Allometrik mühəndislik

Allometrik mühəndislik — orqanizmlərin populyasiyasında bədən ölçüsü və ya forması üçün miqyaslama əlaqələrinin eksperimental olaraq dəyişdirilməsi prosesi. Daha dəqiq desək, bir əlamətin digərinə nisbətən dispersiyasını dəyişdirməklə mürəkkəb fenotipin tərkib əlamətləri arasında aşkar olan sıx kovariantlığın eksperimental şəkildə pozulması prosesi.

Tipik olaraq, bədən ölçüsü iki əlamətdən biridir. İki əlamətin ölçüləri bir-birinə qarşı qurulur və miqyaslama əlaqəsi aşağıdakı kimi təqdim edilə bilər:

.

Bu cür manipulyasiyalar yeni variantlar yaratmaq üçün kəsişməni (b), yamacı (m) və ya hər ikisini dəyişdirməklə miqyaslama münasibətlərini dəyişdirir. Bu yeni variantlar daha sonra xüsusiyyət və ya uyğunluq fərqləri üçün sınaqdan keçirilə bilər. Diqqətli sınaq vasitəsilə, hər bir hissənin bütün kompleks fenotipin funksiyasına və nəticədə orqanizmin uyğunluğuna necə töhfə verdiyini müəyyən etmək üçün əlamətlər dəstinin hər bir komponentini ardıcıl olaraq sınaqdan keçirmək olar. Bu üsul morfologiyanı bir-birinə uyğunlaşdırmaq və onların xüsusiyyətlərini müqayisə etməklə ölçülərinə görə fərqlənən bioloji qrupların daxilində və ya arasında müqayisə aparmağa imkan verir.

 Nümunələr və tətbiqlər 
 Lakın fərziyyəsi 
Allometrik mühəndislik Devid Lakın fərziyyəsini Sceloporus occidentalis kərtənkələsində yoxlamaq üçün istifadə edilmişdir. Bu araşdırmada, qruplar arasındakı ölçü fərqinin təsirini aradan qaldıraraq, yumurta sarısının miqdarını idarə edərək, digərinin morfologiyasına uyğunlaşdırmaq üçün iki populyasiya istifadə edilmişdir. Təcrübələrdən sonra sürətin bədənin ölçüsü ilə tərs mütənasib olduğu müəyyən edildi.

 Təbiət və tərbiyə 
Ana bağı tarakanlarda (Diploptera punctata) yumurtalıqların cərrahi çıxarılması ilə "allometrik olaraq hazırlanmışdır". Bu, nəsillərin sayını effektiv şəkildə azaltdı və hər bir nəsil üçün resursların ayrılmasını artırdı. Onlar bu xüsusiyyətləri qrup effektləri ilə birləşdirdilər (böyük qruplarda daha sürətli inkişaf) və valideyn sərmayəsinin qrup təsirlərinin öhdəsindən gələ biləcəyini aşkar etdilər.

 Təbii seleksiya 
Zonosemata vittigera milçəyinin qanadlarında tullanan hörümçəyin hərəkətlərinə oxşar zolaqlı naxış var. Qrin və başqaları bu milçəyin qanadlarını adi ev milçəyi ilə kəsib köçürməklə davranış və morfologiya arasındakı əlaqəni pozaraq yeni fenotiplər hazırladılar. see: Tephritid fly. Bu manipulyasiya göstərdi ki, hoppanan hörümçəklərin hücum etməsinə mane olan zolaq şəkili ilə birləşən davranışdır, digər yırtıcılar deyil.

 Metodları 
İstifadə olunan kəsilmə, yumurtanın sarısının dəyişdirilməsi, hormonal müalicələr, ananın ayrılması, temperaturun manipulyasiyası və ya qidalanma vəziyyətin dəyişdirilməsini əhatə etmişdir. Hər bir metodun, şübhəsiz ki, eksperiment tərtib etməzdən əvvəl nəzərə alınmalı olan öz üstünlükləri və mənfi cəhətləri var, lakin bu üsullar müqayisəli və təkamül biologiyasında yeni tədqiqat yolları açır.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Biologiya
Kateqoriya:Fiziologiya