Rəşid Rəhməti Arat

Rəşid Rəhməti Arat (; ) — Türk dilçi alim, professor. Əslən Kazan türklərindən olan Rəşid Arat, Türkiyədə müqayisəli Türk dili tədqiqatlarının banisi hesab edilir.

 Həyatı 

15 may 1900-cü ildə bugünkü Tatarıstanın paytaxtı Kazan yaxınlığındakı Köhnə Üzüm şəhərində İsmətulla bəy və Mahbeder xanımın ailəsində anadan olmuşdur. Uşaqlığı və gəncliyi Köhnə Üzüm və Kazanda keçən Arat, ilk təhsilini doğulduğu kənddə tamamlamışdır. Daha sonra dayısı tərəfindən indiki Qazaxıstanın Petropavlovsk şəhərinə aparılır və burada müasir üsulla tədris aparan Türk-Tatar məktəbində təhsilini davam etdirir. Rus dilini də məhz bu təhsil ocağında öyrənmişdir. Vətəndaş müharibəsindən sonra orduya çağrıldı və yaralı olaraq Mançuriyanın Harbin şəhərinə getdi. Harbindəki Türk-Tatar icması arasında yaşamağa və işləməyə başladı.

1921-ci ildə yarımçıq qalan orta məktəb təhsilini tamamlayır. Ali təhsil almaq üçün 1922-ci ildə Almaniyaya gedir. Berlin Fəlsəfə (Ədəbiyyat) Fakültəsində, Prof. Villi Banq-Kaupun tələbəsi olur. Buradan doktorluq dərəcəsi ilə məzun olduqdan sonra bir müddət müəllimi Banq və dostu Annemari fon Qabayn ilə Berlində işləyən Arat, bu müddət ərzində Turfanda uyğur mətnlərinin təsnifatı və nəşri ilə məşğul idi.

Berlin Universiteti və Prussiya Elmlər Akademiyasında müəllim olaraq çalışarkən, 1933-cü ildə Türkiyəyə İstanbul Universitetinə dəvət edildi və burada Köhnə Türk Dili Bölməsinin professoru oldu. 26 aprel 1958-ci ildə ordinarius professoru adını aldı. İstanbul Universiteti Ədəbiyyat Fakültəsindəki vəzifəsini 29 Noyabr 1964-cü ilə (ölümünə qədər) qədər davam etdirdiOsman Fikri Sertkaya, “Ord. Prof. Dr. Reşid Rahmeti Arat (15 Mayıs 1900-19 Kasım 1964) ve Eserleri -Ölümünün 20. yıl dönümü dolayısı ile-, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1984, Ankara 1987, s. 305-313..

 Fəaliyyəti 

Aratın əhəmiyyətli əsərlərindən biri də Qutadqu-bilik kimi, Türk ədəbiyyatı üçün vacib bir çox əsəri müasir türkcəyə çevirməsidir. Bu gün istifadə edilən və satılan ən əhatəli Qutadqu-bilik tədqiqatı hələ də onun imzasını daşımaqdadır.

Şagirdi Məhərrəm Ergin, müəllimi üçün "ölümü təkcə ölkəmiz üçün deyil, həm də dünya türkoloji elmi üçün böyük bir itkidir." demiçdir.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Türk alimlər
Kateqoriya:Türkoloqlar
Kateqoriya:İstanbul Universitetinin müəllimləri