Veblen effekti

Veblen effekti — yüksək qiymətə görə əksər adi istehlakçılar üçün əlçatmaz olan malları istehlak edərkən baş verən gözə çarpan istehlak. Belə istehlak, bu cür istehlakı ödəyə bilən fərdin müstəsnalığını nümayiş etdirmək istəyindən qaynaqlanır. İqtisadçı Torsteyn Veblenin şərəfinə adlandırılıb.

Satınalma motivi məhsul və ya xidməti istehlak etmək üçün obyektiv ehtiyac deyil, öz maliyyə imkanlarını nümayiş etdirmək üçün subyektiv istək olduqda, tələb qanununun pozulması müşahidə olunur: məhsul və ya xidmətin qiymətinin artmasına səbəb olmur. azalmağa, lakin müəyyən istehlakçılar qrupu arasında tələbatın artmasına.

Giffen əmtəələri artan qiymətlərlə eyni tələb artımını nümayiş etdirir, lakin onlar gündəlik ucuz mallara aiddir.

 Tarixi 
Torsteyn Veblen 1899-cu ildə nəşr olunan “The Theory of the Leisure Class” əsərində ən çox pul qazanan təbəqə haqqında yazırdı.

Bu sinif həm də çalışqanlığa və qənaətcilliyə stimuldan məhrum deyil, lakin pul rəqabətinin ikinci dərəcəli amilləri onun hərəkətini o qədər güclü şəkildə müəyyənləşdirir ki, bu istiqamətlərdə hər hansı bir meyil praktiki olaraq boğulur və əməksevərlik həvəsi praktiki olaraq heç bir ifadə almır. Rəqabətin ikinci dərəcəli amillərindən ən güclüsü, eləcə də təsir baxımından ən genişi istehsal fəaliyyətindən çəkinmək tələbidir. […] Əmək alçaldıcı kimi qəbul edilir və bu ənənə heç də ölü deyil. […] İnsanların hörmətini qazanmaq və qorumaq üçün təkcə sərvət və gücə sahib olmaq kifayət deyil. Sərvət və ya güc aşkar edilməlidir, çünki hörmət yalnız dəlil təqdim edildikdə verilir.

 Oxşar effektlər 
Veblen effekti mikroiqtisadiyyatda tələbin ümumi qanununda nəzəri anomaliyalar ailəsindən biridir ki, bu da aşağıdakı təsirləri ehtiva edir:

 Snob effekti — başqalarının almadığı mallara açıq bir üstünlükdür. Alıcının vəzifəsi izdihamdan fərqlənmək və özünəməxsusluğunu vurğulamaqdır.
 Biznes balansının ümumi qanunu ondan ibarətdir ki, məhsulun aşağı qiyməti istehsalçının keyfiyyətə qənaət edə biləcəyini göstərir.
 Hot Hand Fallacy — alıcılar əvvəlki qiymət artımlarının gələcək qiymət artımlarını nəzərdə tutduğuna dair yanlış təsəvvürün qurbanı olurlar.

 İstinadlar 

Kateqoriya:İnstitutsionizm
Kateqoriya:İstehlakçının davranış nəzəriyyəsi
Kateqoriya:İqtisadiyyat paradoksları
Kateqoriya:İqtisadi terminlər