Ramseyin təklifləri

Ramseyin təklifləri — Frenk Ramsey tərəfindən qoyulmuş və Rudolf Karnap tərəfindən hazırlanmış formal məntiqi tikinti. Ramsinin təklifləri nəzəri terminlərin empirik statusu və onların metafizik terminlərdən fərqləndirilməsi məsələsinin həllinə yönəlib. Ramsey və Karnap öz yazılarında nəzəri terminlərdən ibarət cümlələrə müşahidə terminləri statusu verməyə çalışıblar.

 Ramsey cümlələrinin qurulması 
Nəzəriyyə  dilində tərtib edilməlidir, burada  — nəzəri terminlər və  — müşahidə olunan terminlərdir. Təsviri lüğətin bölünməsi - və -aksiomları arasında xətt çəkir, burada -aksiomlarında yalnız , - simvolları və -aksiomlarında  və  simvolları mövcuddur. -aksiomlar nəzəri və müşahidə şərtləri arasında əlaqə yaradır.  - və -aksiomlarının birləşməsini bildirir.

Ramseyin  təklifi da - və - aksiomalar aşağıdakı iki birləşmə çevrilməsi ilə əldə edilir. Birincisi, bununla əlaqədar bütün nəzəri simvollar uyğun tipli daha yüksək dərəcəli dəyişənlərlə əvəz olunur. Bu dəyişənlər daha sonra yüksək səviyyəli ekzistensial kəmiyyət göstəricilərindən istifadə etməklə əlaqələndirilir. Nəticə belə daha yüksək tərtibli cümlədir: 

burada  — daha yüksək dərəcəli dəyişənlərdir.

Bu cümlə deyir ki, nəzəri terminlərin geniş şərhi var ki, bu da  müşahidə dilinin əvvəllər əldə edilmiş şərhi ilə birlikdə aksiomları yoxlayır.

Karnapın fikrincə, Ramsey nəzəri konstruksiyalar üçün terminlərin empirik terminlərlə eyni şəkildə təsvir edilə bilməyəcəyindən narahat idi. Nəticə etibarilə bu, elm fəlsəfəsini real dünya ilə nəzəri terminlərin uyğunluğu məsələsinə aparır. Prinsipcə bu və ya digər obyektin mövcudluğu məsələsini aradan qaldırmaq üçün Ramsinin təkliflərinə müraciət etmək olar ki, burada elmi dillə təsvir olunan elementlər formal məntiq dilinə çevrilir. Karnap iki mərhələdə transfer etməyi təklif edir:

 Sinif terminləri (məsələn, makro-obyektlər, mikro-obyektlər və hadisələr) və əlaqə şərtləri (müxtəlif fiziki kəmiyyətlər) müvafiq sinif və əlaqə dəyişənlərinə dəyişdirilir.
 Mətndə sonra qeyd olunan dəyişənlərin hər biri üçün düstur-cümlədən əvvəl ekzistensial kvantivator qoyulur.

Bu halda, real dünyadan olan terminlər müəyyən bir sistem daxilində mövcud olan və onların real dünyada mövcudluğunu şübhə altına almağa imkan verən semantik komponentdən məhrum olan bir şey kimi təyin olunur. Ramsey özü hesab edirdi ki, müəyyən bir nəzəriyyə çərçivəsində bu obyektin mövcudluğu (istər empirik, istərsə də nəzəri cəhətdən) təsdiq olunarsa və bu, dilin mühüm elementidirsə, müəyyən bir elm obyektinin mövcudluğu ilə bağlı sualların əhəmiyyəti yoxdur.

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 











Kateqoriya:Elmin fəlsəfəsi