Yekaterinoslav quberniyası

Yekaterinoslav quberniyası () - 1802-1925-ci illərdə Rusiya imperiyasının ərazisində mövcud olmuş quberniya. Paytaxtı keçmiş Yekaterinoslav, indiki Dnepr şəhəri olmuşdur. Quberniya şimaldan Poltava quberniyası, şərqdən Don Host vilayəti, Cənub-şərqdən Azov dənizi, Tavrida quberniyası və şərqdən isə Xerson quberniyası ilə həmsərhəd olmuşdur. 

Quberniyanın keçmiş sərhədləri müasir Ukraynanın Luqansk vilayəti, Donetsk vilayəti, Dnepropetrovsk vilayəti və Zaporojya vilayətinin indiki ərazilərini əhatə edirdi. 1925-ci ilin 6 iyun tarixində Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqında keçirilmiş ərazi-inzibati islahatlar çərçivəsində Yekaterinoslav quberniyası ləğv edilmişdir.Article  from the Legal Encyclopedia. Volume 3, main editor Yuri Shemshuchenko, 2001  (in Ukrainian)Article   from the Böyük Rusiya Ensiklopediyası. Volume 13, main editor Yuri Osipov, 2009  (in Russian)

 Coğrafiya 

Hərbi topoqrafik tədqiqatın məlumatlarına əsasən quberniyanın ərazisi 55 688,4 kvadratmetrdir. Bu rəqəm təxminən 5730 min desiatinaya bərabərdir. Mərkəzi Statistika Komitəsinin məlumatına görə (göllər və estuarlar istisna olmaqla) ümumi ərazi 55 704,4 k və ya 5.635.737 desyatindən ibarət idi. Quberniyanın səthi çöl düzənliyidir, şimalda və cənubda iki yamac və bir neçə təpə möcuddur. 

Quberniyanın ən yüksək nöqtəsi, dəniz səviyyəsindən 400 m yüksəklikdə, Donets hövzəsində və Azov dənizinin çaylarında Slavyanoserbsky rayonunun cənub hissəsində yerləşir. Qalan təpələr Pavloqrad və Novomoskovsk qəzalarında, Oreli, Orelka və Samara çayları boyunca və quberniyanın qərbində yerləşmiş, burada qranit silsiləsi Dnepr, İnqulets və Kalmiusdan keçərək, onların üzərində daşlıqlar əmələ gətirmişdir.

 İnzibati bölgü 

Yekaterinoslav  general-qubernatorluğu 8 qəzadan (inzibati mərkəzləri mötərizədə) ibarət idi:

 Qəza  Şəhər  Gerb  Ərazi Əhali Transliterasiya  Kiril qrafikası Aleksandrovsk   Александровскій  Aleksandrovsk  42px|center    271,678  Baxmut  Бахмутскій  Baxmut  42px|center    332,478  Verxnedneprovsk  Верхнеднѣпровскій  Verxnedneprovsk  42px|center    211,674  Yekaterinoslav   Екатеринославскій  Yekaterinoslav  42px|center    357,207  Mariupol  Маріупольскій  Mariupol  42px|center    254,056  Novomoskovsk 	Невомосковскій  Novomoskovsk  42px|center    260,368  Pavlohrad  Павлоградскій  Pavlohrad  42px|center    251,460  Slavyanoserbsk  Славяносербскій  Luqansk  42px|center    174,753 

Əsas şəhərlər

 Yekaterinoslav – 112,839 (1897), (rus– 47,140, yəhudi– 39,979, ukrayn– 17,787)
 Mariupol – 31,116 (rus– 19,670, yəhudi– 4,710, ukrayn– 3,125)
 Luqansk – 20,404 (rus– 13,907, ukrayn– 3,902, yəhudi– 1,449)
 Baxmut – 19,316 (ukrayn – 11,928, rus– 3,659, yəhudi– 3,223)
 Aleksandrovsk – 18,849 (ukrayn– 8,101, yəhudi– 5,248, rus– 4,667)
 Pavlohrad 15,775 (rus– 5,421, ukrayn– 5,273, yəhudi– 4,353)
 Novomoskovsk – 12,883 (ukrayn– 9,956, yəhudi– 1,436, rus– 1,237)
 Verxnedneprovsk – 6,501 (ukrayn– 3,752, yəhudi– 2,061, rus– 739)
 Slavyanoserbsk – 3,122 (rus– 1,607, ukrayn– 1,342, yəhudi– 143)

XIX əsrin əvvəllərindən 1887-ci ilə qədər Rostov-na-Donu şəhəri və bütün Taqanroq qəzası qubernatorluğun tərkibində olmuşdur, 1897-ci il siyahıyaalınmasına qədər sonra həmin inzibati vahidlər Don vilayətinə verilmişdir. Yekaterinoslav quberniyasının əhalisinə görə ən böyük şəhəri 119 min nəfərlə Rostov-na-Donu şəhəri idi. XIX əsrdə Taqanroq ümumi sıralamada üçüncü yeri tuturdu.

 Rostov-na-Donu – 119,476 (rus– 94,673, yəhudi– 11,183, ukrayn– 5,612)
 Taqanroq – 51,437 (rus– 40,899, ukrayn– 4,676, yəhudi– 2,685)

 Dil 
 1897-ci il Rusiya imperiyasında aparılmış siyahıyaalmaya görə.
 Ana dilYekaterinoslav quberniyası Екатеринославская губерния Hər bir qəza üçünYekaterinoslavЕкатеринославский уездPavlohradПавлоградский уездBaxmutБахмутский уездNovomoskovsk Новомосковский уездMariupolМариупольский уездAlexandrovskАлександровский уездSlavyanoserbskСлавяносербский уездVerxnedneprovskВерхнеднепровский уезд Say% Say Say Say Say Say Say Say Say Cəmi 2,113,674  100% 357,207  251,460  332,478  260,368  254,056  271,678  174,753  211,674 Rus 364,974 17.27% 75,190 36,164 103,702 9,628 35,691 15,445 79,281 9,873 Ukrayn 1,456,269 68.90% 198,982 200,434 193,510 242,737 117,206 224,122 88,218 191,160 Belarus 14,052 0.66% 4,033 505 2,468 196 1,697 3,353 1,564 236 Polyak 12,365 0.59% 7,933 553 2,000 316 528 293 511 231 Alman 80,979 3.83% 20,609 5,806 12,646 3,452 19,104 14,014 896 4,452 Fransız 908 0.04% 197 8 451 50 46 18 122 16 İtalyan 146 0.01% 21 1 37 0 39 14 25 9 Rumın 9,175 0.43% 1,771 29 6,371 0 95 2 839 68 İngilis 369 0.02% 14 1 284 0 41 2 13 14 Yunan 48,740 2.31% 193 38 142 9 48,290 45 14 9 İdiş 99,152 4.69% 46,441 7,363 9,457 3,635 10,291 13,886 2,631 5,448 Tatar 17,253 0.82% 868 255 346 7 15,472 128 151 26  Türk 5,555 0.26% 168 15 20 9 5,317 14 4 8  Qaraçı 1,293 0.06% 103 172 255 272 21 203 177 90 Digər 1,888 0.09% 519 71 655 28 164 77 251 23 Naməlum 556 0.03% 165 45 134 29 54 62 56 11

 Din 
1897-ci il Rusiya imperiyasında aparılmış siyahıyaalmaya görə.The first national census of the Russian Empire in 1897, Ed. N.A.Troynitskogo. t.I. The total body of the Empire's first general census of population development results produced by 28 January 1897. St. Petersburg, 1905. Table XII. Population by religions.Religion Statistics of 1897 Yekaterinoslav  Religion Statistics of 1897 Yekaterinoslav in the cities 
  +
 Din
 Say
 Faiz (%)
 Kişi
 Qadın
 Şəhərdə
 Şəhərdən kənarda
  Şərqi ortodoks
  1,903,264
  90.05%
  982,616
  920,648
  167,263
  1,736,001
  İudaizm
  101,088
  4.78%
  51,679
  49,409
  64,024
  37,064
  Lüteran
  39,530
  1.87%
  19,972
  19,558
  2,085
  37,445
  Roma-Katolik
  32,154
  1.52%
  17,658
  14,496
  5,388
  26,766
  Mennonit
  23,922
  1.13%
  12,132
  11,790
  208
  23,714
  Qədim inanclar 
  9,393
  0.44%
  4,699
  4,694
  421
  8,972
  Müsəlman
  2,090
  0.10%
 1,700
 390
  1,039
  1,051
  Baptist
 1,150
 0.05%
 606
 544
  5
  1,145
  Erməni Həvari
  448
  0.02%
  301
  147
  225
  223
  Kəraim 
  359
  0.02%
  178
  181
  302
  57
  Kalvinist
  157
  0.01%
  95
  62
  15
  142
  Anqlikan 
  46
  0.00%
  26
  20
  16
  30
  Digər
  73
  0.00%
  53
  20
  14
  43
  Cəmi
  2,113,674
  100%
  1,091,715
  1,021,959
  241,005
  1,872,669
 +


 İstinadlar 

Kateqoriya:Rusiya imperiyasının quberniyaları