближении Рюрик покинул город и ушёл в Белгород. Святослав Всеволодович(в третий раз) 1181–1194 центр|безрамки|288x288px После своего северного похода двинулся на Киев. При его приближении Рюрик ушёл в Белгород и Святослав без боя занял город.

Правил до своей смерти в 1194 году. Рюрик Ростиславич(в третий раз) 1194–1202 центр|безрамки|158x158px Занял киевский престол после смерти Святослава Всеволодовича с согласия великого князя владимирского Всеволода Большое Гнездо (1176–1212)

В 1196 году из-за уделов в Поросье Всеволод спровоцировал ссору Рюрика и волынского князя Романа Мстсилавовича. В ходе многолетней распри, в 1202 году Роману удалось собрать против Рюрика большое войско, включавшее чёрных клобуков. При подходе его войска к Киеву горожане открыли ворота, и он занял Подол. После переговоров Рюрик покинул Киев и уехал в Овруч. Роман Мстиславич 1202 центр|безрамки|183x183px Представитель ветви Мстиславичей—Мономаховичей династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского Мстислава Изяславича (1158–1159, 1167–1169, 1170). Князь волынский (1170–1187, 1188–1199), галицкий (1188), с 1199 года — первый галицко-волынский князь.
В ходе многолетней распри с Рюриком в 1202 году Роман занял Подол и вынудил Рюрика после переговоров покинуть Киев. Однако, сам княжить в Киеве не остался, посадив на киевский престол своего племянника луцкого князя Ингваря Ярославича. Близкая Всеволоду Большое Гнездо, чьё старшинство признавал Рюрик, Лаврентьевская летопись сообщает, что Ингваря посадили на княжение Всеволод и Роман.

С 1201 по 1205 год Роман фактически сажал своих ставленников на киевский стол (в отличие от Андрея Боголюбского в аналогичной ситуации 30-летней давности, он лично приходил для этого в Киевское княжество). Несмотря на то, что он не правил в Киеве, современниками он воспринимался как киевский князь. В Ипатьевской летописи он включён в перечень киевских князей (между Рюриком и Мстиславом Романовичем)(ПСРЛ. Т. II, стб. 2) Галицко-волынский летописец титулует его "самодержцем всея Руси" и называет "(царём) всей Руской земли". Ингварь Ярославич 1202–1203 центр|безрамки|172x172px Представитель ветви Мстиславичей—Мономаховичей династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского Ярослава Изяславича (1173–1174, 1174). Князь луцкий с 1180 года.

Был посажен на престол в Киеве своим дядей князем Романом Галицким после изгнания Рюрика.

Уже 2 января 1203 года Рюрик Ростиславич в союзе с Ольговичами и половцами взял Киев, подвергнув его разграблению. Роль Ингваря в этих событиях не освещается источниками — возможно, он бежал из города ещё до начала осады. Рюрик Ростиславич(в четвёртый раз) 1203–1204Роман постриг Рюрика в монахи в 6713 году по Лаврентьевской летописи (ПСРЛ, т. I, стб. 420) (в Новгородской первой младшего извода и Троицкой летописях зима 6711 года (ПСРЛ, т. III, с. 240; Троицкая летопись. С. 286), в Софийской первой летописи 6712 год (ПСРЛ, т. VI, вып. 1, стб. 260). центр|безрамки|158x158px 2 января 1203 года Рюрик Ростиславич в союзе с Ольговичами и половцами взял Киев, подвергнув его разграблению, но уже в феврале Роман Галицкий осадил Рюрика в Овруче. В результате был заключён мир, по которому Рюрик вернулся в Киев ценой отречения от Ольговичей и половцев и признания старшинства не только Всеволода Большое Гнездо, но и детей его, то есть отказавшись от старшинства в роде и после смерти Всеволода.

В 1203 году Рюрик принял участие в большом походе южнорусских князей на половцев, организованном Романом ГалицкимВ Лаврентьевской летописи, являющейся основным источником по событиям, события 1203–1205 годов помещены под единой датой 6711, в связи с чем этот зимний поход и последующие события часто относят к 1203 г. См. Бережков Н. Г. Хронология русского летописания. М. 1963. С. 87 (комментарий к статье 6711 года Лаврентьевской летописи).. На обратном пути Роман и Рюрик с сыновьями остановились в Треполе и начали переговоры о распределении волостей, но к соглашению не пришли. В ходе переговоров Роман арестовал Рюрика и его сыновей. Рюрика он постриг в монахи, а его двух сыновей увёл как пленников в Галич, но после переговоров с Всеволодом Большое Гнездо отпустил их, при этом старший, Ростислав Рюрикович, женатый на дочери Всеволода Большое Гнездо, стал киевским князем. Ростислав РюриковичВ Большой российской энциклопедии в списке правителей России под 1204 годом после Рюрика и перед его сыном Ростиславом фигурирует Ингварь Ярославич. 1204–1205 215x215px Представитель смоленских Ростиславичей (ветвь Мстиславичей—Мономаховичей) династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского Рюрика Ростиславича (1173, 1181, 1194–1202, 1202–1203, 1205–1206, 1207–1210). С 1195 года княжил в Торческе.

В 1204 году во время переговоров в Треполе с Романом Галичским был схвачен вместе со своим отцом великим князем киевским Рюриком Ростиславовичем. Был увезён в качестве пленника в Галич, но после переговоров Романа с тестем Ростислава Всеволодом Большое Гнездо, был освобождён и посажен в Киеве на место постриженного в монахи своего отца.

В июне 1205 года Роман Галичский был убит в бою во время своего похода в Польшу. Узнав об этом отец Ростислава Рюрик скинул монашескую рясу и объявил себя великим князем киевским взамен своего сына. Рюрик Ростиславич(в пятый раз) 1205–1206 центр|безрамки|158x158px После известия о гибели Романа Галичского в июне 1205 года скинул монашескую рясу и объявил себя киевским князем взамен своего сына.

В 1206 году Киев занял черниговский князь Всеволод Святославич Чермный, а Рюрик в очередной раз уехал в Овручь. Всеволод Чермный 1206центр|безрамки|191x191px] Представитель ветви Ольговичей династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского Святослава Всеволодовича (1174, 1176–1181, 1181–1194). С 1202 года княжил в Чернигове.

Занял Киев в 1206 году. Но в том же году Рюрик, соединясь с сыновьями и племянниками, выгнал Ольговичей из Киева. Рюрик Ростиславич(в шестой раз) 1206–1207 центр|безрамки|158x158px Объединившись в Овруче со своими сыновьями и племянниками, выгнал Всеволода из Киева.

Всеволод Чермный явился зимою с братьями и половцами добывать Киева, стоял под ним три недели, но не мог взять и ушёл назад ни с чем. В 1207 году Всеволод Чермный, соединившись со Святополчичами Туровскими и Владимиром Игоревичем Галицким, приступил к Киеву и Рюрик вновь бежал в Овруч. Всеволод Чермный(təkrar) 1207 центр|безрамки|191x191px В 1207 году, соединившись со Святополчичами Туровскими и Владимиром Игоревичем Галицким, приступил к Киеву и Рюрик вновь бежал в Овруч.

В том же году Рюрик внезапно явился к Киеву и выгнал из него Чермного. Рюрик Ростиславич(в седьмой раз) 1207–1210 центр|безрамки|158x158px Осенью 1207 года внезапно явился к Киеву и выгнал из него Чермного.

В ходе переговоров в 1210 году при посредничестве Всеволода Большое Гнездо уступил Киев Всеволоду Чермному, а сам перешёл в Чернигов, где умер спустя два года. Всеволод Чермный(в третий раз) 1210–1212(1210–1214)Возможно, Всеволод был изгнан из Киева Мстиславом Удатным осенью 1214 года (в Новгородских первой и четвёртой летописях, а также Никоновской это событие описано под 6722 годом (ПСРЛ, т. III, стр. 53; т. IV, с. 185, т. X, с. 67), в Софийской первой летописи явно ошибочно под 6703 годом и вторично под 6723 годом (ПСРЛ, т. VI, вып. 1, стб. 250, 263), в Тверской летописи дважды — под 6720 и 6722, в Воскресенской летописи под 6720 годом (ПСРЛ, т. VII, стр. 118, 235, т. XV, стб. 312, 314). Данные внутрилетописной реконструкции говорят за 1214 год, например, 1 февраля мартовского 6722 (1215) года было воскресеньем, как и указано в Новгородской первой летописи, а в Ипатьевской летописи Всеволод указан как киевский князь под 6719 годом (ПСРЛ, т. II, стб. 729), что в её хронологии соответствует 1214 году (Майоров А. В. Галицко-Волынская Русь. СПб, 2001. С. 411). Однако по Н. Г. Бережкову, основывающемуся на сравнении данных Новгородских летописей с ливонскими хрониками, это 1212 год. центр|безрамки|191x191px В ходе переговоров в 1210 году при посредничестве Всеволода Большое Гнездо получил Киев, уступив Рюрику Ростиславовичу свою вотчину Чернигов.

После смерти Рюрика Ростиславича на черниговском княжении в 1212 (или 1214) году и Всеволода Большое Гнездо попытался лишить смоленских князей уделов в Южной Руси, но они обратились за помощью к новгородскому князю Мстиславу Удатному, которой двинулся на юг и взял Вышгород, после чего Всеволод Чермный сам покинул Киев и уехал в Чернигов. Мстислав вначале, на короткое время посадил в Киеве Ингваря ЯрославовичаГреков И. Б., Шахмагонов Ф. Ф. Мир истории. Русские земли в XIII–XV веках. М.: Молодая гвардия, 1988. ISBN 5-235-00702-6, а после заключения мира с черниговцами — Мстислава Старого. Ингварь ЯрославичЕго краткое правление после изгнания Всеволода упомянуто в Воскресенской летописи (ПСРЛ, т. VII, с. 118, 235). (təkrar) 1212(1214) центр|безрамки|172x172px После изгнания Всеволода из Киева был на короткое время посажен в Киеве Мстиславом Удатным, но после заключения мира с черниговцами, уехал обратно в Луцк, а киевский престол занял Мстислав Романович Старый. Мстислав Романович Старый 1212–1223(1214–1223) центр|безрамки|110x110px Представитель смоленских Ростиславичей (ветвь Мстиславичей—Мономаховичей) династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского Романа Ростиславича (1171–1173, 1174–1176). С 1197 года княжил в Смоленске.

После изгнания Всеволода из Киева и короткого правления Ингваря Ярославовича был посажен на киевский престол Мстиславом Удатным.

В 1223 году, через 3 дня после поражения в битве на Калке, был захвачен монголами в плен и убит. Владимир Рюрикович 1223–1235 центр|безрамки|147x147px Представитель смоленских Ростиславичей (ветвь Мстиславичей—Мономаховичей) династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского Рюрика Ростиславича (1173, 1181, 1194–1202, 1202–1203, 1205–1206, 1207–1210), брат великого князя киевского Ростислава Рюриковича (1204–1205). С 1219 года княжил в Овруче.

Занял киевское княжение после гибели Мстислава Старого.

В ходе междоусобицы в Южной Руси в 1235 году вместе с Даниилом Галицким осадил Чернигов, но был разбит под Торческом, отступил в Киев, но был в нём взят в плен к половцам и лишился киевского княжения в пользу Изяслава. Изяслав (Мстиславич или Владимирович) 1235–1236 центр|безрамки|149x149pxВ ранних летописях (Ипатьевской и Новгородской первой) назван без отчестваПСРЛ, т. II, стб. 772, т. III, с. 74., в Лаврентьевской вовсе не упоминается. Назван Изяславом Мстиславичем в Новгородской четвёртой, Софийской первойПСРЛ, т. IV, стр. 214; т. VI, вып. 1, стб. 287. и Московско-академической летописях. В Тверской летописи он назван сыном Мстислава Романовича Храброго (при этом в Никоновской и Воскресенской — внуком Романа РостиславичаПСРЛ, т. VII, с. 138, 236; т. X, с. 104; XV, стб. 364.), но такого князя не было (в Воскресенской — назван сыном Мстислава Старого). Согласно современным учёным, это либо Изяслав Владимирович, сын Владимира Игоревича и внук главного героя "Слова о полу Игореве" Игоря Святославича, либо сын Мстислава УдатногоГорский А. А. Русские земли в XIII–XIV вв. Пути политического развития. М., 1996. — С. 17.Майоров А. В. Галицко-Волынская Русь. СПб, 2001. С. 542–544..

После поражения в Торческом бою и попадания в плен к половцами Владимир Рюрикович отказался от киевского княжения в пользу Изяслава.

В 1236 году, освободившийся из плена, Владимир Рюрикович и Даниил Галицкий по согласованию с великим князем владимирским Юрием Всеволодовичем призвали на помощь новгородского князя Ярослава Всеволодовича. Заняв Киев, Ярослав начал княжить в нём самостоятельноСуществует и другие точки зрения на эти события. Согласно одной из них (Н. М. Карамзин), Владимир Рюрикович после освобождения из плена самостоятельно изгнал из Киева Изяслава и уже потом уступил Киев Ярославу. Согласно другой (Киевский синопсис), Владимир освободился из плена гораздо позже и вернувшись в Киев изгнал Ярослава из Киева.. Ярослав Всеволодович 1236–1238 центр|безрамки|155x155px Представитель ветви Юрьевичей—Мономаховичей династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского (1173) и великого князя владимирского (1176–1212) Всеволода Большое Гнездо, брат великих князей владимирских Юрия Всеволодовича (1212–1216, 1218–1238), Константина Всеволодовича (1216–1218) и Святослава Всеволодовича (1246–1248).

В 1236 году освободившийся из плена Владимир Рюрикович и Даниил Галицкий по согласованию с великим князем владимирским Юрием Всеволодовичем призвали на помощь новгородского князя Ярослава Всеволодовича. Заняв Киев и изгнав из него Изяслава, Ярослав начал княжить в нём самостоятельно.

В 1238 году, после гибели своего брата великого князя владимирского Юрия Всеволодовича в битве на Сите в ходе монгольского завоевания Руси, покинул Киев и переехал на княжение во Владимир. Михаил ВсеволодовичКраткий список князей в начале Ипатьевской летописи помещает после Ярослава Владимира Рюриковича (ПСРЛ, т. II, стб. 2), но это, возможно, ошибка. 1238–1240 центр|безрамки|120x120px Представитель ветви Ольговичей династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского Всеволода Чермного (1206, 1207, 1210–1212). С 1223 года княжил в Чернигове.

Занял Киев после отъезда Ярослава Всеволодовича на княжение во Владимир.

При появлении монголов после взятия Чернигова на левом берегу Днепра в конце 1239 или начале 1240 года, покинул Киев и уехал в Венгрию в попытке заключить союз с королём Белой IV. Ростислав Мстиславич 1240 184x184px Представитель смоленских Ростиславичей (ветвь Мстиславичей—Мономаховичей) династии Рюриковичей. Сын смоленского князя Мстислава Давыдовича. По другой версииЛ. Войтович. КНЯЗІВСЬКІ ДИНАСТІЇ CXIДНОЇ ЄВРОПИ , сын великого князя киевского Мстислава Старого (1212–1223). Княжил в Смоленске в 1230–1232 годах.

Занял Киев после отъезда Михаила Всеволодовича в Венгрию, но вскоре был изгнан из Даниилом Галицким.Фактически, Ростислав Мстиславич был последним князем находившимся в Киеве лично. Последующие князья, носившие титул киевских, в городе сами не сидели. Даниил Галицкий 1240центр|безрамки|149x149px <small>
Представитель ветви Мстиславичей—Мономаховичей династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского Романа Галицкого (1202). Князь галичский и волынский.

После отъезда Михаила Всеволодовича в Венгрию, изгнал из Киева Ростислава Мстиславича, но сам в городе не остался, посадив править в Киеве своего тысяцкого Дмитра, который и руководил обороной Киева в ходе его осады монголами в 1240 году. Михаил Всеволодович  (təkrar) 1241–1243 центр|безрамки|120x120pxВернувшись в Киев после разорения его монголами, в самом городе не жил, а поселился близ города, "на острове", а затем уехал в Чернигов.

В 1243 году, во время отъезда Михаила Всеволодовича в Венгрию на свадьбу сына Ростислава, Киев перешёл во владение владимирского князя Ярослава Всеволодовича по ханскому ярлыку.Начиная с повторного правления Ярослава Всеволодовича Киевское княжество утратило самостоятельное значение. Фактически, киевское княжение автоматически передавалось владимирским князьям по ханскому ярлыку. При этом, сами князья в Киеве не сидели, отправляя в город своих наместников. Ярослав Всеволодович  (təkrar) 1243–1246 центр|безрамки|155x155pxС 1238 года — великий князь владимирский. В 1243 году Ярослав прибыл в Орду и был признан правителем всех русских земель "старей всем князем в русском языце"ПСРЛ, т. I, стб. 470.. Сел во Владимире. Момент, когда он завладел Киевом, в летописях не указан. Известно, что в 1246 году в городе сидел его боярин Дмитрий ЕйковичПСРЛ, т. II, стб. 806..

Правил до своей смерти в 1246 году. Александр Невский 1249–1263 центр|безрамки|227x227pxПредставитель ветви Юрьевичей—Мономаховичей династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского (1236–1238, 1243–1246) и великого князя владимирского (1238–1246) Ярослава Всеволодовича.

После смерти отца вместе с братом Андреем отправился в столицу Монгольской империи — Каракорум, где Андрей получил ярлык на Владимир, а Александр — Киев и Новгород. Современные историки расходятся в оценке, кому из братьев принадлежало формальное старшинство. В Киев не поехал, оставшись в Новгороде. С 1252 года — великий князь владимирский.

Правил до своей смерти в 1263 году. Ярослав Ярославич(сомнительно) 1263–1272 центр|безрамки|182x182px Представитель ветви Юрьевичей—Мономаховичей династии Рюриковичей. Сын великого князя киевского (1236–1238, 1243–1246) и великого князя владимирского (1238–1246) Ярослава Всеволодовича, брат великого князя киевского (1246–1263) и великого князя владимирского (1252–1263) Александра Невского.

В поздней Густынской летописи назван князем киевским, но обычно это известие признаётся недостоверным.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Böyük Kiyev Knyazları