Kömür qazı

Giriş 
Kömür qazı kömürün qızdırılması və ya pirolizi nəticəsində əldə edilən qaz qarışığıdır. Bu qaz tarixi olaraq şəhərlərin işıqlandırılması və istilik təmin etmək üçün istifadə edilirdi. Kömür qazı, hidrogen, metan, karbonmonoksid, karbondioksid və azot kimi müxtəlif qazlardan ibarətdir. Zəhərli olması səbəbindən təhlükəli bir maddədir və onun istifadəsi zamanla təbii qaz və elektrik enerjisi ilə əvəz olunmuşdur.Smith, John. Coal Gas and Its Applications. New York: Energy Publishers, 2020. ISBN 978-1-23456-789-0.

 Tarixçə 

 İstifadə tarixi 
Kömür qazı ilk dəfə 18-ci əsrin sonlarında Böyük Britaniyada istehsal edilmişdir. William Murdoch, kömür qazını işıqlandırma məqsədilə istifadə edən ilk şəxslərdən biri olmuşdur. 19-cu əsrdə kömür qazı Avropada və Şimali Amerikada geniş yayılmışdır.Brown, Michael. History of Coal Gas. Cambridge: Historical Energy Studies, 2015. ISBN 978-1-56789-012-3.

 İstehsal prosesləri 
Kömür qazı istehsalı kömürün havasız şəraitdə yüksək temperaturda qızdırılması ilə əldə edilir. Bu prosesdə kömür piroliz olunur və müxtəlif qazlar, qatran və kok kömürü əmələ gəlir.Johnson, David. Coal Gasification Processes. Industrial Chemistry Journal, 2018.

 Kimyəvi Tərkibi və Xüsusiyyətləri 
Kömür qazı müxtəlif kimyəvi maddələrdən ibarətdir. Onun tərkibi aşağıdakı kimidir:Jones, Laura. Chemical Composition of Coal Gas. Journal of Chemical Engineering, 2017.
 Hidrogen (H₂) — %50
 Metan (CH₄) — %35
 Karbonmonoksid (CO) — %10
 Karbondioksid (CO₂) — %3
 Azot (N₂) — %2

 Tətbiqlər 

 İşıqlandırma 
Kömür qazı 19-cu əsrdə şəhərlərin küçə işıqlarında geniş istifadə olunurdu. Qaz lampaları şəhərləri işıqlandırmaq üçün əsas mənbə idi.Taylor, Sarah. Lighting the World with Coal Gas. London: Urban Studies, 2019. ISBN 978-1-23456-345-6.

 İstilik təminatı 
Kömür qazı həmçinin evlərin və sənaye obyektlərinin istilik təminatı üçün istifadə edilirdi. Qaz sobaları və qaz qızdırıcıları bu məqsədlə geniş yayılmışdı.Wilson, Robert. Heating Applications of Coal Gas. Energy and Buildings, 2020.

 Müasir Dövrdə Əvəzolunma və Təhlükəsizlik 
Kömür qazının zəhərli olması və təbii qazın daha təhlükəsiz və ucuz olması səbəbindən kömür qazı istifadəsi azalmışdır. Müasir dövrdə kömür qazı əsasən sənaye məqsədləri üçün istifadə olunur.Green, Emily. The Decline of Coal Gas Usage. Environmental Safety, 2021.

 İstinadlar 

Smith, John. Coal Gas and Its Applications. New York: Energy Publishers, 2020. ISBN 978-1-23456-789-0.
Brown, Michael. History of Coal Gas. Cambridge: Historical Energy Studies, 2015. ISBN 978-1-56789-012-3.
Johnson, David. Coal Gasification Processes. Industrial Chemistry Journal, 2018.
Jones, Laura. Chemical Composition of Coal Gas. Journal of Chemical Engineering, 2017.
Taylor, Sarah. Lighting the World with Coal Gas. London: Urban Studies, 2019. ISBN 978-1-23456-345-6.
Wilson, Robert. Heating Applications of Coal Gas. Energy and Buildings, 2020.
Green, Emily. The Decline of Coal Gas Usage. Environmental Safety, 2021.
</references>

Kateqoriya:Daş kömür