Rəhim Cəfərov

Rəhim Cəfər oğlu Cəfərov () — Azərbaycan-sovet paleontoloqu. Azərbaycanda onurğalılar faunasının paleontologiyasının inkişafında böyük rol oynamışdır. O, əsasən Azərbaycanın pleystosen ekvivlərini tədqiq etmişdir.

 Həyatı 
Rəhim Cəfər oğlu Cəfərov 22 mart 1883-cü ildə Bakıda anadan olmuşdur. İlk təhsilini rus-tatar məktəbində almış, sonra Bakı kişi gimnaziyasına daxil olmuşdur. Cəfərov 1906-cı ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra müəllimi Həsən bəy Zərdabinin məsləhəti ilə Sankt-Peterburq Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. Cəfərov 1914-cü ildə universiteti bitirdikdən sonra Azərbaycana qayıtmışdır.

Cəfərov 1914–1920-ci illərdə Bakıda dərs demiş, Azərbaycanda ilk ali pedaqoji institutun yaradılmasında fəal iştirak etmişdir. 1920–1927-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda biologiyadan dərs demiş, 1923–1930-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Muzeyinin biologiya şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

1930-cu ildən ölümünə qədər Bakıda Təbiət Tarixi Muzeyinin direktoru olmuşdur. Cəfərov şəxsi vəsaitindən istifadə edərək muzey üçün vitrin və şkaflar sifariş etmiş, ingilis, alman və fransız dillərində nəşr olunmuş xarici kitabları almış, muzeyi yeni eksponatlarla zənginləşdirmişdir. Cəfərovun elmi, publisistik və təşkilati fəaliyyəti əsasən bu muzeylə bağlıdır. Cəfərov 1932–1946-cı illərdə muzeydəki işi ilə paralel olaraq Azərbaycan Tibb İnstitutunun biologiya kafedrasında assistent kimi dərs deməyi davam etdirmişdir.


Cəfərovun rəhbərliyi altında bir çox gənc mütəxəssislər (məsələn, D. V. Hacıyev, F. M. Axundov, S. M. Aslanova və s.) elmi-tədqiqat işlərinə cəlb edilmiş, namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişlər.

Cəfərovun rəhbərliyi ilə Təbiət Tarixi Muzeyinin elmi işçiləri İkinci Dünya müharibəsi illərində Azərbaycan SSR ərazisində aparılan mühüm sənaye baxış bucağından tədqiqatlarda iştirak etmişdilər. 1941-ci ildə Geologiya İnstitutunun alimləri (V. A. Qorin və başqaları) ilə birlikdə Abşeron yarımadasında və İsmayıllı rayonunda maqmatik şist yataqlarının axtarışında və kəşfində fəal iştirak etmişlər.

Cəfərovun və onun həmkarlarının (V. V. Boqaçev və N. O. Burçak-Abramoviç) tədqiqatları Azərbaycanda onurğalılar faunasının paleontologiyasının inkişafında böyük rol oynamışdır. Rəhim Cəfərov Binəqədi fauna və flora məzarlığında uzun illər qazıntılara rəhbərlik etmişdir. İlk "Binəqədi dördüncü dövr faunasının atlası"nı yazmışdır. Cəfərovun təşəbbüsü və onun redaktorluğu ilə 1951–1959-cu illərdə "H. Zərdabi adına Təbiət Tarixi Muzeyinin materialları" fundamental seriyasının on iki cildi buraxılmışdır. Alim ömrünün sonuna kimi elmi tədqiqatlar aparmış, onurğalılar paleontologiyasının nailiyyətlərini ön plana çıxarmışdır.

Cəfərovun əsas elmi fəaliyyəti dördüncü dövr Binəqədi onurğalılarının tədqiqinə həsr olunmuşdur. O, ardıcıl axtarışlar nəticəsində Abşeron yarımadasında dördüncü dövrdə yaşamış bəzi nadir heyvanların, o cümlədən Binəqədi kərgədanı, mağara aslanı, al maral, canavar və s. sümüklərini aşkar etmiş, skeletləri toplanmış, təsvirlərini vermişdir.

Rəhim Cəfərov 1971-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.

 Yeni taksonlar 
 † Sus apscheronicus (Burschak-Abramowitsch et Dzhafarov, 1946)
 † Rhinoceros binagadensis (Dzhafarov, 1955)
 † Aceratherium G. Gadzhievi (Dzhafarov, 1958)
 † Aceratherium D. Gadzhievi (Dzhafarov, 1958)

 Elmi əsərləri 























 Mənbə 
 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 


Kateqoriya:Azərbaycan paleontoloqları
Kateqoriya:SSRİ paleontoloqları
Kateqoriya:Azərbaycanlı professorlar
Kateqoriya:Biologiya elmləri namizədləri