Sinus taxikardiyası

Sinus taxikardiyası — sinoatrial düyündən yaranan elektrik impulslarının sürətinin artması ilə xarakterizə olunan yüksəlmiş sinus ritmi. Yetkinlərdə sinus taxikardiyası dəqiqədə 100-dən çox ürək dərəcəsi kimi müəyyən edilir. İnsanın istirahət zamanı ürək dərəcəsi dəqiqədə 60–90 döyüntüdür. Ürək qanla tam dolmur və qan axınının pozulması baş verir.

Normal ürək döyüntüsü yaş və fiziki hazırlıq səviyyəsindən asılıdır: körpələrdə daha yüksək ürək döyüntüsü (dəqiqədə 110–150 vuruş), yaşlı insanlar isə daha aşağı olur.

Sinus taxikardiyası, bədənin daha yüksək enerji və oksigen ehtiyaclarını ödəmək üçün ürək döyüntüsünün artdığı yükə normal cavabdır, lakin sinus taxikardiyası da sağlamlıq problemini göstərə bilər. Beləliklə, sinus taxikardiyası həm fizioloji həm də patoloji ola bilər.

 Simptomları 
Taxikardiya çox vaxt simptomsuz keçir. Bu, əsas xəstəlik vəziyyətinin nəticəsidir və xəstəliyin şiddətinin göstəricisi ola bilər. Ürək dərəcəsi çox yüksək olarsa, mədəciklərin qanla doldurulma müddətinin nəzərəçarpacaq dərəcədə azalması səbəbindən ürək döyüntüsü azala bilər.

Miokard infarktı ilə müşayiət olunan sinus taxikardiyası kardiogen şokun göstəricisi ola bilər.

 Səbəbi 
Sinus taxikardiyası adətən fiziki məşq kimi fizioloji stressə və ya qorxu, uçuş, stress və qəzəb zamanı katekolaminlərin artması ilə simpatik tonun artmasına cavabdır.

Digər səbəblərə aşağıdakılar daxildir:

 Ağrı
 Qızdırma
 Həyəcan
 Dehidrasiya
 Bədxassəli hipertermiya
 Hipotenziya ilə hipovolemiya və şok
 Anemiya
 Hipertireoz
 Civə zəhərlənməsi
 Kavasaki xəstəliyi
 Feokromositoma
 Sepsis
 Ağciyər emboliyası
 Koronar işemiya və ürək tutması
 Ağciyərlərin xroniki obstruktiv xəstəliyi
 Hipoksiya
 Kofein, teofilin, nikotin, kokain və ya amfetamin kimi stimulyatorların qəbulu
 Hiperdinamik dövran
 Elektrik zədələnmələri
 Abstinent sindromu
 Porfiriya
 Guillain Barre sindromu
 Postural ortostatik taxikardiya sindromu
 Metabolik miopatiya

 EKQ xüsusiyyətləri 
 Reytinq: 100-dən çox və ya ona bərabər
 Ritm: müntəzəm
 P dalğaları: Dik, I, II və aVL aparıcılarında, aVR-də isə mənfi
 Hər bir P dalğasını QRS və T dalğaları izləyir

 Uyğun olmayan sinus taxikardiyası 
Uyğun olmayan sinus taxikardiyasında (həmçinin xroniki qeyri-paroksismal sinus taxikardiyası kimi də tanınır) pasiyentlər fiziki yükə cavab olaraq istirahət zamanı ürək dərəcəsinin artması ilə qarşılaşırlar. Bu pasiyentlərdə ürək xəstəliyi və ya sinus taxikardiyasının digər səbəbləri yoxdur. İST-nin anormal vegetativ nəzarətdən yarandığı düşünülür və istisna diaqnozudur.Ahmed A, Pothineni N, Charate R, et al. Inappropriate Sinus Tachycardia: Etiology, Pathophysiology, and Management. J Am Coll Cardiol. 2022 Jun, 79 (24) 2450–2462.https://doi.org/10.1016/j.jacc.2022.04.019

 Postural ortostatik taxikardiya sindromu 
Tipik olaraq ürək problemi olmayan qadınlarda bu sindrom normal istirahətdə ürək dərəcəsi, lakin ortostatik hipotenziya ilə və ya olmayan şişirdilmiş postural sinus taxikardiyası ilə xarakterizə olunur.

 Metabolik miopatiya 
Məşq zamanı sinus taxikardiyası Makardle Xəstəliyi (GSD-V) kimi metabolik miopatiyalarla nəticələnən bəzi anadangəlmə maddələr mübadiləsi səhvlərində müşahidə edilə bilər.Lucia A, Martinuzzi A, Nogales-Gadea G, Quinlivan R, Reason S; International Association for Muscle Glycogen Storage Disease study group. Clinical practice guidelines for glycogen storage disease V & VII (McArdle disease and Tarui disease) from an international study group. Neuromuscul Disord. 2021 Dec;31(12):1296–1310. doi: 10.1016/j.nmd.2021.10.006. Epub 2021 Oct 28. Erratum in: Neuromuscul Disord. 2022 Feb 6;: PMID 34848128. Metabolik miopatiyalar əzələlərin enerji yaratmaq qabiliyyətini pozur. Əzələ hüceyrələrində bu enerji çatışmazlığı fiziki məşqə cavab olaraq uyğun olmayan sürətlə ürək döyüntüsünə səbəb olur. Ürək əzələ hüceyrələrinə oksigen və digər qanla ötürülən yanacaqların çatdırılmasını maksimum dərəcədə artırmaq üçün ürək dərəcəsini artıraraq enerji çatışmazlığını kompensasiya etməyə çalışır.

Metabolik miopatiyaların belə bir kateqoriyasında, əzələ qlikogenozlarında (əzələ GSD) fərdlər əzələ qlikogenindən enerji yarada bilmir və əzələ GSD-dən asılı olaraq əzələ hüceyrəsində qan qlükozasından da istifadə edə bilmirlər. Skelet əzələsi istirahətdən fəaliyyətə keçidin ilk bir neçə dəqiqəsində və yüksək intensivlikli aerob və bütün anaerob fəaliyyətlər zamanı əsasən qlikogenolizdən asılı olduğundan, glikogenozlu insanlarda sinus taxikardiyası, taxipnoe, əzələ yorğunluğu və məşq zamanı ağrı müşahidə olunur.Scalco RS, Chatfield S, Godfrey R, Pattni J, Ellerton C, Beggs A, Brady S, Wakelin A, Holton JL, Quinlivan R. From exercise intolerance to functional improvement: the second wind phenomenon in the identification of McArdle disease. Arq Neuropsiquiatr. 2014 Jul;72(7):538–41. doi: 10.1590/0004–282x20140062. PMID 25054987.

Makardle xəstəliyi kimi nadir xəstəliklərə tez-tez səhv diaqnoz qoyulur.

Fiziki məşqə cavab olaraq ürək dərəcəsinin qeyri-adekvat artması, uyğun olmayan sinus taxikardiyası kimi səhv diaqnoz edilə bilər.

 Müalicəsi 
Fizioloji sinus taxikardiyasının müalicəsi taxikardiya reaksiyasının əsas səbəblərini müalicə etməkdən ibarətdir. Beta-blokerlər koronar arteriya xəstəliyi və ürək dərəcəsi ilə əlaqəli stenokardiya kimi müəyyən vəziyyətləri olan xəstələrdə taxikardiyanı azaltmaq üçün istifadə edilə bilər. Qeyri-adekvat sinus taxikardiyası olan xəstələrdə beta-blokerlərin ehtiyatla titrlənməsi duzun yüklənməsi və nəmləndirilməsi adətən simptomları yaxşılaşdırır. Bu cür müalicəni keçə bilməyən xəstələr sinus düyününü potensial olaraq bərpa etmək üçün kateter ablasiyasına məruz qala bilərlər.

 Kəskin miokard infarktı 
Sinus taxikardiyası ürək tutması olan xəstələrin üçdə birindən çoxunda özünü göstərə bilər, lakin bu adətən zamanla azalır. Davamlı sinus taxikardiyası olan xəstələr yüksək ölüm və xəstələnmə riski ilə ağır sol mədəciyin disfunksiyası ilə əlaqədar ağır infarkta məruz qalırlar. Ürək tutmasında taxikardiya koronar qan axınını azalda və miokardın oksigen tələbatını artıraraq vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.

 Həmçinin bax 
 Ürək tutması

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Ürək
Kateqoriya:Ürək-damar xəstəlikləri