Linqvistik relyativizm fərziyyəsi

Linqvistik relyativizm fərziyyəsi və ya Sapir–Vorf hipotezi — bir dilin quruluşunun onun danışanlarının dünyagörüşünə və baxışlarına, habelə onların idrak proseslərinə təsir etdiyini iddia edən fərziyyə. Bu fərziyyənin iki forması var:

 Sərt versiya: dil təfəkkürü müəyyən edir, buna uyğun olaraq linqvistik kateqoriyalar koqnitiv kateqoriyaları məhdudlaşdırır və müəyyən edir.
 Yumşaq versiya: dil yalnız təfəkkürə təsir edir, linqvistik kateqoriyalarla yanaşı, təfəkkürə ənənələr və bəzi qeyri-linqvistik davranış növləri də təsir edir.

"Sapir–Vorf hipotezi" termini əslində yanlış adlandırmadır, çünki Edvard Sepir və Bencamin Vorf heç vaxt həmmüəllif olmayıblar və heç vaxt öz fikirlərini elmi fərziyyə kimi iddia etməyiblər. Fərziyyənin sərt və yumşaq variantlarının ortaya çıxması da sonrakı dövrlərə aiddir. Sepir və Vorf heç vaxt qəsdən belə fərqləndirmə etməsələr də, onların əsərlərində linqvistik relyativizm prinsipinin həm sərt, həm də yumşaq təsvirlərinə rast gəlmək mümkündür.Hill & Mannheim (1992). Bəzi tədqiqatçıların fikrinə görə, fərziyyənin ilk müəllifi Sepir olmuşdur. Buna görə də hipotezin adlandırmasında onun adı birinci qeyd edilir.

Linqvistik relyativizm prinsipi, həmçinin dil və düşüncə arasındakı əlaqə fəlsəfədən tutmuş psixologiya və antropologiyaya qədər müxtəlif elm sahələrinin marağına səbəb olmuş, ədəbi əsərlər və süni dillərin yaradılması üçün ilham mənbəyi olmuşdur.

 İstinadlar 

 Əlavə ədəbiyyat 
 Бородай С. Ю. Язык и познание: введение в пострелятивизм . М.: ООО Садра, Языки славянских культур, 2020. 800 с.
 Бородай С. Ю. Язык и познание: пострелятивистская исследовательская программа  // Вопросы языкознания. 4. 2019. С. 106–136.
 Бородай С. Ю. Современное понимание проблемы лингвистической относительности: работы по пространственной концептуализации  // Вопросы языкознания. 4. 2013. С. 17–54.

 Васильев С. А. Философский анализ гипотезы лингвистической относительности. — К., 1974.
 Вежбицкая А. Понимание культур через посредство ключевых слов. — М.: Языки славянской культуры, 2001.
 Козловский С. А. Скорость мысли // Журнал "Компьютерра", #26–27 (550–551), 2004.
 Кронгауз М. А. Семантика. М.: ИЦ "Академия", 2005 (изд. 2)
 Кудрявцева Н. С. Лінгвістична відносність і проблеми перекладу філософської термінології: лінгвокогнітивний підхід. — К. : Видавничий дім Дмитра Бураго, 2017. ISBN 978-966-489-413-2
 Уорф Б. Л. Отношение норм поведения и мышления к языку // Новое в лингвистике, вып. 1, М., 1960.
 Chandler Daniel. The Sapir — Whorf Hypothesis // Web site of University of Wales, Aberystwyth








 Xarici keçidlər 
 Гипотеза лингвистической относительности — видеозапись лекции М. А. Кронгауза 
 Лингвистическая относительность в начале XXI века — лекция C. Ю. Бородая
 Нерефлексивное конструирование онтологий. Философские следствия вовлеченности языка в когнитивность — видеозапись лекции C. Ю. Бородая

Kateqoriya:Hipotezlər
Kateqoriya:Psixolinqvistika
Kateqoriya:Psixologiya nəzəriyyələri
Kateqoriya:Dil fəlsəfəsi
Kateqoriya:Linqvistika nəzəriyyələri və hipotezləri
Kateqoriya:İdrak prosesləri
Kateqoriya:Epistemologiya anlayışları
Kateqoriya:Fəlsəfi problemlər
Kateqoriya:İdrak nəzəriyyələri