Proksemika

Proksemika ( - yaxınlıq sözündəndir) və ya şəxsi məkan —  ünsiyyətin məkan və zaman işarələri sistemini öyrənən sosial psixologiya və semiotikanın sahəsi.

Xüsusi işarə sistemi kimi çıxış edərək, ünsiyyət prosesinin təşkili məkanı və vaxtını kommunikativ vəziyyətin tərkib hissəsi olmaqla semantik yük daşıyır.

Proksemika kommunikatorlar arasındakı məsafəni öyrənir, onlar arasında ünsiyyətin xarakteri, onların emosional vəziyyəti və ünsiyyətin sosial-mədəni xüsusiyyətləri haqqında məlumat daşıyır.

 Proksemika nəzəriyyəsi 
Antropoloq Edvard Holl 1950-ci illərdə insanın gündəlik davranışında şəxsi məkanını tədqiq edərək bu termini “insan mikroməkanın spontan quruluşunu - subyektlərarası məkanı, evində məkanın təşkilini necə həyata keçirməsinin təhlilini təyin etmək üçün istifadə etdi." O, insanlar arasında münasibətlərin yeni anlayışına gəldi. Hər bir insanın şəxsi hesab etdiyi müəyyən bir məkan var. Ünsiyyət məsafəsi bir çox amillərdən (mənşə, mədəniyyət, şəxsi üstünlüklərdən) asılıdır. Məsafə çox kiçik və ya çox böyükdürsə, insanlar yöndəmsiz və narahat hiss edə bilərlər.

Holl, hər biri yaxın və uzaqlara bölünən dörd subyektlərarası zona müəyyən etdi:

 intim (0-0,5 m) - qohumlar və yaxın insanlar arasında ünsiyyət üçün xarakterikdir.

İntim zona iki fazaya bölünür: yaxın və uzaq. Yaxınlıq mərhələsi, toxunma qavrayışının üstünlük təşkil etdiyi zaman tam birləşməni nəzərdə tutan yaxınlaşma mərhələsidir. İntim zonanın uzaq mərhələsi 45 sm-ə qədər məsafəni əhatə edir.Bəzi mədəniyyətlər üçün bu məsafə məxfilik məsafəsinə bərabərdir (ərəb ölkələrində). İntim zonaya müdaxilə ağrılı qəbul edilir, bir şərtlə ki, insanın özü belə bir müdaxiləni istəmir və ya ona nəzarət etmir. İntim məsafə zonaları mədəniyyətlər arasında dəyişir. Qərbi Avropada bu məsafə 60 sm, Şərqi Avropada 45 sm, Aralıq dənizi ölkələrində barmağın ucundan dirsəyə qədərdir  .

 personal (şəxsi) (0,5 m-1,2 m) - bu, danışanın iş mühitində, şənliklərdə digər insanlarla ünsiyyət qurmağa üstünlük verdiyi məsafədir.
 sosial (1,2 m-3,65 m) - rəsmi xarakterli sosial təmaslar üçün məsafəni təmsil edir, məsələn, qəriblərlə, işgüzar görüşlərdə. Sosial zona kiçik bir qrupla qarşılıqlı əlaqəni əhatə edir - təxminən yeddi-on beş nəfər  .
 publik (ictimai) (3,65 m və ya daha çox) həmsöhbətlər arasında ictimai təmaslar üçün ayrılmış ərazidən artıq olan məsafədir .

 Məkana münasibət formaları 
İnsanın məkana münasibətinin dörd forması var:

 şəxsi məkan
 fərdi məsafə
 territoriallıq (ərazilik)
 ətraf mühitin fərdiləşdirilməsi .

 İstinadlar 

Kateqoriya:Kommunikasiyaşünaslıq
Kateqoriya:İşarə sistemləri
Kateqoriya:Semiotika
Kateqoriya:Sosial psixologiya