Çandrayan-3

Çandrayan-3 ( "Ay gəmisi") — Ayın səthinə çatan ilk Hindistan missiyasıdır. O , Ayın tədqiqi üçün üçüncü (Çandrayaan-2 və Çandrayaan-1-dən sonra) Hindistan Kosmik Tədqiqatlar Təşkilatının (ISRO) Avtomatik Planetlərarası Stansiyasıdır.

"Çandrayan-3" Ayın Cənub Qütbünə əvvəlki missiyanın təkrarı idi. Buraya eniş aparatı və Ayda gəzən aparat (Çandrayan-2 — Pragyan -a bənzər) daxildir. Uçuş modulu Ay ətrafında orbitə daxil olaraq, eniş modulunu Ay roverindən ayırdı, bundan sonra uçuş modulunun faydalı yükü daha 3 aydan 6 aya qədər işləməlidir.

Eniş aparatı plazma tədqiqatı üçün Langmuir zondu RAMBHA-LP ilə təchiz edilmişdir; səthin termofiziki tədqiqatları üçün cihaz ChaSTE (torpağın istilik keçiriciliyini ölçən 10 sm dərinliyə qədər reqolitdə batırılmış istilik zond), üçkomponentli seysmoqraf, NASA tərəfindən təmin edilən Ayın Lazer Aralığı üçün LRA Künc Reflektorları da bura aiddir.

Altı təkərli Ay roveri yalnız eniş aparatı ilə əlaqə saxlayacaq. Ay roverində iki naviqasiya kamerası (hər ikisi qabaqda) və iki elmi alət var: LIBS lazer spektrometri (buxarlanmış maddənin spektrindən süxurların elementar tərkibini müəyyənləşdirir) və APXS alfa-rentgen spektrometri — rentgen floresansından istifadə edərək torpağın və süxurların elementar tərkibi.
Çandrayan-3 AMS-nin buraxılışı 14 iyul 2023-cü il tarixində (UTC saat 14:35-də) Şrixarikota adasındakı Kosmik Mərkəzin buraxılış yerindən LVM3 M4 daşıyıcı aparatında (əvvəllər GSLV Mk III kimi tanınır) baş tutdu.Индия запустила к Луне ракету GSLV Mk III с автоматической станцией "Чандраян-3"  // 14 июля 2023 Peyk 170 km perigeyə və  apogeyə malik orbitə çıxarılıb. Sonra, maye apogey mühərrikindən istifadə edərək Ay orbitinə keçmək üçün bir sıra manevrlər edildi.

5 avqust 2023-cü ildə Çandrayaan-3 kosmik gəmisi Ayın orbitinə daxil oldu.

Avqustun 17-də Çandrayaan-3 missiyasının eniş modulu uçuş modulundan ayrıldı.

Vikram eniş modulunun Pragyan Ay roveri ilə yumşaq enişi 23 avqust 2023-cü ildə uğurla həyata keçirildi. Həmin gün eniş yerindən ilk foto dərc olundu.

 Missiya dəyəri 
Layihə 2019-cu ildə ilkin olaraq 75 milyon rupi (9,4 milyon dollar) tələb etdi ki, bunun 60 milyon rupisi avadanlıq, lazımi hissələrin istehsalı və digər əsaslı xərclər üçün istifadə olunacaqdı, qalan 15 milyon rupi isə əməliyyat xərclərini ödəmək üçün nəzərdə tutulmuşdu.

2020-ci ildə ISRO-nun keçmiş rəhbəri K. Sivan bəyan etdi ki, Çandrayan-3 missiyasının ümumi dəyəri təxminən 90 milyon dollara bərabər olacaq. Müqayisə üçün Hindistanın sonuncu "Çandrayan-2" missiyasının dəyəri 117 milyon ABŞ dolları, Rusiyanın "Luna-2" — nin dəyəri isə ən azı 130 milyon ABŞ dolları olub.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Hindistanın kosmik proqramları