Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayəti

Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayəti (Qaraçay-Çərkəz MV) — RSFSR daxilində 12 yanvar 1922-ci ildən 26 aprel 1926-cı il və 11 fevral 1957-ci ildən 16 may 1992-ci ilə qədər mövcud olmuş inzibati-ərazi vahididir.

İnzibati mərkəzi Çerkessk şəhəridir.

 Tarixi 
Vilayət 1922-ci il yanvarın 12 -də Kuban-Çernomorsk vilayətinin Batalpaşinski idarəsi və Dağ MSSR Qaraçay Milli Dairəsi ərazisinin böyük hissəsindən, mərkəzi Batalpaşinskaya kəndindən yaradılmışdır.

1924-cü il oktyabrın 16-dan rayon Şimali Qafqaz diyarının tərkibinə daxil edildi.

1926-cı il aprelin 26-da rayon Qaraçay Muxtar Vilayəti və Çerkes Milli Dairəsinə bölündü, Batalpaşinski rayonu isə Şimali Qafqaz ərazisinə verildi.

1957-ci il fevralın 11 — də Qaraçayların reabilitasiyasından sonra Çərkəz Muxtar Vilayəti Stavropol diyarının tərkibində Qaraçay-Çərkəz Muxtar Dairəsinə çevrildi. Stavropol diyarının Zelençukski, Karaçayevski və Ust-Cequtinski rayonları da ona verildiСК/Хроника основных АТ изменений в Ставропоольском крае в 1945–1991.pdf Сборник "Промышленность Ставропольского края в архивных документах (1945–1991 гг.)  .

30 noyabr 1990-cı ildə Qaraçay-Çərkəz Muxtar Dairəsi Stavropol diyarından ayrıldığını və RSFSR tərkibində Qaraçay-Çərkəz Sovet Sosialist Respublikasının (QÇSSR) yaradıldığını elan etdi.

1990-cı il dekabrın 15-də RSFSR Xalq Deputatlarının II qurultayı Qaraçay-Çərkəziyanın Stavropol diyarından çıxarılmasını qanuniləşdirdi və RSFSR Konstitusiyasına düzəlişlər etdi.

1991-ci il iyulun 3 -də RSFSR Ali Soveti Rusiya konstitusiyasına Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayətini RSFSR-in tərkibində Qaraçay-Çərkəz Sovet Sosialist Respublikasına çevirən dəyişiklik etdi. Bu düzəliş RSFSR Xalq Deputatları qurultayına baxılması üçün təqdim edildiЗакон РСФСР от 3 июля 1991 г. "Об изменениях и дополнениях Конституции (Основного Закона) РСФСР в связи с преобразованием автономных областей в Советские Социалистические Республики" .

21 aprel 1992-ci ildə Rusiya Xalq Deputatları Konqresi RSFSR konstitusiyasına Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayətini Qaraçay-Çərkəz Respublikasına çevirən düzəliş qəbul etdiЗакон Российской Федерации от 21 апреля 1992 года № 2708-I "Об изменениях и дополнениях Конституции (Основного Закона) Российской Советской Федеративной Социалистической Республики" . Düzəliş 16 may 1992-ci ildə "Rossiyskaya qazeta"da dərc olunduqdan sonra qüvvəyə minmişdir .

 İnzibati bölgü 
23 mart 1977-ci il tarixinə rayona 2 rayon tabeliyində olan şəhər daxil idi:

 Qaraçayevsk ;
 Çerkessk

və 8 rayon:

 Adıge-Xablski — aul Adıge - Xabl
 Zelençukski — Art. Zelençukskaya
 Karaçayevski — Cənab. Karaçayevsk
 Malokaraçaevski — s. Üçkəkən
 Prikubansky — səh. qafqazlı
 Urupsky — Art. maneə
 Ust-Cegutinsky Ust-Cequta
 Xabezski — aul Xabez

 Əhali 
Bölgə əhalisinin dinamikası:
İllər Əhali sayı, nəfər Mənbə 1959 277 959 1959-cu il siyahıyaalınması 1970 344 651 1970-ci il siyahıyaalınması 1979 368 343 1979-cu il siyahıyaalınması 1989 414 970 1989-cu il siyahıyaalınması
1989-cu il siyahıyaalınmasına əsasən əhalinin milli tərkibi :
Milliyyət Əhali sayı, nəfər Ümumilikdə faiz payı</br> əhali, % ruslar 175 931 42.4 qaraçaylar 129 449 31.2 çərkəzlər 40 241 9.7 Abaza 27 475 6.6 noqaylar 12 993 3.1 ukraynalılar 6 308 1.5 osetinlər 3 806 0.9 tatarlar 2 496 0.6 yunanlar bir 630 0.4 Ümumi 414 970 100

 Həmçinin bax 
 Qaraçay-Çərkəz Respublikası

 İstinadlar 

Kateqoriya:RSFSR-in muxtar vilayətləri
Kateqoriya:Qaraçay-Çerkesiya Respublikası
Kateqoriya:Qaraçaylılar
Kateqoriya:1922-ci ildə yarananlar
Kateqoriya:1992-ci ildə ləğv olunanlar