Türk-İran ənənəsi

Türk-İran ənənəsi () və ya Türk-Fars ənənəsiRobert L. Canfield , Turko-Persia in historical perspective, Cambridge University Press, 1991 — IX–X əsrlərdə Xorasan və Mavəraünnəhrdə (indiki Əfqanıstan, İran, Özbəkistan, Türkmənistan, Tacikistan, Qırğızıstan və Qazaxıstanın kiçik hissələri) yaranmış özünəməxsus mədəniyyət.

Sonrakı əsrlərdə Türk-İran mədəniyyətinə mənsub xalqlar qonşu vilayətləri zəbt etməklə daha da davam etdirilmiş, nəticədə Cənubi Asiya, Orta Asiya və Tarım hövzəsi, həmçinin Qərbi Asiyanın böyük hissələrinin hakim və elit təbəqələrinin üstünlük təşkil edən mədəniyyətinə çevrilmişdir.

 Mənşəyi 
Türk-İran ənənəsi islam mədəniyyətinin bir variantı idi.Hodgson, Marshall G. S. 1974. The Venture of Islam. 3 vols. Chicago: University of Chicago Press İslamın fəzilət, daimilik və mükəmməllik anlayışları ictimai məsələlər, eləcə də başçı elita olan müsəlmanların dini işləri haqqında diskussiyaya səbəb olmuşdur.

Müsəlmanların İranı fəth etməsindən sonra Sasanilərin dili olan Pəhləvi fars dili xilafətin şərq torpaqlarında idarəetmə vasitəsi kimi VIII əsrə qədər geniş şəkildə istifadə edilməyə davam etmişdir.

Siyasi baxımdan Abbasilər tezliklə buraya nəzarəti itirməyə başlamış və bu, iki böyük uzunmüddətli nəticəyə səbəb olmuşdur. Birincisi, Abbasi xəlifəsi Mötəsim xilafətdə türk muzdlularının və məmlük qullarının varlığını xeyli artırmışdır. Nəticədə onlar ərəbləri və farsları ordudan, dolayısıyla siyasi hegemonluqdan sıxışdırıb çıxararaq Türk–İran simbiozu erasını başlatmışdılar.Bernard Lewis, "The Middle East", 1995, p. 87

İkincisi, Xorasandakı Tahirilər faktiki olaraq müstəqil idilər, lakin sonra Sistandan olan Səfərilər şərq torpaqlarını azad etmiş, çox keçməmiş onların yerinə müstəqil Samanilər gəlmişdir. Hər halda, onlar xəlifəyə tam ehtiram göstərmişdilər.

 Həmçinin bax 
 Türk-monqol ənənəsi
 Farslaşmış cəmiyyət
 Farslaşdırma
 Türkləşdirmə
 Azərbaycanlılaşdırma

 İstinadlar 

Kateqoriya:Türk mədəniyyəti
Kateqoriya:Mərkəzi Asiya mədəniyyəti
Kateqoriya:Azərbaycan orta əsrlərdə
Kateqoriya:İran orta əsrlərdə
Kateqoriya:Türkiyə tarixi
Kateqoriya:Mərkəzi Asiya tarixi
Kateqoriya:Osmanlı mədəniyyəti