Ürgüplü Mustafa Əfəndi

Ürgüplü Mustafa Əfəndi () — Osmanlı alimi, siyasətçisi və şeyxülislamı.

 Uşaqlıq 
Ürgüplü Mustafa Hayri Əfəndi 1867-ci ildə Ürgüpdə anadan olmuşdur. Atası Abdulla Avni Əfəndi Osmanlı İmperiyasının Harput və Tripolitaniya vilayətlərinin Evkaf müdiri idi. Mustafa Hayri Əfəndinin ailəsi Osmanlı İmperatorluğu üçün çoxlu alim yetişdirmiş Qaramanoğulları sülaləsinə gedib çıxır. Uşaqlığı haqqında çox məlumat olmasa da, ailəsinin Ürgüpdəki məscid-i türbənin mütevelli heyetinin üzvü olduğu bilinir. Mustafa Hayri Əfəndi hüquq təhsili almış və Osmanlı İmperiyasında yüksək vəzifələrə yüksəlmişdir. Şeyhülislam rütbəsini aldı və şeirləri bu gün də oxunur.

 Kariyerası 
1895-ci ildən başlayaraq İstanbulda professor, Dəməşqdə müfti, nəhayət, Şeyhülislam oldu.

Şeyhülislam titulu aldıqdan sonra karyerasına davam etdi. 1909-cu ildə Ayan Məclisinin üzvü seçilmiş, elə həmin il məclis üzvü təyin edilmişdir. Darülfünunda da dərs deyirdi.

Məlumdur ki, Mustafa Hayri Əfəndinin bütün yaradıcılığı boyu islahatçı mövqe tutmuşdur. O, xüsusilə təhsil sahəsində islahatların aparılmalı olduğunu müdafiə etdi. O, həmçinin Osmanlı İmperiyasının modernləşdirilməsi üçün qərbləşmə siyasətini dəstəkləyib.

 Mənbə 
 İlmiyye Salnâmesi, s. 636–640.
 Düstur, İkinci tertip, İstanbul 1334, VI, 948–950.
 İbnülemin Mahmud Kemal [İnal] – Hüseyin Hüsâmeddin [Yasar], Evkāf-ı Hümâyun Nezâretinin Târihçe-i Teşkîlâtı ve Nüzzârın Terâcim-i Ahvâli, İstanbul 1335, s. 225–242.
 Bayur, Türk İnkılâbı Tarihi, II/4, s. 359, 374, 629; III/1, s. 99, 247, 320 vd.; III/4, bk. İndeks.
 Ebül‘ulâ Mardin, Medenî Hukuk Cephesinden Ahmet Cevdet Paşa, İstanbul 1946, s. 107–112, 153–155.
 Danişmend, Kronoloji, IV, 559–560.
 Ali Fuad [Türkgeldi], Görüp İşittiklerim, Ankara 1951, s. 132, 135–137, 142, 167–168, 173, 298.
 Uzunçarşılı, İlmiye Teşkilâtı, s. 267.
 Sadık Albayrak, Son Devir Osmanlı Uleması, İstanbul 1981, IV–V, 207–209.
 M. Akif Aydın, İslâm-Osmanlı Aile Hukuku, İstanbul 1985, s. 115–121, 144–148.
 Cerîde-i İlmiyye, sy. 4, İstanbul 1332, s. 155–157 vd.; sy. 7 (1332), s. 437; sy. 20 (1334), s. 353; sy. 24 (1334), s. 394.
 Mübahat S. Kütükoğlu, "Dârü’l-hilâfeti’l-‘aliyye Medresesi ve Kuruluşu Arefesinde İstanbul Medreseleri", İTED, VII/1–2 (1978), s. 1–5.
 a.mlf., "Dârü’l-hilâfeti’l-aliyye Medresesi", DİA, VIII, 507–508.
 "Hayri Efendi", TA, XIX, 126–127.
 A. H. de Groot, "Muṣṭafā K̲h̲ayrī Efendi", EI2 (İng.), VII, 716–717.

 İstinadlar