Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvləri

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvləri və ya Azərbaycan Cümhuriyyəti Məclisi-Məbusan əzası () — 7 dekabr 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurasının davamı olaraq qurulan, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qanunverici orqanı olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvləri.

1917-ci ildə keçirilən Ümum-Rusiya Müəssislər Məclisi seçkilərin nəticəsi tanınsa da parlament elə ilk gündən bolşeviklər tərəfindən buraxılmışdır. Oktyabr inqilabının ardınca Gürcüstan, Azərbaycan və Ermənistan federativ dövlət — Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikası adı altında birləşdi.Tadeuş Svitoxovski, Brian C. Collins, Historical Dictionary of Azerbaijan ABŞ: Scarecrow Press, 1999. — səh 127–128. — ISBN 0-8108-3550-9. Bu respublikanın qanunverici orqanı olan Zaqafqaziya Seyminin üzvləri Ümum-Rusiya Müəssislər Məclisinə seçilən üzvlərin sayının mütənasib şəkildə artmasıyla təmin olunmuşdur. Belə ki, Zaqafqaziyadan seçilən 11 müsəlman, azərbaycanlı üzvün 4 dəfə sayının artırılmasıyla azərbaycanlı üzvlərin Zaqafqaziya Seyminə daxil olması təmin olundu. Gürcüstan Sosial Demokrat Partiyasından sonra ən çox millət vəkili sayına sahib olan Müsavat Partiyası və ona qoşulan demokratik bitərəflər fraksiyası rəhbərliyində Zaqafqaziya Seyminin Müsəlman fraksiyası təşkil olunmuşdu. 27 may 1918-ci ildə bu fraksiyanın əsasında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurası təşkil olundu. 28 may 1918 tarixində Azərbaycan öz istiqlaliyyətini elan etdi. Bundan sonra Müəssislər Məclisinin çağrılmasını vacib hesab edən Milli Şura seçkilərin keçirilməsinin mümkünsüzlüyünü nəzərə alaraq yerli şəkildə seçkilərin təyin olunması və Milli Şuranın əsasında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin yaradılmasını qərara aldı. Milli Şura 19 noyabr 1918-ci ildə " Azərbaycan Məclisi-Məbusanına seçkilər haqqında qanun" qəbul etmişdir. Bu qanuna əsasən üzv sayının genişləməsi və yeni üzvlərin seçilməsi prinsipi ilə 120 üzvdən ibarət olmalı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamenti 7 dekabr 1918-ci ildə ilk iclasını keçirmişdir. Parlamentin fəaliyyəti dövründə daxili nizamnaməsi qəbul olunmuşdur. Bu nizanaməyə əsasən üzvlər qəbul olunmuş və xaric edilmişdir. Parlament daxilində tez-tez fraksiyalar arasında üzv transferləri həyata keçmişdir.

Bolşeviklərin hökuməti təhvil alması ilə bağlı ultimat göndərməsi səbəbi ilə baş tutan parlamentin fövqəladə iclası parlamentin son iclası olmuşdur. Beləliklə, 27 aprel 1918-ci ildə parlamentin fəaliyyətinə son qoyulmuşdur.

 Zəmin 

 Zaqafqaziya Seymi 
Zaqafqaziyadan seçilmiş deputatlar tərəfindən hakimiyyət orqanı kimi Tiflisdə 1918-ci ilin fevral ayında yaradılmış olan Zaqafqaziya Seyminin 26 may 1918-ci ildə son iclası keçirildi. Həmin seymdə 44 deputatdan ibarət dörd müsəlman partiyası — Müsavat və demokratik bitərəflər qrupu, Müsəlman Sosialist Bloku, Rusiyada Müsəlmanlıq "İttihad", Müsəlman Sosial-Demokrat (menşevik) Partiyası "Hümmət" tərəfindən təmsil olunurdu. Bu 44 deputatdan ibarət 4 müsəlman partiyası Zaqafqaziya Seyminin Müsəlman fraksiyasında təmsil olunurdu. Gürcüstan Demokratik Respublikasının Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasından çıxaraq 26 may 1918-ci ildə müstəqilliyini elan etdi. Ertəsi gün, mayın 27-də, keçmiş Zaqafqaziya Seyminin Müsəlman fraksiyası tərəfindən fövqəladə iclas çağrildi. İclası keçirməkdə məqsəd yaranmış siyasi vəziyyəti müzakirə etmək idi və keçmiş Zaqafqaziya Seyminin Müsəlman fraksiyasının bütün üzvləri Azərbaycanın istiqlaliyyətini elan edərək müstəqil dövlət yaratmaq, Azərbaycanın idarə edilməsini öz üzərlərinə götürmək, Müvəqqəti Milli Şura yaratmaq qərarına gəldilər.

 Milli Şura 
Mayın 28-də Tiflisdə keçmiş Qafqaz Canişininin sarayında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurasının ilk iclası keçirildi. Bəzi mənbələrdə Milli Şuranın üzvləri 44 nəfər göstərilsə də, digər mənbələrdən Musa bəy Rəfiyev və Nəriman bəy Nərimanbəylinin də Milli Şuranın üzvü olduğu məlumdur.

Mayın 28-də Tiflisdə keçmiş Qafqaz Canişininin sarayında Azərbaycan Milli Şurasının ilk iclası keçirildi. Milli Şura Cənub-Şərqi Qafqazda müstəqil Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurulması barədə qərar qəbul etdi, müstəqillik haqqında Akt — İstiqlal bəyannaməsi qəbul etdi. Səsvermədə 24 nəfər müstəqilliyin lehinə səs vermiş, iki nəfər (Sultan Məcid Qənizadə və Cəfər Axundov) bitərəf qalmışlar Altı bənddən ibarət olan bəyannaməni Azərbaycan Milli Şurasının üzvlərindən Həsən bəy Agayev, Fətəli Xan Xoyski, Nəsib bəy Yusifbəyli, Camo bəy Hacınski, Şəfı bəy Rüstəmbəyli, Nəriman bəy Nərimanbəyli, Cavad bəy Məlik-Yeqanov və Mustafa Mahmudov imzalamışdılar.

Müvəqqəti Milli Şuranın Sədri vəzifəsinə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, onun müavini isə doktor Həsən bəy Ağayev seçildilər. İcra Komitəsinin sədri vəzifəsinə isə Fətəli xan Xoyski seçildi.

1918-ci il may ayının 28-də Milli Şuranın birinci iclasında Azərbaycanın müstəqil dövlət elan olunması haqqında tarixi qərarın qəbul edilməsindən sonra elan olunan bir saatlıq fasilədən sonra iclas öz işinə yenidən başladı. İlk Azərbaycan hökumətini təşkil etmək haqqında tapşırıq almış Fətəli xan Xoyski müvəqqəti hökumətin tərkibini elan etdi. İyunun 16-da Gəncəyə köçən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurasının və Hökumətinin tərkibinə etimadsızlıq siyasi böhrana səbəb olmuşdu. Yaranmış mürəkkəb siyasi şəraitdə Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini qoruyub saxlamaq naminə Milli Şuranın buraxılması qərara alındı. Qərarda deyilirdi ki, Azərbaycanın ağır daxili və xarici vəziyyətini nəzərə alaraq, bütün hakimiyyət Fətəli xan Xoyskinin sədrliyi ilə təşkil olunan hökumətə verilir və bu hökumət öz hakimiyyətini qısa müddətə çağırılmalı olan Müəssislər Məclisindən başqa heç kəsə güzəştə getməməlidir.

Mayın 27-də Azərbaycan Milli Şurası təsis olunmuş, iyunun 17-də isə fəaliyyətini müvəqqəti dayandırıb, 6 aydan gec olmayaraq Müəssislər Məclisi çağrılmaq şərti ilə, bütün qanunverici və icraedici hakimiyyəti Müvəqqəti hökumətə vermişdir. Fətəli xan Xoyski hökuməti Müəssislər Məclisinin çağırılması üçün hazırlıq görməyə başladı. Bu məqsədlə xüsusi komissiya yaradıldı. Milli Şuranın qərarından hələ 6 ay keçməmiş, hökumətin təkbaşına hakimiyyəti davam etdirmək səlahiyyəti olduğu halda Fətəli xan Xoyskinin təşəbbüsü və müraciətinə əsasən, 1918-ci il noyabrın 16-da Azərbaycan Milli Şurası yenidən fəaliyyətə başladı. Hökumətin sədri Fətəli xan Xoyskinin təklifi ilə Azərbaycan Milli Şurası Müəssislər Məclisi çağırmaq işini öz üzərinə götürdü.

Azərbaycan Milli Şurasının 1918-ci il noyabrın 19-da Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin sədrliyi ilə keçirilən iclasında Azərbaycan Milli Şurası həmin il dekabrın 3-də Müəssislər Məclisinin geniş tərkibli Azərbaycan Parlamentinin çağırılması haqqında qanun qəbul etdi və öz fəaliyyətini dayandırdı.

Milli Şura və ilk hökumət 1918-ci il iyunun 16-da Tiflisdən Gəncəyə köçmüş, noyabrın 16-dan dekabrın 7-sinədək – yəni ilk Parlamentin açılışınadək Bakıda fəaliyyətini davam etdirmişdir.

 Üzv dəyişiklikləri 
 1918-ci ilin may ayının 29-da Şuranın 2-ci iclasında Teymur bəy Makinskinin şura üzvlüyünə qəbulu yekdil səslə qəbul edilir.
 1918-ci ilin iyun ayının 1-də Tiflisdə keçirilən 3-cü iclasda isə Hümmət Partiyası Cəfər Axundovun əvəzinə Qasım bəy Camalbəyovun üzvlüyünü təklif edir və təklif qəbul olunur.
 1918-ci ilin dekabr ayının 1-də gizli iclasda Fətəli xan Xoyskinin açıqlaması və Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin səs verməyə qoyması ilə Slavyan-Rus Cəmiyyətinin ruslara ayrılan yerlərdən (Rus Milli Şurası bu yerlərdən imtina etmişdir) parlamentə üzv seçilmə müraciəti qəbul olunur
 Şuranın 4 dekabr 1918 tarixili son iclasında Şamaxı qəzasından 2 namizəd (Yusif Əhmədzadə və Həbib bəy Mahmudbəyov) yerli komitələrdən və 3 namizəd (Əliheydər Qarayev, Asəf bəy Şıxəlibəyov və Ağa bəy Səfərəliyev) ağsaqqallar şurasından namizəd göstərildi. Yusif Əhmədzadənin artıq Ticarət-Səneyə İttifaqı siyahısından şuraya üzv olduğu üçün namizədliyi avtomatik ləğv olundu. Digər 4 üzv arasından şuraya üzv seçimi üçün seçkilər keçirildi. Gizli səs verməylə Asəf bəy Şıxəlibəyov 11, Əliheydər Qarayev 9, Həbib bəy Mahmudbəyov isə 1 səs aldı. Asif bəy Şıxəlibəyov beləliklə şura üzvü seçildi.

 Parlament 

 Açılışı 
Azərbaycan Milli Şurasının 1918-ci il noyabrın 19-da Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin sədrliyi ilə keçirilən iclasında parlamentlə əlaqəli qanun qəbul olundu, həmçinin parlamentdə dövlətin hüdudlarında yaşayan bütün millətlərin təmsil olunmalı olduğu qərarı qəbul olundu. Bu ərazilərdə Qafqaz təqvimində verilmiş məlumatlara əsasən 2.750.000 nəfər əhali var. Onlardan 1.900.000 nəfəri müsəlman, 500.000 nəfəri erməni, 230.000 nəfəri isə ruslar idi. Hər 24 min nəfərdən bir nümayəndə hesabı ilə müsəlmanlar 80, ermənilər 21, ruslar 10 nümayəndə göndərməlidir.

Beləliklə, Azərbaycan Parlamentini 120 nəfərdən ibarət formalaşdırmaq qərara alınır. Qanunda Parlamentə seçiləcək 21 erməni nümayəndəsindən 8-i Gəncə, 8-i Şuşa, 5-i isə Bakı erməni komitələrindən seçilməli idi. Bakıdakı rus əhalisindən Rus Milli Şurası 10, Alman Milli Şurasından 1, Yəhudi Milli Şurasından 1, Gürcü Milli Şurasından 1 və polyak komitəsindən 1 nəfər nümayəndə göndərilməli idi. Bundan əlavə qanunda Azərbaycan Cümhuriyyəti Parlamentinə Bakı Həmkarlar Təşkilatı Şurası tərəfindən 3, Bakı Sənaye-Ticarət tərəfindən isə 2 nümayəndənin göndərilməsi də nəzərdə tutulurdu. Parlamentin üzvlərinin deputat toxunulmazlığı var idi.

Azərbaycan Milli Şurasının 19 noyabr 1918-ci il tarixli iclasının qərarına əsasən hələ 1917-ci ilin sonlarında Ümum-Rusiya Müəssislər Məclisinə seçilmiş 44 nəfər türk-müsəlman nümayəndə birbaşa yeni yaradılacaq parlamentin tərkibinə daxil edilirdi. Müsəlmanlardan qalan 36 deputat və başqa millətlərin nümayəndələri yenidən seçilməli idi. Yeni Parlamentin formalaşdırılması 1918-ci il dekabrın 3-də başa çatdırılmalı idi.

Azərbaycan Cümhuriyyəti Parlamentinin çağırılması ilə əlaqədar Azərbaycan Milli Şurası adından onun sədri Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin imzası ilə 1918-ci il noyabrın 29-da Azərbaycan və rus dillərində "Bütün Azərbaycan əhalisinə!" Müraciətnaməsi dərc edilir.

1918-ci il dekabrın 7-də saat 13:00-da Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Nikolayev küçəsində yerləşən keçmiş Qızlar Məktəbinin binasında (hazırda Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun yerləşdiyi bina) Azərbaycan Parlamentinin təntənəli açılışı oldu.Azərbaycan Respublikasının Dövlət Arxivi: fond 895, siyahı 1, iş 25, vərəq 3,4,5.

 Daxili qaydalar 
16 yanvar 1919-cu ildə parlamentin səkkizinci iclasında Müsavat Partiyası və partiya sədri Məhəmməd Əmin Rəsulzadə tərəfindən parlamentə "Parlamentdə hazır olmayan məbuslar haqqında qanun layihəsi" təqdim olunur:

Layihə yekdilliklə qəbul olunur. Həmin iclasda yenə Müsavat Partiyası "Ədəmi-ictimai" qanun layihəsini parlamentə təqdim edir. Bu qanuna görə Məclisi-Məbusan əzası heç vaxt hökumət məmuriyyətində ola bilməzlər. Stanislav Vanseviç bu qanuna etiraz edir və qanunun komissiyaya təqdim edilməsini təklif edir. Mixail Vinoqradov və Aslan bəy Qardaşov da bu təklifi təsdiqləyir. Səsvermə yolu ilə qanun 10 günlük müddətə parlamentə geri təqdim olunmaq şərti ilə komissiyaya təqdim olunur.

25 yanvar 1919-cu ildə parlamentin sayca doqquzuncu iclasında komissiya tərəfindən baxılmış olan "Ədəmi-ictimai" qanunu müzakirəyə çıxarılır:

Layihə müzakirələrə səbəb olsa da, Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin müdafiəsinin ardından yekdilliklə qəbul edilir. Qanunun qəbulundan sonra parlamentin 4 fevral 1919-cu il tarixli sayca on ikinci iclasında seminariya müdiri Firudin bəy Köçərlinin və ədliyyə naziri müavini Teymur bəy Makinskinin öz xidmətlərində qalaraq üzvlükdən istefa verdiyi elan edildi. Həmçinin elan olundu ki, Slavyan-Rus Cəmiyyətindən parlament üzvü polkovnik Vladimir Ollonqren, Abdulla Qəbulzadə, Bəhram bəy Vəzirov, Bayram Niyazi Kiçikxanlı, Əli bəy Zizikski, Hacı Hüseyn Əfəndizadə və Rəşid bəy Axundzadə hökumət qulluğundan istefa verərək, parlament üzvlüyünü qəbul edirlər. Gəncə qubernatoru İbrahim ağa Vəkilov, Bakı qubernatoru Müseyib bəy Əxicanov, Cəmil bəy Ləmbəranski, Əliağa Həsənov, Sadıq bəy Ağabəyov,Məmməd Yusif Cəfərov, Həmid bəy Şahtaxtinski ilə bağlı isə "ədəmi-ictimai" qanununa görə parlamentdən xaric olunurlar. Əhməd bəy Pepinov və Camo bəy Hacınski isə təklif edirlər ki, Məmməd Yusif Cəfərov ilə İbrahim ağa Vəkilovun izin möhlətləri qurtarmadığlndan onlar xaric hesab edilməsinlər, yerdə qalanları xaric olsunlar. Təklif qəbul olunur.

Daha sonra bu istefalar davam edir. Parlamentin 5 fevral 1919 tarixli sayca on üçüncü iclasında Gəncə qubernatoru İbrahim ağa Vəkilov üzvlükdən istefa verdiyini elan edir. Parlamentin 28 yanvar 1919 tarixli sayca on birinci iclasında Sultan Məcid Qənizadənin maarif nazirliyində məmurluqdan istefa verərək üzvlüyü qəbul etdiyi elan olundu. Parlamentin 3 aprel 1919 tarixli iclasında isə Yusifəli Əliyevin dövlət qulluğundan çıxması ilə bağlı məlumat kağızı elan olunur.
Xosrov bəy Sultanov isə 15 yanvar tarixində Qarabağ general-qubernatoru təyin edildi.

 Komissiyalar 
Parlamentdə 11 komissiya fəaliyyət göstərmişdir. Bir neçə daimi komissiyalarla yanaşı bəzən müvəqqəti komissiyalar da fəaliyyət göstərmişdir. Buna misal olaraq parlamentin açılışı ilə bağlı əfv qərarının hazırlanması üçün təşkil olunan müvəqqəti "Əfv-ümumi" komissiyası, Əli Bayramovun qətli ilə bağlı istintaq üçün yaradılmış xüsusi komissiyanı və xaricə göndəriləcək tələbələri seçmək üçün xüsusi komissiyanı göstərmək olar. Bəzi komissiyaların adı müxtəlif cür olmuşdur. Məsələn: Tərtibat və ləvazim komissiyası daha sonra ləvazim komissiyası adlanmış, qanunverici komissiya bəzən layihə və ya lavayehi-qanuniyyə komissiyası adlanmışdır.

Parlamentin daxili nizamnaməsi qəbul edildikdən sonra komissiyaların fəaliyyəti də tənzimlənməyə başladı. Nizamnaməyə görə bir komissiya 1 ay ərzində heç bir iclası keçirilməzsə, o komissiya ləğv olunmuş, yəni üzvləri buraxılmış hesab olunacaq. Məsələn: 17 aprel 1919-cu ildə Fəhlə komissiyası, 14 aprel 1919-cu ildə qanun layihəsi komissiyası, 24 aprel 1919-cu ildə torpaq komissiyası nizamnaməyə əsasən ləğv olunmuşdur.

Nizamnamənin qəbulu zamanı yeni büdcə komissiyasının yaradılması nəzərdə tutulsa da, müzakirə nəticəsində maliyyə komissiyasıyla eyni funksiyalara sahib olacağı səbəbindən büdcə komissiyası yaradılmadan maliyyə komissiyası ilə maliyyə-büdcə komissiyası adı altında birləşdirilmişdir.

1919-cu ilin oktyabr ayında 21 nəfər üzvdən ibarət Mərkəzi Seçki Komissiyası təşkil olunmuşdur. Bu komissiyasının təşkilindən sonra parlamentin 13 oktyabr 1919 tarixli sayca səksən üçüncü iclasında rəsmi olaraq Məclisi-Müəssisan seçkiləri üçün layihə komissiyasının işinə xitam verilmişdir.

Parlamentin 5 yanvar 1920 tarixli sayca yüz on dördüncü iclasında yeni "Təftiş" komissiyası yaradılır.

Parlamentin 15 aprel 1920 tarixli sayca yüz qırx birinci iclasında Əli Bayramovun qətli istintaqı üzərində nəzarət üçün xüsusi komissiya yaradıldı.

 Rəhbərlik 
Parlamentin ilk iclasında Müsavat və bitərəflər adından Əlimərdan bəy Topçubaşov parlamentin sədri, doktor Həsən bəy Ağayev isə sədrin birinci müavini vəzifəsinə namizəd göstərildi. Əlimərdan bəy Topçubaşov yekdilliklə sədr vəzifəsinə seçildi. Həsən bəy Ağayevin namizədliyi İttihad Partiyası tərəfindən dəstəklənməsə də sədr müavini vəzifəsinə seçilə bildi. Paris Sülh Konfransına yola düşmüş Əlimərdan bəy Topçubaşov səfərdə olduğu üçün parlamentin fəaliyyətinə Həsən bəy Ağayev rəhbərlik etdi.

Parlamentin 19 iyul 1919 tarixli sayca 55-ci iclasında 2-ci sədr müavini seçkisi keçirilmişdir. Seçkidə Əhməd bəy Pepinov 22, Sultan Məcid Qənizadə isə 18 səs toplamışdır, lakin hər ikisi də bu postdan imtina etmişdir. İclasa sədrlik edən Həsən bəy Ağayev Əhməd bəy Pepinovun Rəyasət Heyətində olduğu üçün imtina haqqının olduğunu elan etdi, lakin Sultan Məcid Qənizadənin namizədliyi səsə qoyulmaq istənilsə də o, qəti surətdə bu vəzifədən imtina etdi.

Parlamentin 7 avqust 1919 tarixli sayca altmış üçüncü iclasında İttihad Partiyası sədrin ikinci müavini postuna Sultan Məcid Qənizadənin namizədliyini irəli sürdü. Səsvermə zamanı Sultan Məcid Qənizadə mövcud 51 səsdən 46-sını toplayaraq sədrin 2-ci müavini seçildi.

Parlamentin 8 yanvar 1919 tarixli iclasında sədrə yeni 2 katib müavininin seçilməsi məsələsi müzakirə olunmuşdur. Müsavat Partiyasının sədri Məhəmməd Əmin Rəsulzadə bu 2 müavindən birinin Əhrardan, digərinin isə milli azlıqlar fraksiyasından seçilməsini təklif etmişdir. Milli azlıqlar fraksiyasından Moisey Quxman namizəd verməyəcəklərini elan etmişdir. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə daha sonra namizədin bitərəflər fraksiyasından olmasını təklif etmişdir. Bitərəflər fraksiyası da etiraz etdikdən sonra, Şəfi bəy Rüstəmbəyov Müsavat və bitərəflər fraksiyasının namizəd göstərəcəyini elan etmiş və bu qərara etiraz edən olmamışdır. Səsvermədə Əhrar adından Bayram Niyazi Kiçikxanlı, Müsavat və bitərəflər fraksiyası adından isə Mehdi bəy Hacınski seçilmişdir.

Parlament komissiyalarının və sədarətin tərkibi bir il tamam olduqdan sonra (7 dekabr 1919) yenilənməli idi, lakin üzvlərin təklifi ilə yeni daxili seçkilər təxirə salınmışdır. Parlamentin 29 dekabr 1919 tarixli sayca yüz on birinci iclasında sədarət üçün səsvermə keçirilir. Sədrliyə Əlimərdan bəy Topçubaşov Məhəmməd Əmin Rəsulzadə tərəfindən namizəd göstərilir. Qapalı səsvermə (ağ-qara şarlarla) yolu ilə Əlimərdan bəy Topçubaşov lehinə 67 şar (ağ), əleyhinə 8 şar (qara) istifadə olunur. Beləliklə Əlimərdan bəy Topçubaşov yenidən 1 illik müddətə yenidən sədr seçilir. Həmin gün sədr müavini postuna namizədlik üçün keçirilən seçkidə Həsən bəy Ağayev 40, Sultan Məcid Qənizadə 28, Aslan bəy Səfikürdski isə 14 səs toplayır. Qara bəy Qarabəyov partiyanın Sultan Məcid Qənizadənin namizədliyini, Aslan bəy Qardaşov isə Aslan bəy Səfikürdskinin namizədliyini geri götürdüyünü elan etdi. Həsən bəy Ağayev namizəd olduğu üçün sədarətdə otura bilmədiyini elan edir və müvəqqəti sədr seçilməsini təklif edir. Yerdən gələn səslərin ardından Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin təklifi ilə müvəqqəti sədr postunu üzvlər arasında yaşca ən böyük olan Məmmədrza ağa Vəkilov tutur. İttihad, Əhrar və Sosialistlər fraksiyaları seçkilərdə iştirak etməyəcəyini açıqlayır. Abuzər bəy Rzayev və Əbdüləli bəy Əmircanov şarları saymaq üçün seçilir. Əbdüləli bəyin elanı ilə sədr Məmmədrza ağa Vəkilov Həsən bəy Ağayevin sədr müavini postuna seçilməsi üçün keçirilən seçkilərin nəticəsini açıqlayır: "77 nəfər parlament üzvündən 24 nəfərdən ibarət 3 fraksiya səsvermədə iştirak etməyib. 51 nəfərdən 48-i ağ, 3-ü qara şar salıb". Beləliklə, Həsən bəy Ağayev yenidən sədr müavini seçilir. Daha sonra baş katib postuna seçkilər keçirilir. İttihad, Əhrar və Sosialistlər fraksiyaları seçkilərdə iştirak etməyəcəyini açıqlayır. Müsavat və bitərəflər fraksiyası baş katib postuna Mehdi bəy Hacınskini namizəd göstərir. Keçirilən səs vermə nəticəsi belə olur: 40 ağ şar, 1 qara şar.

Parlamentin 12 yanvar 1920 tarixli sayca yüz on altıncı iclasında Mehdi bəy Hacınski baş katiblikdən istefa verdiyini elan edir. Elə həmin iclasda Rəyasət Heyətinə seçkilər keçirilir. Sultan Məcid Qənizadə 27 vərəqə ilə sədrin ikinci müavini, Mehdi bəy Hacınski 31 vərəqə və Bayram Niyazi Kiçikxanlı 27 vərəqə ilə katiblik (baş katibin müavini) postuna namizəd göstərildi. Səsvermə nəticəsində Sultan Məcid Qənizadənin lehinə 42 ağ şar, əleyhinə 14 qara şar; Bayram Niyazi Kiçikxanlının lehinə 54 ağ şar, əleyhinə 1 qara şar; Mehdi bəy Hacınskinin lehinə 54 ağ şar, əleyhinə 14 qara şar istifadə olundu. Nəticədə hər biri namizəd göstərildiyi vəzifəyə seçildi.

Parlamentin 19 yanvar 1920 tarixli sayca yüz on doqquzuncu iclasında baş katibliyə seçkilər keçirilmiş və tək namizəd olaraq baş katib Sosialistlər fraksiyasının namizədi Bağır Rzayev seçilmişdir.

Parlamentin 22 yanvar 1920 tarixli yüz iyirminci iclasında Həsən bəy Ağayev vəzifəsindən istefa verdiyini elan etdi.

Parlamentin 2 fevral 1920 tarixli yüz iyirmi birinci iclasında seçkilər keçirildi. Məmmədrza ağa Vəkilov müvəqqəti sədr seçildi. Əvvəlcə sədr müavini namizədliyinə Müsavat Partiyası Məmməd Yusif Cəfərovu irəli sürdü. Həmçinin, Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Əbdüləli bəy Əmircanov, Əliheydər Qarayev və Kravçenko da namizəd göstərilsə də, onlar namizədliklərini geri çəkdilər. Seçkilərdə Məmməd Yusif Cəfərov lehinə 47 ağ şar, əleyhinə 5 qara şar olmaqla sədrin baş müavini seçildi. Parlamentin 16 fevral 1920 tarixli sayca yüz iyirmi beşinci iclasında Bağır Rzayev baş katib postundan istefa verdi. Parlamentin 19 fevral 1920 tarixili sayca yüz iyirmi altıncı iclasında baş katib postuna sosialistlərdən Rza bəy Qaraşarlı namizəd göstərildi, o 41 ağ və 5 qara şar alaraq bu vəzifəyə seçildi.

 Parlament üzvləri 
Parlamentin 120 üzvdən ibarət olması nəzərdə tutulsa da heç bir zaman tam olaraq 120 nəfərdən ibarət olmamışdır.

Parlamentin 16 yanvar 1919 tarixli iclasında tərkibin 82 üzvdən ibarət olduğu elan olunmuşdur. Parlamentin 25 fevral 1919 tarixli iclasında ümumi tərkibin 78 üzvdən ibarət olduğunu və fraksiyalara görə tərkibin belə olduğu elan olundu: "Müsavat və bitərəflər" 23; "İttihad" 11; "Əhrar" 10; "Hümmət" 4; "Sosialistlər ittifaqı" 7; "Bitərəflər" 12; "Slavyan-rus" 5; "Erməni" 6; iki nəfər isə heç bir fraksiya üzvü olmayan.

 Problemlər 
Azərbaycan Parlamentində ermənilərə 21, ruslara isə 10 yer ayırmasına baxmayaraq, onlar parlamentin açılışında iştirak etmədilər. Bakı Rus Milli Şurası parlamentdə iştirak etməmək haqqında qərar qəbul edir. Rus Milli Şurası özünün parlament və hökumətdə iştirakını "Azərbaycanın Rusiyadan ayrılması faktının tanınması" və beləliklə Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə tanınması işini asanlaşdırdığını hesab edərək rədd etmişdir.Azərbaycan Respublikasının Dövlət Arxivi: Fond 895, siyahı 3, iş 7, vərəq 29 Rus Milli Şurasının qəbul etdiyi qərarın əksinə, Bakıda fəaliyyət göstərən Slavyan-Rus Cəmiyyəti Azərbaycan Milli Şurasının sədri Məhəmməd Əmin Rəsulzadəyə müraciət edərək həmin cəmiyyətin nümayəndələrinin Azərbaycanda "ümumi dövlət quruculuğu işlərində iştirak etmək üçün onların" parlamentə daxil olmalarına razılıq verməyi xahiş etdilər.Azərbaycan qəzeti, 6 dekabr, 1918-ci il

Rus Milli Şurası ilə yanaşı Erməni Milli Şuraları da parlamentdən iştirakdan imtina etmişdi.

 Qəbul olunmayanlar 
28 yanvar 1919-cu ildə parlamentin sayca on birinci iclasında Ukrayna konsulluğu və Bakı Ukraynalıları Radasının 2 üzv qəbulu üçün müraciətinin qəbul olunmadığı, Slavyan-Rus Cəmiyyətinə ayrılan 10 yerdən 1-nin ukraynalılara ayrıldığı elan olundu. Quba və Şəki yəhudiləri əlavə üzv yeri üçün müraciət etsə də etibarnamə komissiyası qanuna zidd olduğunu bildirdi.

Eyni iclasda Sosialist İnqilabçılar Partiyasının ("İctimaiyyun-inqlabiyyun" komitəsi) Bakı komitəsi tərəfindən 5 yer üçün müraciəti (Zaqafqaziya ictimaiyyun-inqlabiyyun komitəsinin Bakı murəxissləri: Dimitr Sərxaliyev, Sako Saakyan, İctimaiyyun-inqlabiyyun Firqəsi Bakı komitəsi sədri Xristofor Yevanqulov, katib əvəzi L. Umanski. tərəfindən imzalanan) parlamentdə oxundu.

Parlamentin 4 fevral 1919-cu il tarixli sayca on ikinci iclasında Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyasının Bakı şöbəsinin fevralın 3-də baş tutan iclasında 10 səs əleyhinə, 14 səs leyhinə olmaqla Azərbaycan parlamentinə daxil olma qərarı aldığı elan olundu. Həmçinin elan olundu ki, Həmkarlar İttifaqının parlamentində nümayəndəsi olmaq məsələsinə gəldikdə qərara alınmışdır ki, həmkarlar ittifaqları siyasətcə bitərəf olduqlarından parlamentə daxil olmalıdır.

"Bund" yəhudi təşkilatının fevralın 2-də baş tutan ümumi iclasında Azərbaycan parlamentinə daxil olmaq məsələsi haqqında Bilyuşqenin məruzəsinə görə bir qətnamə qəbul edilmişdir. Qətnamədə qeyd olunur ki, "Bund" təşkilatının RSDFP-nin muxtar bir hissəsi olduğundan vahid bir partiya bayrağı altında parlamentdə iştirak etməlidir. Bu səbəbdən də RSDFP-ə təklif etməlidir ki, partiyanın ayrı bir hissəsi olmaq şərtilə "Bund" üçün parlamentdə əlavə bir yer tələb etsin. Təkliflər parlament tərəfindən qəbul olunmur.

Şəxslər
 Cəmil Süleymanov Ərəş qəzasından üzvlüyünü parlamentə təqdim etsə də, 1918-ci ilin dekabr ayının 15-də parlamentin iclasında onun sənədlərində problem olması səbəb ilə üzvlüyü qəbul olunmadığı elan edildi.
 Ələkbər bəy Xasməmmədov 1919-cu ilin dekabr ayında Zəngəzur qəzasından parlament üzvlüyünə seçilir və sənədləri etibarnamə komissiyasına təqdim edilir. Parlamentin 10 mart 1919-cu il tarixli sayca iyirmi birinci iclasında Ələkbər bəy Xasməmmədovun 24 fevral tarixində dövlət qulluğuna (İstintaq Məhkəməsinin sədri) qəbul olunması səbəbi ilə martın əvvəlindən üzvlükdən xaric olunduğu qərarı elan olundu. Bu qərara baxmayaraq parlamentin 17 mart 1919 tarixli sayca iyirmi dördüncü iclasında həm Ələkbər bəy Xasməmmədovun, həm də Əhməd bəy Ağayevin seçki protokollarının düzgün olmadığı səbəbi ilə üzvlükləri rədd olunur. Ələkbər bəy Xasməmmədov parlamentin iclaslarında iştirak etməmişdir, lakin Əhməd bəy Ağayev bir neçə iclasda iştirak etmişdir.
 Parlamentin 17 mart 1919 tarixli sayca iyirmi dördüncü iclasında Şamaxı qəzasından bir neçə mirski priqovor ilə üzvlüyə müraciət edən Şirin bəy Səfərəlibəyovun ona verilən sənədlərin son təqdim olunma gününə (7 fevral) qədər sənədlər daxil olmadığı üçün üzvlük müraciəti qəbul olunmamışdır.
 Parlamentin 21 avqust 1919 tarixli altmış yeddinci iclasında Şamaxı qəzasının 7 erməni kəndini təmsil edəcək Aleksandr Nasarovun üzvlük üçün seçilməsi ilə bağlı məlumat daxil olmuşdur, lakin qanuna görə parlamentin 21 erməni üzvündən 11-i Gəncə, 5-i Şuşa, 5-i Bakıdan seçilməlidir. Şamaxı siyahıda olmadığına görə Aleksandr Nasarov üzvlüyə qəbul edilməmişdir.
 Zəngəzur qəzasından Mir Baba Səfər oğlu adlı birisi oradan üzv seçildiyini iddia etmişdir. 1 ay ərzində lazımlı sənədlərini təqdim etmədiyindən üzvlüyə qəbul olunmadı.

 Azərbaycan Kommunist Partiyası 

1920-ci il fevralın 20-də Hümmət Partiyası (bolşeviklər qanadı), Ədalət Partiyası, Əkinçi Partiyası və Rusiya Kommunist (bolşeviklər) Partiyası Bakı Komitəsinin birləşməsiylə Mirzə Davud Hüseynovun rəhbərliyində Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyası yaradılmışdır. Parlamentdə olan yeni Azərbaycan Kommunist Partiyası üzvünün — Əliheydər Qarayevin işğala qədər üzvlüyü rəsmi olaraq açıqlanmamışdır. Həmçinin 22 aprel 1920 tarixindən Məmmədhəsən Hacınski Müsavat Partiyasından istefa verərək Azərbaycan Kommunist Partiyasına üzv olmuşdur, lakin bu üzvlük də rəsmi olaraq işğaladək məlum olmamışdır.

 Fraksiyalar 
FraksiyaSədriTərkibindəki siyasi qurumlarAzərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamenti7 dekabr27 aprelFərqBitərəflər fraksiyasıYoxdur Bitərəf siyasətçilərcenter|400x400px  7 dekabr 1918center|400x400px  27 aprel 1920 33Erməni fraksiyasıArşak Paronyan Bitərəf siyasətçilər05 5Əhrar fraksiyasıAbdulla bəy Əfəndizadə Aslan bəy Qardaşov Əhrar Partiyası16 5İttihad fraksiyasıQara bəy Qarabəyov İttihad Partiyası413 9Milli azlıqlar fraksiyasıLorens Kun Alman Milli Şurası
 Bakı polyakları
 Bakı Ukraynalıları Radası
 Yəhudi Milli Şurası05 1Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMəhəmməd Əmin Rəsulzadə Müsavat Partiyası
 Bitərəf siyasətçilər2739 12Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyasıViktor Klenevski Slavyan-Rus Cəmiyyəti
 Rus Milli Şurası09 9Sosialistlər fraksiyasıSəməd ağa AğamalıoğluAslan bəy Səfikürdski Hümmət Partiyası
 Müsəlman Sosialist Bloku
 Bakı eserləri
 Xalqçı Partiyası
 Bakı menşevikləri
 Gürcü Milli Şurası1112 1Daşnaksutyun fraksiyasıArşak Malxazyan Daşnaksutyun Partiyası—7 7Müstəqillərvə yaFraksiyasızlarYoxdur Bitərəf siyasətçilər23 1Sol müstəqilAbdulla bəy Əfəndizadə Bitərəf siyasətçilər―1 1BoşYoxdur7217 55

 Siyahı 
Aşağıdakı siyahıda Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvləri sıralanmışdır. Bəzi üzvlərin haqqında məlumat tam olmadığından siyahı natamamdır. Vəzifəsi bölməsində müxtəlif zamanlarda fəaliyyət göstərən komissiyalara üzvlük məlumatları verilib. Seçilmə tarixi olaraq göstərilən tarix parlament üzvlərinin üzvlüyünün parlamentə daxil olması və Etibarnamə komissiyasına təqdim olunma tarixidir. Bəzən bu tarixdən sonra mötərizə daxilində başqa tarix də verilmişdir. Bu isə Etibarnamə komissiyasının təsdiqindən sonra üzvlərin parlament daxili səsvermə ilə təsdiqlənmə tarixidir. Əlavə olaraq, parlamentin 23 oktyabr 1919 tarixili səksən yeddinci iclasında isə bir neçə parlament üzvünün Bitərəflər fraksiyasından istefa verərək Müsavat və bitərəflər fraksiyasına daxil olmasıyla bağlı müraciəti elan olunmuşdur.
MəbusFotoFraksiya (Partiya)SeçkiSeçilmə tarixiTəsdiq tarixiBitmə tarixiVəzifəsi<center>Abbas bəy Seyfulla bəy oğlu Atamalıbəyov  (1895–1971)<center><center>120x120px|alt=<center>Sosialistlər fraksiyasıMüsəlman Sosialist BlokuMəlumat yoxdurMəlumat yoxdurMəlumat yoxdur9 oktyabr 1919   Tərtibat və ləvazim komissiyasının üzvü
 Etibarnamə komissiyasının üzvü
 Məclisi-Müəssisan seçkiləri üçün layihə komissiyasının üzvü<center>Abbasqulu Məmmədibrahim oğlu Kazımzadə  (1882–1947)<center><center>120x120px|alt=<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Tərtibat və ləvazim komissiyasının sədri<center>Abdulla bəy İsmayıl oğlu Əfəndizadə (1873–1928)<center><center>120x120px|alt=<center>Əhrar fraksiyasıNuxa Şəhər İdarəsi15 dekabr 191815 dekabr 191827 aprel 1920 Məclisi-Müəssisan seçkiləri üçün layihə komissiyasının üzvü
 "Əfv-ümumi" komissiyasının üzvü
 Etibarnamə komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü
 Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü
 Xaricə göndəriləcək tələbələri seçmək üçün xüsusi komissiyanın üzvüSol müstəqil<center>Abdulla əfəndi İbrahim əfəndi oğlu Qəbulzadə (1853–1943)<center><center>120x120px|alt=<center>Bitərəflər fraksiyasıZaqatala nahiyəsi8 yanvar 191916 oktyabr 1919   Qanun layihəsi komissiyasının üzvüƏhrar fraksiyası<center>Abqar İvanoviç Papyan  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Erməni fraksiyasıErməni Milli Şuraları25 fevral 191910 mart 191927 aprel 1920 Nizamnamə komissiyasının üzvü
 Etibarnamə komissiyasının üzvü
 Sorğu komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü
 Məclisi-Müəssisan seçkiləri üçün layihə komissiyasının üzvü
 Qanun layihəsi komissiyasının üzvüDaşnaksutyun fraksiyası<center>Abuzər bəy Əsgər bəy oğlu Rzayev  (1876–1920)<center><center>120x120px|alt=<center>Bitərəflər fraksiyasıGəncə şəhəri15 dekabr 191827 aprel 1920 Maliyyə və büdcə komissiyasının sədri
 Fəhlə komissiyasının üzvü
 Təshihiyyə komissiyasının üzvü Müsavat və bitərəflər fraksiyasıBitərəf <center>Ağa Hacı Aslan oğlu Aşurov  (1880–1936)<center><center>120x120px|alt=<center>Bitərəflər fraksiyasıBakı Şəhər İdarəsi15 dekabr 191815 dekabr 191827 aprel 1920Müsavat və bitərəflər fraksiyasıBitərəf<center>Ağa bəy Səfərəliyev  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>İttihad fraksiyasıBakı Şəhər İdarəsi15 dekabr 191815 dekabr 191827 aprel 1920FraksiyasızBitərəflər fraksiyası Müsavat və bitərəflər fraksiyasıBitərəf<center>Ağa Məşədi Kərim oğlu Əminov  (1888–1921)<center><center>120x120px|alt=<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıBoş qalan yerlərə 10 nömrəli siyahıdan əvəzetmə18 fevral 191927 aprel 1920 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü<center>Ağa Zeynal Sadıq oğlu Tağıyev (1893–1940)<center><center>120x120px|alt=<center>İttihad fraksiyasıBakı Şəhər İdarəsi 15 dekabr 1918 15 dekabr 191825 fevral 1919  "Əfv-ümumi" komissiyasının üzvü<center>Aleksandr Dubrovski  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyasıSlavyan-Rus Cəmiyyəti(Viktor Klenevskinin əvəzinə)3 aprel 191914 iyul 1919 <center>Aleksandr Kazarov  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyasıSlavyan-Rus Cəmiyyəti 18 sentyabr 191927 aprel 1920<center>Aleksandr Mixayloviç Ter-Azaryan  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Erməni fraksiyasıBakı və Gəncə erməniləri10 mart 1919 rowspan="2" 15 may 191927 aprel 1920 Tərtibat və ləvazim komissiyasının üzvü
 Torpaq komissiyasının üzvü
 Fəhlə komssiyasının üzvüDaşnaksutyun fraksiyası<center>Arşak Arutunyan  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center> Erməni fraksiyası Erməni Milli Şuraları 19 oktyabr 1919 21 oktyabr 1919 27 aprel 1920 <center>Arşak İoanesoviç Malxazyan (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Erməni fraksiyasıBakı və Gəncə erməniləri25 fevral 191915 may 191927 aprel 1920 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Torpaq komissiyasının üzvüDaşnaksutyun fraksiyası <center>Arşak Arutyonoviç Paronyan  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center> Erməni fraksiyası Erməni Milli Şuraları 25 fevral 1919 9 oktyabr 1919  Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü
 Məmləkətin məhsulatını hüsn istifadə komissiyasının üzvü<center>Asəf bəy Şıxəlibəyov  (1886–?)<center><center>120x120px|alt=<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura 7 dekabr 191815 dekabr 19189 iyun 1919  Qanun layihəsi komissiyasının üzvüŞamaxı qəzası17 iyul 191927 aprel 1920 <center>Aslan bəy Əli ağa oğlu Qardaşov  (1866–1920)<center> <center>120x120px|alt=<center>Əhrar fraksiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 "Əfv-ümumi" komissiyasının üzvü
 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Nizamnamə komissiyasının üzvü
 Müdafiə komissiyasının üzvü
 Məmləkətin məhsulatını hüsn istifadə komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü
 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü
 Əli Bayramovun qətli istintaqı üzərində nəzarət üçün xüsusi komissiyanın üzvü
 Torpaq komissiyasının üzvü
 Fəhlə komssiyasının üzvü<center>Aslan bəy Ağalar bəy oğlu Səfikürdski (1881–1937)<center><center>120x120px|alt=<center>Sosialistlər fraksiyasıMüsəlman Sosialist BlokuXalqçı PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Nizamnamə komissiyasının üzvü
 "Əfv-ümumi" komissiyasının üzvü
 Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü<center>Baba bəy Abdulla oğlu Qəbulzadə  (1893–1937)<center><center>120x120px|alt=<center>FraksiyasızZaqatala qəzası(Abdulla Qəbulzadənin əvəzinə)25 dekabr 191927 aprel 1920Əhrar fraksiyası<center>Bağır bəy Kərbəlayı Əsgər oğlu Rzayev (1891–1927)<center><center>120x120px|alt=<center>Sosialistlər fraksiyasıMüsəlman Sosialist BlokuMilli Şura7 dekabr 191828 yanvar 1919 Parlamentin baş katibi
 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Tərtibat və ləvazim komissiyasının üzvü
 Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvüMəhəmməd Məhərrəmovun yerinə8 may 191915 may 191927 aprel 1920<center>Baxış bəy Əsəd bəy oğlu Rüstəmbəyov (1870–1945)<center><center>120x120px|alt=<center>Bitərəflər fraksiyasıCavad qəzasıSalyan Milli Komitəsi15 dekabr 19188 yanvar 191927 aprel 1920 Torpaq komissiyasının üzvüMüsavat və bitərəflər fraksiyasıBitərəf<center>Bayram Niyazi Kiçikxanlı (1889–1922)<center><center>120x120px|alt=<center>Əhrar fraksiyasıZaqatala dairəsi15 dekabr 19188 yanvar 191927 aprel 1920 Parlamentin baş katibinin müavini 
 Fəhlə komissiyasının üzvü
 Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü<center>Behbud xan Azad xan oğlu Cavanşir  (1877–1921)<center><center>120x120px|alt=<center>Bitərəflər fraksiyasıBoş qalan yerlərə 10 nömrəli siyahıdan əvəzetmə18 fevral 191927 aprel 1920 Nizamnamə komissiyasının üzvü
 Müdafiə komissiyasının üzvü<center>Bəhram bəy Mirzə Cəfər bəy oğlu Axundov  (1861–1932)<center><center>120x120px|alt=<center>Bitərəflər fraksiyasıBoş qalan yerlərə 10 nömrəli siyahıdan əvəzetmə18 fevral 191927 aprel 1920 Etibarnamə komissiyasının üzvü
 Əli Bayramovun qətli istintaqı üzərində nəzarət üçün xüsusi komissiyanın üzvü<center>Bəhram bəy Əsəd bəy oğlu Vəzirov  (1857–1921)<center><center>120x120px|alt=<center>İttihad fraksiyasıCəbrayıl qəzası 15 dekabr 191827 aprel 1920<center>Boqdan Qəhrəmanoviç Balayans  (?—?)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#F2A800" |
|Erməni fraksiyası
| rowspan="2" |Nuxa və Ağdaş erməniləri
| rowspan="2" |5 may 1919
| rowspan="2" |
| rowspan="2" |27 aprel 1920
| rowspan="2" |
|-
| bgcolor="#AA0000" |
|Daşnaksutyun fraksiyası 
|-
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>Camo bəy Süleyman bəy oğlu Hacınski (1888–1942)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#FF0000" |
|<center>Sosialistlər fraksiyasıMüsəlman Sosialist BlokuXalqçı PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Tərtibat və ləvazim komissiyasının sədri
 Məclisi-Müəssisan seçkiləri üçün layihə komissiyasının üzvü 
 Müdafiə komissiyasının üzvü<center>Cavad bəy Rza bəy oğlu Məlik-Yeqanov  (1878–1937)<center><center>120x120px|alt=<center>Müsavat fraksiyasıMilli Şura7 dekabr 19183 aprel 1919  Torpaq komissiyasının üzvü
 Fəhlə komssiyasının üzvü<center>Cəlil bəy Sultanov  (?—?)<center><center>120x120px|alt=|
|Fraksiyasız
| rowspan="3" |Zəngəzur qəzası
|12 mart 1919
|17 mart 1919
|23 may 1919 
| rowspan="3" |
 Torpaq komissiyasının üzvü
|-
| bgcolor="#DCDCDC" |
|Bitərəflər fraksiyası 
| rowspan="2" |9 oktyabr 1919
| rowspan="2" |10 noyabr 1919
| rowspan="2" |27 aprel 1920
|-
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat Partiyası<center>Cəmil bəy Məşədi Nəsir oğlu Lənbəranski  (1884–1959)<center><center>120x120px|alt=<center>Bitərəflər fraksiyasıCavanşir qəzası8 yanvar 19198 yanvar 191918 fevral 1919 12 may 191921 iyul 191927 aprel 1920Fraksiyasızİttihad fraksiyası<center>Əbdüləli bəy Şirəli bəy oğlu Əmircanov  (1870–1948)<center><center>120x120px|alt=<center>Bitərəflər fraksiyasıBoş qalan yerlərə 10 nömrəli siyahıdan əvəzetmə18 fevral 191927 aprel 1920 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü<center>Əhməd bəy Həsən bəy oğlu Ağayev (1869–1939)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#DCDCDC" |
|Bitərəflər fraksiyası
|Zəngəzur qəzası
|26 dekabr 1918
|16 yanvar 1919
|19 yanvar 1919  
|
|-
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>Əhməd bəy Ömər oğlu Pepinov  (1893–1938)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#FF0000" |
|<center>Sosialistlər fraksiyasıHümmət PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Parlamentin baş katibi
 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü
 Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü 
 Əli Bayramovun qətli istintaqı üzərində nəzarət üçün xüsusi komissiyanın üzvü
 Xaricə göndəriləcək tələbələri seçmək üçün xüsusi komissiyanın üzvüƏhməd Həmdi Qaraağazadə  (?–?)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center> Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMəlumat yoxdur.Məlumat yoxdurMəlumat yoxdurMəlumat yoxdurƏkbər ağa İbrahim oğlu Şeyxülislamov (1891–1961)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#FF0000" |
|<center>Sosialistlər fraksiyasıHümmət PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Nizamnamə komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü<center>Əli Əsgər bəy Hacı İbrahimxəlil bəy oğlu Mahmudbəyov  (1875–1968)<center><center>120x120px|alt=<center>Müsavat fraksiyasıMilli Şura7 dekabr 191826 dekabr 1918 <center>Əli bəy Harun bəy oğlu Zizikski  (1876–1929)<center><center> 120x120px|alt= <center>İttihad fraksiyasıBakı vilayətiQuba qəzası15 dekabr 191815 dekabr 19188 yanvar 191927 aprel 1920<center>Əliağa Hacı Süleyman oğlu Həsənov (1871–1933)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#DCDCDC" |
|Bitərəflər fraksiyası
|Bakı Şəhər İdarəsi
| 15 dekabr 1918
| 15 dekabr 1918
|4 fevral 1919  
|
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü
|-
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>Əliheydər Ağakərim oğlu Qarayev  (1896–1938)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#FF0000" |
|<center>Sosialistlər fraksiyasıHümmət PartiyasıMəlumat yoxdur.7 dekabr 191827 aprel 1920 Etibarnamə komissiyasının üzvü
 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Torpaq komissiyasının üzvü
 Fəhlə komssiyasının üzvü<center>Əlimərdan bəy Ələkbər bəy oğlu Topçubaşov  (1862–1934)<center><center>120x120px|alt=<center>FraksiyasızMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Parlamentin rəisi<center>Əsəd bəy Əmirov (1889–1939)<center><center>120x120px|alt=<center>İttihad fraksiyasıBakı Şəhər İdarəsi14 aprel 191924 aprel 191927 aprel 1920<center>Əsədulla Əhmədov (1867–1941)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#DCDCDC" |
|Bitərəflər fraksiyası
| rowspan="2" |Bakı Şəhər İdarəsi
| rowspan="2" |14 aprel 1919
| rowspan="2" |24 aprel 1919
| rowspan="2" |27 aprel 1920
| rowspan="2" |
 Təftiş komissiyasının üzvü
|-
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıBitərəf<center>Əşrəf bəy Həsən bəy oğlu Tağıyev  (1867–1930)<center><center>120x120px|alt=<center>Əhrar fraksiyasıƏrəş qəzası15 dekabr 19185 fevral 1919Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat Partiyası17 mart 191917 mart 191927 aprel 1920<center>Fətəli xan İskəndər xan oğlu Xoyski  (1875–1920)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#DCDCDC" |
|Bitərəflər fraksiyası
| rowspan="3" |Milli Şura
| colspan="2" rowspan="3" |7 dekabr 1918
| rowspan="3" |27 aprel 1920
| rowspan="3" |
|-
|
|Fraksiyasız 
|-
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıBitərəf<center>Firidun bəy Əhməd bəy oğlu Köçərli (1863–1920)<center><center>120x120px|alt=<center>Müsavat fraksiyasıMilli Şura7 dekabr 19184 fevral 1919<center>Fyodr Yefimoviç Kotilevski  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyasıSlavyan-Rus Cəmiyyəti15 dekabr 191927 aprel 1920<center>Hacı Əli Qasımoğlu (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Əhrar fraksiyasıGəncə qəzası15 dekabr 191826 may 191921 iyul 19199 oktyabr 1919 <center>Hacı Hüseyn Əfəndiyev  (1887–1920)<center> <center>120x120px|alt=| rowspan="2" bgcolor="#C5E809" |
| rowspan="2" |Əhrar fraksiyası
| rowspan="2" |Göyçay qəzası
|15 dekabr 1918
|15 dekabr 1918
| 9 noyabr 1919  
| rowspan="2" |
 Nizamnamə komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü
|-
|24 noyabr 1919 
|
|27 aprel 1920
|-
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>Hacı Kərim Kərbəlayi Hüseyn oğlu Sanılı  (1878–1937)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#FF0000" |
|<center>Sosialistlər fraksiyasıHümmət PartiyasıQazax qəzası 15 dekabr 191815 dekabr 191827 aprel 1920 Torpaq komissiyasının üzvü
 Sorğu komissiyasının üzvü<center>Hacı Molla Əhməd Nuruzadə  (1881–1930)<center><center>120x120px|alt=| rowspan="2" bgcolor="#C5E809" |
| rowspan="2" |Əhrar fraksiyası
| rowspan="2" |Gəncə qəzası
|15 dekabr 1918
|
|2 iyun 1919
| rowspan="2" |
 Tərtibat və ləvazim komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü
|-
|21 iyul 1919
|
|9 oktyabr 1919
|-
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>Hacı Səlim Mirzə İsmayıl Qasir oğlu Axundzadə  (1872–1930)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920<center>Heybətqulu Həbibulla oğlu Məmmədbəyov  (1879–1937)<center><center>120x120px|alt=<center>İttihad fraksiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Tərtibat və ləvazim komissiyasının üzvüAzərbaycan Respublikası Dövlət Arxivi, f. 894, s. 10, i. 58, v. 5–7.
 Torpaq komissiyasının üzvü
 Fəhlə komssiyasının üzvü<center>Həmdulla əfəndi İsmayıl əfəndi oğlu Əfəndizadə  (1870–1929)<center><center>120x120px|alt=<center>İttihad fraksiyasıBakı vilayətiQuba şəhəri15 dekabr 191815 dekabr 191827 aprel 1920<center>Həmid bəy Xəlil ağa oğlu Şahtaxtinski (1880–1944)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#007CC2" |
|Müsavat fraksiyası
|Milli Şura
| colspan="2" |7 dekabr 1918
|4 fevral 1919  
|
|-
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>Həsən bəy Məşədi Hüseyn oğlu Ağayev (1875–1920)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Parlament sədrinin baş müavini
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü
 Nizamnamə komissiyasının üzvü
 Təshihiyyə komissiyasının üzvüXəlil bəy Hacıbaba oğlu Xasməmmədov  (1873–1947)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920<center>Xoren Mixayloviç Amaspür (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Erməni fraksiyasıBakı və Gəncə erməniləri25 fevral 191915 may 191927 aprel 1920 Tərtibat və ləvazim komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvüDaşnaksutyun fraksiyası <center>Xosrov bəy Paşa bəy oğlu Sultanov  (1879–1943)<center><center>120x120px|alt=<center>Müsavat fraksiyasıMilli Şura7 dekabr 191815 yanvar 1919 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Müdafiə komissiyasının üzvü<center>Xudadat bəy Ağa bəy oğlu Məlik-Aslanov  (1879–1935)<center><center>120x120px|alt=<center>FraksiyasızMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920<center>İbrahim ağa Paşa ağa oğlu Vəkilov  (1853–1934)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#007CC2" |
|Müsavat fraksiyası
|Milli Şura
| colspan="2" |7 dekabr 1918
|5 fevral 1919 
|
|-
| rowspan="2" bgcolor="#E6E6FA" |<center>İbrahim Məhərəm oğlu Əbilov  (1881–1923)<center>
| rowspan="2" bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| rowspan="2" bgcolor="#FF0000" |
| rowspan="2" |<center>Sosialistlər fraksiyasıHümmət PartiyasıMilli Şura7 dekabr 1918Məlumat yoxdur. Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü
 Torpaq komissiyasının üzvü
 Sorğu komissiyasının üzvüBağır bəy Rzayevin əvəzinə28 yanvar 191927 aprel 1920İbrahim İsmayılzadə  (?-?)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#FF0000" |
|<center>Sosialistlər fraksiyasıMüsəlman Sosialist BlokuXalqçı PartiyasıAbbas Atamalıbəyovun əvəzinə22 dekabr 191927 aprel 1920<center>İqnatyev  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyasıSlavyan-Rus Cəmiyyəti 18 sentyabr 191927 aprel 1920<center>İlya Azareviç Janin  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyasıMuğan rusları19 fevral 192027 aprel 1920<center>İsak Nikitiç Xocayev  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Erməni fraksiyasıBakı və Gəncə erməniləri25 fevral 191915 may 191927 aprel 1920 Nizamnamə komissiyasının üzvü
 Qarabağ hadisələrini təhqiq edən komissiyanın üzvü<center>İsgəndər bəy Mirzə Əbdülhüseyn oğlu Axundov  (1862–1933)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#DCDCDC" |
|Bitərəflər fraksiyası
| rowspan="2" |Şamaxı Şəhər İdarəsi
| rowspan="2" |Sentyabr 1919
| rowspan="2" |18 sentaybr 1919
| rowspan="2" |27 aprel 1920
| rowspan="2" |
|-
| bgcolor="#A9524C" |
|İttihad fraksiyası
|-
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>İslam bəy Qəbulzadə (1879–1920)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920<center>Qara bəy Rəhim bəy oğlu Əliverdilər  (1879–1929)<center><center>120x120px|alt=<center>İttihad fraksiyasıŞuşa qəzasıAğdam Milli Şurası15 dekabr 191815 dekabr 191827 aprel 1920<center>Qara bəy İsmayıl ağa oğlu Qarabəyov  (1874–1953)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#A9524C" |
|İttihad fraksiyası
|Bakı Şəhər İdarəsi
| 7 dekabr 1918
| 15 dekabr 1918
|27 aprel 1920
|
 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Müdafiə komissiyasının üzvü
 Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü
 Nizamnamə komissiyasının üzvü 
 Xaricə göndəriləcək tələbələri seçmək üçün xüsusi komissiyanın üzvü
 Qarabağ hadisələrini təhqiq edən komissiyanın üzvü
|-
| rowspan="2" bgcolor="#E6E6FA" |<center>Qasım bəy Abbasqulu bəy oğlu Camalbəyov  (1881–1938)<center>
| rowspan="2" bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| rowspan="2" bgcolor="#FF0000" |
| rowspan="2" |<center>Sosialistlər fraksiyasıHümmət PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191826 may 1919  Tərtibat və ləvazim komissiyasının üzvü
 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvüHümmət Partiyası tərəfindən17 iyul 1919 17 iyul 1919 27 aprel 1920<center>Qazı Əhməd bəy Məhəmmədbəyov  (1889–1937)<center><center> 120x120px|alt= <center>Müsavat fraksiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Məclisi-Müəssisan seçkiləri üçün layihə komissiyasının üzvü
 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Nizamnamə komissiyası
 Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü
 Əli Bayramovun qətli istintaqı üzərində nəzarət üçün xüsusi komissiyanın üzvüİttihad fraksiyası<center>Qərib Kərimoğlu (1870–1926)<center><center>120x120px|alt=<center>Əhrar fraksiyasıNuxa qəzası15 dekabr 191815 dekabr 191811 mart 1920 Torpaq komissiyasının üzvü
 Fəhlə komssiyasının üzvü<center>Qriqori İvanoviç Sxakaya  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Milli azlıqlar fraksiyasıGürcü Milli Şurası15 dekabr 191825 may 1919 Tərtibat və ləvazim komissiyasının üzvü
 Fəhlə komissiyasının üzvü
 Məmləkətin məhsulatını hüsn istifadə komissiyasının üzvü
 Təshihiyyə komissiyasının üzvü<center>Qulamhüseyn bəy Kazımbəyov  (1889–1972)<center><center>120x120px|alt=|
|Fraksiyasız
| rowspan="2" |Lənkəran qəzası
| rowspan="2" |11 dekabr 1919
| rowspan="2" |
| rowspan="2" |27 aprel 1920
| rowspan="2" |
|-
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat Partiyası<center>Lorens Yakovleviç Kun  (1884–1942)<center><center>120x120px|alt=<center>Milli azlıqlar fraksiyasıAlman Milli Şurası15 dekabr 191815 dekabr 191827 aprel 1920 Torpaq komissiyasının üzvü<center>Lujov (?—?)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#00008B" |
|Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyası
|Slavyan-Rus Cəmiyyəti(Viktor Klenevskinin əvəzinə)
|Məlumat yoxdur.
|Məlumat yoxdur.
|27 aprel 1920
|
|-
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>Mehdi bəy Hacıbababəyov  (1871–1925)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" | <center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920Mehdi bəy Süleyman bəy oğlu Hacınski (1879–1941)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Parlamentin baş katibi 
 Parlamentin baş katibinin müavini 
 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Xaricə göndəriləcək tələbələri seçmək üçün xüsusi komissiyanın üzvüMəhəmməd Əli Əbdüləziz oğlu Rəsulzadə  (1882–1982)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıBoş qalan yerlərə 10 nömrəli siyahıdan əvəzetmə18 fevral 191927 aprel 1920Məhəmməd Əmin Axund Hacı Molla Ələkbər oğlu Rəsulzadə  (1884–1955)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center> Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920  Məclisi-Müəssisan seçkiləri üçün layihə komissiyasının sədri
 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Təshihiyyə komissiyasının üzvü
 Xaricə göndəriləcək tələbələri seçmək üçün xüsusi komissiyanın üzvü
 Torpaq komissiyasının üzvü
 Fəhlə komssiyasının üzvüMəhəmməd Məhərrəmov (1895–1982)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#FF0000" |
|<center>Sosialistlər fraksiyasıMüsəlman Sosialist BlokuMilli Şura7 dekabr 19188 may 1919  Etibarnamə komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü<center>Məmməd Yusif Hacıbaba oğlu Cəfərov  (1885–1935)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#007CC2" |
|Müsavat fraksiyası
|Milli Şura
| colspan="2" |7 dekabr 1918
|18 fevral 1919 
|
 Nizamnamə komissiyasının üzvü
|-
| bgcolor="#007CC2" |
|<center> Müsavat və bitərəflər fraksiyasıBitərəfYusifəli Əliyevin əvəzinə 10 nömrəli siyahı üzrə6 noyabr 191927 aprel 1920 Parlamentin sədrinin baş müavini Məmmədbağır Saleh oğlu Şeyxzamanlı  (1880–1920)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıBoş qalan yerlərə 10 nömrəli siyahıdan əvəzetmə18 fevral 191927 aprel 1920 Torpaq komissiyasının üzvüMəmmədhəsən Cəfərqulu oğlu Hacınski (1875–1931)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Tərtibat və ləvazimat komissiyasının sədri<center>Məmmədrza ağa Mənsur ağa oğlu Vəkilov  (1864–1944)<center><center>120x120px|alt=<center>Məlumat yoxdur.Milli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Müvəqqəti sədr 
 Təftiş komissiyasının üzvüMüsavat və bitərəflər fraksiyası<small>Müsavat Partiyası<center>Məşədi Səməd Həsənoğlu  (1885–?)<center><center>120x120px|alt=<center>FraksiyasızGəncə qəzası19 fevral 192027 aprel 1920Əhrar fraksiyası<center>Mixail Vinoqradov  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyasıSlavyan-Rus Cəmiyyəti15 dekabr 191815 dekabr 191828 oktyabr 1919 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Məmləkətin məhsulatını hüsn istifadə komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü<center>Mir Hidayət bəy Mir Adil oğlu Seyidov (1887–1919)<center><center>120x120px|alt=<center>Müsavat fraksiyasıMilli Şura7 dekabr 19185 fevral 1919<center>Mir Yaqub Mir Əbdüləziz oğlu Mehdiyev  (1891–1949)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#A9524C" |
|İttihad fraksiyası
|Milli Şura
| colspan="2" |7 dekabr 1918
|27 aprel 1920
|
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü
|-
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>Mirzə Cəlal Hacı Ələkbər oğlu Yusifzadə (1862–1931)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920<center>Mirzə Şəmsi oğlu Əsədullayev  (1875–1936)<center><center> 120x120px|alt= | bgcolor="#DCDCDC" |
|Bitərəflər fraksiyası
| rowspan="2" |Bakı Neft Mədənçiləri İttifaqı Qurultayı
| rowspan="2" |15 dekabr 1918
| rowspan="2" |15 dekabr 1918
| rowspan="2" |27 aprel 1920
| rowspan="2" |
|-
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıBitərəfMirzə Sadıq Səmih oğlu Axundzadə  (1895–1971)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center> Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıZəngəzur qəzası9 oktyabr 191910 noyabr 191927 aprel 1920<center>Moisey Arkadyeviç Quxman  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Milli azlıqlar fraksiyasıYəhudi Milli Şurası15 dekabr 191815 dekabr 191827 aprel 1920 Etibarnamə komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü<center>Muxtar İsmayıl oğlu Əfəndizadə  (1880–1975)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#C5E809" |
|Əhrar fraksiyası
|Ərəş qəzası
|17 mart 1919
|17 mart 1919
|27 aprel 1920
|
 Təshihiyyə komissiyasının üzvü
 Qanun layihəsi komissiyasınınun üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü
|-
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>Murtuza Axundzadə  (1877–1920)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center> 120x120px|alt= <center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center> Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıBakı vilayətiQuba şəhəri15 dekabr 191827 aprel 1920Musa bəy Hacı Məmmədhüseyn oğlu Rəfiyev (1888–1938)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıƏli Əsgər bəy Mahmudbəyovun əvəzinə(Milli Şura)26 dekabr 191827 aprel 1920 Müdafiə komissiyasının sədr əvəzi
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü (sədri)Mustafa Hacı Musa oğlu Mahmudov  (1878–1937)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Nizamnamə komissiyasının üzvü
 Təshihiyyə komissiyasının üzvüMustafa bəy Nadir ağa oğlu Vəkilov  (1896–1865)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıBoş qalan yerlərə 10 nömrəli siyahıdan əvəzetmə18 fevral 191927 aprel 1920 Təshihiyyə komissiyasının üzvü 
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü <center>Müseyib bəy Qəhrəman bəy oğlu Əxicanov  (1892–1920)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#007CC2" |
|Müsavat fraksiyası
|Milli Şura
| colspan="2" |7 dekabr 1918
|4 fevral 1919 
| rowspan="2" |
 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
|-
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıCavad qəzası27 sentyabr 191927 aprel 1920Nəriman bəy Həşim bəy oğlu Nərimanbəyli  (1889–1937)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center> Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura 7 dekabr 191827 aprel 1920 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü 
 Torpaq komissiyasının üzvü
 Təftiş komissiyasının üzvüNəsib bəy Yusif bəy oğlu Yusifbəyli  (1881–1920)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920<center>Poqos Çubaryan  (?—?)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#F2A800" |
|Erməni fraksiyası
| rowspan="2" |Erməni Milli Şuraları
| rowspan="2" |25 fevral 1919
| rowspan="2" |
| rowspan="2" |27 aprel 1920
| rowspan="2" |
 Fəhlə komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü
 Qarabağ hadisələrini təhqiq edən komissiyanın üzvü
|-
| bgcolor="#AA0000" |
|Daşnaksutyun fraksiyası
|-
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>Rəhim bəy Alı ağa oğlu Vəkilov (1898–1934)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Parlamentin müvəqqəti baş katibiRəşid bəy Axund Əbdüssəlam oğlu Axundzadə (1880–1940)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıSalyan şəhəri15 dekabr 19188 yanvar 191927 aprel 1920Rza bəy Ağabəyov  (?—?)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıGöyçay şəhəri7 aprel 191914 aprel 191927 aprel 1920 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü
 Təftiş komissiyasının üzvü
 Qanun layihəsi komitəsinin üzvüRza bəy Kərbəlayi Baba bəy oğlu Qaraşarlı  (1891–?)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#FF0000" |
|<center>Sosialistlər fraksiyasıMüsəlman Sosialist BlokuXalqçı PartiyasıMəlumat yoxdur.7 dekabr 191827 aprel 1920 Parlamentin baş katibi 
 Fəhlə komissiyasının üzvü
 Təshihiyyə komissiyasının üzvü
 Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü<center>Sadıq bəy Hacı İsmayıl oğlu Ağabəyzadə  (1865–1944)<center><center>120x120px|alt=<center>İttihad fraksiyasıGöyçay şəhəri15 dekabr 191815 dekabr 19184 fevral 1919  <center>Sergey Mixaylov  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyasıSlavyan-Rus Cəmiyyəti15 dekabr 191815 dekabr 19182 oktyabr 1919   Etibarnamə komissiyasının üzvü<center>Sergey Remizov  (?—?)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#00008B" |
|Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyası
|Slavyan-Rus Cəmiyyəti
| colspan="2"| 18 sentyabr 1919
|27 aprel 1920
|
 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Etibarnamə komissiyasının üzvü
|-
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>Səməd ağa Həsən oğlu Ağamalıoğlu (1867–1930)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#FF0000" |
|<center>Sosialistlər fraksiyasıHümmət PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Torpaq komissiyasının sədri
 "Əfv-ümumi" komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü<center>Səməd bəy Sadıx bəy oğlu Mehmandarov  (1856–1931)<center><center>120x120px|alt=<center>FraksiyasızLənkəran şəhəri18 oktyabr 191910 noyabr 191927 aprel 1920<center>Stanislav Stanislavoviç Vonsoviç  (1888–1937)<center><center> 120x120px|alt= <center>Milli azlıqlar fraksiyasıBakı Polyakları15 dekabr 191827 aprel 1920 Nizamnamə komissiyasının üzvü
 Məclisi-Müəssisan seçkiləri üçün layihə komissiyasının üzvü
 Qanun layihəsi komissiyasının katibi<center>Stepan Sergeyeviç Taqianosov  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Erməni fraksiyasıErməni Milli Şuraları 25 fevral 191927 aprel 1920 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü<center>Stepan Şahnazarov  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Erməni fraksiyasıErməni Milli Şuraları25 fevral 191927 aprel 1920<center>Strevutin (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyasıSlavyan-Rus Cəmiyyəti(Viktor Klenevskinin əvəzinə)26 fevral 192027 aprel 1920<center>Sultan Məcid Murtuzəli oğlu Qənizadə (1866–1938)<center><center>120x120px|alt=<center>İttihad fraksiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Parlamentin sədrinin ikinci müavini<center>Şaqen Şahnazarov  (?—?)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#F2A800" |
|Erməni fraksiyası
|Gəncə Erməni Milli Şurası(Şəki mahalı)
|25 dekabr 1919
|
|27 aprel 1920
|
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvü
|-
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>Şəfi bəy Mustafa bəy oğlu Rüstəmbəyli (1893–1960)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıMilli Şura7 dekabr 191827 aprel 1920 Etibarnamə komissiyasının sədri
 Tərtibat və ləvazim komissiyasının üzvü
 Qarabağ hadisələrini təhqiq edən komissiyanın üzvü<center>Teymur bəy Məhəmmədqulu bəy oğlu Makinski (1874–?)<center> alt=|89x89px <center>Bitərəflər fraksiyasıMilli Şura7 dekabr 19194 fevral 1919  Məclisi-Müəssisan seçkiləri üçün layihə komissiyasının üzvü<center>Vasili Arkadyeviç Kravçenko (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyasıSlavyan-Rus Cəmiyyəti15 dekabr 191815 dekabr 191827 aprel 1920 Tərtibat və ləvazim komissiyasının üzvü<center>Vasili Mixayloviç Kujim  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Milli azlıqlar fraksiyasıBakı Ukraynalıları Radası4 fevral 191927 aprel 1920 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü<center>Viktor Vinikoroviç Klenevski (1883—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyasıSlavyan-Rus Cəmiyyəti15 dekabr 19183 aprel 1919 Nizamnamə komissiyasının üzvüSlavyan-Rus Cəmiyyəti(Sergey Mixaylovun əvəzinə)16 oktyabr 191926 fevral 1920<center>Vladimir Aleksandroviç Bakradze  (?-?)<center><center>120x120px|alt=<center>FraksiyasızGürcü Milli Şurası(Qriqori Sxakayanın əvəzinə)25 may 191927 aprel 1920 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü
 Etibarnamə komissiyasının üzvüSosialistlər fraksiyası<center>Vladimir Konstantinoviç Ollonqren  (1867–1943)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#00008B" |
|Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyası
| rowspan="2" |Slavyan-Rus Cəmiyyəti
| rowspan="2" |15 dekabr 1918
| rowspan="2" |
| rowspan="2" |27 aprel 1920
| rowspan="2" |
|-
| bgcolor="#5FA365" |
|<center>Milli azlıqlar fraksiyası<center>Yervand Fadaeviç Taqianosov  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Erməni fraksiyasıErməni Milli Şuraları25 fevral 191927 aprel 1920 Məclisi-Müəssisan seçkiləri üçün layihə komissiyasının üzvü
 Sorğu komissiyasının üzvü
 Maliyyə və büdcə komissiyasının üzvüDaşnaksutyun fraksiyası <center>Yusif Əhmədzadə (?–1938)<center><center>120x120px|alt=| bgcolor="#DCDCDC" |
|Bitərəflər fraksiyası
| rowspan="2" | Milli Şura  (Bakı Ticarət və Sənayə İttifaqı)
| rowspan="2" |7 dekabr 1919
| rowspan="2" |15 dekabr 1919
| rowspan="2" |27 aprel 1920
| rowspan="2" |
 Məmləkətin məhsulatını hüsn istifadə komissiyasının üzvü
|-
| bgcolor="#007CC2" |
|<center>Müsavat və bitərəflər fraksiyasıBitərəfYusifəli Əliyev  (?—?)<center>
| bgcolor="#E6E6FA" |<center>120x120px|alt=<center>
| bgcolor="#007CC2" |
|<center> Müsavat və bitərəflər fraksiyasıMüsavat PartiyasıBoş qalan yerlərə 10 nömrəli siyahıdan əvəzetmə18 fevral 19196 noyabr 1919  Məmləkətin məhsulatını hüsn istifadə komissiyasının üzvü<center>Zaxarov  (?—?)<center><center>120x120px|alt=<center>Slavyan-Rus Cəmiyyəti fraksiyasıSlavyan-Rus Cəmiyyəti 18 sentyabr 191927 aprel 1920 Qanun layihəsi komissiyasının üzvü<center>Zeynal bəy Mirzə Həmid bəy oğlu Vəzirov (1854–1933)<center><center>120x120px|alt=<center>İttihad fraksiyasıŞuşa qəzası15 dekabr 19198 yanvar 191927 aprel 1920 Etibarnamə komissiyasının üzvü
 Məmləkətin məhsulatını hüsn istifadə komissiyasının üzvü

 Qeydlər 

 Mənbə 

 Ədəbiyyat 








 İstinadlar 

Kateqoriya:Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamenti
#
Kateqoriya:1918-ci ildə Azərbaycan
Kateqoriya:1919-cu ildə Azərbaycan
Kateqoriya:1920-ci ildə Azərbaycan