Xarkov xor sinaqoqu

Xor sinaqoqu (, ivrit adı — Beyt Menaxem) 1912—1913) — Xarkovdakı mərkəzi sinaqoq və memarlıq abidəsi. Binanın memarları Y. Q. Qevirts, V. A. Feldman, M. F. Piskunovdur.

 Tarixi 
XVIII əsrin sonlarından klassik malikanədə sinaqoqun yerində. 1867-1910-cu illərdə ibadət evi var idi. Yeni sinaqoq üçün müsabiqə İmperator Sankt-Peterburq Memarlar Cəmiyyəti tərəfindən təşkil olunub. Birinci mükafat Sankt-Peterburq memarı Ya.Q.Gevirtsin layihəsinə layiq görülüb, 1909-cu ildə “Zodçiy” jurnalında dərc edilib. pravoslav Müqəddəs Nikolay kilsəsindən 100 kulaç (213 m) məsafədə (Puşkinskaya küçəsinin qarşısında Nikolayevskaya meydanının küncündə yerləşir). Tikintiyə Xarkov memarı M. F. Piskunov rəhbərlik etmişdir.

Sinaqoq 1923-cü ildə “yəhudi işçilərin tələbi ilə” bağlandı. Burada III İnternasionalın adını daşıyan Yəhudi İşçi Klubu və 1941-ci ildən uşaq kinoteatrı yerləşirdi. 1945-ci ildə sinaqoqda yəhudi icmasının fəaliyyəti bərpa olundu, lakin 1949-cu ildə 1950-ci illərdə Spartak idman cəmiyyəti tərəfindən bağlandı. 1950-ci illərdə — Spartak idman cəmiyyəti. Eyni zamanda, 1954-60-cı illərdə idman zalının ehtiyaclarına uyğun interyer yenidən quruldu. və 1991-ci ilin payızına qədər binada "Spartak" Könüllü İdman Cəmiyyəti (KİC) yerləşirdi.

 Tarixi faktlar 
 Xarkov Xor Sinaqoqu Ukrayna ərazisində ən böyüyüdür. Günbəzin hündürlüyü 42 m, zal 30 m, dam örtüyü 25 m, yan fasadın uzunluğu 50 m, ümumi sahəsi 2067 m²-dir. Sinaqoqun tumar anbarının hündürlüyü 9 m-dir və 450 m²-lik zalda 800-1000 nəfər yerləşə bilər.
 Kravtsova zolağında, 15 s 1957və bu günə qədər Ukraynanın ikinci ən böyük planetarisi olan planetarium var. Əvvəlcə 1910-cu illərdə tikilmiş sinaqoq idi, lakin 1930-cu illərdə bolşeviklərin təzyiqi ilə Xarkov yəhudi icması onu klub kimi Sovet hakimiyyətinə təhvil verdi. Müharibə zamanı bina yararsız vəziyyətə düşmüş, 14 il boş qalmış və 1957-ci ildə xüsusi olaraq planetarium üçün tikilmişdir.
 Məlumdur ki, Xarkovda inqilabdan əvvəl 5 sinaqoq (yəhudi cəmiyyəti) olmuşdur.

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 
 Н. Дьяченко. Улицы и площади Харькова. X., Прапор, 1977.
 Харьков: Архитектура, памятники, новостройки. Путеводитель. Сост. А. Ю. Лейбфрейд, В. А. Реусов, А. А. Тиц.- Х.: Прапор, 1985.
 А. Лейбфрейд, Ю. Полякова. Харьков. От крепости до столицы. Х., Фолио, 2004.