Səfəvi imperiyasının Qəndəhar hakimlərinin siyahısı

Səfəvi imperiyasının Qəndəhar hakimlərinin siyahısı — Qəndəhar mühüm ticarət yollarının kəsişməsində yerləşirdi. Bu şəhərə sahib olan dövlət Hindistana gedən ticarət yollarından gələn böyük vergilərə də sahiblik edəcəkdi. Səfəvi imperiyası bu şəhəri ilk dəfə 1537-ci ildə I Təhmasibin dövründə ələ keçirdi, lakin növbəti əks-hücuma keçən Böyük Moğol imperiyası şəhəri geri qaytara bildi. Lakin Böyük Moğol imperiyası hökmdarı Hümayun hakimiyyətdən devrildikdən sonra şah I Təhmasibdən yardım istədi və Cənubi Azərbaycanın Sultaniyyə şəhərində baş tutmuş görüşdə razılığa gəlindi ki, taxta geri dönməsinə ediləcək hərbi yardımdan sonra Hümayun bunun qarşılığında şiəliyə keçəcək və Qəndəharı I Təhmasibin oğlu Murad Mirzənin xeyrinə güzəştə gedəcəkdi. Belə də oldu, lakin Murad Mirzənin qısa müddət sonra ölümü ilə bu şəhər iki imperiya arasında mübahisə mənbəyinə çevrildi. 1545-ci ildə Osmanlı ilə Səfəvi imperiyası arasında olan müharibədən istifadə edən moğollar şəhəri ələ keçirirlər, Təhmasib özünün şəhər üzərinə ilk yürüşünü 1558-ci ildə — Hümayunun ölümündən sonra — həyata keçirdi və şəhəri geri qaytardı. 1590-cı illərdə Səfəvi imperiyasının pis vəziyyətindən yararlanan moğollar şəhəri yenidən ələ keçirdilər, 1620-ci illərin əvvəllərində isə Səfəvilər şəhəri yenidən geri qaytardılar. Bundan əvvəl isə, Şah I Abbas Qəndəharı mühasirəyə almış, lakin uğursuz olmuşdu. 1622-ci ildə yenidən Səfəvi imperiyası hakimiyyəti altına qayıdan şəhər 1638–ci ildə yenidən əl dəyişdirdi və bu hal 1649-cu ilə qədər davam etdi. Bu ildə II Abbas şəhəri uğurlu yürüşlə geri qaytardı və onun şəhərə yerləşdirdiyi qarnizon uğurla moğolların 3 mühasirəsini dəf etməyi bacardı. 

Bundan sonra şəhərə moğol iddiaları öz əhəmiyyətini itirdi və şəhər 1709-cu ilə qədər fasiləsiz Səfəvi hakimiyyətində qaldı. Lakin buradakı Səfəvi canişinlərinin, xüsusilə II Şahnəvaz xanın yarıtmaz siyasəti, yerlilərlə olan toqquşmaları əfqanların üsyanına səbəb oldu. Mir Veys xanın rəhbərlik etdiyi üsyan buradakı Səfəvi hakimiyyətinin sonlanması ilə nəticələndi. Hətta üsyançılar daha da inkişaf edərək 1722-ci ildə Səfəvi imperiyasının paytaxtı İsfahanı belə ələ keçirdilər.  

 Siyahı 
Qəndəharı idarə edən və nisbətən tanınmış şəxslərin siyahısı. Bəylərbəyi, hakim və ya vali titullarının hamısı bölgə hakiminə verilən inzibati titullar olmuşdur. 

 Dövr Hakim Qısa məlumat1537–1538  Budaq xan Qacar  Qəndəhar hakimi. 1538–1545  Heç kim  Böyük Moğol imperiyası tərəfindən idarə edilmişdir.1545  Budaq xan Qacar Qəndəhar hakimi (ikinci dəfə).1545–1558  Heç kim  Böyük Moğol imperiyası tərəfindən idarə edilmişdir.1558–1576  Həmzə bəy Zülqədər  Qəndəhar hakimi. 1576 Fulad Xəlifə Şamlı  Qəndəhar hakimi. 1577–?  Həmzə bəy Zülqədər Qəndəhar hakimi (ikinci dəfə).1587  Müzəffər Hüseyn Mirzə  Qəndəhar hakimi. 1588  Qur Mirzə  Qəndəhar hakimi. 1588  Rüstəm Mirzə  Qəndəhar hakimi. 1589–1592  Müzəffər Hüseyn Mirzə  Qəndəhar hakimi (ikinci dəfə).1592–1622  Heç kim  Böyük Moğol imperiyası tərəfindən idarə edilmişdir.1622–1626 Gəncəli xan Zığ Qəndəhar hakimi. 1626–1638  Əlimərdan xan Zığ Əvvəlki hakimin oğlu. Qəndəhar hakimi.  1638–1649   None  Böyük Moğol imperiyası tərəfindən idarə edilmişdir.1649  Mehrab xan  Qəndəhar və Astrabad hakimi. 1649–1662/63  Otar bəy Qəndəhar hakimi 1662/63–?  Mənsur xan   Əvvəlki hakimin qardaşı. Qəndəhar bəylərbəyi. ?–1673  Cəmşid xan 1673–?  Zal xan 1694–1695  Dərviş xan Sultan Qəndəhar bəylərbəyi.1696  Məhəmmədəli xan  1696, 1697  Aslamas bəy  Qəndəhar bəylərbəyi.1698  Kəlbəli xan  Qəndəhar bəylərbəyi və Astrabad.1698–1699  Abdulla xan  Qəndəhar bəylərbəyi.1704–1709  Qurqin xan Qəndəhar və Kirman bəylərbəyi''.

 Həmçinin bax 
 Səfəvi Qəndəharı

 İstinadlar 

 Mənbə 












Kateqoriya:Səfəvilər imperiyasının dövlət quruluşu
Kateqoriya:Qəndəhar
Kateqoriya:Səfəvi imperiyasının hərbi tarixi