Şimali Qafqaz toqquşmaları

{{Hərbi münaqişə
 |münaqişə      = 
 |aiddir        = Rus-çeçen münaqişəsi
 |orijinal adı  = 
 |şəkil         = RIAN archive 835340 Antiterrorist operation in Makhachkala.jpgupright=1.35frameless
 |şəklin ölçüsü = 
 |şəklin izahı  = Mahaçqalada kontrterrorizm əməliyyatında iştirak edən Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin əməkdaşları
 |tarixi        = 16 aprel 2009-19 dekabr 2017
 |yeri          = 
 |səbəbi        = 
 |nəticəsi      = Qəti rus qələbəsi
Qafqaz əmirliyi başda olmaqla bütün üsyançı qüvvələr darmadağın edilmişdir
 |ərazi         = Rusiya
Şimali Qafqaz
 |tərəf1        = 
 |tərəf2        = 20px Qafqaz Əmirliyi (2009-2016)20px İmam Şamil Taboru (2007-)

20px İŞİD (2015-)
 |tərəf3        = 
 |tərəf4        = 
 |komandan1     =  Vladimir Putin Dmitri Medvedev Anatoli Serdyukov Sergey Şoyqu Ramzan Kadırov
 |komandan2     = 20px Dokka Umarov20px Aliashab Kebekov20px Muhammed Süleymanov20px Zalim Şebzuhov

20px Rüstəm Asildarov
 |komandan3     = 
 |komandan4     = 
 |qüvvə1        = Məlum deyil
 |qüvvə2        = ~600 döyüşçü (Rusiya iddiası,2013)
 |qüvvə3        = 
 |qüvvə4        = 
 |itkilər1      = 1,139–1,170 ölü235 killed (2009),  225 killed (2010),  190–207 killed (2011),  211 killed (2012), 127 killed (2013),  41–55 killed (2014),   18 killed (2015),   32 killed (2016),  22 killed (2017),  total of 1,101–1,132 reported killed, 2,313–2,677 yaralı686 wounded (2009),  467 wounded (2010),  462–826 wounded (2011),  405 wounded (2012),  166 wounded (2014),  31 wounded (2015),   65 wounded (2016),  31 wounded (2017),  total of 2,313–2,677 reported wounded
 |itkilər2      = 2,329 ölü, 2,744 tutuldu270 killed and 453 captured (2009),  349 killed and 254 captured (2010),  384 killed and 370 captured (2011),  391 killed and 461 captured (2012), 298 killed and 88 captured (2013),   259 killed and 445 captured (2014), 172 killed (2015),  162 killed and 377 captured (2016),   82 killed and 296 captured (2017),   total reported 2,329 killed and 2,744 captured
 |itkilər3      = 
 |itkilər4      = 
 |ümumi itkilər = 
 |vikianbar     = 
}}Şimali Qafqaz toqquşmaları''' Rusiyanın Şimali Qafqaz regionlarında hökumət qüvvələri ilə islamçı yaraqlılar arasında baş vermiş olan münaqişələrdir. Münaqişə 16 aprel 2009-cu ildə rəsmi olaraq başa çatmış olan İkinci Çeçenistan müharibəsinin davamıdır. 

Münaqişələr Rusiyanın 2017-ci ildə vermiş olduğu bəyanatla başa çatmış və üsyançıların Şimali Qafqazdakı mövcudluğu tamamilə yox edilmişdir. Münaqişənin ən qızğın olduğu vaxtlarında əsas hərbi əməliyyatlar daha çox Çeçenistan, Dağıstan, İnquşetiya və Kabardin-Balkarda cəmləşmişdi. Şimali Osetiya-Alaniya, Qaraçay-Çərkəz, Stavropol diyarı və Volqoqrad vilayəti kimi ətraf rayonlarda da bəzən təsadüfi insidentlər baş vermişdir.

 Arxa plan 
Dağıstan İslam İcmasının 1999-cu ildə qəbul etmiş olduğu qərardan sonra çeçen və dağıstanlı döyüşçülər Çeçenistandan Rusiyanın Dağıstan regionuna hücum edərək 12 kəndi ələ keçirdirlər. Rusiya Dağıstan regionunda itirmiş olduğu kəndləri geri almaq üçün əməliyyat keçirməyə qərar verir və keçirilmiş olan əməliyyatlardan sonra kəndlər rus ordusu tərəfindən geri alınır. Aslan Masxadov hökumətinin Dağıstandakı islamçı yaraqlıların hücumlarının qarşısını ala bilməməsi və yaraqlılara fürsət verməsi iddiaları ilə Rusiya Çeçenistanı işğal qərarını verir. Yerli çeçen qüvvələri və sələfi ərəb döyüşçüləri təxmini olaraq bir il davam edən müqavimətdən sonra məğlubiyyətə düçar olurlar və bütün yaşayış məntəqələri rus ordusunun nəzarəti altına keçir. 2000-ci ilin axırından etibarən isə yaraqlılar dağlara çəkilərək partizan müharibəsi aparmağa başlayırlar.

 Üsyan və toqquşmalar 
2007-ci ildə Qafqaz Əmirliyi elan olunana qədər Çeçen Ordusu, bəzi yerli çeçen döyüşçüləri və Qafqaz Cəbhəsi kimi qruplar Rusiya Silahlı Qüvvələrinə qarşı partizan müharibəsi aparmışdırlar. 2007-ci ildə isə Dokka Umarov tərəfindən Çeçenistan İçkeriya Respublikası ləğv edilmiş və bunun yerinə bütün Şimali Qafqaz üzərində hüquqlar iddia edən Qafqaz Əmirliyi adlı dövlətin yaradıldığı elan edilmişdir. Qafqaz Əmirliyinin tabeliyində olan və əksəriyyəti sələfi / vəhhabi döyüşçülərindən ibarət bir çox qruplaşmalar 2015-2016-cı ilə qədər rus əsgərlərinə qarşı hücumlar həyata keçirirdilər. 2015-ci ildə İŞİD Qafqaz vilayətini elan edib. 2016-cı ildə Qafqaz Əmirliyinin Şimali Qafqazdakı fəaliyyətləri əsasən dayandırılmış və onun döyüşçülərinin əksəriyyəti İŞİD-Qafqaz vilayətinə qoşulmuşdurlar. 2017-ci ilin axırında Şimali Qafqazda baş tutmuş olan antiterror əməliyyatları ilə bu regiondakı silahlıların mövcudluğuna son qoyulmuş olsa da, Qafqaz Əmirliyinə bağlı olan bəzi qruplar Suriyada fəaliyyətlərini hələ də davam etdirirlər.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Rusiyanın hərb tarixi
Kateqoriya:Şimali Qafqaz
Kateqoriya:2010-cu illərdə Rusiya
Kateqoriya:2000-ci illərdə Rusiya
Kateqoriya:İkinci çeçen müharibəsi
Kateqoriya:Qafqaz tarixi
Kateqoriya:Dağıstan tarixi
Kateqoriya:Çeçenistan tarixi
Kateqoriya:2010-cu illərdəki münaqişələr
Kateqoriya:2000-ci illərdəki münaqişələr
Kateqoriya:Çeçen münaqişəsi
Kateqoriya:Rusiyada üsyanlar