Kapitalizmin emosional məntiqi

"Kapitalizmin emosional məntiqi: mütərəqqi tərəf nəyi qaçırdı" () — Sidney Universitetində siyasi Professor of Political Economy and Social Theory, Associate Dean (International) (Professor Martijn Konings ) iqtisad tədqiqatçısı Marteyn Koninqsin kitabı. Stanford University Press tərəfindən 2015-ci ildə nəşr edilmişdir.

Kitab pul və kapitalizm haqqında akademik tənqidi (solda) düşüncələrin ölü nöqtələrini aradan qaldırmaq, iqtisadiyyata dair müəyyən fikirləri yenidən nəzərdən keçirmək üçün bir cəhddir. Müəllif, Karl Polaninin "Böyük transformasiya " əsərinə qayıdan "yıxma anlatısını" və ikili hərəkət konsepsiyasını tənqid edir, kapitalizmin sol tənqidinə ayrılmazdır. Bu konsepsiyalara görə bazar iqtisadiyyatı cəmiyyətlə əlaqəli olaraq xarici bir xarakter qazanır, sərbəst bazarın muxtariyyəti hökumətin iqtisadiyyata müdaxiləsi şəklində müxalifətə səbəb olur. Koninqsə görə, kapitalizm "insan topluluğunun fərqli xüsusiyyətləri" - əxlaq, inam, güc və duyğunu iqtisadi məntiqə daxil edən özünəməxsus bir emosional və ya təsirli məntiqə malikdir. Amerikanın mütərəqqi düşüncəsinin intellektual tarixini və XX əsrdə ABŞ-nin iqtisadi siyasət tarixini araşdırdıqdan sonra Koninqs kapitalizmi tənqid edənlərin iqtisadiyyatın emosional məzmununu, terapevtik, travmatik, qurtuluş və teoloji aspektlərini nəzərə almadıqlarına və bu səbəbdən neoliberalizmin yüksəlişini izah edə bilmədi. Məşhur konstruktivist yanaşmaların əksinə olaraq, müəllif, Çarlz Sanders Pirsin praqmatik semiotikası baxımından pulu müasir şəbəkə kapitalizmində performans gücünə sahib ikonik bir işarə olaraq təyin etdi. Koninqs, konsepsiyasını qurmaq üçün müxtəlif fəlsəfi, sosioloji, psixoloji və siyasi-iqtisadi mənbələrdən, o cümlədən Maks Veberin kapitalizm təhlilini, Cudit Batlerin "icraedici agentlik" modelini və Bruno Laturun aktyor şəbəkəsi nəzəriyyəsini istifadə etdi.

 Məzmunu 
Kitab müasir vəziyyəti öz paradiqması daxilində izah edə bilməyən müasir tənqidi və ya mütərəqqi (sol-liberal) düşüncə problemləri və problemləri kontekstində yazılmışdır: kapitalizmin güclənməsi və aşkar uğursuzluqlarla cəmiyyətdə neoliberalizmin artan təsiri maliyyə kapitalizmi; insanların sol düşüncə, nəticələr baxımından fəlakətli olduğunu görə bilməmələri . Koninqs üçün mütərəqqi tənqidçilərin bütün ictimai münasibətləri dağıdan və atomlaşmış bir çox insan tərk edən pis kapitalizm düşüncələri, mexanizmlərini görməyimizə, neoliberal nizama güclü emosional və əxlaqi bağlamaları izah etməyimizə imkan vermir.

Kapitalizmin sabitliyini izah edən mütərəqqi (sol liberal) müəlliflər ümumiyyətlə üç klassik marksist konstruksiyanın varyasyonlarından istifadə etdilər: saxta şüur ​​(ideologiya), yadlaşma və əmtəə fetişizmi. Bu povestdə üç fenomen bazar qüvvələrinin dağıdıcı hərəkətlərinin simptomları kimi başa düşüldü: insanlar "burada və indi" emosional olaraq boş yerə qapanıblar, bir ölçülü alətliyi, emosional cansıxıcılığı və tamamilə xəyal qırıqlığına  düşüncəsiz istehlakçılığa uğramış dünyadan çıxa bilmirlər.

Kitabın icmalçısı Maykl Kininin qeyd etdiyi kimi, neoliberalizmin mənfi nəticələri ilə bağlı bir çox tənqidi ictimai düşüncənin yalanları neoliberalizmin qurbanlarına müraciət etməsini təmin edə bilmədi.  Koninqsin yanaşması sosial tənqid tərəfindən “yalançı şüur” paradiqmasının tədricən rədd edilməsinə zidd deyil — Kiniyə görə bu anlayışın uyğunsuzluğu, ideoloji sosial tətbiqlərə yerləşdirən Lui Altüsser (1970) tərəfindən ortaya qoyuldu. Daha sonra, Stüart Hollun hegemonluq konsepsiyası (1985) mübahisəni "saxta şüurdan" daha da uzaqlaşdırdı. XXI əsr yazıları, maliyyələşmə təcrübələrini sosial olaraq qəbul edilmiş kimi qiymətləndirdi və kapitalizmin cəlbediciliyini izah etmək üçün psixoanalizə müraciət etdi. Bununla birlikdə, akademik danışıq xaricində, yalançı şüura və qurbanların günahlandırılmasına müraciət geniş yayılmışdır (məsələn, Hillari Klintonun fikirləri) . Koniqsin kitabı semiotikadan və sosial psixologiyadanistifadə edərək daha dərin bir izahat vermək və tənqidi düşüncənin ölü nöqtələrini aşmaq üçün bir cəhddir.

 İstinadlar 
Qeydlər

İstinadlar

 Xarici keçidlər 




Kateqoriya:İqtisadiyyata aid kitablar
Kateqoriya:Kapitalizm
Kateqoriya:Fəlsəfə kitabları