Abhidharma

Abhidharma (, , hərfi mənada – "ali qanun", "ali dharma", "ali  təlim"; ) və ya Abhidhamma (pali) — buddizmdə qədim mədəniyyətdə fəlsəfə anlayışının həcminə təxminən uyğun gələn dharma hissəcikləri nəzəriyyəsi, psixologiya, kosmologiya üzrə biliklər şöbəsi, eləcə də kanonun üçüncü səbətinin (Tripitaka) kitablarına xas olan xüsusi analitik təqdimat və sistemləşdirmə üsulu, onlara dair şərhlər və abhidharmik ədəbiyyat adlanan postkanonik əsərlər. Abhidharma hər iki mənada dini təcrübənin bütün sahələrinə şamil edilir. Məsələn, əxlaqa münasibətdə onun çirklənmə və saflaşma mahiyyəti, şüurun əzabdan qurtulmaq üçün əlverişli və əlverişsiz dharma zərrələri təhlil və təsvir edilmiş, sonra etik xarakterli konkret həllər verilmişdir. Eyni şey səbəb-nəticə əlaqələri ilə də edilirdi.Энциклопедический словарь. 2009. АБХИДХАРМА.

Abhidharma ədəbiyyatının müxtəlif növləri var. Abhidhammapitaka kimi erkən kanonik Abhidharma əsərləri fəlsəfi traktatlar deyil, əsasən ilkin doktrina siyahılarının xülasələri və onların müşayiət olunan izahatları ilə ekspozisiyalarıdır.Anālayo (2014) "The Dawn of Abhidharma," pp. 79-83. Hamburg University Press. Abhidharma həm theravada, həm də mahayana buddistləri arasında mühüm bir elm sahəsi olaraq qalır.

 İstinadlar 

 Əlavə ədəbiyyat 
 Cox, Collett (2003). "Abidharma", in: Buswell, Robert E. ed.  Encyclopedia of Buddhism, New York: Macmillan Reference Lib. ; pp. 1–7.
 Dutt, Nalinaksha (1978). Buddhist Sects in India, Delhi: Motilal Banarsidass

 Goleman, Daniel (2004). Destructive Emotions: A Scientific Dialogue with the Dalai Lama. NY: Bantam Dell. .
 Horner, I.B. (1963). The book of discipline Vol. V (Cullavagga), London Luzac.
Red Pine (2004). The Heart Sutra: The Womb of the Buddhas,  Shoemaker 7 Hoard. 

 Rhys Davids, Caroline A. F. ([1900], 2003). Buddhist Manual of Psychological Ethics, of the Fourth Century B.C., Being a Translation, now made for the First Time, from the Original Pāli, of the First Book of the , entitled  (Compendium of States or Phenomena). Kessinger Publishing. . Internet Archive
 Rhys Davids, Caroline A. F. (1914). Buddhist Psychology: An Inquiry into the Analysis and Theory of Mind in Pali Literature, London: G. Bell and Sons.
 Takakusu, J. (1905). "On the Abhidhamma books of the Sarvastivadins", Journal of the Pali Text Society, pp. 67–146
 Trungpa, Chogyam (1975, 2001). Glimpses of Abhidharma: From a Seminar on Buddhist Psychology. Boston, MA: Shambhala Publications. .
 Anālayo, Bhikkhu, The Dawn of Abhidharma, Hamburg Buddhist Studies 2, Hamburg: Hamburg University Press, 2014


 Xarici keçidlər 
 Readable online HTML book of the Dhammasangani (first book of the Abhidhamma).
 www.abhidhamma.org – Numerous books and articles on Abhidhamma by Sujin Boriharnwanaket and others
 www.abhidhamma.com – Abhidhamma the Buddhist Philosophy and Psychology
 BuddhaNet – description of the Abhidhamma
 BuddhaNet – Abhidhamma articles
 Access to Insight – description of the Abhidhamma
 Online excerpt of a well-known book about the Abhidhamma
 Books results for Abdhidhamma search on Internet Archive
 Unravelling the Mysteries of Mind and Body through Abhidhamma
 A Comprehensive Manual of Abhidhamma (Amazon book link)


Kateqoriya:Buddist ədəbiyyatı