Erməni-friqiyalılar

Erməni-friqiyalılar — ibtidai icma quruluşu dövründə Anadoluda yaşadıqları güman edilən hipotetik insanlardırI. M. Diakonoff  "The Problem of the Mushki" . . In The Prehistory of the Armenian People

Bu hipotetik cəmiyyətin mənşəyi ilə bağlı iki növ ziddiyyətli fikir və iddialar mövcuddur.

Qədim yunan tarixçisi Herodotun yazdığına görəHerodotus. The Histories. Book VII: chapters 57‑137. Loeb Classical Library. 1922. https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Herodotus/7b*.html  Anadoluya köçüb məskunlaşan Frigiyalılar, Bryges və ya Briges kimi tanınan qədim Balkan xalqının bir qolu olub, klassik antik dövrdə Anadoluda yaratmış olduqları Frig Krallığı və ya Frigiya Krallığının eramızdan əvvəl VII əsrin sonlarında Kimmer işğalçıları tərəfindən dağıdılmasından sonra frigiyalıların bir qismi Şərqə – Ermənistana köç etmiş və orada erməni xalqının etnogenezini formalaşdırmışdırlar.
Herodotdan fərqli olaraq bəzi müasir alimlərI. M. Diakonoff [http://rbedrosian.com/Classic/diakph11.htm   in The Prehistory of the Armenian People “protoerməni/friqiya” əhalisinin Erməni dağlarında meydana gəldiyini və sonradan Frigiyalıların qərbə köç etdiklərini düşünürlər.
Erməni-Friqiya adı həmçinin bu cəmiyyətin hipotetik dilini əhatə edən Hind-Avropa dil ailəsinin bir qolunu və yaxud da mübahisəli olsa da, linqvistlər tərəfindən irəli sürülmüş hipotetik “yunan-erməni-ari” və ya “erməni-ari” dil bölməsinin və ya budağının bir alt budağını təşkil edən hipotetik dil qrupunu kimi göstərmək üçün istifadə olunur. Təsnifatlandırma olduqca çətindir, çünki bu gün Friqiya dili haqqında çox az şey məlumdur. Həmçinin, proto-erməni dili, mübahisəli olaraq yunan və ya proto-hind-İran alt qrupunda yerləşdirilir.

Sözügedən erməni-friqiya fərziyyəsi ilə əlaqədar olaraq, Dəmir dövründə Anadoluda yaşamış və Het mənbələrində deyil, Assuriya mənbələrində rast gəlinən Muski və ya Müşkilər adlı icmanın həm proto-ermənilər, həm də frigiyalıları nəzərdə tutması ehtimal edilir. Bu istinadlar müxtəlif mənbələrdə və müxtəlif dövrlərdə istifadə edilmişdir. Muşki sözünün üçüncü və bəlkə də orijinal istifadəsi Qafqaz zonasından köçərək Anadoluda məskunlaşmış insan cəmiyyətini ifadə etməsidir.

 Tənqidlər 

Müasir tədqiqatlar göstərir ki,Bartomeu Obrador Cursach. "On the place of Phrygian among the Indo-European languages." Journal of Language Relationship. 2019. https://www.academia.edu/42660767/On_the_place_of_Phrygian_among_the_Indo_European_languages Clackson, J. P. T., 2008, “Classical Armenian”, in Woodard,R.  D., The  Ancient  Languages  of  Asia Minor, Cambridge, Cambridge University Press, 124–143Martirosyan,  H.,  2013, “The  place  of  Armenian  in the  Indo-European  language  family:  the relationship with Greek and Indo-Iranian”, Journal of Language Relationship10, 85—13Hamp, Eric P. (August 2013). "The Expansion of the Indo-European Languages: An Indo-Europeanist's Evolving View" (PDF). Sino-Platonic Papers.Kim, Ronald (2018). "Greco-Armenian: The persistence of a myth". Indogermanische Forschungen. The University of British Columbia Library. erməni və friqiya dillərinin yaxınlığı haqqında nəzəriyyələr əsassızdır. Erməni dilinin hind-iran dillərinə yaxınlığının yunan və frig dilləri ilə eyni olduğu vurğulanır. Kembric Universitetinin linqvisti və Hind-Avropa eksperti, tədqiqatçı Ceyms Klakson yunan və erməni dilləri arasındakı yaxınlıq əlaqələrinin mövcud olduğunu inkar etmişdir"On the place of Phrygian among the Indo-European languages." Journal of Language Relationship. 2019. https://www.academia.edu/42660767/On_the_place_of_Phrygian_among_the_Indo_European_languages .

Protoerməni dilinin mənşəyi ilə bağlı bir vaxtlar təklif edilən Paleo-Balkan fərziyyəsiSevin, Veli (1991), "The Early Iron Age in the Elazıǧ Region and the Problem of the Mushkians", Anatolian Studies, 41: 87–97, doi:10.2307/3642931, JSTOR 3642931 pp. 96-97Kopanias, Konstantinos (2015), "The Mushki/Phrygian Problem from the Near Eastern Point of View." pp. 220-222Kossian, Aram V. (1997), "The Mushki Problem Reconsidered." pp. 260-261 tarixi linqvistiklər; Russell Gray və Quentin Atkinson tərəfindən aparılan müasir Qlottoxronologiya tədqiqatları tərəfindən tamamilə rədd edilmişdirHaber, Marc; Mezzavilla, Massimo; Xue, Yali; Comas, David; Gasparini, Paolo; Zalloua, Pierre; Tyler-Smith, Chris (2015). "Genetic evidence for an origin of the Armenians from Bronze Age mixing of multiple populations". European Journal of Human Genetics. 24 (6): 931–6. . Bu nəzəriyyəyə görə, erməni dili Anadolu torpaqlarında və ona bitişik ərazilərdə istifadə edilir və eramızdan əvvəl 7300-cü ildən regionda mövcuddur.

 Həmçinin bax 

Erməni hipotezi

 İstinadlar 

 Əlavə ədəbiyyat 


Kateqoriya:Yaxın Şərqin qədim xalqları
Kateqoriya:Qədim Ermənistan
Kateqoriya:Hind-Avropa dilləri
Kateqoriya:Hind-Avropalılar
Kateqoriya:Etnik ermənilər
Kateqoriya:Erməni dili
Kateqoriya:Qədim xalqlar
Kateqoriya:Qədim Anadolu
Kateqoriya:Etnik qrupların mənşə hipotezləri