Acı bağırsaq

Acı bağırsaq (lat. jejunum) — insanlarda və ən yüksək onurğalılarda, o cümlədən məməlilər, sürünənlər və quşlarda nazik bağırsağın ikinci hissəsi.

Onun membranı əvvəllər onikibarmaq bağırsağın fermentləri tərəfindən həzm olunmuş qida maddələrinin kiçik molekullarının enterositlər tərəfindən udulması üçün ixtisaslaşmışdır.

Acı bağırsağın döngələri qarın boşluğunun yuxarı sol hissəsində yerləşir. Acı bağırsaq və qalça bağırsağın arasındakı bölünmə anatomik olaraq fərqlənmir.

Yetkinlərdə qalça bağırsaq adətən 6-7 m (20-23 fut) uzunluğundadır, bunun təxminən beşdə ikisi acı bağırsaqdır.
 Tərkibi 

Qəbul edilən qidaya məruz qalan acı bağırsağın daxili səthi, qəbul edilən qidalardan qida maddələrinin udulması üçün mövcud olan toxumaların səth sahəsini artıran villi adlanan selikli qişalarla örtülüb.

Qida maddələrinin epitelial hüceyrələr vasitəsilə acı bağırsaq və qalça bağırsaq vasitəsilə daşınmasına şəkər fruktozasının passiv daşınması və amin turşularının, kiçik peptidlərin, vitaminlərin və əksər qlükozanın aktiv daşınması daxildir. Acı bağırsaqdakı villi onikibarmaq bağırsaq və ya qalça bağırsaqdan daha uzundur.

Acı bağırsaqdakı pH adətən 7 ilə 8 arasındadır (neytral və ya bir qədər qələvi). O, həmçinin peristaltika kimi tanınan proseslə qidanın hərəkətinə kömək edən dairəvi və uzununa hamar əzələləri ehtiva edir.
 Histologiyası 

Acı bağırsaqda çox az Brunner vəzləri (duodenumda tapılır) və ya Peyer yamaqları (nazik bağırsaqda tapılır) var. Bununla belə onun mezenteriyasında bir neçə nazik limfa düyünləri var.

Acı bağırsaqla və qalça bağırsaq arasında heç bir sərhəd yoxdur. Bununla belə, incə histoloji fərqləri var:

 Acı bağırsaqda mezenteriya içərisində nazik bağırsaqdan daha az piy var.
 Acı bağırsaq adətən daha böyük diametrə malikdir.
 Acı bağırsağın villisi uzun, barmağa bənzər çıxıntılara bənzəyir və histoloji olaraq müəyyən edilə bilən bir quruluşdur.
 Bütün bağırsaq traktının limfoid toxumasına malik olmasına baxmayaraq, yalnız nazik bağırsaqda çoxlu sayda limfosit və mikrofold hüceyrələr kimi immun hüceyrələrdən ibarət kapsullaşdırılmamış limfoid düyünləri olan bol Peyer yamaqları var.

 Funksiyası 

Acı bağırsağın selikli qişası əvvəllər onikibarmaq bağırsaqda fermentlər tərəfindən həzm edilmiş kiçik qida hissəciklərinin enterositlər tərəfindən udulması üçün ixtisaslaşmışdır. Udulduqdan sonra qida maddələri (limfaya gedən yağ istisna olmaqla) enterositlərdən enterohepatik dövrəyə keçir və qaraciyərin qapı venası vasitəsilə qaraciyərə daxil olur. Burada qan emal olunur.
 Heyvanlarda 

Balıqlarda qalça bağırsağın bölmələri o qədər də aydın deyil və acı bağırsaq yerinə "orta bağırsaq" termini istifadə edilir.
 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
Gastrolab.net:The Jejunum
Peyer's patches 

Kateqoriya:Mədə-bağırsaq yolu
Kateqoriya:Həzm sistemi
Kateqoriya:Anatomiya