V Afonso

V Afonso (; ) — XII Portuqaliya kralı. Əslində Aviz sülaləsinin üzvü olan Afonso, Afrikadakı fəthlərinə görə Afrikalı Afonso () ləqəbi ilə tanınmışdır. Onun dövründə Portuqaliya, Şimali Afrikada əhəmiyyətli hərbi yürüşlər həyata keçirmiş və ölkənin dənizaşırı ambisiyaları güclənmişdir.

1432-ci ildə Sintrada dünyaya gəldi. Atası Kral I Duarte, anası isə Araqonlu Elyanora idi. O, yalnız 6 yaşında ikən atası vəfat etdiyindən, krallıq taxtına uşaq yaşda çıxmışdır. Onun naibliyi isə əvvəlcə anası, daha sonra isə əmisi İnfant Pedru tərəfindən idarə olunmuşdur. 1447-ci ildə elə həmin əmisinin qızı İzabellayla evləndirildi. Cütlüyün bu nigahdan 3 övladı dünyaya gəldi:

 Juan (1451)
 Juanna (1452-1490), rahibə
 II Juan, Portuqaliya kralı

Xanımının 1455-ci ildə vəfatının ardından uzun müddət dul qalan V Afonso, Kastiliya taxtı uğrunda mübarizədə taxt iddiasını gücləndirmək üçün 1475-ci ildə Kastiliya kralı IV Henrinin qızı Xuana ilə evləndi. Ancaq bu evlilikdən övladı olmadı.

V Afonsonun hakimiyyəti dövründə ən önəmli hadisələrdən biri, Şimali Afrikada həyata keçirilən fəthlər olmuşdur. Onun dövründə Asilə və Tanjer şəhərləri ələ keçirildi.

1477-ci ildə, V Afonso, siyasi yorğunluq və Kastiliya taxtı uğrunda mübarizədə uğursuzluq səbəbilə taxtdan rəsmi olaraq imtina edərək yeganə oğlu II Juanı taxta çıxardı. Lakin bir neçə ay sonra o, oğlunun islahat siyasətinə və mərkəzləşdirmə cəhdlərinə qarşı narazılıq hiss edərək yenidən taxta qayıtdı. Bu qısa taxt dönüşü dövründə real güc artıq II Juanın əlində idi və Afonso siyasi nüfuzunu bərpa edə bilmədi.

V Afonso 28 avqust 1481-ci ildə vəfat etmiş və yerinə oğlu II Juan keçmişdir. Onun dövrü Portuqaliyanın dəniz kəşfləri və müstəmləkəçilik tarixində önəmli bir keçid mərhələsi hesab olunur. O, həmçinin "qəhrəman kral", "səlibçi idealizminin təmsilçisi" və Afrikada fəthlərlə xatırlanan "imperiya vizyonuna sahib ilk Portuqaliya kralı" kimi tarixdə yer almışdır.

 Mənbə 

 Ədəbiyyat 




















 İstinadlar