Konrad Lorenz

Konrad Zaxarias Lorenz ( ; ) — avstriyalı zooloq və zoopsixoloq, etologiyanın — heyvanların davranışı haqqında elmin banilərindən biri, fiziologiya və ya tibb üzrə Nobel mükafatı laureatı laureatı (1973, Karl fon Friş və Nikolas Tinbergen ilə birlikdə).

 Fəaliyyəti 
Uzun illərini boz qazların davranışını öyrənməyə həsr edən Lorenz onlarda imprintinq (iz buraxma) fenomenini kəşf etmişdir. Lorenz bu və digər növlərin nümunəsindən istifadə edərək, heyvanların aqressiv və cinsi davranışının bir çox aspektlərini, o cümlədən bu davranış formalarının müqayisəli etoloji təhlilində insan davranışını öyrənmişdir.

Elmi baxışlarında Lorenz ardıcıl təkamülçü, təbii seçmə nəzəriyyəsinin tərəfdarı idi.

Aşağıda Lorenzin bəzi nəticələri var.

 Aqressiyanın spontanlığı 
Bir çox heyvan növlərinin davranışını təhlil edən Lorenz, Freydin aqressiyanın yalnız xarici stimullara reaksiya olmadığı qənaətini təsdiqlədi. Bu stimullar aradan qaldırılarsa, aqressivlik toplanacaq və tətikləyici stimulun həddi sıfıra enə bilər. İnsanlarda belə bir vəziyyətə misal olaraq kiçik təcrid olunmuş insan qruplarında baş verən ekspedisiya quduzluğunu göstərmək olar, bu vəziyyət bəzən əhəmiyyətsiz bir səbəbdən hətta ən yaxşı dostunu öldürmək həddinə çatırСпонтанность агрессии // Лоренц К. Агрессия (так называемое "зло"). — М. : Прогресс : Универс, 1994. — Гл. 4..

 Aqressiyanın yönləndirilməsi 
Əgər aqressiya xarici stimuldan qaynaqlanırsa, o, stimulun üzərinə sıçramır (məsələn, iyerarxiyada daha yüksək olan fərd), lakin iyerarxiyada daha aşağı olan şəxslərə və ya cansız obyektlərə yönləndirilirСпонтанность агрессии // Лоренц К. Агрессия (так называемое "зло"). — М. : Прогресс : Универс, 1994. — Гл. 4. .

 Silahlar və əxlaq arasında balans 
50-dən çox növün davranışını təhlil etdikdən sonra Lorenz belə nəticəyə gəldi ki, ağır silahlanmış növlərdə təkamül seleksiyası həm də güclü fitri əxlaqı inkişaf etdirir — xüsusən də məğlub olan itaət nümayiş etdirirsə, növdaxili atışmalarda bütün silahlardan istifadə etmək üçün instinktiv qadağa. Əksinə, zəif silahlanmış növlər zəif fitri əxlaqa malikdirlər, çünki güclü fitri əxlaq bu növlər üçün təkamül baxımından faydasızdır.

Lorenzin hesab etdiyi kimi, insan təbii olaraq zəif silahlanmış bir növdür (təcavüzkar yalnız cırmaqlamaq, zərərsiz şəkildə zərbə vurmaq, dişləmək və ya boğmaq imkanı var və qurbanın qaçmaq üçün kifayət qədər imkanları var idi). Süni silahların ixtirası insanı yer üzünün ən silahlı növünə çevrildi və əxlaq eyni səviyyədə qaldıEcce homo // Лоренц К. Агрессия (так называемое "зло"). — М. : Прогресс : Универс, 1994. — Гл. 13. . Lakin sonralar, onun bir çox heyvan növlərində intraspesifik aqressiyanın inhibə edilməsi haqqında nəzəriyyəsindən başlayaraq, empatiyanın inkişafını və psixopatiyanın meydana gəlməsini izah edən insanlarda zorakılığın qarşısının alınması mexanizminin modeli hazırlanmışdırBlair, R. J. R. (1992). The Development of Morality. Department of Psychology, University College, LondonBlair, R. J. R. (1995). A cognitive developmental approach to morality: investigating the psychopath. Cognition 57, 1–29.  .

 İstinadlar 

Kateqoriya:Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyasının üzvləri
Kateqoriya:Avstriya filosofları
Kateqoriya:Avstriya yazıçıları
Kateqoriya:Avstriya zooloqları
Kateqoriya:İsveç Kral Elmlər Akademiyasının üzvləri
Kateqoriya:Bavariya Elmlər Akademiyasının üzvləri
Kateqoriya:London Kral Cəmiyyətinin əcnəbi üzvləri
Kateqoriya:Avstriyalı Nobel mükafatı laureatları
Kateqoriya:Fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatı laureatları
Kateqoriya:Əlifba sırasına görə Nobel mükafatı laureatları
Kateqoriya:Almaniya ali təhsil müəssisələrinin müəllimləri
Kateqoriya:Vyana Universitetinin məzunları
Kateqoriya:İncəsənət və elm sahəsində Pour le Mérite ordeninin kavalerləri
Kateqoriya:Maksimilianın "Elm və incəsənət üzrə" Bavariya ordeni kavalerləri
Kateqoriya:Avstriyanın elm və incəsənət üzrə fəxri xaç ordeni kavalerləri
Kateqoriya:Pour le Mérite ordeninin kavalerləri
Kateqoriya:Kolumbiya Universitetinin məzunları
Kateqoriya:Köniqsberq Universitetinin müəllimləri
Kateqoriya:Münxen Lüdviq-Maksimilian Universitetinin müəllimləri
Kateqoriya:Vyana Universitetinin müəllimləri
Kateqoriya:Vyanada vəfat edənlər
Kateqoriya:1989-cu ildə vəfat edənlər
Kateqoriya:27 fevralda vəfat edənlər
Kateqoriya:Vyanada doğulanlar
Kateqoriya:1903-cü ildə doğulanlar
Kateqoriya:7 noyabrda doğulanlar