İzoleysin

İzolösin (qısaldılmış Ile və ya I; 2-amino-3-metilpentanoik turşu) — HO2CCH(NH2)CH(CH3)CH2CH3 kimyəvi formullu alifatik α-amin turşusudur və bütün təbii zülalların bir hissəsidir. Bu, əvəzolunmaz bir amin turşusudur, yəni izolösin insan orqanizmində sintez edilə bilməz və qidadan alınmalıdır. Enerji mübadiləsində iştirak edir. İzolösinin dekarboksilləşməsini kataliz edən fermentlər çatışmazlığı olduqda, ketoasidoz baş verir.

İzolösin kodonları: AUU, AUC və AUA-dır.

Valin və lösinlə birlikdə budaqlanmış yan zəncirlərə malik amin turşularından biridir.

Karbohidrogen yan zəncirinə malik olan izolösin hidrofobik amin turşularından biridir. İzolösin yan zəncirinin xarakterik xüsusiyyəti onun şirallığıdır (ikinci belə amin turşusu treonindir). İzolösin üçün dörd mümkün stereoizomer var, o cümlədən L-izolösinin iki mümkün diastereoizomeri. Təbiətdə isə izolösin yalnız bir enantiomerik formada - (2S,3S)-2-amino-3-metilpentanoik turşuda mövcuddur.

Amin turşusu 1906-cı ildə alman kimyaçısı və biokimyaçısı Feliks Erliks tərəfindən kəşf edilmişdir.
 Biosintez 
Digər əsas amin turşuları kimi, izolösin də heyvanlarda sintez olunmur və xaricdən, adətən zülalların bir hissəsi kimi təmin edilməlidir. Bitkilərdə və mikroorqanizmlərdə izolösin piruvik turşu və α-ketobutiratdan başlayaraq bir neçə mərhələdə sintez olunur; proses treonin deaminaza da daxil olmaqla bir sıra fermentlər tərəfindən kataliz edilir.Nelson, D. L.; Cox, M. M. «Lehninger, Principles of Biochemistry» 3rd Ed. Worth Publishing: New York, 2000. ISBN 1-57259-153-6

 Sintez 
İzolösin 2-bromobutan və dietil malonatdan başlayaraq çoxmərhələli şəkildə sintez edilə bilər. İzolösinin sintetik istehsalı haqqında ilk dəfə 1905-ci ildə məlumat verilmişdir.Bouveault and Locquin, Compt. rend., 141, 115 (1905).

 Tətbiq 
İzolösin mTOR mexanizmi vasitəsilə əzələ protein sintezini aktivləşdirir. Bu amili nəzərə alaraq, kosmetologiyada köhnə dərini bərpa etmək üçün istifadə olunur.

Körpələrdə izolösin ehtiyacının artması müşahidə olunur. Həmçinin, qan itkisi, yanıqlar, dartılmalar və toxumaların bərpası ilə müşayiət olunan digər proseslərdən sonra ehtiyac artır.

İzolösin keton cisimləri və qlükoza üçün əsas tikinti materialıdır. Beləliklə, amin turşusu qan şəkərinin səviyyəsini tənzimləyir.

İzolösin həm də hemoqlobinin sintezi prosesində iştirak edir.

Eyni zamanda, izolösin bədəni həddindən artıq serotonin istehsalından qoruyur.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Amin turşuları