Haşim Nahid Ərbil

Haşim Nahid Ərbil () — İraq-türkman ədəbiyyatının şairi və yazarı, müəyyən dövrlərdə jurnalist, vəkil olaraq çalışmış şəxs
 Həyatı və fəaliyyəti 
Haşim Nahid 1880-ci ildə İraq vilayətinə bağlı Ərbil qəzasında dünyaya gəlmişdirNüfus İdaresində verilən Nüfus Cüzdanı Sureti,28 Haziran, 1939, Ankara. Haşim Nahidin həyatı haqqında məlumat çox deyildir. Atası dövlət məmuru Mustafa Əbubəkr ƏfəndiBaşbakanlık Osmanlı Arxivi Sicilli Əhval Dəftəri, C 144 s.389 , anası Xədicə xanım olmuşdurT. C Emekli Sandığı Arşivi (ESA), 72077 No'lu Dosya,Mehmet Hurşit, Erbil Şairlerinden Haşim Nahit Erbil, Kardaşlık, 14/8–9. Həyatı və ailəsi haqqında məlumatlarına ilk dəfə bir məktubunda rast gəlinirHaşim Nahit, Bir Mektup: Muhterem Celâl Sahir'e, Servet-i Fünun, S: 1247, 16 Nisan 1331 (1915), s. 390–393. Evin son beşiyi olan Haşim Nahidin 4 illik təhsil həyatı Ərbildə başlayır. Həmin dövrdə türk, kürd və ərəb qəbilələri arasındakı münasibətlər ucbatından Ərbildə olan qarışıqlığa görə anasının təkidi ilə təhsilinə Ammara da davam etməli olurHaşim Nahit, Türkiye İçin Necat ve İtilâ Yolları, Şems Matbaası, İstanbul 1331, s.7. Təhsil aldığı vaxtda ərəb və fars dillərini mükəmməl öyrənmiş, buna görə də məktəbi bitirdikdən sonra dövlət müəssələrində işləmişdirT. C Emekli Sandığı Arşivi (ESA), 72077/21–6388. 1897–1906-cı illərdə İraqda müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. Gördüyü haqsızlıqlardan sonra doğma yurdundan ayrılır, anası nə qədər bu istəyi ilə razı olmasa da, Bağdad-Hələb karvanıyla İstanbula gəlirHaşim Nahit, Türkiye İçin Necat ve İtilâ Yolları, Şems Matbaası, İstanbul 1331, Giriş kısmı. İstanbulda insanlar tərəfindən xoş münasibətlə qarşılanması onu çox məmnun edirHaşim Nahit Erbil, Türkiye'de Modern Teknik Nasıl Meydana Gelebilir? Alâeddin Kıral B.evi, Ankara 1942, s.15. 18 il Maliyyə Nazirliyində müxtəlif vəzifələrdə fəaliyyət göstərirT. C Emekli Sandığı Arşivi (ESA), 72077/21–6388Bu belge, çalışmamızın "Belgeler-Fotoğraflar" bölümünde Ek-4-B olarak yer almaktadır. Burada olarkən təhsilini davam etdirən Haşim Nahid 1909-cu ildə İstanbul Universitetinin Hüquq fakültəsinə daxil olur. Belələliklə, 1885-ci ildə İraqda başlayan təhsil həyatı 26 illik ara məsafəylə 1911-ci ildə hüquq diplomu almasıyla nəticələnirHaşim Nahit,"Veda (Darülfünun Gençlerine)", Yeni Gazete, N: 1053, 30 Temmuz 1911, s. 1–2.1923-cü ildə isə [[Paris]] Sorbon Universitetində İqtisadiyyat və Sosiologiya ixtisasını bitirir. 1922–1924-cü illərdə Parisdə "İkdam" qəzetində jurnalist işləmiş, eyni zamanda Parisdə Şərq dilləri Kərkük Universitetində Amerikalı diplomatlara müəllimlik, 1934–1939-cu illərdə isə Bağdadda fransızca professorluğu, 1953-cü ildə Ankarada vəkillik etmişdirHaşim Nahit Erbil ve İrak Türkleri. Kerkük vakfı, 2004. Ailə həyatı qurmamışdır. Ölümündən sonra kimsəsizlər qəbiristanlığında "Kemiklik" adlanan yerdə dəfn olunmuşdur.

 Yaradıcılığı 
Haşim Nahid doğum yeri olan Ərbili özünə soyad kimi götürməmişdən əvvəl məqalə və şeirlərini "Haşım Nahid" imzasıyla yazırdı. Hətta, bəzən məqalələrinin sonunda adının baş hərflərini-"H. N" istifadə edirdi. Yaradıcılığa şeirlə başlayırHaşim Nahit Erbil, Türkiye'de Modern TeknikNasıl Meydana Gelebilir?Alâeddin Kıral B.evi, Ankara 1942, s.15. Bununla bərabər, təhsil aldığı vaxtlarda bir neçə qəzetlərdə müxtəlif məqalələr dərc etdirir. İlk ciddi qələm təcrübəsini "Yeni qələm" qəzetinin 7 mart 1909-cu il sayında nəşr etdirirHaşim Nahit,"Elcezire Mektupları-1 Kadın Hayatı", MehasinN: 7, mart 1325, s. 516‐520. Bundan sonra ard-arda "Serveti-Finun" dərgisində əruz vəznində şeirlərini çap etdirmişdirHaşim Nahit, Karanlıklarda, Servet-i Fünun, N:930, 12 mart 1325,Şehik-i Garam(Riyah-ı Leyâli Şairine), Servet-i Fünun, S: 957, 24 Eylül 1325, s. 332Bahar İçinde Hayal-i Derbeder, Servet-i Fünun, S: 962, 29 Teşrin-i evvel 1325, s. 413,emâsil-i Şüûn-Arzı Filistin'de-Birinci Sahne: Akşam, Servet-i Fünun, S: 963, 5 Teşrin-i evvel 1325, s. 15–16Müdavele-yi Zafer yahud Selahaddin ve İskender-1, Resimli İstanbul, N:14 5 Eylül 1325, s. 215–217,Müdavele-yi Zafer yahud Selahaddin ve İskender-2, Resimli İstanbul, N:15 14 Eylül 1325,. Hüquq fakültəsində oxuyarkən müəllimi Ahmet Şuaybın "Universitet insana elm verməz, ancaq bunun yolunu göstərər" sözlərinin təsiriylə şeirlərdən dərin mənalı məqalə yazılarına keçid edirVeysel Ergin, T. C. GAZİ ÜNİVERSİTESİSOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜTÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALIYENİ TÜRK EDEBİYATI BİLİM DALIHAŞİM NAHİT ERBİLHAYATI-SANATI-FİKİRLERi, doktora tezi, Ankara, 2013. Bundan başqa H. N. Ərbilin heca vəzinli şeirləri də olmuşdur.

 Əsərləri 
 "Türkiye için Necat ve İtila yolları" Haşim Nahit, Türkiye İçin Necat ve İtilâ Yolları, Şems Matbaası, İstanbul, 1331 (8+375 s. – Hüquq fakültəsinin 3-cü kursunda oxuyarkən qələmə aldığı bu əsər həmin dövrdə gedən ictimai-siyasi vəziyyətlə əlaqəlidir.
 "Deliren Esir" – türkmən şairləri arasında ilk qələmə alınmış mənzum pyesdirTERZIBAŞI, Ata, Erbil Şairleri: Haşim Nahit Erbil, Kerkük Vakfı-İstanbul-2007 s:165–183. Əsərdə əsarətdən qurtulmaq istəyən dəliyə çevrilmiş bir insanın həyəcan və çırpınışlarını qələmə almışdırHaşim Nahit, Deliren Esir(Manzum piyes), İstanbul, 1336. Bu əsər İsmət Paşa tərəfindən orduya paylanmış, 1928-ci ildə Kadıköy teatrında oynanmışdır.
 "Üç Muamma: Garp Meselesi-Şark Meselesi-Türk Meselesi" - əsərində Türkiyənin Şərq ilə Qərb arasındakı vəziyyətini müəyyənləşdirmişdirHaşim Nahit, Üç Muamma: GarpMeselesi-Şark Meselesi-Türk Meselesi, Kader Matbaası, İstanbul, 1337, (59+1 s.)
 "Kara Gün Yazıları" – Mustafa Kamal Atatürkün rəhbərliyi altında olan qurtuluş mücadiləsini bir neçə məqaləsində dəstəkləmişHaşim Nahit, Türk Ocakları ve Büyük Gazi, Hâkimiyet-i Milliye, N: 1584, 20 Kasım 1925, s. 2; 30 Ağustos, Türk Hava Mecmuası, S: 8, 15 Eylül 1926, s.1–2Büyük Gazi'nin Nutku, Türk Hava Mecmuası, S: 13, 1 Aralık 1926, s.1 bu əsərində də Türk millətini müdafiəyə keçmişdir.
 "Türk iqtisadi buhranının arazı-Les Symptomes de la Crise Turque et Son Remede" – Bu əsəri Parisdə fransızca qələmə almışdırHaşim NahitLes Symptomes de la Crise Turque et Son Remede "Türk İktisadîBuhranının Arazı", (Y.evi Yok), 1931, Paris, (88 s.). Türkiyənin iqtisadi, siyasi böhranının səbəblərini aydınlaşdırmış, türklər əleyhinə yazılar, xəbərlər paylaşan avropalı jurnalistlərə bir növ tarix dərsi vermişdirvukat Haşim Nahit ER-BİL, Hayat Pahalılığı Azaltılabilir mi?s.200–202. Bu əsərinə görə Xarici işlər Nazirliyindəki işindən qovulsa da, əsər böyük səs-küyə səbəb olmuşdur. AmerikadaThe Moslem World, 13 October 1933, London / New York, s. 421–422, FransadaLes Symptomes de la Crise Turque et Son Remede, Par Hachim Nahit", La Quinzaine Critque Des Livres Des Revues, N. 32, Vole. 3, 25 Nisan 1931 qəzet və dərgilərdə bu əsər haqqında məqalələr yazıya alınmışdır.
 "Avrupa buhranının psikolojik sebepleri – Muharebe nasıl bitecek?" – 1941-ci ildə yazılan bu əsərdə yazıçı bir sıra suallara öz elmi ilə aydınlıq gətirmişdirHaşim Nahit ER-BİL, Avrupa Buhranının Ruhî Sebepleri, Recep Ulusoğlu B.evi, Ankara,1941, 335 s.
  "Türkiyede modern teknik nasıl meydana gelebilir?"  – 8 hissədən ibarət olan bu əsərdə müasir metod fikrinin yazıçın zehnində nə cür formalaşdığı qeydə alınır. Hər hissədə ayrı-ayrı vacib və maraqlı məqamlara toxunulurHaşim Nahit ER-BİL, Türkiye'de Modern TeknikNasılMeydana Gelebilir, Alâeddin Kıral B.evi, Ankara, 1942, (288 s.).
  "Dil tekniği" – Bu əsər Türkiyede modern teknik nasıl meydana gelebilir? əsərinin ikinci cildidir. Əsərdə danışıq dili ilə yazı dilinin fərqləndirilməsi, dil məsələsinin mahiyyəti, lüğətlərdəki səhvliklər barədə məlumat verilirHaşim Nahit ER-BİL, Dil Tekniği-II'nci Kitap, Alâeddin KıralB.evi, Ankara, 1942, (103 s..
  "Komünizmle Mücadele Rehberi – Komünist Beyannamesine Karşı Milliyetçi Beyannamesi" – adlı əsər komunizm ideologiyasının iç üzünü elmi metodlarla ortaya qoymaq üçün yazılıbAvukat Haşim Nahit ER-BİL, Komünizmle Mücadele Rehberi, Sinan Matbaası, İstanbul, 1950, (312 s.),aşim Nahit ER-BİL, Komünist Beyannamesine Karşı Milliyetçi Beyannamesi.
  "Hayat pahalığı azaltıla bilirmi? — Elcevab: Yüzde yüz azaltılabilir" – bu kitabını vəkillik etdiyi dövrdə rastlaşdığı iki cinayət davasından sonra yazıya almışdır. Əsərdə "həyat bahalığı nə zaman və niyə başladı?", "Bahalığın maddi və mənəvi səbəbləri nədir?", "Türk pulu necə yüksəkldilə bilər?" kimi sualların cavabın axtarmışdırAvukat Haşim Nahit ER-BİL, Hayat Pahalılığı Azaltılabilir mi? Gün Basın evi, İstanbul, 1953.
  "7000 Senelik Sümer Medeniyetinde Kıbrıs" – Ərbil son əsərini Sedat Semavinin ruhuna ithaf etmişdir. Kıbrıs davası gedən vaxtda Kıbrısı müdafiə etmək üçün yazmışdırHaşim Nahit ER-BİL,700 Senelik Sümer Medeniyetinde Kıbrıs, M. Sıralar Matbaası, İstanbul, 1954, (54s.).

 Tərcümə əsərləri 
 "Haile için kahraman" – Ernest Lawesin əsərini əski əlifbaya tərcümə etmişdirH. N. Haile için kahraman, Matbaa-i Osmaniyə, 1332(1917), İstanbul, 78 sayfa.
 "Milli iqtisadiyyat sistemi" – Fredrik Listin əsərini əski əlifbaya tərcümə etmişdirH. N. Erbil, T. C.icarət Neşriyyatı, 1927, İstanbul.
 Hekayələri 
 "Buhran"Haşim Nahit, Buhran (Hikâye), Resimli Kitap, c.3 s.19, Mart 1325 (1909), s. 481–484
 "Şühedâ-yı Tahsil"Haşim Nahit, Şühedâ-yı Tahsil, Yeni Gazete, N:567, 25 mart 1326 (1910), s. 3
 "On Beş Sene Sonra"Haşim Nahit, On beş sene Sonra, Yeni Gazete, N:704, 10 Ağustos 1326 (1910), s. 3.
 "Güveyinin fotoğrafı"Haşim Nahit, Efkâr: Güveyinin fotoğrafı, Yeni Gazete, N:1072, 17 Ağustos 1327 (1911), s.
 "Çöl Hayatı: Süheyl ile Leyla, Kahraman Hatun"Haşim Nahit, Küçük Hikâye: Çöl Hayatı -Süheyl ile Leyla-, Servet-i Fünun, S: 1056, 9 Şubat 1328, s. 368–371
 "Genç Emir"Haşim Nahit, KüçükHikâye: Genç Emir -Köprülü Fuad'a ithaf-, Servet-i Fünun, S: 1085, 9 mart 1328, s. 446–448
 "Poliste Fikr-i Tecessüs -Sarı Defter- Hayatta Ölüm"Haşim Nahit, Poliste Fikr-i Tecessüs -Sarı Defter-, Polis mecmuası, S: 10, 30 Teşrinisani 1329, s. 333–335
 "Milli Hikaye: Hâcir, Dicle’de Bir Kayık Âlemi"Haşim Nahit, Millî Hikâye: Hâcir, Servet-i Fünun, S: 1205, 26 Haziran 1330, s. 134-135
 "Kâzımın Rüyası"Haşim Nahit, Kâzım'ın Rüyası -Yakup KadriBeye ithaf-, İkdam, N: 8929, 23 Kanun-ı sani 1338, s. 4–5
 "Adam Efendinin Eşeği"Haşim Nahit, Hâkimiyet-i MilliyeHikâyeleri: Adam Efendinin Eşeği, Hâkimiyet-i Milliye, N: 1684, 13 mart 1342, s. 5
 "Monte Carlo’da Müşahade"Haşim Nahit, Monte Carlo’da Bir Müşahede -Reşat NuriGüntekin’e-, Yeni Adam, N: 313, 26 Aralık 1940, s.6 / 15
 "Rüya"Haşim Nahit, Rüya, Yeni Gazete, N:442, 18 Teşrin-i sani (Kasım) 1325 (1909), s. 3
 "Hoca Hanımın Ninnisi"Haşim Nahit, Hoca Hanımın Ninnisi, Donanma, N: 104–54, 15 Mayıs 1326, s. 214–215
 "Fantezi: Ak Yıldız"Haşim Nahit, Fantezi: Ak Yıldız, Servet-i Fünun, S: 1202, 5 Haziran 1330, s. 83–86
 "Fantezi: 1934 Tarihli Bir Hatıra Defterinden"Haşim Nahit, Fantezi: 1934 tarihli bir hatıra defterinden, Türk Hava Mecmuası, S: 4, 15 Temmuz 1342, s.11–13
 "İzdivaç"Haşim Nahit, Kısm-ı Ahlâkî: İzdivaç, Musavver Malumat-ı Nafia, S: 7, 27 mart 1330, s.98–100
 "Turancılar" ArasındaHaşim Nahit, Turancılar Arasında, Servet-i Fünun, S: 1206, 3 Temmuz 1330, s. 147–150
 "Avrupa Medeniyetine Dair"

 Çap olunmayan əsərləri 
Ölümündən sonra bir qəzetdə bütün işlərinin İstanbul Universitetinin kitabxanasına bağışlanıldığı deyilsə də aşağıdakı əsərlərinə rast gəlinməmişdirHayırsever bir vatandaşın teberruu Ankara,26 A. A. İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünden: İstanbul’da Kadıköy’de Hasanpaşa mahallesi Nazif Bey sokağında 54 numarada ikamet eden HaşimNahitErbil adındaki vatandaşımız biriktirdiği kitap, para ve tahvillerini Üniversitemiz tıp ve edebiyat fakültelerine bıraktığını 6. Noterde tanzim ettiği resen vekâletle bildirmiştir. Üniversitemiz HaşimNahitErbil’e teşekkür eder.27.11.1951, Milliyet, Sayfa 3.
 "İktisadi ictimaiyat"
 "Durkheim sosyolojisinin yanlışlıkları"
 "Yaşayan ölüler ve ölmüş yaşayanlar"
 Əruz vəznində olan şeirlərinin olduğu "Divan"
 Bir İraq gənci haqqındakı eşq romanı

 Məqalələri 
Yeni Gazete
 "Dicle ve Fırat: Seyrisefain (Hattı Irakiyenin İstikbali-Irak Mebusanı-Kirama-)"Dicle ve Fırat: Seyrisefain (Hattı Irakiyenin İstikbali-Irak Mebusânı-Kirama), Yeni Gazete, N: 442, 18 Teşrin-i sani (Kasım) 1325 (1909), s.3
 "Meclis-i Mebusan-ı Osmaniye'ye"Meclis-i Mebusan-ı Osmaniye'ye (İngiliz Lynch Kumpanyasına Verilen İmtiyaz Hakkındadır), Yeni Gazete, N:449, 25 Teşrin-i sani (Kasım) 1325 (1909), s. 2,
 "Bizde Şahsiyat"Bizde Şahsiyat, Yeni Gazete, N: 451, 27 Teşrin-i sani (Kasım) 1325 (1909), s. 3
 "Tanin Ser Muharriri Cahit Bey’e-Mebuslarımız da Okusun"Tanin Ser Muharriri Cahit Bey’e-Mebuslarımız da Okusun-Yeni Gazete, N: 452, 28 Teşrin-i sani (Kasım) 1325 (1909), s. 3
 "Lynch İşi"Lynch İşi, Yeni Gazete, N: 456, 2 Kanun-ı evvel (Aralık)1325 (1909), s. 3
 "Siverek Mebusu Nureddin Bey’e"Siverek Mebusu Nureddin Bey’e Yeni Gazete, N: 460, 3 Kanun-ı evvel (Aralık)1325 (1909), s. 2
 "Donanmaya Dair: Osmanlı Zenginlerinde Hiss-i Namus"Donanmaya Dair: Osmanlı Zenginlerinde Hiss-i Namus, Yeni Gazete, N:479, 27 Kanun-ı evvel (Aralık)1325 (1909), s. 1–2
 "Asâtire Doğru-İspirtizm (Şebâb-ı Müteferrika)"Asâtire Doğru-İspirtizm (Şebâb-ı Müteferrika), Yeni Gazete, N:552, 10 mart 1326 (1910), s. 3
 "Kerkük Havalisi"Kerkük Havalisi, Yeni Gazete, N:556, 14 mart 1326 (1910), s. 1,
 "Müşahedât: Asker Borusu"Müşahedât: Asker Borusu, Yeni Gazete, N:565, 23 mart 1326 (1910),
 "Tenkit-i Edebî: Fena Bir Fırsat"Tenkit-i Edebî: Fena Bir Fırsat, Yeni Gazete, N:578, 8 Nisan 1326 (1910), s. 3
 "Talebe Hayatı: Pansiyon"Talebe Hayatı: Pansiyon, Yeni Gazete, N:582, 12 Nisan 1326 (1910)
 "Çöl Hatıraları: Çerkes Hatıraları Muharririne"Çöl Hatıraları: Çerkes Hatıraları Muharririne, Yeni Gazete, N:587, 17 Nisan 1326 (1910), s. 3,
 "Temaşa: Soytarı"Temaşa: Soytarı, Yeni Gazete, N: 963, 1 Mayıs 1327 (1911), s. 3,
 "Veda (Darülfünun Gençlerine"Veda (Darülfünun Gençlerine), Yeni Gazete, N: 1053, 31 Temmuz 1327 (1911), s. 1–2
 "Hasbihâl: O Ses Diyor ki"Hasbihâl: O Ses Diyor Ki, Yeni Gazete, N: 1062, 7 Ağustos 1327 (1911), s.3
 "Efkâr: Güveyinin Fotoğrafı"Efkâr: Güveyinin Fotoğrafı, Yeni Gazete, N:1072, 17 Ağustos 1327
Servet-i Fünun Dergisi
 "Çöl Hayatı: Süheyl ile Leyla, Servet-i Fünun"Çöl Hayatı: Süheyl ile Leyla, Servet-i Fünun, S: 1056, 9 Şubat 1328 (1912), s. 368–371
 "Genç Emir" (Köprülü Fuad'a İthaf)Genç Emir (Köprülü Fuad'a İthaf), Servet-i Fünun, S: 1085, 9 Mart1328 (1912), s. 446–448
 "Şairin Harp Düşünceleri"Şairin Harp Düşünceleri (Mareşal Hindenburg'a), Servet-i Fünun, S: 1238, 12 Şubat 1330 (1914), s. 246–247
 "Millî Müdafaa, Servet-i Fünun"Millî Müdafaa, Servet-i Fünun, S: 1239, 19 Şubat 1330 (1914), s. 259–260
 "Bizde Her Şeye İnanmak İstidadı"Bizde Her Şeye İnanmak İstidadı, Servet-i Fünun, S: 1240, 26 Şubat 1330 (1914), s. 275–276
 "Fantezi: Ak Yıldız"Fantezi: Ak Yıldız, Servet-i Fünun, S: 1202, 5 Haziran 1330 (1914), s. 83–86,
 "Musahabe-i Edebiye"Musahabe-i Edebiye, Servet-i Fünun, S: 1203, 12 Haziran 1330 (1914), s. 99–101,
 "MillîHikâye: Hâcir"MillîHikâye: Hâcir, Servet-i Fünun, S: 1205, 26 Haziran 1330 (1914), s. 134–135
 "Turancılar Arasında"Turancılar Arasında, Servet-i Fünun, S: 1206, 3 Temmuz 1330 (1914), s. 147–150
 "ŞiiriminPerisi"ŞiiriminPerisi, Servet-i Fünun, S: 1207, 10 Temmuz 1330 (1914), s.167
 "Şiirimin Perisi-2"Şiirimin Perisi-2, Servet-i Fünun, S: 1208, 17 Temmuz 1330 (1914), s. 182–186
 "Avrupa Medeniyetinin İnhidamı (Yıkılışı)"Avrupa Medeniyetinin İnhidamı (Yıkılışı), Servet-i Fünun, S: 1210, 31 Temmuz 1330 (1914), s. 209–212
 "Harbin Netâici (Neticeleri)"Harbin Netâici (Neticeleri), Servet-i Fünun, S: 1211, 7 Ağustos 1330 (1914), s. 225–22
 "Tarih Huzurunda Fransa ve İngiltere"Tarih Huzurunda Fransa ve İngiltere, Servet-i Fünun, S: 1212, 14 Ağustos 1330 (1914), s. 249–250
 "İslamiyet’e Karşı Fransa ve İngiltere"İslamiyet’e Karşı Fransa ve İngiltere, Servet-i Fünun, S: 1213, 21 Ağustos 1330(1914), s. 257–260,
 "1912'deki İngiltere"1912'deki İngiltere, Servet-i Fünun, S: 1214, 28 Ağustos 1330 (1914), s. 373–374
 "Bir Mektup: Ümidin Tahakkuku"Bir Mektup: Ümidin Tahakkuku, Servet-i Fünun, S: 1221, 16 Teşrin-i evvel (Ekim)1330 (1914), s. 385–387
 "Şarkın Temeddününde (Medenîleşmesinde) Türkiye’nin Ehemmiyeti"Şarkın Temeddününde (Medenîleşmesinde) Türkiye’nin Ehemmiyeti, Servet-i Fünun, S: 1215, 4 Eylül 1330 (1914), s.289–291
 "Bugünün Bizden İstediği"Bugünün Bizden İstediği, Servet-i Fünun, S: 1216, 11 Eylül 1330 (1914), s.305–307
 "Türkiye’de İstiklâl-i Millî ve Cavit Beyin Eski Sözleri"Türkiye’de İstiklâl-i Millî ve Cavit Beyin Eski Sözleri, Servet-i Fünun, S: 1217, 18 Eylül 1330 (1914), s. 321–323
 "Musahabe: İçtimaiyatmı Edebiyatmı?"Musahabe: İçtimaiyat mı Edebiyat mı, Servet-i Fünun, S: 1218, 25 Eylül 1330 (1914), s. 340–342
 "Ahlâk Kapitülasyonu"Ahlâk Kapitülasyonu, Servet-i Fünun, S: 1219, 2 Teşrin-i evvel (Ekim)1330 (1914), s. 353–354
 "Şark ile Garp"Şark ile Garp, Servet-i Fünun, S: 1222, 23 Teşrin-ievvel (Ekim)1330 (1914), s. 412–413
 "İttihat-ı İslam, Servet-i Fünun"İttihat-ı İslam, Servet-i Fünun, S: 1223, 30 Teşrin-i evvel (Ekim)1330 (1914), s. 6–7
 "Asya ve Afrika’da Cihat"Asya ve Afrika’da Cihat, Servet-i Fünun, S: 1224, 6 Teşrin-i sani (Kasım) 1330 (1914), s. 21–23
 "İngiliz Tehlikesi-Irak Ehline"İngiliz Tehlikesi-Irak Ehline, Servet-i Fünun, S: 1229, 11 Kanun-ı evvel (Aralık)1330 (1914), s. 102–105
 "Cihat Vesilesiyle Bir İlmü’r-Ruh Meselesi"Cihat Vesilesiyle Bir İlmü’r-Ruh Meselesi, Servet-i Fünun, S: 1230, 18 Kanun-ı evvel (Aralık)1330 (1914), s. 122–123
İkdam Gazetesi
 "Memurlara Mezuniyet Meselesi"Memurlara Mezuniyet Meselesi, İkdam, N: 8740, 14 Temmuz 1337 (1921), s. 2
 "Cevabım −1"Cevabım −1, İkdam, N: 8758, 1 Ağustos 1337 (1921), s.2
 "Cevabım −2"Cevabım −2, İkdam, N: 8765, 8 Ağustos 1337 (1921), s.4
 "Cevabım −3"Cevabım −3, İkdam, N: 8779, 25 Ağustos 1337 (1921), s.4
 "Cevabım −4"Cevabım −4, İkdam, N: 8793, 8 Eylül 1337(1921), s.4
 "Cevabım −5"Cevabım −5, İkdam, N: 8797, 12 Eylül 1337 (1921), s.4,
 "Cevabım −6"Cevabım −6, İkdam, N356163. Cevabım −6, İkdam, N: 8811, 26Eylül 1337 (1921), s.3,164. Cevabım −6a, İkdam, N: 8818, 3Teşrin-i evvel (Ekim)1337 (1921), s.4,16
 "İçtimaî ve Edebî Sayfalar: Ümit Bize Nereden Geliyor"İçtimaî ve EdebîSayfalar: Ümit Bize Nereden Geliyor, İkdam, N:8821, 6 Teşrin-i evvel (Ekim)1337 (1921), s.
 "Mektup (Mukaddes Müdafaa)"Mektup (Mukaddes Müdafaa), İkdam, N: 8825, 10Teşrin-i evvel (Ekim)1337 (1921) s.4
 "Memleketimizde İlmîCereyan-1"Memleketimizde İlmîCereyan-1, İkdam, N: 8838, 23Teşrin-i evvel (Ekim)1337 (1921), s.3
 "Vatan Karşısında Fırka"Vatan Karşısında Fırka, İkdam, N: 8873, 28Teşrin-i sani (Kasım) 1337 (1921), s.2
 "Irak Türkleri"Irak Türkleri, İkdam, N: 8882, 7Aralık 1337 (1921), s.3
 "Irak Türklerine Ait Halk Şiirleri"Irak Türklerine Ait Halk Şiirleri, İkdam, N: 8904, 29Aralık 1337 (1921), s.3,
 "Dicle’de Bir Kayık Âlemi (Ahmet Haşim’e İthaf)"Dicle’de Bir Kayık Âlemi (Ahmet Haşim’e İthaf), İkdam, N: 8914, 8 Kanun-ı sani (Ocak) 1338 (1922), s. 3
 "Fuzuli’nin Mezhebi"Fuzuli’nin Mezhebi, İkdam, N: 8936, 30 Kanun-ı sani (Ocak) 1338 (1922), s.3
 "Türk Dehasının Bir Hususiyeti (Tiyatro İle Uğraşmak İsteyen Gençlere)"Türk Dehasının Bir Hususiyeti (Tiyatro İle Uğraşmak İsteyen Gençlere), İkdam, N: 8950,13 Şubat 1338 (1922), s. 3
 "Türk Birliği"Türk Birliği, İkdam, N: 8958, 23 Şubat 1338 (1922), s. 4
 "Türk Dehası Komediye mi Trajediye mi Meyledecek (Tiyatro ile uğraşan gençlere)"Türk Dehası Komediye mi Trajediye mi Meyledecek (Tiyatro ile uğraşan gençlere), İkdam, N: 8965, 1 mart 1338 (1922), s. 4
 "Harbin umdeleri"Harbin umdeleri, İkdam, N:8984, 21 mart 1338 (1922), s. 3
 "Tiyatroda Adaptasyon"Tiyatroda Adaptasyon, İkdam, N: 8997, 3 Nisan 1338 (1922), s. 3
 "Türkün Asil Seciyeleri Nedir"Türk’ün Asil Seciyeleri Nedir, İkdam, N: 9028, 4 Mayıs 1338 (1922)
 "İdeal Ahlâka Doğru"İdeal Ahlâka Doğru, İkdam, N: 9045, 21 Mayıs 1338 (1922), s. 3
 "Paris Mektupları: Avrupa Mektupları"Paris Mektupları: Avrupa Mektupları, İkdam, N: 9079, 26 Haziran 1338 (1922), s.3
 "Paris Mektupları: Marsilya Sergisi"Paris Mektupları: Marsilya Sergisi, İkdam, N: 9082, 29 Haziran 1338 (1922), s. 4
 "Paris Mektupları: Fransa’daki Türkiye Dostluğunun Sebebi"Paris Mektupları: Fransa’daki Türkiye Dostluğunun Sebebi: Paris Mümessili Ferid Bey, İkdam, N: 9088, 5 Temmuz 1338 (1922), s.1
 "Paris Mektupları: Marsilya Sergisi ve Bundaki Gaye"Paris Mektupları: Marsilya Sergisi ve Bundaki Gaye, İkdam, N:9092, 9 Temmuz 1338 (1922), s.3
 "Paris Mektupları: Yeni Konferansta Şark Meselesi"Paris Mektupları: Yeni Konferansta Şark Meselesi, İkdam, N: 9096, 13Temmuz 1338 (1922), s.1,
 "Paris Mektupları: Müfide Ferid Hanımla Mülakat"Paris Mektupları: Müfide Ferid Hanımla Mülakat, İkdam, N: 9098, 15 Temmuz 1338 (1922), s.1
 "Paris Mektupları: Konferans Arifesindeyiz"Paris Mektupları: Konferans Arifesindeyiz İkdam, N: 9102, 19 Temmuz. 1338 (1922), s.2
 "Paris Mektupları: Paris'te 14 Temmuz Süruru (Sevinci)"Paris Mektupları: Paris'te 14 Temmuz Süruru (Sevinci), İkdam, N: 9104, 21 Temmuz 1338 (1922), s.1,
 "Paris Mektupları: Ahmet Rıza Bey ile Mülakat"Paris Mektupları: Ahmet Rıza Bey ile Mülakat, İkdam, N: 9112, 29 Temmuz 1338 (1922), s.1
Hakimiiyeti Milliye Gazetesi
 "Türkün Avrupalılaşması ve Türkçülük-1"ürk’ün Avrupalılaşması ve Türkçülük-1, Hâkimiyet-i Milliye, N: 1412, 1Mayıs 1341 (1925), s.2
 "Türkün Avrupalılaşması ve Türkçülük-2"Türk’ün Avrupalılaşması ve Türkçülük-2, Hâkimiyet-i Milliye, N: 1415, 4 Mayıs 1341 (1925), s.2
 "Türkün Avrupalılaşması ve Türkçülük-3"Türk'ün Avrupalılaşması ve Türkçülük-3, Hâkimiyet-i Milliye, N: 1416, 5 Mayıs 1341 (1925), s.1–2
 "Türkçülük Mefkûresi Tahakkuk Etmiş mi"Türkçülük Mefkûresi Tahakkuk Etmiş mi, Hâkimiyet-i Milliye, N: 1418, 7 Mayıs 1341 (1925), s.2
 "Tahassüsler: Paris’ten Ankara Türk Ocağına"Tahassüsler: Paris’ten Ankara Türk Ocağına, Hâkimiyet-i Milliye, N: 1421, 11 Mayıs 1341 (1925), s. 2
 "Türk Milleti Avrupa Medeniyetine Nasıl İntibak Edebilir-4"Türk Milleti Avrupa Medeniyetine Nasıl İntibak Edebilir-4, Hâkimiyet-i Milliye, N: 1423, 13 Mayıs 1341 (1925), s.2
 "Şarl Jid İle Hoş Bir Münakaşa"Şarl Jid İle Hoş Bir Münakaşa, Hâkimiyet-i Milliye, N: 1442, 4 Haziran 1341 (1925), s.2
 "Mekteplerimiz ve İlmin Gayesi"Mekteplerimiz ve İlmin Gayesi, Hâkimiyet-i Milliye, N: 1457, 22 Haziran 1341 (1925), s.2
 "Kuvvet ve Kanun İstihsali"Kuvvet ve Kanun İstihsali, Hâkimiyet-i Milliye, N: 1464, 30 Haziran 1341 (1925), s. 2
 "Türkiye İktisadîyatında Bir Deha Eseri"Türkiye İktisadîyatında Bir Deha Eseri, Hâkimiyet-i Milliye, N:1490, 3 Ağustos 1341 (1925), s.3
Türk Hava Mecmuası
 "Büyük Gazinin Nutku"Büyük Gazi’nin Nutku, Türk Hava Mecmuası, S: 13, 1 Aralık 1342 (1926), s.1
 "30 Ağustos"30 Ağustos, Türk Hava Mecmuası, S: 8, 15 Eylül 1342 (1926), s.1–2
 "Havai Kabotaj"Havai Kabotaj, Türk Hava Mecmuası, S: 9, 1 Ekim 1342 (1926), s.1–2
 "Cumhuriyet Rejiminin İktisadî Bir Zaferi"Cumhuriyet Rejiminin İktisadî Bir Zaferi (Kabotaj), Türk Hava Mecmuası, S: 7, 1 Eylül 1342 (1926), s. 1–2
 "Tayyare ve Nakliye Vasıtaları"Tayyare ve Nakliye Vasıtaları, Türk Hava Mecmuası, S: 4, 15 Temmuz 1342 (1926), s.1,
Yeni Sabah Gazatesi
 "Tetkik-Tahlil: Fransız Ansiklopedisinde Bazı Yanlışlıklar: Prof. Abel Rey’in Şark Milletlerine Savurduğu İftiralar"Tetkik-Tahlil: Fransız Ansiklopedisinde Bazı Yanlışlıklar: Prof. Abel Rey’in Şark Milletlerine Savurduğu İftiralar-1, Yeni Sabah, N:1011, 24 Şubat 1941, s.4–6
 "Tercümenin İlmîŞartları"Tercümenin İlmîŞartları, Yeni Sabah, N: 1032, 21 mart 1941, s.3 / 6,
Vakit Gazetesi
 "Bazı İktisatçılarımızın İktisat Bilgisi ve Türk Parası"Bazı İktisatçılarımızın İktisat Bilgisi ve Türk Parası, Vakit, yıl: 28 S: 9714, 7 Şubat 1945, s. 2
 "İktisadî Sosyolojiye Göre: Toprak Kanunu Tasarısı"İktisadî Sosyolojiye Göre: Toprak Kanunu Tasarısı, Vakit, yıl: 28 S: 9738, 3 mart 1945, s. 2
 "Günün Konuları: İktisadî Kalkınmamız İçin Yeni Bir İktisat Sistemine İhtiyaç Var"Günün Konuları: İktisadî Kalkınmamız İçin Yeni Bir İktisat Sistemine İhtiyaç Var, Vakit, yıl: 28 S: 9744, 9 mart 1945, s. 2
 "Yeni Dünya Nizamının Temelleri-3: Menfîve Müspet Şartlar"Yeni Dünya Nizamının Temelleri-3: Menfîve Müspet Şartlar, Vakit, yıl: 28 S: 9821, 26 Mayıs 1945, s.2

 Mənbə 
 ERBİL, Haşim Nahit, Bu Yazıların Tarihî Felsefesi, Kara Gün Yazıları, Titaş B.evi, Ankara-1940, s.59–6211.
 ERBİL, Haşim Nahit, Türk Toplum Düşüncesinin Kaynakları, Sosyologca Dergisi, Sayı:2, Temmuz-Aralık 2011, s.83–8712.
 FUAD, Köprülüzade Mehmed, Fuzuli’ye Dair -Haşim Nahit’e-, İkdam, N:8939, 2 Şubat 1338 (1922) s.313.
 GÜR, Doç. Dr.Âlim, Dergâh Mecmuası ve AhmetHaşim, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Volume 3/ 10 Winter 2010, s.316–331
 Ahmet Raûf, Bir Hatıra Münasebetiyle, İstiklâl gazetesi, nr: 311,16 Teşrin-i sânî 1335 (1919), s.1,
 (İmzasız), Hafta-i Edebiyat, Rübab Mecmuası, nu.7, Haziran 1912, s.48.
 (İmzasız), Yeni Bir Dünya Görüşü Karşısında; Muharririn Biyografisi, İktisadî Yürüyüş, S: 74,
 KAYAN, Alp Arslan, Siyasal Bilgiler Okulu hakkında-Haşim Nahit Erbil’e, Vakit, S: 10130, 2 Nisan 1946, s. 2; Siyasal Bilgiler Okulu Hakkında, Vakit, S: 10131, 3 Nisan 1946, s. 227.
 KERKÜK, İzzettin, Haşim Nahit Erbil ve Irak Türkleri, Türk Kültürü, S 385. (Mayıs (1995) s.263–27128.
 KERKÜK, İzzettin, Haşim Nahit Erbil Bibliyografyası, Türk Kültürü, S. 401 (Eylül 1996)
 KERKÜK, İzzettin, Haşim Nahit Erbil ve Irak Türkleri, Kerkük Vakfı-İstanbul-2004–1.baskı-159 sayfa (kitap)
 KOCAMAN, Rabia, Haşim Nahit Erbil, Kerkük, S. 2 (Kasım 1977) s.19–20
 KOCAMAN, Rabia, Haşim Nahit Erbil’in Paris Mektupları, Kardaşlık, S 46, s.34–38
 KOP, Ali Rıza, Kara Gün Yazıları, Yeni Adam, 23. sentyabr 1940, S:291, sh.433.
 MERMUTLU, Yrd. Doç. Dr. Bedri, Doğu-Batı Yaklaşımı Bağlamında Haşim Nahit Erbil’in "Üç Muamma"sı, Sosyologca Dergisi, Sayı: 1, Ocak-Haziran 2011, s.135–138.
 MERMUTLU, Yrd. Doç. Dr. Bedri, Haşim Nahit Erbil-Üç Muamma: Garp Meselesi, Şark Meselesi, Türk Meselesi -I, Sosyologca Dergisi, Sayı: 1, Ocak-Haziran 2011, s.139–150.
 OZANSOY, Halid Fahri, Edebiyatçılar Geçiyor, sh.33–35 / 98–99Kanaat K.evi, İstanbul-1939 (126 sayfa).
 ÖZERDİM, Sami N, Dil-Tarih-Coğrafya Fakültesi Davası-Haşim Nahit’e-, Yeni Sabah, 25/071940, S: 3412, sh.13

 İstinadlar 

Kateqoriya:Türkmanlar
Kateqoriya:İraq şairləri
Kateqoriya:Türkiyə şairləri
Kateqoriya:Türkiyə yazıçıları
Kateqoriya:İstanbul Universitetinin Hüquq fakültəsinin məzunları