Yan Skala

Yan Skala  (; ) — Sorb yazıçısı, şair, publisist və ictimai xadim.

 Bioqrafiya 

Yan skala 17 iyun 1889-cu ildə Sorbianın Nebelçitsi kommunasında fəhlə ailəsində anadan olub. 1901-ci ildə Bautzendəki gimnaziyaya daxil olur, lakin tezliklə vəsait çatışmazlığı səbəbindən məktəbi tərk etmək məcburiyyətində qalır. 1902-ci ildə işçi kurslarını bitirmiş və 1916-cı ilə qədər kimya sənayesi üzrə müxtəlif müəssisələrində çalışmışdır. 1910-cu ildə ilk şeirlərini nəşr etdirdi. Sosial-demokrat mətbuatın qəzetləri üçün qısa məqalələr yazırdı. 1912-ci ildə Sorb mədəni-maarif təşkilatı "Matitsa Serbian"a qoşulur. 1916-cı ildən Birinci Dünya müharibəsinin Balkanlarda və Rusiyada Şərq Cəbhəsində gedən döyüşlərdə iştirak edib. 1920-ci ildə Sorb Xalq Partiyasının yaradıcılarından biri idi. 1921-ci ildə Sorb qəzetinin "Serbske Nowiny" redaksiyasında işləyib. 1924-cü ildə Almaniyadakı Polyaklar İttifaqına daxil olur. Almaniya Milli Menşeviklər İttifaqının fəaliyyətində iştirak etmişdir. 1925-ci ildə Almaniyada Milli Menşevik İttifaqının çap orqanı olan aylıq «Kulturwehr» qəzetini təsis edib və 1936-cı ilə qədər onun baş redaktoru olub. Nasistlər hakimiyyətə gəldikdən sonra keçmiş siyasi fəaliyyətinə görə təqiblərə məruz qalıb. 1936-cı ildə jurnalistika fəaliyyəti qadağan edilib. 1937-ci ildə o, digər Sorb ictimai və mədəniyyət xadimləri ilə birlikdə həbs edilib. O, 9 ay Drezdendə həbsdə olub. Azadlığa çıxandan sonra Berlin və Bautzendə müxtəlif müəssisələrdə çalışıb. 22 yanvar 1945-ci ildə mənzilinə soxulan Qızıl Ordu əsgəri tərəfindən güllələnərək öldürüldü.

 Kompozisiyaları 

 Wo serbskich prašenjach. Přispomnjenja k serbskemu programej, Praqa 1922
 Skrě. Zběrka z lubosće khwilow, Budyšin 1923
 Stary Šymko (Köhnə Şimko), Budyšin 1924
 Die nationalen Minderheiten im Deutschen Reich und ihre rechtliche Situation, Bautzen 1929

 Fəxri ad 
 1965-ci ildə Polşanın Namislov şəhərində Yan Skalanın abidəsi ucaldılıb.
 Bautzendə bir küçə Yan Skalanın adını daşıyır.

 Ədəbiyyat 

 Dietrich Šołta: Stawizny serbskeho pismowstwa III. dźěl. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1990
 Jan Cyž: Skala, Jan. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 506ff.
 Jan Skala a Stanislav Vinaver, Rozhlad, 11/2014
 Гугнин А. А., Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней, Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений, М., 1997, стр. 136—137, 140 141, 144—145, 153, 155. ISBN 5-7576-0063-2

 İstinadlar