IM-1

IM-1, Nova-C aya eniş aparatından istifadə edərək NASA CLPS proqramı və  (IM) şirkətinin birgə həyata keçirilən Ay missiyası idi. IM Aya eniş aparatını  aparatı adlandırdı. Odissey aparatı Aya uğurla eniş edən ilk kommersiya eniş aparatı oldu.

Ayın səthi ilə təmasda olduqdan sonra eniş aparatı 30 dərəcə bucaq altında əyildi. Lakin bütün alət yükləri funksional olaraq qaldı və missiya uğurlu hesab edildi.Intuitive Machines and NASA call IM-1 lunar lander a success as mission winds down, February 28, 2024, spacenews.com 2024, mart ayına olan məlumata əsasən aparatın məlumatları nəzərdən keçirilir və Odisseyin əlavə məlumatların toplanması üçün potensialının olduğu qeyd edilir.

Odisseyin Aya enişi 1972-ci ildə Apollon 17- dən sonra Amerika istehsalı olan kosmik gəmi olaraq ilk yumşaq Ay enişidir. Eyni zamanda özəl şirkət tərəfindən ilk yumşaq Ay enişidir. Bu, aşağı yerin orbitindən kənarda atəş açan, maye metan və maye oksigen ilə işləyən ilk kosmik gəmidir və eyni zamanda dünyadan kənar bir göy cisminə enən ilk metaloks kosmik gəmisidir.Intuitive Machines Press Release  Mindsviewpress.

 Layihələndirmə 
2017-ci ilin dekabrında  astronavtları Aya göndərmək niyyətindən xəbər verdi. The New York Times-ın əldə etdiyi NASA sənədlərindən çıxarışlar agentliyin kosmosa uçuşlarda özəl sektora üstünlük verilməsini müəyyən etdi. 2018-ci ilin noyabr ayında NASA, agentlik üçün doqquz şirkəti seçərək, "Aya kommersiya yükü xidmətləri" proqramını elan etdi. 2019-cu ilin may ayında NASA ,  və -un aya uçacaq aparatları inkişaf etdirəcəklərini və  üçün 77 milyon dollar ayıracağını elan etdi. Ümumi Intuitive Machines-ə IM-1 missiyasında istifadə edilən Odissey kosmik modulunu hazırlamaq üçün 118 milyon dollar ödənildi.

2024-cü ilin fevralında IM-1 missiyası 2024-cü ilin yanvarında Astrobotic Technology tərəfindən işə salınan Pereqrin missiyasını izlədi. Lakin buraxıldıqdan sonra yanacaq sızması müşahidə edildikdə kosmik gəmi Yer atmosferinə yenidən daxil olmaq üçün istiqamətləndirildi.

 Missiya aparatı 
Odissey NASA tərəfindən hazırlanmış altı alət olmaqla lazer retroreflektor massivi, naviqasiya cihazı, stereo kamera, aşağı tezlikli radioqəbuledici, Lunar Node-1 mayak və yanacaq səviyyəsini izləmək üçün alətlə təchiz edilmişdir. Bundan əlavə,  tələbələri tərəfindən qurulmuş kamera, planlaşdırılan Ay teleskopu və Jeff Koons sənət layihəsi də göyərtədə idi. Ümumilikdə faydalı yüklər NASA-nın altı elmi alətindən və altı kommersiya alətindən (sonunculardan beşi elmi, biri isə mədəni) ibarətdir.

Odissey təxminən iki həftə davam edən Ay gecəsindən salamat çıxmaq üçün nəzərdə tutulmayıb.

 Missiya hadisələri 

 Başlamadan əvvəl 
2023-cü ilin dekabrında Odissey emal üçün Kennedi Kosmik Mərkəzinə gəldi. Artıq fevralın 13-də IM, Odisseyin buraxılışa hazır olduğunu bildirdi.

 Start 
Odisseyi daşıyan təkrar istifadə edilə bilən Falcon 9 gücləndiricisi 15 fevral 2024-cü il tarixində saat 06:05-də Floridada LC-39A- dan qalxdı. Gücləndirici LZ-1 -ə qayıdıb və sərf edilmiş Falcon 9 yuxarı pilləsi kosmik gəmini ayın şəffaf trayektoriyasına çatdırıb.

 Erkən əməliyyatlar 
Aparıcıdan ayrıldıqdan sonra Nova Control əməliyyat mərkəzi eniş aparatı ilə əlaqə qurdu və ilkin yoxlamalar apardı. Kosmik gəminin raketdən ayrıldıqdan sonra çəkdiyi şəkillər fevralın 17-də yayımlandı.

 Traektoriya korreksiyası 
Intuitive Machines missiyanın trans-ay fazası zamanı üçə qədər trayektoriya tənzimləmə manevrini planlaşdırırdı. Birincisi fevralın 18-də tamamlandı və fevralın 20-də ikinci manevrdən sonra üçüncüyə ehtiyac qalmadı.

Fevralın 20-də Odisseyin Ay səthinə səyahətinin təxminən 72%-nin tamamlandığı elan edildi.

 Ayın orbiti 
Odissey 21 Fevralda Ayın orbitinə daxil olma sürətini  dəyişdirərək həyata keçirdi. Intuitive Machines bildirdi ki, 408 saniyəlik əsas mühərrik yanması eniş aparatını 92 km (57 mil) Ay orbitinə yerləşdirib. Fevralın 22-də IM "Aya düzəliş manevri" ilə orbiti qaldırdığını bildirdi.

Fevralın 22-də Ayın səthinə enməzdən əvvəl eniş aparatı Ayın ətrafında təxminən 24 saat sərf etdi. Fevralın 21-də, hələ orbitdə olarkən, Odissey Ayın səthinin yüksək keyfiyyətli şəkillərini göndərdi.

 Səthi əməliyyatlar 
Fevralın 23-də Intuitive Machines bildirdi ki, IM-1 Odissey aparatı hələ də salamatdır və IM nəqliyyat vasitəsinin statusu və elmi yüklərin hələ də yerləşdirilə biləcəyi barədə məlumatları almağa davam edir. Intuitive Machines rəhbərləri aşağı bağlantı sürətini artırmaq üçün antenaları yenidən konfiqurasiya etməyə çalışdıqlarını, lakin hansı növ məlumat sürətini gözlədiklərini təxmin etmədiklərini söylədilər.Intuitive Machines expects early end to IM-1 lunar lander mission, February 26, 2024, spacenews.com

Fevralın 26-da Intuitive Machines şirkəti Ay zondunun səthindən çəkilmiş ilk şəkilləri yayımladı. Yerin və Ayın yerləşməsinə əsaslanaraq, IM komandası uçuş nəzarətçilərinin çərşənbə axşamı (27 fevral) səhərə qədər Odissey ilə əlaqə saxlamağa davam edəcəyini bildirmişdi. Fevralın 28-nə olan məlumata görə, Odissey hələ də çalışırdı və NASA-nın bütün altı faydalı yükü yaxşı məlumat verirdi. Həmin gün keçirilən mətbuat konfransında Intuitive Machines aparatın son iş saatlarında olduğunu söylədi. Fevralın 29-da Odissey gücünü itirdi və Ay gecəsinin başlaması ilə bağlandı. Bununla belə, şirkət Odisseyi iki həftəlik ay gecəsindən sonra həyata qaytarmağı istisna etməyib. Rəhbərlər iki-üç həftə ərzində aparat ilə əlaqə yaratmağa çalışacaqlarını söylədilər.

 İstinadlar 
Kateqoriya:Ay araşdırmaları
Kateqoriya:Ay səthi
Kateqoriya:Ay kraterləri
Kateqoriya:2024-cü ildə ABŞ
Kateqoriya:Kosmik gəmilər

 Xarici keçidlər 
 İntuitiv maşınlar