Tokofobiya

Tokofobia (ing. tokophobia) – hamiləlik və/və ya doğuş prosesinə qarşı davamlı, qeyri-məntiqi və klinik səviyyədə intensiv qorxu ilə xarakterizə olunan spesifik fobiyadır. Sinonimləri: maieusiophobia, parturiphobia, lockiophobia.

 Tərif və terminologiya 
Termin 2000-ci illərin əvvəlində İngiltərədə tibb ədəbiyyatına daxil olmuşdur. Yunanca tokos («doğuş») və phobos («qorxu») sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir.

 Epidemiologiya 
Ümumi populyasiyada prevalensiya 2–15% arasında dəyişir. Ağır forma təxminən hər 500 qadından birində rast gəlinir.

 Növləri 
 İbtidai tokofobia 
 Hamiləlikdən əvvəl formalaşır
 Adətən yeniyetməlik dövründə başlayır
 Sosial öyrənmə, anaların mənfi təcrübəsi, media görüntüləri ilə bağlıdır

 İkinci dərəcəli (sekonder) tokofobia 
 Travmatik doğuş, zəif mamaçalıq, tibbi komplikasiyalar və ya doğuşdan sonrakı depressiya nəticəsində inkişaf edir

 Klinik mənzərə 
DSM-5-ə görə spesifik fobiya kriteriyalarını ödəyir:
 Həmişəki qorxu və narahatlıq
 Qorxu predmetindən qaçınma
 Simptomlar ≥ 6 ay davam edir
 Klinik əhəmiyyətli sıxıntı və ya funksional pozğunluq

 Xəstə ifadələri 
«İçimdə yad bir şeyin böyüməsini iyrənc hesab edirəm.»

«Doğuş haqqında düşünmək mədəmi bulandırır.»

«Bu, sadəcə psixoloji vəziyyət deyil; mən fiziki olaraq hamiləlikdən qorxuram.»

«Ətrafımdakı birinin hamilə olduğunu eşidəndə əziyyət çəkirəm; doğuş səhnələrini izləyə bilmirəm.»

 Müalicə 
 Psixoterapiya: CBT, qorxu ifşaəsi
 Dərman terapiyası: selektiv serotonin geri alım inhibitorları (SSRI), qısamüddətli benzodiazepinlər
 Doulə (doğuş köməkçisi) və mama dəstəyi
 Qeysər kəsiyi – bəzi hallarda etik olaraq müzakirə olunur

 Proqnoz 
Erkən diaqnoz və intervensiya ilə 70%-dən çox xəstədə simptomlar kəskin azalır. Müalicəsiz qaldıqda reproduktiv qərarlar pozula, cütlük münasibətləri zədələnə bilər.

 Tarix 
İlk sistematik təsvir 2000-ci ildə İngiltərənin British Journal of Psychiatry jurnalında dərc edilmişdir.

 Sosial və etik aspektlər 
 Reproduktiv hüquqlar çərçivəsində qadının bədən muxtariyyəti müzakirə olunur
 Səhiyyə sistemində doğuş qorxusunu tanımaq üçün skrininqlər təklif edilir

 Həmçinin bax 
 Fobiyaların siyahısı
 Qeysər kəsiyi

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 NHS Wales – GUIDELINE FOR TOKOPHOBIA

Kateqoriya:Tibb
Kateqoriya:Fobiyalar
Kateqoriya:Qadın sağlamlığı