Qan zülalları

Qan zülalları həmçinin plazma zülalları adlanır — qan plazmasında mövcud olan zülallar. İmmunitet sisteminin fəaliyyətində lipidlərin, hormonların, vitaminlərin və mineralların daşınması da daxil olmaqla bir çox müxtəlif funksiyaları yerinə yetirirlər.

Digər qan zülalları fermentlər, tamamlayıcı komponentlər, proteaz inhibitorları və ya kinin prekursorları (qanın laxtalanmasında, vazodilatasiyasında, hamar əzələlərin daralmasında, iltihabın tənzimlənməsində, ürək-damar və böyrək sistemlərinin tənzimlənməsində iştirak edən bioloji aktiv polipeptidlər üçün prekursor zülallar) kimi çıxış edir. Məşhur inancın əksinə olaraq, hemoglobin qan zülalı deyil, çünki qan zərdabında deyil, eritrositlərdə olur.
 Tərkibi 

Serum albumin qan zülallarının 55%-ni təşkil edir, plazma onkotik təzyiqinin saxlanmasına kömək edir və lipidlərin və steroid hormonların daşınmasında daşıyıcı kimi iştirak edir.

Qlobulinlər qan zülallarının 38%-ni təşkil edir və immun funksiyasına kömək edən ionları, hormonları və lipidləri nəql edir.

Fibrinogen qan zülallarının 7%-ni təşkil edir. Fibrinogenin həll olunmayan fibrinə çevrilməsi qanın laxtalanması üçün vacibdir. Qalan plazma zülalları (1%) fermentlər, profermentlər və hormonlar kimi tənzimləyici zülallardır. Qamma-qlobulinlərdən başqa bütün qan zülalları qaraciyərdə sintez olunur.
 Qan zülallarının klassifikasiyası 

 Qan zülalları  Normal səviyyə  %  Funksiyası Albuminlər  3.5-5.0 g/dl 55% osmotik təzyiq yaratmaq və saxlamaq; həll olunmayan molekulların daşınması Qlobulinlər 2.0-2.5 g/dl   38%  immun sistemində iştirak edir Fibrinogen 0.2-0.45 g/dl 7%  Qanın laxtalanması Tənzimləyici zülallar   <1%  Gen ifadəsinin tənzimlənməsi Laxtalanma faktorları   <1%  Fibrinogenin fibrinə çevrilməsi
 Xüsusi qan zülallarının nümunələri:  

 Prealbumin (transtiretin)
 Alfa 1 antitripsin (həzm sistemindən sızan tripsini neytrallaşdırır)
 Alfa-1-qlikoprotein turşusu
 Alfa-1-fetoprotein
 Alfa-2-makroqlobulin
 Qamma-qlobulinlər
 Beta-2 mikroqlobulin
 Haptoqlobin
 Seruloplazmin
 Əlavə Komponent 3
 Əlavə Komponent 4
 K-reaktiv protein (KRP)
 Lipoproteinlər (xilomikronlar, VLDL, LDL, HDL)
 Transferrin
 Protrombin
 MBL (mannoza bağlayan lektin) və ya MBP
 Klinik əhəmiyyəti 

Serum zülallarının elektroforezlə ayrılması qiymətli diaqnostika vasitəsi olmaqla yanaşı, kliniki gedişata nəzarət etmək üsuludur. Qan plazması zülalları ilə bağlı cari tədqiqatlar biomarkerlərin axtarışında serum/plazmanın proteomik analizlərinin aparılmasına yönəlib. Bu iş 1970-ci illərdə 2D gel elektroforezi ilə başladı və daha yaxınlarda bu tədqiqat LC-tandem MS əsasında proteomikadan istifadə etməklə həyata keçirildi. Serum ümumi zülalının normal laboratoriya dəyəri təxminən 7 q/dL-dir.
 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Zülallar
Kateqoriya:Qan