Ad hominem

Şəxsiyyətə apellyasiya ( — "insanla bağlı arqument") — arqumentin özünün, obyektiv faktların və ya məntiqi əsaslandırmanın uyğunsuzluğunu göstərmək əvəzinə, arqumenti gətirən şəxsin və ya arqumentlə əlaqəli şəxsin xarakterinə, motivinə və ya digər atributuna işarə etmək yolu ilə arqumentin təkzib edildiyi məntiqi xəta.

Aşağıdakı növlərə bölünür:

 argumentum ad hominem personam ("şəxsiyyətə keçid") — şəxsiyyəti birbaşa tənqid etmək və ya rəqibi təhqir etmək;
 argumentum ad hominem circumstantiae — rəqibin nöqteyi-nəzərinin onun şəxsi şəraiti ilə izahı;
 argumentum ad hominem tu quoque ("və sən də") rəqibin özünün öz arqumentinə zidd davranmasının göstərmək.

Ad hominem ("insana qarşı") bir mübahisə növüdür və birinin fikirlərini və ya arqumentlərini tənqid etmək əvəzinə, şəxsiyyətinə və ya xarakterinə hücum etmək mənasını verir. Bu növ arqument, əks tərəfin arqumentini etibarsızlaşdırmaq üçün şəxsi xüsusiyyətlərini hədəf alır, amma mübahisənin mövzusu ilə birbaşa əlaqəsi olmur.

Məsələn, bir şəxs bir mövzu barədə arqument irəli sürdüyündə, əks tərəf onun arqumentini təkzib etmək yerinə onun xarakteri və ya keçmişdəki davranışlarını vurğulayıb fikirlərini etibarsız saymağa çalışa bilər. Belə arqumentlər məntiqi səhv sayılır, çünki müzakirənin obyektivliyinə xələl gətirir və əsas məsələdən uzaqlaşmağa səbəb olur.

Ad hominem arqumentlər daha çox siyasət, ictimai müzakirələr və fərdi münaqişələrdə rast gəlinir. Məntiqdə və mübahisə etikalarında qəbul olunmayan bir üsuldur, çünki arqumentin gücünü deyil, şəxsi hücumu əsas götürür.

 Tarix 

Aristotel Sofistik təkziblər adlı mətnində arqumenti yox, arqumenti irəli sürən şəxsi tənqid etməyin məntiqi səhv olduğunu izah etdi.

 Həmçinin bax 
 Tu quoque

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 
 Internet Encyclopedia of Philosophy
 The Stanford Encyclopedia of Philosophy
 Anthony Weston, "A Rulebook for Arguments".

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Təbliğat üsulları
Kateqoriya:Məntiqi səhvlər
Kateqoriya:Latın dilində sözlər və ifadələr