Ciyərxun

Ciyərxun (; ) — kürd marksist şairi, ədəbiyyatçısı, yazıçısı və tarixçisi.

 Həyatı 
Əsl adı Şəhmuz HəsənKurtejiyana Cigerxwîn (1903-1984) ,  Erişim tarihi: 22 Ekim 2016. olan Ciyərxun 1903-cü ildə Osmanlı imperiyasında, Mardinin (indiki Batman) Gərcüş rayonuna bağlı Hisar qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1914-cü ildə Birinci Dünya müharibəsinin başlaması nəticəsində ailəsi ilə birlikdə Suriyanın Amuda şəhərinə köçmüşdür.Emekçilerin şairi Cigerxwin (Ciğerhun / yüreği yaralı), Şeyhmus Hasan’ın Hayatı , Erişim tarihi: 23 Ekim 2016. O, erkən yaşlarından çobanlıq və əkinçiliklə məşğul olmuşdur. 18 yaşında Diyarbəkirə gələn Ciyərxun oradakı mədrəsədə dini təhsil verən şeyxlərdən dini təhsil almışdır. Bu dövrdə o, kürd mədəniyyəti və ədəbi klassikləri ilə yaxından tanış olmuşdur. 1925-ci ildə Şeyx Səid üsyanında iştirak etmişdir. Üsyan yatırıldıqdan sonra üsyanın ikinci rəhbəri, Şeyx Səidin böyük oğlu Şeyx Əli Rza Əfəndinin heyətinə qatılaraq Rəvandüzə, daha sonra isə Bağdada getmişdir.Cegerxwin, Hayat Hikayem, Evrensel Basım Yayın, İstanbul, 2003, s.183-184. Bu müddət ərzində Şeyx Əli Rzadan islam dərsi almışdır. Daha sonra Suriyanın Amuda şəhərində məskunlaşmışdır. Burada Seydaye Mele Übeydullah və Seydaye Mele Fətullahdan dərs almışdır.Cegerxwin, Hayat Hikayem, Evrensel Basım Yayın, İstanbul, 2003, s.192-193.

1959-cu ildə İraqa getmişdir. Bağdad Universitetində kurmanci ləhcəsində kürd dilində dərs deyən ilk müəllim olmuşdur. O, kürd dili üzərində işləmiş, tələbələr yetişdirmişdir.Cegerxwin, Hayat Hikâyem, Evrensel Basım Yayın, İstanbul, 2003, s.346-360. Siyasi fəaliyyətinə görə 1963-cü ildə Dəməşqdə həbs edilmişdir.

1969-cu ildə Şimali İraqa getmiş və orada olan Mustafa Bərzaninin qiyamına dəstək vermişdir. 1973-cü ildə Suriya hökumətindəki BƏƏS Partiyasının təzyiqləri səbəbindən Livana köçmüşdür.

1979-cu ildə İsveçin Stokholm şəhərinə köçmüş və ədəbi fəaliyyətini burada davam etdirmişdir. Burada müxtəlif əsərlər nəşr etməyə başlayan Ciyərxun 1984-cü ildə 81 yaşında Stokholmda vəfat etmişdir. Daha sonra cənazəsi Qamışlıya gətirilərək burada dəfn edilmişdir.

 Əsərləri 
 Şeir

 Diwan Dîwana yekem: Prîsk û Pêtî, 1945 Dəməşq.
 Diwan Dîwana diwem: Sewra Azadî, 1954 Dəməşq.
 Diwan Dîwana siyem: Kîme Ez?, 1973 Beyrut.
 Diwan Dîwana çarem: Ronak, Roja Nû nəşriyyatı, 1980 Stokholm.
 Diwan Dîwana pêncem: Zend-Avista, Roja Nû nəşriyyatı, 1981 Stokholm.
 Diwan Dîwana şeşem: Şefeq, Roja Nû nəşriyyatı, 1982 Stokholm.
 Diwan Dîwana heftem: Hêvî, Roja Nû nəşriyyatı, 1983 Stokholm.
 Diwan Dîwana heyştem: Aşîtî, Avesta nəşriyyatı, 2003 İstanbul.
 Diwan Dîwana nehem: Salar û Mîdya, Avesta nəşriyyatı, 2003 İstanbul.
 Diwan Dîwana dehem: Şerefnama Menzûm, Avesta nəşriyyatı, 2003 İstanbul.

 Hekayə
 Reşoyê Darê, Lîs nəşriyyatı, 2008 Diyarbəkir.
 Cim û Gülperi, Lîs nəşriyyatı, 2008 Diyarbəkir.

 Dil və mədəniyyətə aid əsərləri 
 Destûra Zimanê kurdî, 1961 Bağdad.
 Ferheng, perçê yekem, 1962 Bağdad.
 Ferheng, perçê diwem, 1962 Bağdad.
 Folklora Kurdî, Roja Nû Yayınevi, 1988 Stokholm.

 Tarixə aid əsərləri 
 Tarîxa Kurdistan (bu əsər ölümündən sonra nəşr olunmuşdur), 3 cild, 1985–1987, Stokholm.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

 Ciyərxunun həyatına dair məqalə 
Kateqoriya:Kürd yazıçılar
Kateqoriya:Kürd şairlər
Kateqoriya:Osmanlı şairləri
Kateqoriya:Kürd dilində yazan şairlər
Kateqoriya:Kürd milliyyətçiləri
Kateqoriya:XX əsr şairləri