Fransa-Osmanlı İttifaqı

Fransa-Osmanlı İttifaqı və ya Franko-türk alyansı — 1528-ci ildə I Fransisk və Sultan Süleyman Qanuni tərəfindən Habsburqlu V Karlın gücünü zəiflətmək üçün qarşılıqlı maraq əsasında bağlanmış ittifaq. Bu ittifaqın bəhanəsi "Osmanlı imperiyasının xristian təbəələrinin müdafiəsi" idi. Bu "Heraldik zanbaqla aypara ittifaqı" Avropada böyük səs-küyə səbəb oldu. "Kafir" türklərə qarşı birgə "səlib yürüşləri" ideyalarının hələ də havada olduğu Xristian Avropasında bu ittifaq uzun müddət xatırlanmadı. Əslində isə müqavilə üç əsrdən artıq qüvvədə qaldı.

1553-cü ildə Fransa-Osmanlı ittifaqı, Fransa kralı II Henrinin dövründə ən yüksək inkişaf mərhələsində oldu. Karl Yakob Burhardt (1947) bu ittifaqı "zanbaqlarla aypara arasında günah dolu birləşmə" kimi təsvir etmişdir. Alyansın rəsmi müqaviləsi Napoleonun Misirə yürüşü (1798) zamanı qüvvədən düşdü.

 Tarixi 
250px|thumb|left|Tisian Veçellio, I Fransisk və Sultan Süleyman Qanuni
1453-cü ildə Fateh Sultan Mehmed tərəfindən İstanbulun fəthindən və Sultan Səlimin Yaxın Şərqi (İran istisna olmaqla) fəth etməsindən sonra Sultan Səlimin oğlu I Süleyman 1522-ci ildə Osmanlı hakimiyyətini Serbiyaya qədər genişləndirdi. Osmanlıların Balkanlarda möhkəmlənməsi Habsburqlar sülaləsi ilə birbaşa mübarizəyə daxil oldu.

Filip de Komminesə görə, Fransa ilə Osmanlı imperatorluğu arasındakı ilk dövr əlaqələri II Bəyazid tərəfindən Fransa kralı XI Lüdovikə 1483-cü ildə Pyer Dübuson tərəfindən Burqanufda saxlanılan və eyni zamanda Osmanlı taxtına rəqib olan qardaşı Cem Sultan üçün elçi göndərməsi zamanı başlayıb. XI Lüdovik elçi ilə görüşməkdən imtina etdi. Qeyd edək ki, səfir Cemi Fransanın himayəsində saxlamaq üçün çoxlu pul və bəzi xristian müqəddəs əmanətlərini gətirmişdi. 1489-cu ildə Cem Papa VIII İnokentinin himayəsi altında verildi.

Fransa 1500-cü ildə XII Lüdovikin dövründə Misirdə Məmlük dövləti ilə ilk kapitulyasiya müqaviləsi bağladı. Məmlük sultanı fransızlara və katalanlara bəzi imtiyazlar verdi ki, bu imtiyazlar sonradan I Süleyman tərəfindən genişləndirildi.

XVI əsrdə Fransa artıq Mərkəzi Avropada müttəfiqlər axtarırdı. Fransanın səfiri Antonio Rinkon 1522–1525-ci illər arasında I Fransisk tərəfindən Polşa və Macarıstana bir neçə dəfə diplomatik missiya ilə göndərilmişdi. 1522-ci il Bikokk döyüşündən sonra I Fransisk Polşa kralı I Sigizmund ilə müttəfiq olmağa çalışırdı. Nəhayət, 1524-cü ildə I Fransisk və Polşa kralı I Sigismund arasında Franko-Polşa ittifaqı imzalandı.

Mərkəzi Avropada müttəfiq axtarışının əhəmiyyətli dərəcədə intensivləşməsi fonunda fransız hökmdarı I Fransisk 24 fevral 1525-ci ildə Pavia döyüşündə imperator V Karlın qoşunları tərəfindən məğlub edildikdə baş verdi. Bir neçə ay həbsdə qaldıqdan sonra I Fransisk alçaldıcı Madrid müqaviləsini imzalamağa məcbur oldu. Bu müqavilə ilə o, Burqundiya hersoqluğu və Şaroleyi V Karla verməli, İtaliyaya olan ambisiyalarından əl çəkməli, xain Konstebl de Burbona bütün mülklərini və əmlakını qaytarmalı oldu.

 Sultan I Süleyman Qanuni ilə I Fransiskin ittifaqı 
250px|thumb|right|Sultan I Süleyman Qanuninin mülklərində xristianların müdafiəsi ilə bağlı Fransa kralı I Fransiskə məktubu. Sentyabr 1528. Arxiv Nationales, Paris, Fransa
Bu ittifaq hər iki hökmdar üçün Habsburq evinin hegemonluğuna qarşı mübarizə aparmaq üçün bir fürsət idi. I Fransiskin məqsədi Habsburqlara qarşı müttəfiq tapmaq idi, baxmayaraq ki, müsəlmanların qüdrətindən istifadə etmək siyasəti onun sələflərininkinin siyasətinin idi. I Fransiskin istifadə etdiyi bəhanə "Osmanlı kapitulyasiyaları" adlı müqavilələrlə Osmanlı torpaqlarında xristianları qorumaq idi. İlk dövrlər kapitulyasiyalar hər bir xristian dövləti ilə ayrı-ayrılıqda bağlanırdı. İlk kapitulyasiya müqaviləsi 1453-cü ildə Genuya Respublikası ilə Osmanlı imperiyası arasında imzalanmışdır. Təxminən 1535-ci ildə Sultan Süleyman Qanuni Fransa ilə kapitulyasiyaya imza atdı.

Fransa, XII Lüdovik dövründə 1500-cü ildə Qahirədə Məmlük sultanı ilə kapitulyasiya başlamışdı. Türklər Osmanlı-məmlük müharibəsi nəticəsində Misiri fəth etdilər. Onlar fransızlarla bağlanan kapitulyasiyanı dəstəklədilər və fəaliyyətlərini bütün imperiya boyunca genişləndirdilər.<ref>Convention regarding the Abolition of the Capitulations in Egypt, Protocol, and Declaration by the Royal Egyptian Government  (Montreux, 8 may 1936) Art 1.</ref>

Kral I Fransisk ilk ittifaq qurmaq cəhdlərinin göstərildiyi zaman Madriddə həbs edildi. I Süleymanla görüşə ilk fransız missiyası Pavia döyüşündən dərhal sonra I Fransiskin anası Luiza de Savoyya tərəfindən göndərilmişdi. Lakin diplomatik missiya Bosniyaya gedən yolda yoxa çıxdı.1525-ci ilin dekabrında kral I Fransiskin azad edilməsini və Habsburqlara hücumu tələb edən gizli məktublarla Osmanlı imperiyasının paytaxtı İstanbula çatmağı bacaran Con Franqipaninin başçılığı ilə ikinci missiya göndərildi. Franqipani 6 fevral 1526-cı ildə Süleymanın cavabı ilə qayıtdı.

Sultan I Süleyman Qanunin I Fransiskə cavab məktubunda deyilirdi:

250px|thumb|left|Fransanın İngiltərədəki səfiri Jan de Dintevil, Gənc Hans Holbeyn tərəfindən "Səfirlər" əsərində, 1533, şəkildə o, İntibah dövründə Osmanlı xalçaları nümunəsi ilə əks etdirilib
Fransa kralının xahişləri I Süleymanın Avropadakı ambisiyalarına uyğun gəlirdi. Bu ona 1526-cı ildə Mohaç döyüşünə səbəb olan Macarıstan krallığına hücum etmək üçün bəhanə verdi. Üstəlik osmanlılar Fransa kimi bir ölkə ilə ittifaqa girmənin əlverişli olmasını düşünürdülər. Çünki bu onlara Avropa mülklərində daha yaxşı legitimlik qazandırırdı.

Eyni zamanda V Karl Səfəvilərlə Habsburq-Səfəvi ittifaqı yaratmaq üçün manevrlər edirdi. Onun bunda əsas məqsədi Osmanlı imperiyasının şərqdən hücuma məruz qalması idi. Bu məqsədlə 1525-ci ildə I Şah Təhmasibə ilk elçilər göndərildi. 1529-cu ildə isə I Şah Təhmasibin hüzuruna Osmanlı imperiyasına hücum üçün yalvaran nümayəndə heyəti gəldi.

Konyak Liqası müharibəsi (1526–1530) davam edərkən, I Fransisk Mərkəzi Avropada müttəfiqlər axtarmağa davam etdi. O, 1528-ci ildə elə həmin il Osmanlı imperiyasının vassalı olan Macarıstan kralı Yanoş Zapolya ilə Franko-Macar ittifaqı yaratdı. 1528-ci ildə də I Fransisk Osmanlı imperiyasında xristianların müdafiəsi bəhanəsi ilə yenidən I Süleymanla əlaqəyə girərək məscid edilmiş məbədlərin xristian kilsəsinə qaytarılmasını xahiş etdi. 1528-ci ildə I Fransiskə cavab məktubunda I Süleyman onun bu xahişinə nəzakətlə imtina etdi. Lakin öz mülklərində xristianların müdafiəsinə zəmanət verdi. O, həmçinin 1517-ci ildə Misirdə fransız tacirlərinin əldə etdiyi imtiyazları təzələdi.

I Fransisk Avropa yürüşlərində məğlub oldu və 1529-cu ilin avqustunda Kambrey sülhünü imzalamalı oldu. O, hətta osmanlılara qarşı mübarizə aparan V Karla bir neçə döyüş gəmisi vermək məcburiyyətində də qaldı. Bununla belə, osmanlılar Mərkəzi Avropadakı yürüşlərini davam etdirdilər və 1529-cu ildə Vyananı mühasirəyə aldılar. 1532-ci ildə isə Osmanlı ordusu yenidən Habsburq paytaxtına yürüş edərək onu mühasirəyə saldı.

 Səfirliklər mübadiləsi 
1532-ci il iyul ayının əvvəlində Fransa səfiri Antonio Rinkon Belqradda I Süleymanın düşərgəsinə qoşuldu. Antonio Rinkon Süleymana Venesiyada 115.000 dukata hazırlanmış möhtəşəm dörd qatlı tac hədiyyə etdi. Rinkon Osmanlı düşərgəsini belə təsvir edirdi:

I Fransisk 1531-ci ilin martında Venesiya səfiri Qriqorio Qrittiyə türklərlə bağlı strategiyasını belə izah edirdi:Crowley, p.66

Fransa kimi Osmanlı da Parisə səfirliklər göndərdi. Belə ki, 1533-cü il Osmanlı səfirliyinə Xeyrəddin Barbarossa, 1534-cü ildə isə nümayəndə heyətinə I Süleymanın nümayəndələri başçılıq etdi.
250px|thumb|right|Fransa ilə ittifaq müqavilsinin layihəsini hazırlayan Sədrəzəm Parqalı İbrahim Paşa
1528-ci və 1536-cı illərdən başlayaraq iki ölkə arasında müqavilələr və ya kapitulyasiyalar imzalandı. Tunisin fəthində (1535) Andrea Doria tərəfindən məğlubiyyət Osmanlı imperiyasını Fransa ilə rəsmi ittifaqa girməyə sövq etdi. Səfir Jan de La Foret İstanbula göndərildi və ilk dəfə olaraq Osmanlı sarayında daimi səfir ola və müqavilələr bağlaya bildi. Jan de La Foret 1536-cı il fevralın 18-də Osmanlının Venesiya və Genuya ilə əvvəlki ticarət müqavilələri nümunəsi əsasında kapitulyasiyalar haqqında danışıqlar apardı. Lakin bu müqavilələr Osmanlılar tərəfindən daha sonralar, 1569-cu ildə səfir Klod Du Bourq ilə ratifikasiya edildi. Bu kapitulyasiyalar fransızlara xalqın və malların təhlükəsizliyi, ekstraterritoriallıq, gömrük haqlarının ödənilməsi müqabilində malların daşınması və satışı azadlığı kimi mühüm imtiyazlar əldə etməyə imkan verirdi. Bu kapitulyasiyalar fransızlara les Echelles du Levant (Levant torpaqları limanları) kimi tanınan dəniz liman şəhərlərində yaxın ticarət inhisarını verdi. Xarici gəmilər ticarətlərinin bir faizini ödədikdən sonra Fransa bayrağı altında Türkiyə ilə ticarət etməli oldular.

İstanbulda Xalic körfəzi qarşısındakı Qalata qəsəbəsində Fransa səfirliyi və xristian kilsəsi quruldu. Osmanlı imperiyasında fransız tacirlərinə də ticarət imtiyazları verildi. 1535-ci il kapitulyasiyaları ilə fransızlar bütün Osmanlı limanlarında sərbəst ticarət etmək imtiyazı aldılar. 1536-cı ildə rəsmi ittifaq bağlandı. Fransızlar Osmanlı imperiyasında öz dinlərini etiqad etməkdə sərbəst idilər və fransız katoliklərinə müqəddəs yerlərin nəzarəti verilmişdi. The French were free to practice their religion in the Ottoman Empire, and French Catholics were given custody of holy places. Kapitulyasiyalar 1604-cü ildə yenidən yeniləndi və 1923-cü ildə Türkiyə Cümhuriyyətinin qurulmasına qədər davam etdi.

 Birgə hərbi əməliyyatlar 
I Süleyman Barbarossanı donanmasını genuyalılar və Milanlılarla döyüşmək üçün I Fransiskin sərəncamına verməyi əmr etdi. 1533-cü ilin iyulunda I Fransisk Le Puyda Osmanlı nümayəndələrini qəbul etdi və bunun müqabilində Antonio Rinkonu Barbarossa ilə görüşmək üçün Şimali Afrikaya sonra isə Kiçik Asiyaya göndərdi. Suleiman explained that "he could not possibly abandon the King of France, who was his brother". The Franco-Ottoman alliance was by then effectively made. I Süleyman izah etdi ki, "Onun qardaşı olan Fransa kralını tək qoya bilməzdi". Fransız-Osmanlı ittifaqı artıq o vaxta qədər effektiv şəkildə qurulmuşdu. 1534-cü ildə türk donanması I Fransiskin tələbi ilə Habsburq imperatorluğuna qarşı hərbi əməliyyatlara başladı. İtaliya sahillərinə basqın etdi və nəhayət Fransanın cənubunda I Fransiskin nümayəndələri ilə görüşdü. Donanma 16 avqust 1534-cü ildə Tunisin fəthində (1534) iştirak etdi. Bununla yanaşı I Fransiskin dəstəyi ilə İtaliya sahillərinə basqınlarını davam etdirdi. Lakin əks-hücum zamanı V Karl Tunisin fəthi zamanı (1535) onları sıxışdıra bildi.

1536–1538-ci illərdə olan İtaliya müharibələrində Osmanlı və Fransa hərbi qüvvələri birgə hərəkət edirdilər. İtaliyada Fransa-Osmanlı hərbi əməkdaşlığı Jan de La Foret tərəfindən İstanbulda imzalanan 1536-cı il müqaviləsindən sonra baş verdi. I Fransisk 1536-cı ildə Savoyyanı işğal etdi və müharibəyə başladı. 1536-cı ilin sonunda Marseldə Genuyanı təhdid edən Fransa-Osmanlı donanması yerləşdirildi. I Fransisk 1536-cı ilin aprelində Milan və Genuyaya hücum edərkən, Barbarossa Aralıq dənizindəki Habsburq mülklərinə basqın edirdi. While Francis I was attacking Milan and Genoa in April 1536, Barbarossa was raiding the Habsburg possessions in the Mediterranean. 1536-cı ildə Fransız admiral Baron de Sant-Blankard, Balear adalarına və İbiza adasına hücum etmək üçün on iki fransız gəmisini Əlcəzairdəki Barbarossaya aid kiçik bir Osmanlı donanması ilə birləşdirdi (1 qalera və 6 qaliota). Sale qülləsini ələ keçirə bilmədikdən sonra donanma Tortosadan Kollioura qədər İspaniya sahillərinə basqın etdi. 15 oktyabr 1536-cı il tarixindən etibarən 30 qalereya ilə Marseldə qışladı. Bu tarixdə ilk dəfə türk donanmasının Fransa torpaqlarına (Qərbi Avropa - müəllif) daxil olması oldu.

1537-ci il üçün vacib müştərək əməliyyatlar razılaşdırıldı ki, bu əməliyyatlarda Osmanlılar Barbarossanın rəhbərliyi altında İtaliyanın cənubuna və Neapola, I Fransisk isə 50.000 nəfərlə Şimali İtaliyaya hücum etməl idi. I Süleyman 300.000 nəfərlik ordunu və donanmanı İtaliyaya aparmaq məqsədilə İstanbuldan Albaniyaya apardı. Osmanlı donanması Fransa səfiri Jan de la Foretin müşayiəti ilə 100 qalera ilə Avalonda toplandı. 1537-ci il iyulun sonunda osmanlılar Kastro və Apuliyaya endilər. İki həftə sonra çoxlu əsirlərlə ordan ayrıldılar. Barbarossa Otrantonun ətrafını viran etdi, təxminən 10.000 insanı köləliyə düşdü. Lakin I Fransisk üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirmədi və əvəzində Hollandiyaya hücum etdi.

Osmanlılar Cənubi İtaliyadan çəkilərək 1537-ci ilin avqustunda Korfunu mühasirəyə aldılar. 1537-ci il sentyabrın əvvəlində onları 12 qalaya malik fransız admiral baron de Sent-Blankar qarşıladı. Sent-Blankard osmanlıları yenidən Apuliya, Siciliya və Ankona sahillərinə basqın etməyə inandırmaq üçün əbəs yerə cəhd etdi və I Süleyman Korfunu ələ keçirmədən sentyabrın ortalarında öz donanması ilə İstanbula döndü. Təxminən bu zaman Fransa səfiri Jan de la Fore ağır xəstələndi və öldü. I Fransisk nəhayət İtaliyaya soxuldu və 31 oktyabr 1537-ci ildə Rivoliyə çatdı.

İki il ərzində 1538-ci ilə qədər Sent-Blankar Barbarossa donanmasını müşayiət etdi və 1537–1538-ci illər arasında Sent-Blankar qışı öz qalereyaları ilə İstanbulda keçirərək I Süleymanın qəbulunda oldu. O zaman Saint-Blancard Barbarossa tərəfindən maliyyələşdirilirdi.Garnier, p.151–153 Sent-Blankarın Osmanlılarla kampaniyası Sen-Blankarın missiyasında onu müşayiət edən Jan de la Veqa tərəfindən "Baron Sent-Blankarın türklərə səyahəti" əsərində təsvir edilib. Fransızlar Barbarossanın əksər kampaniyalarını müşayiət etsələr də, bəzən türk hücumlarında iştirak etməkdən çəkinirdilər.From Edith Garnier, "L'Alliance Impie", p.141. Anthony Carmen Piccirillo p.1

4 iyul 1541-ci ildə Fransanın türk sarayındakı səfiri Antonio Rinkon Pavia yaxınlığında imperator qoşunları tərəfindən öldürüldü. 8 mart 1542-ci ildə Fransanın yeni səfiri Antuan Eskalin imperatora qarşı müharibə olacağı təqdirdə türklərin köməyi vədi ilə İstanbuldan qayıtdı. 12 iyul 1542-ci ildə Fransa kralı Fransisk müxtəlif hadisələri (o cümlədən Antonio Rinkonun öldürülməsini) səbəb kimi göstərərək müharibə elan etdi. 1543-cü ilin aprelində Xeyrəddin Barbarossanın başçılıq etdiyi yüzdən çox qalereyadan ibarət türk donanması Çanaqqaladan yola düşdü və yol boyu İtaliya sahillərini qarət edərək iyul ayında Marselə gəldi. Orada Fransa donanmasının komandanı qraf Enqiyen tərəfindən qarşılandı. Lakin məlum oldu ki, fransızlar türklərin ehtiyac duyduğu silah və ərzaq ehtiyatlarını hazırlamaqla məşğul olmayıblar. Fransızların bağışlanmaz səhlənkarlığı demək olar ki, münasibətlərin kəsilməsinə gətirəcəkdi, lakin sonunda Barbarossa qraf Enqiyenin X Karla tabe olan Nitsa üzərinə birgə hücum təklifi ilə razılaşdı. Avqustun 6-da birləşmiş fransız-türk donanması (110 osmanlıLamb, p.228 və 50 fransız qalerası) mühasirəni başlayaraq Villa Franka qoşun çıxardı. Avqustun 15-də səhər tezdən türklər və fransızlar əsas qüllələrdən birinin yaxınlığındakı divarda deşik açmağa müvəffəq oldular. Bu zaman şəhər qarnizonu qaçmağa hazır idi, lakin şəhər sakini Ketrin Sequrana bir neçə şəhərli ilə birlikdə qarnizonun qarşına keçib onu döyüşməyə məcbur etdi. Ancaq şəhər uzun müddət müqavimət göstərə bilmədi. Avqustun 22-də o, təslim oldu. Qala qarnizonu təslim olmaqdan imtina etdi və sentyabrın 8-dək, Müqəddəs Roma imperiyası tərəfində vuruşan Savoy yahersoqunun ordusu şəhərə daxil olana qədər dayandı. Təslim olduqdan sonra Nitsa qarət edilərək yandırıldı. Ənənəvi olaraq buna görə türkləri günahlandırırdılar, amma əslində bunu edən fransız əsgərləri oldu. Marşal de Veyvill bunu öz xatirələrində təsdiq edir: "Nitsa şəhəri yağmalanmış və yandırılmışdı, buna görə nə Barbarossa, nə də sarasinlərlərə lənət oxumaq olmaz, çünki bu baş verəndə onlar artıq ondan uzaqlaşmışdılar… Tacavüzə və zorakılığa görə məsuliyyət yazıq Barbarossanın üzərinə atıldı. Çünki Fransanın adı, üstəlik — Xristianlığın özü ləkələnməməli idi".

Osmanlı donanması qışı Tulonda keçirdi. Xeyrəddin Barbarossanın gəmiləri və bərbər dəniz quldurları bütün qışı burda qaldı. Bu zaman onlar yerli kafedral kilsəni müsəlman ayinlərinin həyata keçirilməsi üçün istifadə edirdilər.Roger Crowley, Empire of the Sea, 2008 Faber & Faber ISBN 978-0-571-23231-4. Page 74. Qış boyu Osmanlılar Tulondan İspaniya və İtaliya sahillərinə hücum etmək üçün baza kimi istifadə edə bildilər. Onlar San-Remo, Borqetto Santo Spirito, Kerialeyə basqın etdilər və İtaliya-İspan dəniz donanmasını məğlub etdilər. Bütün donanması ilə Genuyaya üzən Barbarossa, Turqut Rəisin azad edilməsi üçün Andrea Doria ilə danışıqlar apardı. I Fransisk Barbarossa 800.000 eku ödədikdən sonra osmanlılar 1544-cü ilin mayında Tulon şəhərini tərk etmək qərarı verdilər.
1544-cü ildə I Fransisk imperator V Karlla sülh bağladıqda İstanbula qayıtdı.

Fransa-Osmanlı İttifaqı Macarıstanda birgə kampaniya zamanı da davam etdi (1543–1544). Dənizdə müharibə ilə yanaşı, bu zaman quruda I Süleyman 1543-cü ildə Kiçik müharibənin bir hissəsi olaraq Macarıstanın fəthi üçün eyni vaxtda döyüşdü. Fransız qoşunları Mərkəzi Avropa cəbhəsində osmanlılara silah tədarükü edirdi. Belə ki, 1543–1544-cü illərdə Osmanlı ordusuna bağlı bir Fransa artilleriya birliyi Macarıstana göndərildi. Esterqon (1543) kimi böyük mühasirələrdən sonra I Süleyman 1547-ci ildə Habsburqlarla İstanbul müqaviləsinin imzalanmasını təmin edərək Macarıstanda hakim mövqe tutdu.

 Siyasi tərəfi 
Müttəfiqlik ondan ibarət idi ki, türklər fransızlara maliyyə dəstəyi verdilər və Habsburqlara qarşı hərbi əməliyyatlarını onlarla əlaqələndirdilər. Məsələn, artıq 1543-cü ildə Enqiyen hersoqunun qoşunları Xeyrəddin Barbarossanın ordusu ilə Nitsanı birgə mühasirəyə aldılar. Eyni zamanda, "Macarıstanda kiçik müharibə" zamanı Fransa 1528-ci ildə ittifaq bağladığı osmanlı vassalı Şərqi Macarıstan krallığını (gələcək Transilvaniya knyazlığı) dəstəklədi. Fransa macarlara bütöv bir artilleriya bölməsi yardımı etdi. Bununla onlar bilavasitə Osmanlı imperatorluğunun tərəfində olduğunu göstərdilər.

Fransızlar Osmanlı imperiyasının limanlarına sərbəst giriş, Yaxın Şərqlə ticarət və "müqəddəs yerləri" saxlamaqda digər xristian xalqları ilə müqayisədə imtiyazlı vəziyyətdə idilər. Fransızlar Bərbər dəniz quldurlarının basqınlarına kömək etdi və osmanlıların 1529-cu ildə Vyananı mühasirəyə almasını Habsburqlarla öz müharibələrinə uyğunlaşdırmağa çalışdılar.

Ənənəvi olaraq İstanbulun Qalata ətrafında yaşayan Fransa səfiri, Osmanlı sarayında böyük çəkiyə və hörmətə malik idi. XVI–XVII əsrlərin əvvəllərində Türkiyə hökumətinin diqqəti Avropa işlərindən, diplomatik dəstək almaq üçün IV Henrixin yanına dəfələrlə səfirliklər göndərən Səfəvilər ilə müharibələrlə keçdi.

XIV Lüdovik mütəmadi olaraq Versalda türk səfirlərini qəbul edərək sultanlarla əlaqələri təzələdi. O dövrdə ən müvəffəqiyyətli türk komandirlərindən biri fransız Klod Bonneval (Əhməd Paşa) idi. Krım müharibəsi Fransa-Türkiyə müttəfiqlik münasibətlərinin son səhifəsi hesab oluna bilər. O zaman Fransa və Türkiyə birlikdə Rusiyanın təkid etdiyi Şərq məsələsinin həllinə qarşı çıxdılar. Həmin illərdə hətta sultanın fransız əsilli nənəsi Eme de Riveri (Napoleon Bonapartın həyat yoldaşı Jozefina Boharnenin uzaq qohumu) vasitəsilə Bonapartlarla qohum olduğu haqda şayiələr də yayılmışdı.

 Mədəni tərəfi 
250px|thumb|right|Madam de Pompadur 1747-ci ildə türk mədəniyyətinin nümunəsi olan Karl Andre van Lo tərəfindən türk xanımı kimi təsvir edilib
Fransa ilə Osmanlı imperiyası arasında mədəni və elmi mübadilələr çiçəkləndi. Postel Giyom və Pyer Belon kimi fransız alimləri məlumat toplamaq üçün Anadolu və Yaxın Şərqə səyahət edə bildilər. Osmanlı hakimiyyətinin köməyi sayəsində Jan Batist Tavernye kimi fransız tacirləri bütün Asiyanı sərbəst şəkildə keçərək Hindistana qədər getdilər.

Elmi mübadilələr geniş xarakter aldı. Belə ki, ərəb dilində, xüsusən də astronomiyaya aid çoxsaylı əsərlər Postel Giyom kimi alimlər tərəfindən tərcümə edilərək nəşr edildi. Giyom əsərində tərcümə ilə yanaşı şərhlər verib və onları tədqiq də etmişdi. Nəsrəddin Tusi kimi alimin əsərlərinin çapı və Tusi cütünü tanıdılması Nikolay Kopernikin öz astronomik nəzəriyyələrini qurduğu dövrlə eyni zamana düşdü.

Müsəlmanların müqəddəs kitabı olan Quran kimi kitablar, gələcək Fransa Kolleci üçün əsas yaratmaq üçün "Royal Royale de Fontainebleau" kimi kral kitabxanalarına inteqrasiya edilmək üçün Fransaya gətirildi. Fransız romanları və faciələrində Osmanlı imperiyası mövzusu geniş yer almağa başladı. 1561-ci ildə Qabriel Bounin I Süleymanın böyük oğlu Şahzadə Mustafanın 1553-cü ildə edam edilməsində Xürrəm Sultanın rolunu vurğulayan faciəni "La Soltane" adı ilə nəşr etdirdi. Bu faciə Osmanlıların Fransada ilk dəfə səhnəyə çıxmasıdır.

Avropanın "çinli" çılğınlığı ilə paralel olaraq Fransada türk mədəniyyətinin xarici formalarının təqlidi də yayıldı. Xüsusilə, bir çox operaların süjet xətti şərq hərəmxanaları üzərində qurulurdu. XIV Lüdovikin müasirlərinin türk mədəniyyətinə marağının artması Molyer və Şarl Lui Monteskyönün "Fars məktubları" pyeslərində özünü göstərirdi. 1704-cü ildə Avropada "Min bir gecə"nin ilk fransızca tərcüməsi nəşr edildi.

 Beynəlxalq ticarət 
Strateji baxımdan Osmanlı imperiyası ilə ittifaq Fransaya Habsburq imperiyasının Yeni dünya ticarətindəki üstünlüyünü müəyyən dərəcədə kompensasiya etməyə imkan verdi. Fransanın Marsel vasitəsilə Şərqi Aralıq dənizi hövzəsi ilə ticarəti 1535-ci ildən sonra xeyli artdı. 1569-cu il kapitulyasiyalarından sonra Fransa da bütün digər xristian dövlətləri üzərində üstünlük qazandı. Kapitulyasiyalara görə başqa bir dövlət Osmanlı imperiyası ilə ticarət etmək istəyəndə onun icazəsi tələb olunurdu.

 Qalereya 

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 

 Robert A. Kann A History of the Habsburg Empire, 1526–1918 :en:University of California Press, 1980 
 William Miller The Ottoman Empire and Its Successors, 1801–1927 :en:Routledge, (1927; reprinted 1966)  (1st ed. 1913, 2nd ed. 1922)
 Roger Bigelow Merriman Suleiman the Magnificent 1520–1566 READ BOOKS, 2007 
 Fatma Müge Göçek East Encounters West: France and the Ottoman Empire in the Eighteenth Century :en:Oxford University Press US, 1987 
 Jack Goody Islam in Europe Wiley-Blackwell, 2004 
 McCabe, Ina Baghdiantz 2008 Orientalism in early Modern France Berg 
 Peter Malcolm Holt, Ann K. S. Lambton, Bernard Lewis The Cambridge History of Islam :en:Cambridge University Press, 1977 
 Inari Karsh Empires of the Sand: The Struggle for Mastery in the Middle East, 1789–1923 :en:Harvard University Press, 2001 
 Harold Lamb Suleiman the Magnificent – Sultan of the East READ BOOKS, 2008 
 Daniel Goffman The Ottoman Empire and early modern Europe Cambridge University Press, 2002 
 Roger Crowley, Empire of the sea, 2008 Faber & Faber 
 Garnier, Edith L'Alliance Impie Editions du Felin, 2008, Paris  Interview
  – Senior Honors Thesis in History
 Yann Bouvier, " Récits de voyage et représentation de l'espace. La Méditerranée de Jérôme Maurand, un espace vécu ", Mémoire de Master, Dir. par Pierre-Yves Beaurepaire, Université de Nice, 2007, 292 p.
 Yann Bouvier, " Antoine Escalin des Aimars (1498?–1578) – De la Garde-Adhémar au siège de Nice, le parcours d'un Ambassadeur de François Ier ", Recherches Régionales, Nice, Conseil Général des Alpes-Maritimes, n°188, Octobre-décembre 2007, 28 pp.
 Mathieu Grenet, " Muslim missions to early modern France, c.1610-c.1780 : notes for a social history of cross-cultural diplomacy ", :en:Journal of Early Modern History'', Vol. 19, No. 2–3 (2015): 223–244.

Kateqoriya:Osmanlı imperiyasının müqavilələri
Kateqoriya:Fransanın müqavilələri
Kateqoriya:Sultan Süleyman Qanuni