Veb tətbiqi

Veb tətbiqi () — veb brauzerdən istifadə edərək əldə edilən tətbiq proqramı. Veb proqramları ümumdünya hörümçək torunda aktiv şəbəkə bağlantısı olan istifadəçilərə çatdırılır.

 Tarixi 
"Netscape" 1995-ci ildə proqramçılara müştəri tərəfində işləyən istifadəçi interfeysinə bəzi dinamik elementlər əlavə etməyə imkan yaradan "JavaScript" adlı skript dilini təqdim etmişdir. Beləliklə, bütöv bir veb səhifə yaratmaq üçün serverə məlumat göndərmək əvəzinə, yüklənmiş səhifənin daxil edilmiş skriptləri daxiletmənin təsdiqlənməsi və ya səhifənin hissələrini göstərmək/gizlətmək kimi müxtəlif tapşırıqları yerinə yetirə bilər.

1999-cu ildə "Servlet Specification" 2.2 versiyasında "Java" dilində "veb tətbiqi" konsepsiyası təqdim edilmişdir. O zaman həm "JavaScript", həm də XML artıq işlənib hazırlanmışdı, lakin "AJAX" hələ yaradılmamışdı və "XMLHttpRequest" obyekti yalnız "ActiveX" obyekti kimi "Internet Explorer 5"də təqdim edilmişdi.

"Gmail" kimi tətbiqlər 2000-ci illərin əvvəllərindən etibarən öz müştəri tərəflərini getdikcə daha interaktiv etməyə başladı. Veb səhifə skripti bütün veb səhifəni yükləmədən məlumatların saxlanması/alınması üçün serverlə əlaqə saxlaya bilir. Təcrübə 2005-ci ildə "Ajax" kimi tanınmışdır.

Dizayner Frensis Berriman və "Google Chrome" mühəndisi Aleks Rassel tərəfindən 2015-ci ildə irəli sürülmüş "Progressive web apps" termini müasir brauzerlər tərəfindən dəstəklənən yeni funksiyalardan istifadə edən və əvvəlcə veb brauzer nişanı daxilində işləyən, lakin sonradan tamamilə oflayn və brauzerdə tətbiq URL-i daxil etmədən işə salına bilən tətbiqlərə aiddir.

 Təhlükəsizlik 
Bu cür tətbiqlərdə təhlükəsizlik pozuntuları böyük narahatlıq doğurur, çünki bu, həm müəssisə məlumatlarını, həm də şəxsi müştəri məlumatlarını əhatə edir. Bu aktivlərin qorunması istənilən veb tətbiqinin vacib hissəsidir və istehsal prosesinə daxil edilməli olan bəzi əsas əməliyyat sahələri var. Buraya autentifikasiya, avtorizasiya, aktivlərin idarə edilməsi, daxiletmə, qeydiyyat və audit prosesləri daxildir. Tətbiqlərə əvvəldən təhlükəsizliyin qurulması uzun müddətdə daha təsirli və daha az pozucu ola bilər.

 İstehsalı 
Veb proqramların yazılması veb proqram çərçivələrinin istifadəsi ilə sadələşdirilir. Bu çərçivələr istehsalçı komandaya istifadəçi idarəçiliyi kimi istehsal prosesinin ümumi problemlərini həll etmədən öz məqsədləri üçün unikal olan tətbiq hissələrinə fokuslanmağa imkan verir, nəticədə tətbiqin istehsal prosesini sürətləndirir. İstifadə olunan çərçivələrin çoxu açıq mənbəli proqram təminatıdır.

 Həmçinin bax 
 D3.js
 Proqram xidməti
 Mobil tərtibat freymvorku
 Veb 2.0
 Veb mühəndislik
 Veb GIS
 Veb xidmətlər
 Veb elm
 Veb vidjeti

 İstinadlar 

 Xarici linklər 
 HTML5 Draft recommendation, changes to HTML and related APIs to ease authoring of web-based applications.

 Web Applications Working Group at the World Wide Web Consortium (W3C)
 PWAs on Web.dev by Google Developers.

Kateqoriya:İstifadəçi interfeysi üsulları
Kateqoriya:Veb tətbiqləri
Kateqoriya:Proqram təminatı arxitekturası