Etnosid

Etnosid ( — xalq və  — öldürürəm) —  xalqın özünəməxsus şüuru, milli kimliyini məhv etmək siyasəti.

Etnosid həm assimilyasiya siyasəti ilə, həm də köhnələrin (və ya onların bir hissəsinin) şəxsiyyətlərinin məhv edilməsi və ya dəyişdirilməsi yolu ilə yeni millətlərin formalaşması prosesində həyata keçirilə bilər.

Etnocidin qurbanı olmuş xalqlar ümumiyyətlə tarixi yaddaşını və ya bunun əhəmiyyətli bir hissəsini itirirlər, bəzi hallarda öz adlarını, dillərini, mədəniyyətlərini, dinlərini itirir və bunlarla əlaqəli olaraq tabe onları etnosidə məruz qoyan, məzlum mövqe tutur.

 Etimologiyası 
1943-cü ildə "Yunan sözü genos  (irq, tayfa) ve latin cide (cinayet)" birliyi olaraq soyqırımı icad edən dilçi və hüquqşünas Rafael Lemkin, Yunan sözünü istifadə edərək eyni konsepsiyanı təmsil edən alternativ forma olaraq Etnosid təklif etdi. Bununla birlikdə, soyqırım termini etnosiddən daha çox yayılmışdır.

 İstifadəsi 
Hələ 1933-cü ildə vəkil Rafael Lemkin soyqırımın mədəni bir komponentini təklif etdi və onu “mədəni soyqırım” adlandırdı. O vaxtdan bəri, bu termin mədəni irsin məhv edilməsinə etiraz olaraq istifadə edilən bir ifadə olaraq ritorik dəyər qazandı.

1948-ci il Soyqırımı Konvensiyasının inkişaf etdiriciləri bu terminin istifadəsini nəzərdən keçirdilər, lakin baxılmaqdan kənarlaşdırdılar . Soyqırımın qanuni tərifi, soyqırımın mahiyyətini göstərmir, sadəcə irqi, dini, etnik və ya milli qrupu məhv etmək məqsədilə məhv olmasıdır Lemkin, Raphael. Acts Constituting a General (Transnational) Danger Considered as Offences Against the Law of Nations  . Published 14 October 1933. Accessed 21 May 2007..

1994-cü il Birleşmiş Millətlərin Yerli İnsanların Hüquqlarına dair Bəyannaməsi layihəsinin 7-ci maddəsində həm “etnocid” sözü, həm də “mədəni soyqırımı” ifadəsi istifadə olunur, lakin mənalarını müəyyənləşdirmir. Məqalənin tamamında deyilir:

Yerli xalqların, aşağıdakıların qarşısının alınması və aradan qaldırılması da daxil olmaqla etnosidə və mədəni soyqırımına məruz qalmamaq üçün kollektiv və fərdi bir hüququ vardır.
məqsədi olan və ya ayrı-ayrı xalqlar kimi bütövlüyündən və ya mədəni dəyərlərindən və ya etnik kimliyindən məhrum olma ilə nəticələnən hər hansı bir hərəkət;
 onları torpaqlarından, ərazilərindən və ya ehtiyatlarından məhrum etmək məqsədi və ya təsiri ilə hər hansı bir hərəkət;
 Məqsəd və ya nəticəsi hüquqlarının hər hansı birinin pozulması və ya pozulması olan əhalinin hər hansı bir şəkildə köçürülməsi;
 qanunverici, inzibati və ya digər tədbirlərlə tətbiq olunan digər mədəniyyətlər və ya həyat tərzləri tərəfindən assimilyasiya və ya inteqrasiya şəklində;
 onlara qarşı yönəldilmiş hər cür təbliğat.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Yerli Xalqların Hüquqlarına dair Bəyannaməsi, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisi tərəfindən 13 sentyabr 2007-ci il tarixində BMT-nin Nyu-Yorkdakı Baş Qərargahındakı 62-ci iclasında qəbul edildi, ancaq məqalədə “mədəni soyqırım” deyil, yalnız “soyqırım” dan bəhs edildi. əks halda dəyişməzdir.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
Stein, Stuart D, Ethnocide
Ethnocide by Barbara Lukunka in the encyclopedia of mass violence 

Kateqoriya:Soyqırımı