Azərbaycan Milli Məclisi (İran)

Azərbaycan Milli Məclisi (آذربایجان میللی مجلیسی) və ya Azərbaycan Xalq Konqresinin Milli Məclisi — İran Azərbaycanında milli azadlıq və demokratik hərəkatın qələbəsi nəticəsində yaradılmış, Azərbaycan Milli Hökumətinin ali qanunverici orqanı.

 Tarixi 
Azərbaycan Milli Məclisi 20 noyabr 1945-ci ildə təsis edilmişdir. O, Təbriz Ərk teatrının binasında fəaliyyətə başlamışdır. Hacı Mirzə Əli Şəbüstəri onun sədri seçilmişdir. 

1945-ci il noyabrın 27-dən dekabrın 2-ə qədər İran tarixində ilk dəfə qadınların da iştirak etdiyi azad seçkilər keçirildi.Seçkilər nəticəsində Azərbaycan Milli Məclisinə 101 nəfər nümayəndə seçilib. İlk iclasda 75 nəfər iştirak edib. 

Məclis ilk dəfə 12 dekabr 1945-ci ildə elə həmin binada çağırılmışdır. Bura seçilən nümayəndələrdən 26 nəfəri cəbhədə olduqları üçün məclisin ilk iclasında iştirak edə bilməmişdir. Burada Məclisin çıxartdığı qanun və qərarların icrasını həyata keçirəcək Mirzə Əli Şəbüstərinin sədrliyi ilə 9 nəfərlik rəyasət heyəti seçilmişdir. Azərbaycan Milli Məclisinin I sessiyasında Azərbaycan Milli Hökumətinin tərkibini təsdiq etmiş, Ali məhkəmənin sədri, Baş prokuroru təyin etmişdir. Azərbaycan Milli Məclisi siyasi, ictimai və mədəni həyatı demokratik əsaslarla qurmaq və iqtisadiyyatı yüksəltmək məqsədilə 100-ə yaxın qanun və qanun qüvvəli qərar qəbul etmişdir. Bunlara xalq qoşunlarının yaradılması, dövlət torpaqlarının və milli azadlıq hərəkatına qarşı çıxan şəxslərin torpaqlarının kəndlilərə pulsuz paylanması, Azərbaycan dilinin fars dili ilə yanaşı rəsmi dövlət dili elan edilməsi, onun bütün idarə, müəssisə və məktəblərdə işlədilməsi, əncümənlərin yaradılması, Azərbaycanın şəhər və kəndlərinin qədim adlarının bərpa olunması, qadınlara seçki hüququ verilməsi, 8 saatlıq iş günü, təbii sərvətlərin xalq mülkiyyəti elan edilməsi, seçki qanunu və s. var.

Azərbaycan Milli Hökumətinin Milli Məclisi 20 dekabr 1945-ci idə "Qızılbaş" xalq qoşunlarının yaradılması haqqında qanun qəbul etmişdir. Milli Hökumət yeni yaranmış qoşunlarına Şah İsmayıl Xətainin öz ordusuna verdiyi adı, "Qızılbaş" adını vermişdir. "Qızılbaş" Xalq Qoşunlarının baş hərbi qərargahı yaradılmışdır. Bu qərargaha Cəfər Kavian, Əbdülqasım Əzimi, Qulam Yəhya, Seyid Cəfər Pişəvəri, Mirzə Rəbi Kəbiri, Mahmud Pənahiyan, Nəvai, Möhsün Milaniyan, Əbdülrza Azər seçilmişdilər. 1946-cı ilin yanvar ayında Hacı Əli Şəbüstəri Rza Pəhləvinin heykəlinin Gülüstan bağından götürülməsi ilə bağlı qərarı imzalamışdır. Bu qərara görə bağda Səttarxanın heykəli qoyuldu və bağa "Sərdar bağı" adı verilmişdir. Ərk qalsının yanında isə Bağırxana heykəl qoyulmuşdur.

Azərbaycan Milli Hökuməti ilə İran hökuməti arasında 13 iyun 1946-cı ildə bağlanan müqaviləyə görə, Azərbaycan Milli Məclisi Azərbaycan Əyalət Əncüməninə çevrilmişdir. 14 iyun 1946-cı ildə rəsmi olaraq, ləğv edilmişdir.

 Mənbə 

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 










Kateqoriya:Azərbaycan parlamenti
Kateqoriya:Azərbaycan Milli Hökuməti