Balkan mətbəxi

Balkan mətbəxi — Balkan regionuna xas olan mətbəx. Balkan mətbəxi həm Avropa mətbəxinin, həm də Qərbi Asiya mətbəxinin xüsusiyyətlərini daşıyır. Balkan mətbəxi Balkan yarımadasında yerləşən ölkələrin mətbəxlərni əhatə edir və Albaniya, Bolqarıstan, Türkiyə, Rumıniya, Yunanıstan, eləcə də, keçmiş Yuqoslaviya kimi ölkələrin mətbəxlərini özündə birləşdirir. Sloveniyanı və Xorvatiyanın daxili şimal bölgələrini də Balkan mətbəxinə aid edirlər. Qaraçıların mətbəxi də Balkan mətbəxinə aid yeməklər ehtiva edir.

İkinci Dünya müharibəsindən sonra baş verən miqrasiya nəticəsində Vyana Balkan mətbəxinin yayıldığı şəhərlərdən birinə çevrilmişdir. Almaniyada Balkan mətbəxindən təamlar servis edən restoranlar yerləşir: Yuqoslav müharibələrinə qədər bu restoranlar yuqoslav restoranları kimi tanınırdı. 1960-cı illərdə Qərbi Almaniyada Balkan qrilləri yayılmış, Almaniyada çevapçiçilər populyarlaşmışdır. Lakin 1980-ci illərdən onların sonra populyarlığı azalmışdır.

 Tarixi 
Balkan yarımadası tez-tez xarici ölkələrin hakimiyyəti altında olmuşdur. Bu səbəbdən baş verən mədəni mübadilələr səbəbilə Balkan mətbəxində müxtəlifliyə rast gəlinir. Müasir Balkan mətbəxinin tarixi əsası Osmanlı mətbəxi ilə əlaqədardır. Osmanlı mətbəxinin özü isə ərəb-levant mətbəxindən və orta əsrlərin Bizans mətbəxindən təsirlənmişdir. Osmanlı imperiyası Balkan regionunda bibərdən istifadəni yaymış, börək kimi yeməkləri tanıtmışdır. Osmanlı hakimiyyəti dövründə region çevapi və pleskavitsa kimi yeməklərlə yanaşı türk qəhvəsi də tanış olmuşdur. Eyni zamanda donuz əti Serbiyanın şimalında populyar olmuşdur, çünki Osmanlının islam qanunlarına görə donuzlara görə vergi alınmırdı.

Balkan mətbəxinin komponentləri ənənəvi yunan, fars, ərəb, türk mətbəxlərindən, eləcə də, Balkan regionun özündən götürülmüşdür., Aralıq dənizi mətbəxi, erməni mətbəxi, şimal-qərbi Afrika mətbəxi və mərkəzi Avropa mətbəxləri də Balkan mətbəxinin formalaşmasına təsir göstərmişdir. Bənzər komponentlərə alman, macar və slavyan mətbəxlərində rast gəlinir. Avstriya, Macarıstan və İtaliyanın Balkan yarımadasına müdaxiləsi çörəkli ət xörəkləri və qulyaşın, eləcə də, dəniz yeməklərinin populyarlaşmasına səbəb olmuşdur. Fars mətbəxinin təsiri ət yeməklərində qatığın istifadəsində görmək mümkündür. Yəhudi mətbəxinin də Balkan mətbəxi üzərində kiçik təsiri olmuşdur: Bosniya və Herseqovinada yeyilən patispanya bu təsirə bir nümunədir.

 Xüsusiyyətlər 
Balkan mətbəxi müxtəlif, güclü və ədviyyatlı yeməklərlə xarakterizə olunur. Turşu tərəvəzlər və kiçik acı bibərlər əsas inqredientlərdir. Feta pendiri də populyar inqredientlərdən biridir. Yeməklər tez-tez saxlanılmış tərəvəzlərdən hazırlanır. Məsələn, sarma bankaya qoyulmuş üzüm yarpalarından bişirilir. Badımcan və ya kartofdan hazırlanan musaka populyar yeməklərdən biridir.

Bir çox yemək kaymak kimi tanınan qalın kremlə servis olunur. Yumurta və limon sousu olan avqolemono geniş istifadə olunur. Məzə Qafqaz və Levant mətbəxlərində olduğu kimi iştah açıcı kimi servis olunur. Populyar desertlərə paxlava və halva daxildir. İçkilərdən tez-tez rakiya içilir.

 Daxil olan mətbəxlər 

 İstinadlar