Nefrit (xəstəlik)

Nefrit (yun. νεφρός — böyrək) — müxtəlif etiopatogenezi, hər birinin özünəməxsus patomorfoloji və klinik xüsusiyyətləri olan böyrəklərin iltihabı xəstəlikləri qrupu. Nefrit böyrəklərdə glomeruli, borucuqları və ya interstisial böyrək toxumasını əhatə edən yerli və ya diffuz proliferativ və ya destruktiv proseslərə aiddir.

Mənşəyinə görə ilkin nefrit (böyrəklərin ilkin patologiyası) və ikincili nefrit (başqa patoloji proseslə əlaqədar yaranan - şəkərli diabet, amiloidoz, birləşdirici toxuma sistemli xəstəlikləri, miyeloma xəstəliyi və s.) fərqlənir.
 Növləri 

 Qlomerulonefrit
 İnterstisial nefrit (və ya tubulo-interstisial nefrit) böyrək borucuqları arasındakı boşluqların iltihabıdır.
 Səbəbləri 

Nefrit tez-tez infeksiyalar və toksinlərdən, lakin ən çox böyrəklər kimi əsas orqanlara təsir edən otoimmün xəstəliklərdən qaynaqlanır.

 Pielonefrit — böyrəklərdə sidik yollarının infeksiyası nəticəsində yaranan iltihab.
 Lupus nefrit, immun sistemi xəstəliyi olan sistemik lupus eritematosusun (SLE) səbəb olduğu böyrəklərin iltihabı.
 İdman nefriti ağır idman nəticəsində baş verən nefritdir. Məşqdən sonra qanlı sidik, qırmızı qan hüceyrələrinin zədələnməsi və onların yırtılmasına səbəb olan və hemoglobinin sidikdə ifraz olunmasına səbəb olan gedişli hemoglobinuriya ilə də bağlı ola bilər.
 Simptomları 
150 px|thumb|Renin-angiotenzin sistemi
Nefrit iltihablı hüceyrə proliferasiyası ilə yumaqcıq quruluşunu pozaraq glomerular zədələnməyə səbəb ola bilər. Bu, glomerular qan axınının, sidik ifrazının azalmasına (oliquriya) və həyati fəaliyyəti üçün lazımsız olan tullantıların saxlanmasına (uremiya) gətirib çıxara bilər.

Aşağı böyrək qan axını renin-angiotenzin-aldosteron sistemini (RAAS) aktivləşdirir, mayenin tutulmasına və yüngül hipertoniyaya səbəb olur. Böyrəklər iltihablaşdıqda, xəstənin bədənindən sidik axınına lazımi zülal ifraz etməyə başlayırlar. Bu vəziyyət proteinuriya adlanır.

Nefrit səbəbiylə əsas zülalın itirilməsi bir sıra həyati təhlükəsi olan simptomlara səbəb ola bilər. Nefritin ən ciddi komplikasiyası həddindən artıq qan laxtalanmasının qarşısını alan zülalların əhəmiyyətli dərəcədə itkisi olduqda baş verə bilər. Bu zülalların itirilməsi ani insulta səbəb ola bilər.
 Diaqnozu 

Diaqnoz nefritin səbəbindən asılıdır lakin lupus nefriti halında qan testləri, rentgen və ultrasəs dalğaları vasitəsilə xəstəliyin olub olmadığını müəyyən etməyə kömək edə bilər.
 Müalicəsi 

Nefritin müalicəsi (və ya idarə edilməsi) böyrəklərin iltihabına nə səbəb olduğundan asılıdır. Lupus nefrit vəziyyətində hidroksiklorokin istifadə edilir.
 Heyvanlarda nefrit 

Nefrit bütün məməlilərdə rast gəlinir..
Müxtəlif növ patologiyalarda böyrəklərdə makroskopik dəyişikliklər bir-birindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənmir. Eyni zamanda, təsirlənmiş hər bir orqanda fərqli proseslər baş verir və nefrit böyrək çatışmazlığına və bəzən ölümə səbəb olur. Buna görə də histoloji müayinə bu proseslərin differensial diaqnostikasında və yekun diaqnozun qoyulmasında mühüm rol oynayır. Yekun diaqnozun qoyulmasında bir çox çətinliklər olur. Buna görə də, təsirlənmiş toxumaların histoloji müayinəsi heyvan xəstəliklərinin differensial diaqnostikasının və dəqiq yekun diaqnozun qurulmasının tərkib hissəsidir.Жуков, А. И. Патоморфологическая диагностика болезней почек животных : рекомендации / А. И. Жуков, Д. О. Журов. – Витебск : ВГАВМ, 2021. – 20 с.Патоморфологическая и дифференциальная диагностика   болезней кур, протекающих с поражением почек : рекомендации / Д.О. Журов, И.Н. Громов, А.С. Алиев, А.К. Алиева. – Витебск : ВГАВМ, 2017. – 32 с.

Heyvanlar tez-tez diffuz nefritlə tutulurlar, bu da kəskin və ya xroniki ola bilər. Əsasən yetkin heyvanlar xəstələnir.

Xəstə heyvanlarda tez-tez sanki səbəbsiz yorğunluq, xarici qıcıqlandırıcılara ləng və gecikmiş reaksiya qeyd olunur. Bəzi hallarda nisbətən davamlı xarakter alaraq göz qapaqlarının, aşağı qarın divarının, döş qəfəsinin, eləcə də aşağı ətraf hissələrinin şişməsi mümkündür. Arterial təzyiq tez-tez yüksəlir və aorta və sol mədəciyin hipertrofiyası üzərində ikinci tona diqqət yetirməklə nəbzdə gərginlik ilə müşayiət olunur..

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Нефрит .

Kateqoriya:Böyrək xəstəlikləri