Endokrin xəstəliklər

Endokrin xəstəliklər — endokrin sistemin pozulması nəticəsində baş verir. Endokrinoloji xəstəliklərlə məşğul olan tibb sahəsi endokrinologiya kimi tanınır.
 Xəstəliyin növləri 

Ümumiyyətlə, endokrin xəstəliklərini 3 qrupa bölmək olar:
 Endokrin vəzilərinin hipofunksiyası/hiposekresiyası — hormon çatışmazlığına səbəb olur
 Endokrin vəzilərinin hiperfunksiyası/hipersekresiyası — hormon artıqlığına səbəb olur
 Endokrin vəzilərinin şişləri — xoş və ya bədxassəli.

Endokrin pozuntular çox vaxt olduqca mürəkkəbdir və endokrin sistemdə iştirak edən əks əlaqə mexanizmləri səbəbindən hiposekresiyanın və hipersekresiyanın qarışıq modelini əhatə edir. Məsələn, hipertiroidizmin əksər formaları artıq tiroid hormonu və tiroid stimullaşdırıcı hormonun aşağı səviyyədə olması ilə əlaqələndirilir.
 Xəstəliklərin siyahısı 
 Qlükoza homeostazının pozulması 

 Şəkərli diabet
 Şəkərli diabetin 1-ci tipi
 Şəkərli diabetin 2-ci tipi
 Hamiləlikdə şəkərli diabet
 Gənclərdə yetkinlər tipli şəkərli diabet
 Hipoqlikemiya
 İdiopatik hipoqlikemiya
 İnsulinoma
 Qlükaqonoma
 Qalxanabənzər vəzin pozuntuları 

 Zob xəstəliyi
 Hipertireoz
 Diffuz zəhərli zob
 Zəhərli düyünlü zob
 Hipotireoz
 Tiroidit
 Haşimoto uru xəstəliyi
 Qalxanabənzər vəzin xərçəngi
 Qalxanabənzər vəzi hormonlarına qarşı müqavimət

 Kalsium homeostazının pozulması və metabolik sümük xəstəlikləri 

 Qalxanabənzər ətraf vəziləri
 Birinci dərəcəli hiperparatiroidizm
 İkinci dərəcəli hiperparatiroidizm
 Üçüncü dərəcəli hiperparatiroidizm
 Hipoparatiroidizm
Psevdohipoparatiroidizm
 Osteoparoz
 Paget sümük xəstəliyi
 Raxit
 Osteomalasiya
 Hipofiz vəzinin pozuntuarı 
 Posterior hipofiz vəzi 

 Şəkərsiz diabet
 Uyğun olmayan antidiuretik hormon sindromu
 Ön hipofiz vəzi 

 Hipopituitarizm
 Hipofiz adenoması
 Prolaktinoma
 Akromeqaliya
 İtsenko-Kuşinq xəstəliyi
 Cinsi hormon pozuntuları 

 Cinsi inkişafın pozuntuları
 Hermofroditizm
 Qonadal disgenez
 Androgenlərə həssaslıq sindromu
 Hipoqonadizm
 İrsi (genetik və xromosomal) pozuntular
 Kallman sindromu
 Klaynfelter sindromu
 Şereşevski – Terner sindromu
 Qazanılmış pozuntular
 Birinci dərəcəli yumurtalıq çatışmazlığı (erkən menopoz kimi də tanınır)
 Hipoqonadizm
 Yetkinlik dövrünün pozuntuları
 Gecikmiş yetkinlik
 Erkən yetkinlik
 Menstrual funksiya problemləri
 Amenoreya
 Polikistik yumurtalıq sindromu
 Başqa yerdə qeyd olunmayan endokrin vəzilərin şişləri 

 Çoxsaylı endokrin neoplaziyası
 Vermer sindromu
 Sippl sindromu
 Çoxsaylı endokrin neoplaziyası tip IIb
 Karsinoid sindromu
 Endokrin fövqəladə halları 

Endokrinologiyada fövqəladə hallara diabetik ketoasidoz, hiperosmolyar hiperqlikemik vəziyyət, hipoqlikemik koma, kəskin adrenokortikal çatışmazlıq, feokromositoma kriz, hiperkalsemik kriz, miksedematoz koma və hipofiz apopleksiyası daxildir.

Dekompensasiya olunmuş paratiroid feokromositoması və ya adenoması nəticəsində yaranan fövqəladə hallar bəzən aqressiv tibbi terapiya xəstənin vəziyyətini idarə edə bilmədikdə təcili rezeksiyaya yönəldilir. lakin cərrahi risklər əhəmiyyətlidir, xüsusilə qan təzyiqinin labilliyi və rezeksiyadan sonra ürək-damar sisteminin kollaps ehtimalı müvafiq olaraq katekolaminlərdə və kalsiumda tədricən normallaşma ilə kompensasiya edilməlidir.

Xüsusilə daha yeni və daha effektiv dərmanlar və müalicələr baxımından xəstəni sabitləşdirmək üçün davamlı cəhdlərdən sonra təcili və ya seçmə cərrahiyyədən fərqli olaraq təcili cərrahiyyənin nə vaxt məqsədəuyğun olduğu hələ də müzakirə olunur.
 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Endokrinologiya