İmtina mədəniyyəti

İmtina mədəniyyəti və ya ləğv mədəniyyəti — qəbuledilməz şəkildə hərəkət etdiyi və ya danışdığı hesab edilən bəzi şəxslərin kənarlaşdırıldığı, boykot edildiyi və ya uzaqlaşdırıldığı, 2010-cu illərin sonu və 2020-ci illərin əvvəllərinə aid olan mədəni fenomen ifadə. Bu "uzaqlaşdırma" sosial mediada və ya şəxsən sosial və ya peşəkar dairələrə — məşhurların iştirakı ilə baş verən məşhur hadisələrə şamil edilə bilər. Bu fenomenə məruz qalanlardan "imtina edildiyi" deyilir.

İmtina mədəniyyəti termini 2010-cu illərin sonu və 2020-ci illərin əvvəllərində istifadə olunmağa başlandı və əsasən mənfi mənalara sahibdir. "Çağırış mədəniyyəti" termini bəziləri tərəfindən eyni anlayış üçün daha müsbət söz kimi istifadə olunur.

Bəzi tənqidçilər iddia edirlər ki, imtina mədəniyyəti ictimai diskursa soyuq təsir göstərir, səmərəsizdir, real sosial dəyişiklik gətirmir, dözümsüzlük yaradır və kiberzorakılığa səbəb olur. Digərləri isə iddia edirlər ki, "imtina" çağırışları söz azadlığının formalarından biridir və onlar hesabatlılığı təşviq edir və hüquqlarından məhrum edilmiş insanlara söz haqqı verir. Yenə də başqaları imtina mədəniyyətinin aktual bir fenomen olub-olmadığını sual altına alır, oxşar boykot formalarının imtina mədəniyyəti termininin yaranmasından çox əvvəl mövcud olduğunu iddia edir. Bəzi ictimai xadimlərin karyeraları geniş şəkildə "imtina" olaraq xarakterizə edilən boykotlardan təsirlənsə də, bundan şikayətlənən digərləri karyeralarını uğurla davam etdirdilər.

 Mənşəyi 
Təxminən 2015-ci ilə qədər, bir insanı və ya işi dəstəkləməyi dayandırmaq üçün bəzən ciddi, bəzən də zarafatla şəxsi qərara istinad etmək üçün imtina anlayışı Qara Twitter-də geniş yayılmışdı. "The New York Times" jurnalisti Conah Encel Bromviçə görə, "imtina" sözünün bu şəkildə istifadəsi "bir şeydən (hər hansı bir şeydən) investisiyaların tam çəkilməsi" deməkdir. Çoxsaylı onlayn utandırma halları geniş şöhrət qazandıqdan sonra imtina termini tək bir hədəfin tək bir təxribatçı bəyanatına qarşı geniş yayılmış, qəzəbli, onlayn cavabı təsvir etmək üçün getdikcə daha çox istifadə edilməyə başladı. Vaxt keçdikcə, təcrid olunmuş imtina halları daha tez-tez baş verdikcə və kütlənin zehniyyəti daha aydın göründükcə, şərhçilər qəzəb və imtina "mədəniyyətini" görməyə başladılar.

 Həmçinin bax 
 Üzr videosu
 İstinadlar 

 Əlavə ədəbiyyat 







 Xarici keçidlər 

 İmtina mədəniyyəti nədir?
 Kazuo İşiquro: "ləğv mədəniyyəti" və trollinq yazıçıları özünüsenzuraya yönəldir

Kateqoriya:Sosial rədd etmə
Kateqoriya:İnternet mübahisələri