Palingeneziya

Palingeneziya— alman filosofu Artur Şopenhauerin, insanın heç vaxt ölməməsi, yeni fərdlərdə özünü yenidən göstərməsi haqda nəzəriyyəsidir.
Eyni zamanda, Şopenhauer reinkarnasiyanın bəlli bir ruhun köçməsi ilə bağlı əsas müddəalarını rədd edir.
Palingeneziya nəzəriyyəsi onun “Dünya iradə və təsəvvür kimi” kitabının ikinci cildində, xüsusən də “Ölüm və onun varlığımızın sarsılmazlığı ilə əlaqəsi” fəslində öz əksini tapmışdır.
Palingeneziya insanlar arasındakı məkan sərhədlərini metafizik baxımdan əhəmiyyətli hesab edir, yəni bir insan məkanda iki və ya daha çox yerdə eyni vaxtda mövcud ola bilməz.
Palingeneziya termininin özünə ilk dəfə Əhdi-Cədiddə rast gəlinir — παλιγγενεσία — və rus dilinə ya dirilmə, ya da yenidən doğulma kimi tərcümə olunur.
Digər tərcümələrdə bu termin Wiedergeburt və regeneratio kimi səslənir.
 Ümumi xarakteristikası 
Şopenhauer öz essesində iddia edir ki:

Şopenhauer bədən parçalandıqdan sonra fərdi "Mən"in bütün xatirələri ilə birlikdə mövcud olmasının mümkünlüyünü inkar edirdi.
Beynin məhvi şəxsiyyətin tamamilə məhv edilməsi deməkdir.
Digər tərəfdən, hər bir insanın özünəməxsus iradəsi məhvə məruz qalmır.
Bədənin parçalanmasından sonra insanın iradəsi qalır və zaman keçdikcə bu iradə yeni bir intellektual qabıqda mövcud olur.
Yeni şəxsiyyət köhnədən tamamilə fərqli görünür.

Şopenhauer metempsixozdan, yəni “bütöv ruhun başqa bir bədənə keçməsindən” danışmaqdan imtina edərək, öz nəzəriyyəsini “palingeneziya” adlandırmağa üstünlük verir, bununla da “fərdin parçalanması və yeni formalaşması”nı başa düşür, üstəlik, yalnız onun iradəsi qalıcı olaraq qalır ki, o da yeni varlıq simasını alaraq yeni intellekt qazanır”.

Əslində, Şopenhauerin “varlığımızın sarsılmazlığı” ideyasında qədim yunan filosofu Parmenidin heçliyin olmaması haqqında ideyaları arasında ardıcıllıq tapmaq olar.

Palingeneziyanın mümkün tənqidlərinə cavab olaraq, Şopenhauer yazır:

 Şredingerin fikirləri 
Öz fikirlərinin Şopenhauerin fikirləri ilə bağlılığını bəyan edən mütəfəkkirlərdən biri də avstriyalı nəzəriyyəçi fizik, fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı (1933) Ervin Şredingerdir. Eyni zamanda, Daniel Kolakın fikrincə, Şredinger Kolakın açıq fərdiyyətçilik adlandırdığı daha radikal fikirlərə sahib idi.

Filosof Merab Mamardaşvili Şredingerin fikirlərini belə izah edir:

 Müasir psixologiya 
Psixologiyada bir-birinə yaxın olan bir sıra nəzəriyyələr var ki, onlar da Artur Şopenhauerin nəzəriyyəsini özünəməxsus şəkildə tamamlaya bilər.
Bunlara qismən Virciniya Satirin sistemli ailə terapiyası ideyaları daxildir.
Ölən (yaxud ünsiyyət üçün mümkünsüz) ailə üzvlərinin şəxsiyyətinin hissələrinin canlı ailə üzvlərinin davranışlarında və ya onların bir-biri ilə ünsiyyət formalarında təzahür etdiyi fərziyyəsinə əsaslanan Bert Hellingerin ailə tənzimləməsi metodu da məlumdur.
Erik Bern və Klod Ştaynerin transaksiya təhlili də bu cür anlayışlara əsaslanır.
Erik Bern hesab edirdi ki, uşağın şəxsiyyətinin strukturunda valideynlərinin ona münasibətdə davranış nümunələrini saxlayan və oxşar sosial şəraitdə, məsələn, öz uşaqları ilə ünsiyyət qurarkən onun tərəfindən təkrarlanan ayrı-ayrı komponentlər var.

 Xarici keçidlər 
 Шопенгауэр А. «Смерть и её отношение к неразрушимости нашего существа» (из сочинения «Мир как воля и представление»)
 Статья «Palingenesis» в Британской энциклопедии (11-е издание)
 Шрёдингер Э. «Поиски пути»

 İstinadlar 

Kateqoriya:Reinkarnasiya
Kateqoriya:Ölümdən sonrakı həyat
Kateqoriya:Fəlsəfi terminlər
Kateqoriya:Nəzəriyyələr
Kateqoriya:Fəlsəfi nəzəriyyələr