Bağ (anatomiya)

Bağ — sümükləri digər sümüklərlə birləşdirən lifli birləşdirici toxuma. O, həmçinin articular bağ və ya lifli bağ kimi tanınır.

Bədəndəki digər bağlara aşağıdakılar daxildir:

 Abdominal bağ: peritonun və ya digər membranların bir qatı.
 Dölün qalıq bağı: dölün boru quruluşunun qalıqları.
 Periodontal bağ: dişi ətrafdakı alveol sümüyə bağlayan bağlar qrupu.

Bağlar vətər və fasyaya bənzəyir, çünki hamısı birləşdirici toxumadan ibarətdir. Aralarındakı fərqlər qurduqları əlaqələr:

 bağlar bir sümüyü digər sümüyə bağlayır 
 vətərlər əzələləri sümüyə bağlayır
 fasyalar əzələləri digər əzələlərə bağlayır.

Bunların hamısı insan bədəninin skelet sistemində olur.

Bağlar adətən təbii yolla bərpa oluna bilməz. Lakin yetkinlərdə periodontal bağa bitişik, periodontal bağın bərpasında iştirak edən periodontal bağ kök hüceyrələridir.

Bağları öyrənən elm desmologiya adlanır.
 Artikulyar bağlar 

Bağ ən çox sıx, səliqəsiz birləşdirici toxuma örtükləri ilə qorunan kollagen liflərindən ibarət sıx, müntəzəm birləşdirici toxuma dəstələrinə aiddir. 

Bağlar sümükləri digər sümüklərə birləşdirərək oynaqları, vətərlər isə sümükləri əzələlərə bağlayır. Bəzi bağlar oynaqların hərəkətliliyini məhdudlaşdırır və ya müəyyən hərəkətlərin qarşısını alır.

Kapsul bağları sinovial oynaqları əhatə edən artikulyar kapsulun bir hissəsidir. Onlar mexaniki gücləndiricilər kimi çıxış edirlər. Ekstrakapsulyar bağlar digər bağlarla birləşir və oynağın sabitliyini təmin edir. Daha az rast gəlinən intrakapsulyar bağlar da sabitliyi təmin edir, lakin daha çox hərəkət diapazonuna imkan verir. Çarpaz bağlar xaç şəklində olan qoşalaşmış bağlardır.

Bağlar viskoelastikdir. Gərginlik altında olanda tədricən gərginləşirlər və gərginlik aradan qaldırıldıqda əvvəlki formasına qayıdırlar. Lakin müəyyən bir nöqtəyə və ya uzun müddətə uzadıldıqda orijinal formasını saxlaya bilməzlər. Bu, yerindən çıxmış oynaqların mümkün qədər tez qurulmasının bir səbəbidir: bağlar çox uzanarsa, oynaq zəifləyərək gələcəkdə dislokasiyalara meylli olacaqdır.

Qırılan bir bağın nəticəsi oynağın qeyri-sabitliyi ola bilər. Bütün qırılan bağlar cərrahi müdaxilə tələb etmir, lakin oynaqın sabitləşməsi üçün cərrahiyyə lazımdırsa, qırılan bağ bərpa edilə bilər.

Çapıq toxuması bunun qarşısını ala bilər. Qırılan bağı düzəltmək mümkün deyilsə, Brunelli proseduru kimi digər prosedurlar qeyri-sabitliyi düzəldə bilər.
Bir oynağın qeyri-sabitliyi zamanla qığırdaqın aşınmasına və nəticədə osteoartroza səbəb ola bilər.
 Birləşdirici toxuma displaziyası  

Birləşdirici toxuma displaziyası daha elastik bağları olan insanların xarakterik xüsusiyyətinə aiddir, onların oynaqlarının daha da uzanmasına və əyilməsinə imkan verir. Buna bəzən hələ də ikiqat birləşmə deyilir.
 Süni bağlar 

Bədəndə ən çox cırılan bağlardan biri ön çarpaz bağdır (ÖÇB). ÖÇB diz hərrəkəti üçün vacib olan bağlardan biridir və ÖÇB-ni qoparan insanlar çox vaxt müxtəlif texnika və materiallarla edilə bilən rekonstruktiv cərrahiyyə əməliyyatına məruz qalırlar. Belə üsullardan biri də bağın süni materialla dəyişdirilməsidir. Süni bağlar poliakrilonitril lif, polipropilen, PET (polietilen tereftalat) və ya polyNaSS poli (natrium stirol sulfonat) kimi bir polimerdən ibarət sintetik materialdır.

 Nümunələri 

Orta yaşlı bir insan bədənində təxminən 900 bağ var.

Bunlardan 25-i aşağıda təqdim olunub:

Baş və boyun

 Krikotiroid bağı
 Periodontal bağ
 Lensin asma bağı

Toraks (döş qəfəsi)

 Frenozofageal bağ
 Süd vəzinin asma bağı

Çanaq

 Ön sakroiliak bağ
 Posterior sakroiliak bağ
 Sacrotuberous bağ
 Sakrospinoz bağ
 Aşağı pubik bağ
 Refleks inguinal bağ
 Üstün pubik bağ
 Penisin asma bağı

Bilək

 Palmar radiokarpal bağ
 Dorsal radiokarpal bağ
 Ulnar girov bağı (bilək)
 Radial girov bağı (bilək)
 Skafolunat bağ

Diz

 Ön çarpaz bağı
 Fibulyar kollateral bağı
 Arxa çarpaz bağ
 Medial yan bağ
 Ön çarpaz bağı - ön çarpaz bağın dördayaqlı ekvivalenti
 Oblik popliteal bağ
 Diz bağı

 Qarın bağları 

Peritonun müəyyən qatlarına bağlar deyilir. Nümunələr daxildir:

 Hepatoduodenal bağ. Onikibarmaq bağırsaqdan qaraciyərə gedən yol boyunca qaraciyər damar kanalını və digər damarları əhatə edir.
 Uterusun geniş bağı, həmçinin peritonun bir qatı.

 Dölün qalıq bağları 

Embrional dövrdə bəzi boru strukturları bağlandıqdan və kordona bənzər strukturlara çevrildikdən sonra bağlar adlanır:

  Fetal  Yetkin
  arterial kanalı  arteriya bağı
   dölün sol göbək damarının ekstrahepatik hissəsi  ligamentum teres hepatis ("qaraciyərin yuvarlaq bağı").
   dölün sol göbək venasının qaraciyər daxili hissəsi (ductus venosus)  damar bağı
   dölün sol və sağ göbək arteriyalarının distal hissələri  medial göbək bağları

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Sümük sistemi
Kateqoriya:Anatomiya