Bilal Səidov

Bilal Səidoviç Səidov () — SSRİ, çeçen aktyoru, teatr rejissoru, yazıçısı, şairi, dramaturqu, tərcüməçisi, jurnalisti və Çeçen-İnquş Dram Teatrının direktoru, Çeçen-İnquş kukla teatrının direktoru, Çeçen-İnquşetiya Yazıçılar Birliyinin və SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü (1939), SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvü (1958).

 Həyatı 
Bilal Səidov 1914-cü ildə Çeçenistanın Makheti kəndində kəndli ailəsində anadan olub. Doğma kəndində orta məktəbdə, sonra Qroznıda teatr studiyasında təhsil almışdır. 1933–1936-cı illərdə Şota Rustaveli adına Tbilisi Teatr Studiyasında oxumuşdur. Orada rejissor ixtisasına yiyələnmişdir. Evə qayıtdıqdan sonra Çeçen-İnquş Dram Teatrında aktyor və rejissor köməkçisi olaraq çalışmağa başlamışdır.

1941–1942-ci illərdə Qırmızı Orduda xidmət etmişdir. Sonra "Qırmızı Bayraq" qəzetinin məsul katibi işləmişdir.

Sürgün edildiyi illərdə ticarətlə məşğul olub. 1957–1959-cu illərdə vətənə qayıtdıqdan sonra "Leninsky Put" respublika qəzetinin xüsusi müxbiri idi. 1960–1961-ci illərdə respublika kukla teatrının direktoru, X. Nuradilov adına Çeçen-İnquş Dram Teatrının ədəbi bölməsinin rəhbəri olub. Sonra 1991-ci ilə qədər Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Yazıçılar Birliyinin ədəbi fonduna rəhbərlik etmişdir.

 Yaradıcılığı 
1938-ci ildə Harun Batukayevin quruluş verdiyi çox aktlı "Zeynəp" pyesi ilə yaradıcılığa başlamışdır. Pyes respublika müsabiqəsində ikinci yeri qazanmışdı. 1960-cı ildə "Dağlar oyanır" adlı ikinci pyesini yazmışdır. Şeir yaradıcılığı illərində, 2–3 illik fasilə ilə iyirmiyə yaxın şeir toplusu nəşr etdirmişdir.

Sovet dramaturqlarının əsərlərini çeçen dilinə tərcüməsi ilə məşğul olurdu. Çeçen-İnquş Dram Teatrında tərcümə etdiyi əsərlər uğurla ifa edilmişdir. O, Molyerin "İstəməyən həkim", Viktor Vitkeviç və Leonid Solovyovun "Xoca Nəsrəddin", "Şəfəqdə", İdris Bazorkinin "Eşq yolları", Aleksandr Ostrovskinin "Günahsız günahkar", Anton Çexovun "Yaxşı sonluq", Konstantin Trenevin "Yarovaya sevgisi", V. Şavrinin "Uyanmış vicdan", Çingiz Aytmatovun "Qırmızı hicablı qovağım", "Qanlı toy" Qarsiya Lorkanın "Son dayanacaq", Erix Mariya Remarkın "Ataların Gəncliyi", Boris Gorbatov və başqalarını tərcümə etmişdir. Səidov həmçinin Mixail Lermontovun "Dövrümüzün Qəhrəmanı" romanını və çoxlu sayda şeirlərini də çeçen dilinə tərcümə etmişdir.

 Əsərləri 
rus dilində
 Ürək çağırır. — Qroznı: Çeçen -İnquş kitab nəşriyyatı, 1970. — 46 s.
 "Dağ bulağı";
 "Seçilmiş";
 Dağlarda günəş. Şeir. — Qroznı: Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı, 1966.
 Cəsur Sulima. Nağıl. — Qroznı: Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı, 1967.
çeçen dilində
 Dünya dünyadır. Şeirlər, şeirlər = Dunenna — Maşar. — Qroznı: Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı, 1959.
 Ürəyin səsi. Şeirlər = Degan az. — Qroznı: Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı, 1963.
 Cəsur Sulim. Nağıl = Mayra Sulima. Tuira. — Qroznı: Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı, 1967.
 Sulimanın ad yoldaşı. Nağıl = Sulimii Tsarho. Tuira. — Qroznı: Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı, 1968.
 Mənim sevgim Şeirlər, şeirlər, uşaqlar üçün nağıl. = San bezam. Ayə, şeir, berashna tuira. — Qroznı: Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı, 1989.
 Dağ bulağı. Şeirlər, şeirlər = Lamanan şovda. Ayə, şeir. — Qroznı: Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı.
 Ürək mahnıları. Şeirlər, şeirlər = Degan illesh. Ayə, şeir. — Qroznı: Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı.
 Arzu. Şeirlər, şeirlər = Laam. Ayə, şeir. — Qroznı: Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı.
 Sevimlilər. Şeirlər, şeirlər = Xairjinarş. Ayə, şeir. — Qroznı: Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı.
 Sulimin macəraları. Nağıl = Sulimas leliinarsh. Tuira. — Qroznı: Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı.
 Sevimlilər. Şeirlər, nəsr = Xairjinarş. Şeir, nəsr. — Moskva: Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı, 2012.
Səidovun yaradıcılığına həsr olunmuş əsərlər

rus dilində
 Malsagov A. U., Turkayev X. V. Sovet Çeçen-İnquşetiya yazıçıları. — Qroznı: Çeçen-İnquş kitab nəşriyyatı, 1969.
Çeçen şairinin Gürcüstan haqqında şeirləri // Tbilisi Axşama: qəzet. — 1967. — No 5 yanvar.

çeçen dilində
 Abdurəhmanov A. Talantan kxin yogu kionalla (Çeçen) // Orqa: jurnal. — 1963. — No 4.
Oşaev Xalid. Səidov Bilalin xollaralla (Çeçen) // Lenin nek: qəzet. — 1964. — No 4 oktyabr.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 





Kateqoriya:SSRİ dramaturqları
Kateqoriya:SSRİ teatr rejissorları
Kateqoriya:SSRİ teatr rejissorları
Kateqoriya:SSRİ tərcüməçiləri
Kateqoriya:SSRİ jurnalistləri
Kateqoriya:SSRİ aktyorları
Kateqoriya:XX əsr aktyorları
Kateqoriya:XX əsr dramaturqları