Təyin yolu

Təyin yolu — farmakologiya və toksikologiyada dərmanın, mayenin, zəhərin və ya digər maddənin orqanizmə daxil olması üsuludur.

Dərmanların orqanizmə yeridilmə yollarının vahid təsnifatı olmasa da, əsasən, yerli (lokal) və sistem xarakterli olmaqla iki qrupa bölünür.

 Yerli təyin yolları 
Dərman maddələrinin orqanizmə yerli təyini yollarına aşağıdakılar aiddir:

 Epidermal (dəriüstü, perkutan)
 İntrakutan (dəriiçi, dəridaxili)
 Konyuktiva üzərinə
 İntranazal (burundaxili)
 İntrabukkal (ağıziçi, yanaqdaxili)
 İntratekal (subaraxnoidal)
 İntravaginal
 İntrarektal
 İntraplevral
 İntraperitoneal
 İntrakardial
 İntrauterin (uşaqlığın divarına — miometriuma inyeksiya)
 İntraartikulyar (oynaqiçi).

 Epidermal yol 
Epidermal yolla dərman maddələri məhlul, suspenziya, məlhəm, krem və s. formada, əsasən, dəri xəstəliklərinin müalicəsi məqsədilə təyin olunur.

 İntrakutan yol 
Dərman maddələri dəri içinə, adətən, müxtəlif allergik və ya bakterioloji sınaqların aparılması məqsədilə təyin olunur. Bu yolla, həmçinin, yerli anestetiklər də təyin oluna bilər.

 Konyuktiva üzərinə 
Konyuktiva üzərinə oftalmologiya təcrübəsində istifadə olunan dərman maddələri (oftalmik preparatlar) təyin olunur.

 İntranazal yol 
İntranazal yolla, əsasən, yerli təsir almaq məqsədilə iltihabəleyhinə, antibakterial, vazokonstriktiv təsirli maddələr, yerli anestetiklər təyin olunur.

 İntrabukkal yol 
Bukkal yolla dərman maddələri, əsasən, ağızın selikli qişası və diş ətinin müxtəlif mənşəli xəstəliklərinin müalicəsində təyin olunur.

 Sistem təyin yolları 
Dərman maddələrinin orqanizmə sistem təyini yollarına aşağıdakılar aiddir:

 Enteral
 Parenteral
 Transdermal
 İnhalyasyon.

 Enteral yol 
Enteral yolla dərman maddələri həzm kanalına təyin olunur. Bu məqsədlə dərman maddələri orqanizmə ağızdan (oral, per os), sublinqual (dilaltı), bukkal və rektal yolla yeridilir.

 Parenteral yol 
Dərmanların parenteral qəbul yollarına dərialtı, əzələiçi, venadaxili inyeksiya və infuziyalar, arteriyadaxili və sümük iliyinə (döş sümüyünə) olan inyeksiyalar aid edilir.

 Transdermal yol 
Transdermal yolla dərinin üstünə qoyulduqda oradan orqanizmə sorula bilən dərman maddələri təyin olunur.

 İnhalyasyon yol 
İnhalyasyon qəbulda dərman maddələri orqanizmə inhalyasiya şəklində (tənəffüs havası ilə) təyin olunur.

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat siyahısı 

 Musa Qəniyev. "Farmokologiya (dərslik)", (2 cilddə, I hissə). "TƏBİB" Nəşriyyatı, X nəşr. Bakı, 2019. S. 78–88.
 Vəli Əsmətov, Musa Qəniyev, Gülnarə Qasımova. "Farmakologiya (Tibb Universiteti tələbələri üçün dərs vəsaiti)". I Nəşr. Bakı, 2023. S. 7–16.