Tuqa qala kompleksi

Tuqa() — İtum-Kali rayon mərkəzindən 33,5 km cənub-qərbdə, Tuqa kəndində (İtum-Kali rayonu), Maystinski silsiləsinin şərq yamacının yuxarı hissəsində Maystoyn-axk çayının sol sahilində yerləşən orta əsr aid qala kompleksi. Kompleks XIV–XVI əsrlərə aiddir.

 Təsviri 
Tuqa qala kompleksi aşağı Tuqadan 500 metr şimal-qərbdə yerləşir. Kompleksə 1–4 №-li yaşayış qüllələri və 1–2 №-li ziyarətgah-mavzoley (Kaşkov) daxildir.

Kompleksin yaşayış qüllələri dağılmış vəziyyətdədir. Dam və tavan yoxdur. Qüllələrdən yüz metr cənubda Kaşkovun iki ziyarətgahı-məqbərəsi yerləşir. Onlardan birinin dam örtüyü pilləli, digərinin isə dam örtüyü yoxdur. Kompleksin yaşayış qüllələri və Kaşkov ziyarətgahları qəbiristanlığın daxilində yerləşir, onlar kənd sakinlərinin istəyi ilə ucaldılıb. Tuqada Bataq, Çonkar və s. qüllələrin istedadlı ustaları da yaşayırdılar. Onlar təkcə Çeçenistanda deyil, həm də dağlıq Gürcüstana tikintilər üçün dəvət olunurdular. Gördükləri keyfiyyətli işin qarşılığında həmişə mal-qara, bahalı parçalar, silahlar, barıt, metal kimi hədiyyələrlə yola salınırdılar.Марковин, Владимир Иванович Памятники зодчества в горной Чечне (по материалам исследований 1957–1965 гг.) // сборник Северный Кавказ в древности и в средние века Москва, 1980 М. с. 184

Kaşkovun ziyarətgah-məqbərəsi (XIV–XVI əsrlər, Malxista dərəsi) fasaddan açıq, düzbucaqlı əsaslı və şaquli pilləli damlı, şimaldan cənuba kontur boyunca uzanan, 4×6,2 m ölçülü binadır. Döşəmədən dam silsiləsinə qədər hündürlüyü 5,5 m-dir. Divarlar əhəng ilə yonma daş və şifer plitələrdən hörülmüşdür. Divarların qalınlığı 0,65 m-dir. Fasadının eni 2,61 m olan giriş hissəsi yuxarıdan qövs tağ formasına malikdir. Həmçinin, daş plitələrlə döşənmişdir. Birbaşa tağın üstündə dar üçbucaqlı taxça var, onun üstündə 9 kiçik kvadratdan ibarət rombvari naxış var. Onların üstündə, damın ən üst hissəsinin altında dekor şəklində bir daş qoç başı qoyulmuşdur. Qövslü tağın hər iki tərəfində eyni bəzək formaları vardı; onlardan solda oalnı dağılsa da, onun izləri aydın görünür. Döşəmənin mərkəzində hündürlüyü 1,5 m olan yuxarı kamera ilə eyni ölçülərə sahib yeraltı kriptə aparan çuxur var.

Tuqa qala kompleksində ziyarətçilərə çeçen orta əsr yaşayış və dəfn memarlığının nümunələri göstərilir. Kompleks Arqun Muzey-Qoruğunun bölmələrindın biridir.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Тугайский историко-архитектурный комплекс № 3 XIV–XVI вв. 

Kateqoriya:Çeçenistan tikililəri
Kateqoriya:Rusiya qalaları