Botan (çay)

Botan (,  və ya ; ;  ) ― Türkiyənin cənub şərqində, Siirt ilində çay. Botan çayının yuxarı axını Van ilindən axır və bu hissəyə tez-tez Çatak deyilir. Çatak şəhərinin qərbindən axan Çatak çayının ən yuxarı hissəsi isə bəzən Norduz adlandırılır. Çay Van və Hakkari arasındakı sərhəd yaxınlığında yerləşən Norduz yaylası ətrafındakı yüksək dağlardan qaynaqlanır. Çay dərəsi ilə dağların zirvəsi arasındakı hündürlük fərqi təxminən 1000 m-ə çatır. Bu səbəbdən çay öz dərəsi üzərində kanyon yaratmışdır.

Çayın yazdan yayın ortalarına qədər ortalama su sərfi 100–300 m³/san-dir. Aprel və iyun aylarında bu rəqəm 400–600 m³/san, mayda isə 700–1 000 m³/san-ə qədər qalxa bilər.

Çay bu dövrdə Dəclə çayından daha böyük görünür. Yayın sonunda və ya payızda çayın dərinliyi  olur və su sərfi  60 – 80 m³/s-ə qədər enir.

Çaydan keçid yalnız qayıqla mümkündür. Botan çayı dar, dərin və dik dərə ilə axır.

 Bəndlər 
Çayın bir neçə yerində Su elektrik stansiyasının inşası məqsədi ilə tədqiqatlar aparılmışdır. Botan çayı üzərində müxtəlif ölçülü yeddi bənd planlaşdırılır, tikilir və ya tikilməkdədir.

İlk bənd və hidroelektrik stansiya Aydınlar (Tillo) rayonunun dərhal altında tamamlanmışdır. Bənd rəsmi olaraq  "Alkumru bəndi" adlandırılsa da, mahalın doğma adından dolayı yerli olaraq "Tillo bəndi" olaraq da istinad edilir. Hündürlüyü  olan su bəndi 222 meqavattlıq quraşdırılmış gücə malikdir.  Alkumru bəndinin aşağı hissəsində çayın axınını tənzimləmək və hidroelektrik enerji istehsal etmək üçün Kirazlık bəndi tikilmişdir və quraşdırılmış gücü 45 meqavattdır.

Hal-hazırda çay üzərində 405 meqavatt gücündəki "Çetin bəndi"nin inşası davam edir. Layihə üçün ümumi investisiya məbləğinin təxminən 450 milyon ABŞ dolları olması gözlənilir. Bundan başqa 2014-cü ildə Pervari bəndinin inşasına başlanmışdır və Keskin bəndinin inşası planlaşdırılır.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Türkiyə çayları