Yuris Upatnieks

Yuris Upatnieks (; ) — Latviya və ABŞ fiziki və ixtiraçısı, holoqrafiya sahəsinin pionerlərindən biri.

Upatnieks İkinci Dünya müharibəsinin sonlarında valideynləri ilə birlikdə Latviyanın Sovet işğalından qaçdı və Almaniyadan sığınacaq istədi. 1951-ci ildə ailə ABŞ-yə mühacirət etdi. Ohayo ştatının Akron şəhərinin orta məktəbində oxudu və Akron Universitetində elektrik mühəndisliyi ixtisası üzrə təhsil alaraq 1960-cı ildə burada bakalavr dərəcəsinə yiyələndi. Bundan sonra Miçiqan Universitetinin Elm və Texnologiya İnstitutunda oxudu və 1965-ci ildə elektrik mühəndisliyi üzrə magistr dərəcəsi aldı. 1973-cü ildən 1993-cü ilədək Miçiqan Ətraf Mühit Tədqiqat İnstitutunda çalışmış və Ann Arboradakı Miçiqan Universitetinin Elektrik və Kompüter Mühəndisliyi Bölməsinin adyunkt professoru olmuşdur. Orada o, 1996-cı ilə qədər optika üzrə laboratoriya kursu tədris edirdi. 1993-cü ildən 2001-ci ilə qədər Ann Arborada "Applied Optics" üzrə konsultant idi. 1996-2001-ci illərdə o, həm də Miçiqan Universitetinin maşınqayırma mühəndisliyi və tətbiqi mexanika bölməsində tədqiqatçı idi.

1964-cü ildə Emmett Leyt ilə birlikdə ABŞ-də ilk üç ölçülü holoqramları nümayiş etdirdi və Leyt ilə birlikdə 1962-1964-cü illərdə bir sıra texniki sənədlər nəşr etdi.Leith E. N. and Upatnieks J. Wavefront reconstruction with diffused illumination and three-dimensional objects // J. Opt. Soc. Am.—1964.—V. 54.—P.1295.

2009-cu il tarixində vəziyyətə görə, Upatnieks 19 patentə sahibdir. Onlar arasında holoqrafik silah nişangahı da yer alır. — Compact holographic sight (Issued Jan. 9, 1996)

Leyt və Upatnieksin işləri bu gün də ordu tərəfindən optik nişangahların istehsalında istifadə olunur, həmçinin onların qurduğu sistemlər hərbi və mülki aviasiya cihazlarında da tətbiq olunur, onların təklif etdikləri holoqram qeyd sxemləri isə bir çox sahələrdə istifadə olunur.

1975-ci ildə Amerika Optika Cəmiyyətinin R. V. Vud mükafatını və 1976-cı ildə Amerika Mexanika Mühəndisləri Cəmiyyətinin "Holli" medalını () aldı. 1976-cı ildə  Amerika İxtira və İnnovasiya İnkişafı Assosiasiyası tərəfindən "İlin ixtiraçısı" seçildi. O, Optika Cəmiyyəti və Beynəlxalq Optika Mühəndisliyi Cəmiyyətinin üzvüdür, bundan başqa o, həmçinin Latviya Elmlər Akademiyasının üzvlüyünə sahibdir, hətta 1999-cu ildə sonuncudan "Böyük" medala layiq görülmüşdür.

 Patentləri 
Upatnieks holoqrafiya və uzlaşma radiasiyası sahələrində iyirmi ABŞ Patentinin sahibi və ya ortaq sahibidir.
Patent
rəqəmiMövzuTəqdim 
olunduğu

ilUzlaşma təkan bağlamasının istifadəsi ilə "Wavefront" yenidən qurma prosesi1970Holoqrafiyada məkan tezliyinin azaldılması1970Şəffaf cisimlərin uzlaşma işıqla təsvir edilməsi metodu1970Mənbənin uzlaşmasına azaldılmış tələblərlə cüt şüalı holoqrafiya1970Holoqrafik vibrasiya analizi metodu və aparatı1970"Wavefront" yenidən qurma prosesi1971Şəffaf cisimlərin uzlaşma işıqla təsvir edilməsi metodu1972Yenidənqurma zamanı əlavə səpələnən quruluşundan istifadə edərək holoqrafik məlumatların azaldılması üsulu1972Şəffaf səthdə dəyişikliklərin aşkar edilməsi metodu1973"Wavefront" yenidən qurma prosesi1974Holoqramlar1975Holoqrafik işıq nişangahı1977Holoqram proyektoru1977Genişlənmiş holoqrafik şəkillərin aberrasiyasının düzəldilməsi1980Uzlaşma optik korrelyatoru1981Haşiyə rəngləməsi olan holoqramların qeyd edilməsi və göstərilməsi üçün metod və aparat1987Kompakt proyeksiya ekranı1987Kompakt holoqram displeyi və kompakt holoqramların hazırlanması üsulları1992Kompakt holoqrafik nişangahı1996Yastı hissələrin nisbi bucaq biroxluluğun sürətli ölçülməsi üçün optik metod və sistem2004

 İstinadlar 

Kateqoriya:Latviyadan ABŞ-yə mühacirət edənlər
Kateqoriya:Akron Universitetinin məzunları
U
Kateqoriya:ABŞ ixtiraçıları
Kateqoriya:Latviya ixtiraçıları