Topçubaşov Mərkəzi

Topçubaşov Mərkəzi (adətən "Topchubashov Center" olaraq da adı hallanır) — Azərbaycanda beynəlxalq əlaqələr və təhlükəsizlik sahələrində fəaliyyət göstərən araşdırma mərkəzi. "Topçubaşov Mərkəzi" Azərbaycanın aparıcı araşdırma mərkəzlərindən biridir.

 Tarixi 
"Topçubaşov Mərkəzi" 2018-ci ilin aprel ayında siyasət və idarəetmənin müxtəlif aspektləri barəsində yazan müəlliflər üçün onlayn platforma olan "Politicon" səhifəsini idarə edən komanda tərəfindən qurulmuşdur. Mərkəzin əsas iki qurucusu Rusif Hüseynov (direktor) və Murad Muradovdur (direktor müavini). Mərkəz Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən Regional Araşdırmalar İctimai Birliyi daxilində fəaliyyət göstərir.

 Fəaliyyəti 
"Topçubaşov Mərkəzi"nin işi müxtəlif tədqiqat proqramlarının fəaliyyətinə əsaslanır. Tədqiqat proqramına beynəlxalq və daxili siyasət, geosiyasət, təhlükəsizlik, dövlət siyasəti və Cənubi Qafqaz, Orta Şərq, Şərqi Avropa və Avrasiyanın iqtisadiyyatı daxildir. Mərkəzin əsas məqsədlərindən biri də Azərbaycandakı yenilikləri, siyasi prosesləri və Qarabağdakı vəziyyəti dünya mətbuatına düzgün şəkildə çıxarmaqdır ki, burada dərc olunan yazılar Qərb mətbuatına da çıxmışdır. "Topçubaşov Mərkəzi" fəaliyyət göstərdiyi müddətdə konfranslar təşkil etmiş, müsabiqələr keçirmiş və kitabların nəşrində iştirak etmişdir. Mərkəz həmçinin, müxtəlif media şirkətləri və təşkilatları ilə məsləhətçi kimi işləyir. Mərkəzin təşəbbüsü ilə müharibədən sonra makedoniyalı, serbiyalı və bosniyalı jurnalistlər Qarabağda azad olunmuş torpaqlara dəvət olunmuşdur.

Mərkəzin nəzdində bir neçə mətbu orqan fəaliyyət göstərir. Bunlara "Topçubaşov Mərkəzi", "Politicon" və "Şərqə baxış" onlayn platformaları daxildir. Mətbu orqanların fəaliyyətinin əsas istiqamətini siyasi-iqtisadi, tarixi məsələlərin işıqlandırılması, müxtəlif təhlillər və reportlar təşkil edir.

 Əməkdaşlıqlar 
"Topçubaşov Mərkəzi" Azərbaycan daxilində ADA Universiteti və Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzi ilə, beynəlxalq səviyyədə Ankara Böhran və Siyasət Araşdırmaları Mərkəzi (ANKASAM; Türkiyə), German Marşall Fondu (GMF; ABŞ-Almaniya), Almaniya Xarici Münasibətlər Şurası (DGAP; Almaniya), Konrad Adenauer Fondu (KAS), Fridrix Ebert fondu (FES; hər ikisi Almaniya), Qlobal və Strateji Araşdırmalar Mərkəzi (CGSS; Pakistan), "New Eastern Europe" (NEE; Polşa) və "Visegrad Insight" (Polşa) kimi qurumlarla əməkdaşlıq edir.

 Qəbul 
"Topçubaşov Mərkəzi" Harvard Universitetinin Rusiya və Avrasiya Tədqiqatları üzrə Mərkəzinin "Kaspiana" media resursları layihəsinin Azərbaycanla bağlı tövsiyə olunan mənbələr sırasına daxil edilmişdir.

 Təşkil edilən tədbirlər 
"Topçubaşov Mərkəzi"nin keçirdiyi ilk böyük tədbir "Topçubaşov Təhlükəsizlik Konfransı: Şərqi Avropada və post-sovet məkanında təhlükəsizlik məsələləri" adlı konfrans olmuşdur. 2019-cu ilin yanvarında keçirilən konfransa xarici və yerli siyasi ekspertlər, o cümlədən digər qonaqlar iştirak etmişdir. Konfrans çərçivəsində "Şərqi Avropa ölkələrinin təhlükəsizlik strategiyalarının qiymətləndirilməsi" və "Post-sovet ölkələri: sərhədlərdə təhlükəsizliyin balanslaşdırılması" mövzularında panel müzakirələri keçirilmişdir.

Mərkəz Ermənistanın "Siyasi və İqtisadi Strateji Araşdırmalar Mərkəzi" ilə əməkdaşlıq edərək 2021-ci ildə "Qarabağın gələcəyi" adlı müzakirələr seriyasına başlamışdır. Seriyanın birinci hissəsi olan "2021-2025-ci illərdə və sonrakı dövrdə Qarabağın taleyi" başlıqlı müzakirələr 11 may 2021-ci ildə keçirilmişdir. Layihənin koordinatorları "Topçubaşov Mərkəzi"ndən Rusif Hüseynov, "Siyasi və İqtisadi Strateji Araşdırmalar Mərkəzi"ndən Benyamin Poqosyan olmuş, müzakirələr "Fridrix Ebert Fondu"nun əməkdaşları Feliks Hess və Salome Alaniyanın modetatorluğu ilə baş tutmuşdur. 3 iyunda seriyanın ikinci hissəsi – "Türkiyə - Rusiya əlaqələri və Qarabağ", 30 iyunda "ABŞ və Aİ-nin Qarabağ müharibəsindən sonrakı dövrdə rolu: humanitar yardım və onun təsirləri", 12 sentyabrda "ATƏT-in Minsk qrupunun Qarabağ müharibəsindən sonrakı dövrdə rolu", 8 oktyabrda "2020-ci il Qarabağ müharibəsindən sonra İranın Cənubi Qafqazda rolu", 2 noyabrda isə seriyanın altıncı və sonuncu hissəsi olan "İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra kommunikasiya xətlərinin açılması imkanları və onun sərhəddə yaşayan əhaliyə təsiri" başlıqlı müzakirələr keçirilmişdir. Keçirilən müzakirələrdə Azərbaycan tərəfi Fərid Şəfiyev, Anar Vəliyev, Zaur Qasımov, Emin Milli, Turan Qafarlı və Ayaz Rzayev tərəfindən təmsil olunmuşdur.

Mərkəz 8 noyabrda portuqaliyalı təhlükəsizlik eksperti Felipe Manuel Pate Duarte "Avropada hibrid təhdidlər: sosial medianın silah kimi istifadə olunması" başlıqlı ictimai mühazirəsini təşkil etmişdir.

24 noyabrda mərkəzin təşkilatçılığı ilə "Müharibədən 1 il sonra: keçmişə və gələcəyə baxış" adlı tədbir keçirilmişdir. Tədbirdə dövlət qurumlarının və vətəndaş cəmiyyətinin nümayəndələri, analitik mərkəzlərin təmsilçiləri, tələbələr və media təmsilçiləri iştirak etmişdir. Fuad Çıraqov, Heydər Mirzə, Fərhad Məmmədov və Rusif Hüseynov tədbirdə spiker qismində iştirak etmişdir

 Nəşrlər 
 "Azərbaycanın Təşəkkülü" (azərbaycanca). Bakı: Topçubaşov Mərkəzi, "Çapar". 2021.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər