Mülki bənd

Mülki bənd () və ya vətəndaş bəndi — akademik qurumlar tərəfindən müstəsna olaraq mülki (yəni qeyri-hərbi) tədqiqatlarla məşğul olmaq üçün könüllü öhdəlik.

İdeya Yaponiyada yaranmışdır. 1950-ci ildə Yaponiya Elm Şurası üzvlərinin hərbi ilə bağlı tədqiqat layihələrində iştirakdan imtina edəcəyini müəyyən etmişdir. Belə bir bəyannamə 1967-ci ildə və 2017-ci ildə təkrarlanmışdır.Science Council of Japan March 27, 2017: Statement on Research for Military Security

Almaniyada Bremen Universiteti ilk olaraq mülki bəndi qüvvəyə mindirmişdir. Onun 1986-cı il tarixli 5113 saylı qətnaməsində deyilir:

Bu bəyannamə 1992-ci ildə və 2020-ci ildə yenilənmişdir.Universität Bremen's Civilian Clause Confirmed (2020) 

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

 German Initiative for Civil Clauses
 Zivilklausel Universität Köln
 Military use of research pushback in Japan and South Korea
Kateqoriya:Sülh və münaqişə tədqiqatları