Çoxgöstəricili Klaster Sorğuları

Çoxgöstəricili Klaster Sorğuları (MICS) uşaqların və qadınların vəziyyəti ilə bağlı beynəlxalq səviyyədə müqayisə oluna bilən, statistik cəhətdən etibarlı və dəqiq məlumatlar təqdim etmək məqsədilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Uşaq Fondu tərəfindən hazırlanmış proqram çərçivəsində ölkələr tərəfindən aparılan ev təsərrüfatı sorğularıdır. Sorğuların 1-ci raundu (MICS1) Ümumdünya Uşaq Sammitinin nəticəsi olaraq və onilliyin ortalarında əldə olunmuş irəliləyişin ölçülməsi üçün, əsasən 1995 və 1996-cı illərdə 60-dan çox ölkədə icra olunub. 2000-ci ildə keçirilən 2-ci raund (MICS2) zamanı sorğunun təfərrüatlılıq səviyyəsinin artırılması qlobal səviyyədə razılaşdırılmış daha çox göstəricilərin monitorinqinə imkan yaratdı. 3-cü raundun (MICS3) icrası 2006-cı ildə başladı və Minilliyin İnkişaf Məqsədləri (MİM-lər), "Uşaqlara üçün yararlı dünya" və digər əhəmiyyətli müvafiq beynəlxalq öhdəliklər istiqamətində irəliləyişi ölçmək üçün məlumatlar hazırlamaq məqsədi daşıyırdı. 2009-cu ildə başlayan 4-cü raundda məlumatların əsasən 2010-cu ildə toplanması planlaşdırılsa da, MICS4 sorğularının əksəriyyəti faktiki olaraq 2011-ci ildə, hətta 2012 və 2013-cü illərdə icra edildi. Bu, UNİCEF tərəfindən MİCS sorğularının keçirilmə tezliyinin artırılmasının təzahürü idi və artıq UNİCEF sorğu proqramını üç illik dövr üzrə həyata keçirir. 2012-ci ildə başlayan 5-ci raundun məqsədi ölkələri MİM üzrə yekun məlumatları toplamaq üçün alətlərlə təmin etmək idi.

2016-cı ildə yeni qlobal məqsəd və hədəflər toplusu - Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri (DİM-lər) üçün ilkin vəziyyət göstəricilərini toplamaq məqsədilə 6-cı raund başladı. 2022-ci ilin ortasınadək, 119 ölkə və ərazidə ümumilikdə 350-dən çox sorğu tamamlanıb.

MICS və Demoqrafiya və Sağlamlıq Sorğusunun (DSS) məlumatlarının bir-biri ilə müqayisə olunma imkanı yüksəkdir və bu sorğuları hazırlayan və prosesə dəstək göstərən texniki heyətlər bir-biri ilə yaxından əməkdaşlıq edir.

 Sorğu alətləri 
MICS-in təməlində göstəricilərin siyahısı dayanır. MICS6 sorğusunda bu siyahı hazırda 200 fərqli göstəricidən (cinsə görə bölgünü tələb edənləri saydıqda 237 göstərici) ibarətdir. Bu siyahı bütövlükdə sorğuda yaradılan bütün standart cədvəlləri ehtiva etməsə də, BMT Uşaq Fondu və başqaları tərəfindən aparılan qlobal monitorinq üçün həlledici olan cədvəlləri formalaşdırır. Siyahı MICS-də həlledici mesajdır, çünki sorğu anketlərində göstəricinin alqoritminə və ya əsas dəyişənə birbaşa töhfə verməyən heç bir sual verilmir. Beləliklə, sorğulara daxil edilən əlavə spesifik sualların hər zaman eyni qaydalara uyğun olması tövsiyə olunur: Nəticələrin cədvəl halına salınması üçün aydın bir plan olmadan heç bir sual verilməməlidir.

 Sorğu anketləri 
MICS üzrə sorğu anketləri aşağıdakılardır:

 Ev təsərrüfatları üçün sorğu anketi - ev təsərrüfatının yetkinlik yaşına çatmış hər hansı məlumatlı bir üzvü tərəfindən cavablandırılır (MICS1–MICS3 sorğularında ev təsərrüfatının başçısı tərəfindən).
 Qadınlar üçün sorğu anketi - ev təsərrüfatının meyarlara uyğun bütün qadınları (15-49 yaşlı) tərəfindən cavablandırılır.
 5 yaşadək uşaqlar üçün sorğu anketi - uşaqların anaları tərəfindən cavablandırılır. Ana ev təsərrüfatının üzvü kimi siyahıya daxil edilmədiyi təqdirdə, uşağa qulluq edən əsas şəxs bu sorğu anketinin respondenti kimi müəyyən edilir.
 2011-ci ildə kişilər üçün (15-49 yaş) də sorğu anketi hazırlanıb və ümumi sorğu anketi dəstinə daxil edilib.
 MICS6 sorğusundan başlayaraq, 5-17 yaşlı uşaqlar üçün sorğu anketi hər ev təsərrüfatında təsadüfi üsulla seçilmiş bir uşağın anası tərəfindən cavablandırılır.

MICS-də ümumi sorğu anketlərinə bütün bloklar daxildir. Belə ki, icraçılar yalnız şamil olunmayan və ya arzuolunmayan blokları və sualları, məsələn, malyariyanın olmadığı ölkələrdə insektisidlə işlənmiş miçətkən (İİM) blokunu çıxarmalıdır.

Ümumi blokların tam dəstinə aşağıdakılar daxildir:

 Ev təsərrüfatları üçün sorğu anketi 
 Ev təsərrüfatı üzrə məlumat paneli
 Ev təsərrüfatı üzvlərinin siyahısı
 Təhsil
 Ev təsərrüfatının xarakteristikası
 Sosial transferlər
 Ev təsərrüfatında elektrik enerjisindən istifadə
 İnsektisidlə işlənmiş miçətkən
 Su təchizatı və sanitariya
 Əl yuma
 Duzun yodlaşdırılması
 Suyun keyfiyyəti (blokdur, lakin alt-seçmənin seçimi ilə əlaqədar ayrıca sorğu anketi kimi hazırlanıb)

 Qadınlar üçün fərdi sorğu anketi 
 Qadın üzrə məlumat paneli
 Qadın haqqında ümumi məlumat
 KİV VƏ İKT
 Nəsilvermə/doğuş tarixçəsi (Ölüm səviyyəsi)
 Sonuncu doğuş istəyi
 Ana və yenidoğulmuşların sağlamlığı
 Postnatal dövrdə tibbi müayinələr
 Kontrasepsiya
 Qarşılanmayan tələbat
 Qadın cinsi orqanını zədələmə/kəsmə
 Məişət zorakılığına münasibətlər
 Viktimizasiya
 Rəsmi nikah/vətəndaş nikahı
 Yetkinlik yaşına çatmış şəxsin həyati funksiyaları
 Cinsi davranış
 İİV/QİÇS
 Ana ölümü
 Tütün və alkoqol qəbulu
 Həyatdan məmnunluq

 5 yaşadək uşaqlar üçün sorğu anketi 
 5 yaşadək uşaq üzrə məlumat paneli
 5 yaşadək uşaq haqqında ümumi məlumat
 Doğumun qeydiyyatı
 Erkən uşaqlıq dövründə inkişaf
 Uşağın nizam-intizamı
 Uşağın həyati funksiyaları
 Ana südü ilə qidalandırma və qida rasionu
 İmmunlaşdırma
 Antropometriya

 Kişilər üçün fərdi sorğu anketi 
 Kişi üzrə məlumat paneli
 Kişi haqqında ümumi məlumat
 KİV-ə çıxış imkanı və İKT-dən istifadə
 Nəsilvermə
 Məişət zorakılığına münasibətlər
 Rəsmi nikah/vətəndaş nikahı
 Cinsi davranış
 İİV/QİÇS
 Sünnət
 Tütün və alkoqol qəbulu
 Həyatdan məmnunluq

 Uşaqlar (5-17 yaş) üçün sorğu anketi 
 Uşaq üzrə məlumat paneli
 Uşaq haqqında ümumi məlumat
 Uşaq əməyi
 Uşağın nizam-intizamı
 Uşağın həyati funksiyaları
 Valideynlərin iştirakı
 Təməl öyrənmə bacarıqları

Digər alətlər
MICS paketinə həmçinin məlumatların kağız formasında və ya planşet kompüter vasitəsilə toplanması üçün məlumatların daxil edilməsi proqramı ( CSPro ), standart cədvəl tərtibi planı (Excel proqramında) və sintaksis (SPSS proqramında), seminar-təlim proqramları, ölkə daxilində potensialın gücləndirilməsi və texniki yardım, məlumatların yayılması üçün nümunəvi formalar, eləcə də müxtəlif onlayn resurslar, məsələn sorğu məlumatları kompilyatoru (MICS Compiler) daxildir.

Bütün alətlər 2015-ci ilin martında müasirləşdirilmiş formatda istifadəyə verilmiş MICS veb-səhifəsində yerləşdirilib.

 Cari vəziyyət 
MICS-in 6-cı raundu 2016-cı ilin oktyabrında Proqramın sorğunun planlaşdırılması üzrə seminarları ilə başlayıb və onun 2021-ci ildə başa çatması planlaşdırılırdı (bu, əsasən, üzbəüz sorğuların COVID-19 ilə bağlı gecikməsi səbəbindən 2022-ci ilə qədər uzadılıb). Yeni prioritetləri əhatə etmək, o cümlədən sorğuya əsaslanan DİM göstəricilərinin təqribən yarısını (təqribən 80 göstəricidən 40-nı) əhatə edəcək düzəlişləri əks etdirmək üçün məzmun genişləndirilir.

6-cı raundun alətləri 2016-cı ilin ortasında Kosta-Rikada pilot qaydada sınaqdan keçirildi, ondan əvvəl 2015-ci ilin sonunda isə Belizdə məlumatların toplanması və işlənməsi üçün yeni və ya təkmilləşdirilmiş sorğu anketi blokları və alətlərinin sahə sınağı keçirildi. 2017-ci ilin noyabrında Malavidə əlavə sorğu anketi blokları sınaqdan keçirildi. Oxşar sınaq 2019-cu ilin aprel ayında Belizdə də keçirildi.

MICS Proqramı yeni məlumat toplama alətlərinin metodiki hazırlanmasında iştirak edir (məsələn suyun keyfiyyətinin analizi, uşaqların əlilliyi, kənar iqtisadi dəstək və fövqəladə vəziyyətlərin təsiri ilə bağlı). Metodiki məqalələr seriyası 2012-ci ildən yazılmağa başlayıb.

Bu proqram 1, 3 və 4-cü raundlardan sonra qiymətləndirilib.

 Maliyyələşmə 
2008-ci ildə aparılan MICS qiymətləndirməsinə əsasən, MICS3 sorğusuna sərf olunan vəsait təqribən 18,6 milyon dollar (və hər ölkə üçün təxminən 356 min dollar) təşkil edib.  MICS4 sorğusunun 31,3 milyon dollara başa gəldiyi təxmin edilir.

 Ölkələr 
Aşağıda sadalanan ölkələr MICS sorğusu aparıb (və ya aparmağı planlaşdırır). Hesabatları və məlumatları MICS-in veb-səhifəsindən əldə edə bilərsiniz.

 MICS1 MICS2 MICS3 MICS4 MICS5 MICS6 MICS7   X XS X  X   X X   X  X X X X  X  X X    X  X   X  X  X  XX X X X  X    X X X   X X X   X X   X   X X    X X XS   X   X X   X X X   X X X   X X X X  X   X X X  X   X X   X X X X  X  X  X  Kot-d'İvuar X X X X  X    X X X X X  X X X X   X    X   X X  X S   X  X  X X X X X   X    X    X  X   X X X X X  X X X  X XS XS X  X X   X X X X X X  X X X X  X  X X   X X SS   XX   X X X X X   X X X   X X X X  S X S SS SSS      X     XS XS  X X X XX  X X X X XX  XS S S X  X X X  X   X    X X S X  X X X X  X X   X X X   X X X X  XS    X  X   X X X XSS XSS X   X XS XS   X X   X X X   X  X S X X     X  X X   X X X X X X   X X XS XS  X X   X SS SSSS SSSSS  X X X X X  X X   X   X X   X X   X   X X  X   X X X X X  X X S    X XS XS XS  X X X X X  SS X X SS X  X   X XS X X X   X X X X  X XS XS    X X   X    X X XSS X X  X X X X X  X   X X X X  X X X X  X   X X X X  X  X   X X X  X   X X X  X X   X    X X X X X X  X X X  Yuqoslaviya X X   X X    X X X

YekunMICS1MICS2MICS3MICS4MICS5MICS6MICS7YekunSorğular6365536052763372Ölkələr6061515039653119Milli sorğuları olan ölkələr       58           61            49          43           35           64        3119
X: Milli sorğu S: Submilli sorğu

Qeyd: Yalnız BMT Uşaq Fondunun rəsmi siyahısında olan ölkələr daxildir. Bəzi sorğular MICS alətlərinə əsaslansa da, siyahıya daxil edilməyib. Məsələn, 2007-2008-ci illərdə Botsvanada aparılan Ailə Sağlamlığı Sorğusu və 2009-cu ildə Banqladeşdə aparılan "Progotir Pathey" sorğusu (MICS).

İndiyə qədər MICS sorğusu aparmış (yaxud aparmağı planlaşdıran) ölkələrin ümumi sayı 119-dur. Bura MICS1 və MICS2 sorğularının keçirildiyi zaman mövcud olan Yuqoslaviya (hazırda ərazisi Kosovo, Monteneqro və Serbiyaya bölünüb) da daxildir. MICS5 sorğusunda 5 ölkə proqrama yeni daxil olmuşdu: Benin, Konqo, El Salvador, Meksika və Paraqvay. MICS6 sorğusunda 8 əlavə ölkə sorğu aparıb və ya aparmağı planlaşdırır: Mikroneziya Federativ Ştatları, Fici, Honduras, Kiribati, Nauru, Samoa, Tonqa və Tuvalu, həmçinin Britaniyanın dəniz ərazilərinə aid Törks və Kaykos adaları.

 Sorğu məlumatlarından istifadə 
Sorğu məlumatlarından əsasən çoxölkəli təhlillərdə geniş istifadə olunur, lakin həm də adətən ayrı-ayrı ölkələrdə sadə tendensiya təhlilləri üçün də istifadə olunur. MICS məlumatlarından istifadəyə nümunə kimi Monaş və digərləri tərəfindən 2004-cü ildə aparılmış tədqiqatı göstərmək olar.

MICS və DSS arasındakı yüksək səviyyəli müqayisə imkanına görə, təhlillərin əksəriyyətində hər iki proqramın çox sayda məlumat toplularından istifadə edilir. Lakin hər bir sorğu proqramının öz mandatlarına aid olan və adətən hər iki proqramda istifadə edilməyən blokları var. Məsələn, uşaq nizam-intizamı ilə bağlı son sübutlar toplusunda "Uşaq nizam-intizamı" blokuna malik olan sorğulardan istifadə edilir; bunların hamısı MICS sorğuları idi. UNICEF (2010).

Qlobal statistik məlumatların əksəriyyəti, məsələn MİM-lərin göstəriciləri üzrə statistik məlumatlar xüsusən inzibati hesabatvermə sistemlərinin tam adekvat olmadığı ölkələrdə əsasən MICS (və digər ev təsərrüfatları üçün sorğular) vasitəsilə toplanan məlumatlara əsaslanır. Digər qlobal statistik məlumatlar, məsələn Oksford Yoxsulluq və İnsan İnkişafı Təşəbbüsü tərəfindən hazırlanan və BMT-nin İnkişaf Proqramı tərəfindən təqdim edilən Çoxölçülü Yoxsulluq İndeksi yalnız ev təsərrüfatı tədqiqatlarının məlumatlarına əsaslanır.

 Həmçinin bax 
 BMT Uşaq Fondu
 Minilliyin İnkişaf Məqsədləri

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
MICS məlumatlarından istifadənin son nümunələri
 Takeuchi, LR (2015), "Uşaq hüquqları və rifahında ailədaxili bərabərsizliklər: tərəqqiyə maneədir?". ODI İnkişaf Tərəqqi, Araşdırma Hesabatı 2 mart 2015-ci il.
 Arabi, M., Frongillo, E. A., Avula, R. and Mangasaryan, N. (2012), "İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə körpə və gənc uşaqların qidalanması". Uşaq İnkişafı, 83: 32-45.
 Sipsma et al. (2012), "Qadın cinsiyyət orqanının kəsilməsi: Qərbi Afrikada mövcud təcrübələr və inanclar". Bull Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 2012;90:120–127F
 Cappa, C. and Khan, SM (2011), "Tərbiyəçilərin uşaqların fiziki cəzalandırılmasına münasibətini anlamaq: 34 aşağı və orta gəlirli ölkədən sübutlar". Child Abuse & Neglect. 35-ci cild, 12-ci say. Dekabr 2011-ci il. 1009–1021-ci səhifələr.

Ev təsərrüfatları ilə bağlı sorğuların veb saytları
 BMT Uşaq Fondunun Çox Göstəricili Klaster Sorğuları (MICS)
 ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi Demoqrafik və Sağlamlıq Sorğuları (DHS)
 Dünya Bankı Yaşayış Standartını ölçmə tədqiqatları (LSMS)
 ÜST Qlobal Yetkin Tütün Sorğusu (GATS)
 Generations & Gender Programme (GGP)
 Uşaq Əməyi üzrə Statistik Məlumat və Monitorinq Proqramı (SIMPOC)
 Relyef və Keçidlərin Standartlaşdırılmış Monitorinqi və Qiymətləndirilməsi (SMART)
 Dünya Dəyərləri Sorğusu (WVS)

Regional proqramlar
 Ailə Sağlamlığı üçün Ərəb Liqasının Pan-Ərəb Layihəsi (PAPFAM)
 Gəlir və Yaşayış Şərtləri üzrə Aİ Statistikaları (EU-SILC)

Şəbəkələr
 Beynəlxalq Ev Təsərrüfatlarının Tədqiqi Şəbəkəsi (IHSN)
 Ev Təsərrüfatlarının Tədqiqi üzrə Katibliklərarası Qrup (ISWGHS)

Digər əlaqəli keçidlər
 BMT Uşaq Fondunun rəsmi saytı
 BMT Uşaq Fondunun statistikaları 
 Çoxgöstəricili Klaster Sorğuları Kompilyatoru
 Qlobal Uşaq Ölümü Təxminləri
 Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı / BMT Uşaq Fondu Su Təchizatı və Kanalizasiya üzrə Birgə Monitorinq Proqramı
 Təhsil üzrə Ümumdünya Bərabərsizlik Məlumat Bazası (WIDE)
 Oksford Yoxsulluq və İnsan İnkişafı Təşəbbüsü

Kateqoriya:Sosial statistika
Kateqoriya:Uşaqlıq dövrü
Kateqoriya:Statistika verilənləri