Nifrət

Nifrət müəyyən insanlara, əşyalara və ya ideyalara qarşı güclü mənfi emosional reaksiyadır, adətən nəyəsə qarşı müqavimət və ya nifrətlə bağlıdır.Reber, A.S., & Reber, E. (2002). The Penguin dictionary of psychology. New York: Penguin Books. Nifrət çox vaxt güclü qəzəb və ikrah hissi ilə əlaqələndirilir. Nifrət bəzən sevginin əksi olaraq görülür.

Nifrətlə bağlı bir sıra müxtəlif təriflər və perspektivlər irəli sürülmüşdür. Filosoflar nifrətin mahiyyətini və təbiətini anlamaqla məşğul olmuşlar, bəzi dinlər isə buna müsbət baxır və müəyyən qruplara qarşı nifrəti təşviq edir. Sosial və psixoloji nəzəriyyəçilər nifrəti utilitar mənada başa düşürlər. Bəzi ictimai nifrət nümayişləri bəzən tolerantlığa dəyər verən plüralist mədəniyyətlər kontekstində qanuni olaraq qadağan edilir.

Nifrət emosiyaların geniş diapazonunu əhatə edə bilər və mədəni kontekstdən və emosional və ya intellektual reaksiyaya səbəb olan vəziyyətdən asılı olaraq çox fərqli ifadələrə malik ola bilər. Nifrətin baş verdiyi kontekstdən asılı olaraq, müxtəlif cəmiyyətlər ona müsbət, mənfi və ya neytral baxa bilər.

 Emosiya 
Bir emosiya olaraq nifrət qısamüddətli və ya uzunmüddətli ola bilər.Y Ito ed., Encyclopedia of Emotion (2010) p. 302 Bu, aşağı intensivliyə də malik ola bilər: "Mən brokkoliyə nifrət edirəm" və ya yüksək intensivlikdə ola bilər: "Mən bütün dünyaya nifrət edirəm". S Kucuk, Brand Hate (2016) p. 12-3 Bəzi hallarda nifrət xarici təsirlərdən, məsələn, sui-istifadə, aldadılma və ya manipulyasiyaya məruz qalma kimi səbəblərdən yaranan cavab reaksiyası ola bilər. Bir qayda olaraq, nifrət müəyyən sosioloji hadisələri düzgün dərk edə bilməməyə gətirib çıxaran dərin psixoloji reaksiyadır. ABŞ psixoloqu Robert Sternberq nifrətdə üç əsas element görür:

 yaxınlığın təhlükəyə çevrildiyi zaman məsafə yaratmaqla yaxınlığın inkarı;
 qorxu və ya qəzəb kimi ehtirasın infuziyası;
 əvvəllər qiymətləndirilmiş obyektin dəyərdən düşməsi barədə qərar.Y Ito ed., Encyclopedia of Emotion (2010) p. 302

Nifrətdə tapılan mühüm özünümüdafiə funksiyasıI Craib, Psychoanalysis (Cambridge 2001) p. 208 Steynberqin “üsyankae” nifrətin təhlili ilə təsvir edilə bilər, beləliklə, asılı münasibət muxtariyyət axtarışında rədd edilir. Y Ito ed., Encyclopedia of Emotion (2010) p. 303

 Psixoanaliz 
Ziqmund Freyd nifrəti öz bədbəxtliyinin mənbəyini məhv etmək istəyən bir eqo halı olaraq təyin edərək, bunun özünü qoruma məsələsi ilə əlaqəli olduğunu vurğuladı.S Freud, 'The instincts and their vicissitudes' (1915) in On Metapsychology (PFL 11) p. 135-5. Donald Vinnikott, nifrətin xarici bir obyektin tanınması ilə əlaqəli inkişaf addımı olduğunu vurğulamışdır: "Magik məhvetmə ilə müqayisədə, aqressiv fikirlər və davranışlar müsbət dəyər qazanır və nifrət sivilizasiyanın əlamətinə çevrilir".D W Winnicott, The Child, the Family, and the Outside World (Penguin 1973) p. 239 

Onun ardınca, obyekt münasibətləri nəzəriyyəsi analitik şəraitdə nifrətin tanınmasının vacibliyini vurğulayır: analitik öz nifrətini etiraf edir (ciddi vaxt məhdudiyyətlərində və alınan ödənişdə aşkar edildiyi kimi),J Malcolm, Psychoanalysis (London 1988) p. 143 bu da öz növbəsində bunu mümkün edə bilər. xəstənin analitikə qarşı əvvəllər gizlətdiyi nifrətini etiraf etməsi və özündə saxlaması üçün. I Craib, Psychoanalysis (Cambridge 2001) p. 208

Adam Fillips o qədər irəli getmişdir ki, nifrət və nifrət olmadan bir münasibətdə əsl xeyirxahlığın mümkün olmadığını qeyd etmişdir. Belə ki, onun fikrincə şəxsiyyətlərarası məyusluqların və onlarla əlaqəli düşmənçiliklərin qeyri-sentimental etirafı həqiqi dostluq hissinin yaranmasına imkan verə bilər.A Phillips/B Taylor, On Kindness (London 2004) p. 93-4

 Fəlsəfə 
Qədim dövrlərdən filosoflar nifrəti təsvir etməyə çalışırdılar və bu gün müxtəlif təriflər mövcuddur. Məsələn, Aristotel bunu qəzəb və hirsdən fərqli nəzərdən keçirərək, nifrəti bir obyekti məhv etmək istəyi kimi təsvir etmiş və göstərmişdir ki, bu, zamanla sağalmazdır.  Devid Yum da öz konseptuallaşdırmasını təklif edərək, nifrətin heç bir şəkildə müəyyən edilə bilməyən, azalmayan bir hiss olduğunu müdafiə etmişdir.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Təcavüz
Kateqoriya:Emosiyalar
Kateqoriya:Etika problemləri
Kateqoriya:Sevgi
Kateqoriya:Nifrət
Kateqoriya:Sosial emosiyalar