Ontologiya (informasiya elmi)

Ontologiya, məlumatlar və subyektlər arasındakı klassifikasiyaları, xassələri və əlaqələri təsvir edən bir anlayışdır. Bu informasiya elmində fərqli sahələrdə istifadə olunan bir metodikadır. Ontologiya mövzuların xüsusiyyətlərini və subyektlər arasındakı əlaqələri açıqlamaq (domains of discourse) üçün istifadə olunur. Əsasən ontologiya subyektləri təsvir edən anlayış və kateqoriyaları müəyyən etmək üçün istifadə edilir.

Hər bir akademik intizam, hər hansı sahənin mürəkkəbliyini məhdudlaşdırmaq və məlumatları biliyə çevirmək üçün ontologiyalar yaradır. Hər biri açıq nəzəriyyələri, tədqiqatları və tətbiqləri qurmaq üçün ontoloji fərziyyələrdən istifadə edir. Yeni ontologiyalar bu sahədə problemlərin həllini təkmilləşdirə bilər. Müxtəlif ölkələrdən olan ekspertlər öz dillərinin nəzarət edilən lüğətini təkmilləşdirsə, bütün sahələrdə tədqiqat işlərinin tərcüməsi asanlaşır. Məsələn, iqtisadiyyatın tərifi və ontologiyası marksist iqtisadiyyatda, eyni zamanda iqtisadiyyatın digər alt sahələrində narahatlıq doğurur. İnformasiya elminə əsaslanan iqtisadiyyat nümunəsi isə, simulyasiya və ya modelin hansı kapital aktivlərinin risk altında olduğunu və nə qədər olduğunu müəyyən etmək kimi iqtisadi qərarlar qəbul etmək üçün nəzərdə tutulur (risk menecmentinə baxın).

İnformasiya elmində və fəlsəfədə ontologiyalar ümumi məqsədə malikdir. Onlar ortaq varlıqları, ideyaları və hadisələri bir-birindən asılı olan xassələri və əlaqələri təmsil etməyi hədəfləyirlər. Bu təmsil kateqoriyalar sistemindən istifadə etməklə həyata keçirilir. Həm informasiya elmində, həm də fəlsəfədə ontologiya mühəndisliyinə yönəlmiş əsaslı tədqiqatlar var. Kuayn və Kripke kimi filosoflar fəlsəfə sahəsində, informasiya elmində isə Sowa və Guarino kimi tədqiqatçılar əhəmiyyətli töhfələr veriblər. Normativ ontologiyanın mümkünlüyü ilə bağlı mübahisələr də davam edir. Fəlsəfədə bu mübahisələr təməlçilik və koherentizmi əhatə edir, süni intellektdə isə müzakirələr BFO və Cyc kimi ontologiyalar ətrafında fırlanır.

Tətbiqi ontologiya əvvəlki fəlsəfi işlərin davamı kimi görünür. Bununla belə ontologiyada bir çox konkret sahələr üçün idarə olunan lüğətlərin yaradılmasına daha çox diqqət yetirir. Tətbiqi ontologiyada sabit mahiyyətlərin mövcudluğu və ya davamlı obyektlərin (məsələn, davamlılıq və dözümlülük kimi) proseslər üzərində ontoloji üstünlüyü kimi təməl prinsiplər araşdırılmır. Süni intellekt əsasən təbii dil emalı, maşın tərcüməsi və biliklərin təqdimatı kimi alt sahələrdə tətbiqi ontologiyaya yönəlib. Lakin ontologiya redaktorları süni intellektə töhfə vermək niyyəti olmadan təhsil kimi bir sıra sahələrdə tez-tez istifadə olunur.

 Həmçinin bax 

 Ümumi mənalı bilik bazaları
 Konsepsiya xəritəsi
 Nəzarət olunan lüğət
 Təsnifat sxemi (informasiya elmi)
 Folksonomiya
 Formal konsepsiyanın təhlili
 Formal ontologiya
 Bilik qrafiki
 Qəfəs (cəbr)
 Ontologiya
 Ontoloji uyğunlaşma
 Ontoloji diaqram
 Açıq Semantik Fraymvorkü
 Semantik texnologiya
 Soft  ontologiya
 Terminologiyanın çıxarılması
 Zəif ontologiya
 Veb Ontologiya Dili

 Əlaqədar fəlsəfi anlayışlar

 İnsan düşüncəsinin əlifbası
 Universal xüsusiyyət
 Qarşılıqlı işləmə qabiliyyəti
 Ölçmə səviyyəsi
 Metaldil
 Təbii semantik metadil

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

 Knowledge Representation at Open Directory Project
 Library of ontologies
 GoPubMed using Ontologies for searching
 ONTOLOG (a.k.a. "Ontolog Forum") – an Open, International, Virtual Community of Practice on Ontology, Ontological Engineering and Semantic Technology
 Use of Ontologies in Natural Language Processing
 Ontology Summit – an annual series of events (first started in 2006) that involves the ontology community and communities related to each year's theme chosen for the summit.
 Standardization of Ontologies

Kateqoriya:Biliklərin təsvir olunması
Kateqoriya:Semantik veb
Kateqoriya:İnformasiya elmi
Kateqoriya:Texniki kommunikasiya
Kateqoriya:Bilik mühəndisliyi
Kateqoriya:Ontologiya (informasiya elmi)