Əhalinin qocalması

Əhalinin qocalması — əhali içərisində yaşlı şəxslərin (60 və ya 65 yaşdan yuxarı) payının artması. Əhalinin qocalması nəticəsində ölkədə işçi çatışmazlığı, özəl və dövlət pensiya fondlarının əlavə yüklənməsi, yaradıcı və enerjili fərdlərin azalması, iqtisadi artımda yavaşlama kimi bir sıra ciddi problemlər yaranırhttps://525.az/news - Yaşlanma problemi: çətinliklər və onların həlli yolları.İstifadə tarixi:06.05.2025.

Polyak demoqraf E. Rossetin şkalasına görə, ölkə əhalisinin sayında 60 və daha yuxarı yaşlı şəxslərin payı 8%-ə qədər olduqda – demoqrafik cavanlıq, 8–10% – qocalmanın başlanğıcı, 12% və daha çox – demoqrafik qocalmadır. Bu pay uşaqların və yaşlıların sayının artmasına nisbətən yeniyetmələrin sayının ləng artması, yəni ya doğum sayının azalması və ya yaşlıların ölümünün əskilməsinə, ya da bu iki amilin birgə təsiri nəticəsində arta bilər. Demək, təkrarlanma xarakterinin uzunmüddətli dəyişməsi əhalinin qocalmasının səbəbidir. 19 əsrin 60–70-ci illərindən başlayaraq iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ölkələrin əksəriyyətində doğum sayının uzunmüddətli azalması üzündən əhali çox qocalmışdır: bu ölkələrdə 60 və daha yuxarı yaşlı şəxslərin payı təqr. 16% təşkil edir. Yaşlı insanların payı 5–6% olan ölkələrdə əhali nisbətən cavandır. Əhalinin qocalmasına ayrı-ayrı yaş qruplarına müxtəlif dərəcədə təsir edən miqrasiya da səbəb ola bilər. Məsələn, gənclərin kənddən şəhərə miqrasiyası kənd əhalisinin qocalması ilə nəticələnir. Əhalinin qocalmasının sosial-iqtisadi baxımdan yekunları, əsasən, əmək qabiliyyəti olan hər nəfərə düşən pensiya yaşlı şəxslərin sayının artması ilə əlaqədardır.

 Dünyada demoqrafik qocalma 
Yaşlanma fenomeni qlobaldır, lakin sürəti və intensivliyi həm inkişaf etmiş, həm də inkişaf etməkdə olan ölkələrdə fərqli ölkələrdə fərqlidir. Avropa və Yaponiyada əhali Şimali Amerikadakından xeyli qədimdir, Almaniya, İtaliya və İspaniyada əhalinin yaşlanma ritmləri Fransa və İngiltərə (Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya) ilə müqayisədə daha qabarıqdır. Rusiya Federasiyası, Belarusiya və digər MDB ölkələri yaşlanma dinamikası baxımından çox oxşardırlar.
+ BMT-nin proqnozuna görə 2000 və 2050-ci illərdə 60 yaşdan yuxarı əhalinin payı,% Ölkə 2000 il  2050 ilAvbstraliya16.328.2Avstriya20.741.0Azərbaycan10.532.1Albaniya9.024.6Əlcəzair6.022.2Anqola4.55.2Argentina13.323.4Ermənistan13.239.5Əfqanıstan4.77.7Bohem adaları8.023.5Banqladeş4.916.0Barbados13.435.4Bəhreyn4.724.9Beliz6.021.7Belarus18.935.8Belçika22.135.5Benin4.28.9Bolqarıstan21.738.6Boliviya6.216.4Bosniya və Herseqovina14.937.7Botsvana4.511.9Braziliya7.823.6Bruney5.123.8Burkina Faso4.86.5Burundi4.36.8Butan6.512.2Vanuatu5.013.9Böyük Britaniya20.634.0Esvatini5.39.1Macarıstan19.736.2Venesuela6.621.4Şərqi Timur4.718.0Vyetnam7.523.5Qabon8.79.3Haiti5.615.6Hayana6.931.0Qambiya5.212.0Qana5.114.7Qvadelupa12.731.2Qvatemala5.314.4Qvineya4.49.6Qvineya Bisau5.67.9Almaniya23.238.1Honduras5.116.4Honkonq14.335.4Yunanıstan23.440.7Gürcüstan18.735.8Guam8.415.9Daniya20.031.8Konqo Demokratik Respublikası4.56.2Cibuti5.55.8Dominikan Respublikası6.620.7Misir6.320.8Zambiya4.57.9Qərbi Saxara7.715.9Zimbabve4.711.3İsrail13.224.8Hindistan7.620.6İndoneziya7.622.3İordaniya4.515.6İraq4.615.1İran5.221.7İrlandiya15.227.6İslandiya15.129.5İspaniya21.844.1İtaliya24.142.3Yəmən3.65.3Kabo-Verde6.519.6Qazaxıstan11.225.4Kamboca4.411.7Kamerun5.611.2Kanada16.730.5Qatar3.120.7Keniya4.213.0Kipr15.729.9Qırğızıstan9.022.3Çin10.129.9Koreya Xalq Demokratik Respublikası10.022.4Kolumbiya6.921.5Komor adaları4.212.2Konqo5.16.9Kosta-Rika7.522.3Kotdivuar5.012.4Kuba13.734.0Küveyt4.425.7Laos5.613.3Latviya20.937.5Lesoto6.59.5Liberiya4.56.7Livan8.525.4Liviya5.521.1Litva18.637.3Lüksemburq19.425.2Mavritaniya4.78.9Mavritaniya9.026.1Madaqaskar4.79.3Makao9.738.5Makedoniya14.433.8Malavi4.66.6Malayziya6.620.8Mali5.77.0Maldiv adaları5.312.1Malta17.033.6Marokko6.420.6Martinika15.032.6Meksika6.924.4Mozambik5.17.8Moldaviya13.732.5Monqolustan5.623.1Myanma6.821.6Namibiya5.611.1Nepal5.912.4Niger3.35.0Nigeriya4.810.3Niderland Antil adaları11.626.8Niderland18.332.8Nikaraqua4.616.1Yeni Zelandiya15.629.3Yeni Kaledoniya8.222.6Norveç19.632.3BƏƏ5.126.7Oman4.210.5Pakistan5.812.4Fələstin4.99.9Panama8.124.4Papua — Новая Гвинея4.112.1Paraqvay5.316.0Peru7.222.4Polşa16.635.6Portuqaliya20.835.7Puerto-Riko14.327.9Koreya Respublikası11.033.2Reyunyon9.926.5Rusiya Federasiyası18.537.2Ruanda 4.29.0Rumıniya18.834.2Salvador7.220.6Samoa6.814.7Səudiyyə Ərəbistanı4.812.9Seneqal4.211.0Sent-Lüsiya7.822.0Sinqapur10.635.0Suriya4.718.0Slovakiya15.436.8Sloveniya19.242.4Solomon adaları4.210.8Somali3.95.7Sudan5.514.4Surinam8.129.4ABŞ16.126.9Syerro-Leone4.86.8Tacikistan6.821.0Tayland8.127.1Tanzaniya4.011.0Toqo4.910.1Trinidad və Tobaqo9.633.3Tunis8.424.6Türkmənistan6.519.9Türkiyə8.423.0Uqanda3.85.7Özbəkistan7.122.3Ukrayna20.538.1Uruqvay17.224.9Fici5.723.3Filippin5.519.5Finlandiya19.934.4Fransa20.532.7Fransız Qvianası6.414.3Fransız Polineziyası6.823.2Xorvatiya20.230.8MAR6.19.4Çad4.96.8Çexiya18.440.1Çili10.223.5İsveçrə21.338.9İsveç22.437.7Şri-Lanka9.327.6Ekvador6.921.9Ekvatorial Qvineya6.08.6Eritreya4.710.0Estoniya20.235.9Əlcəzair4.76.6CAR5.713.7Yuqoslaviya18.332.5Yamayka9.624.0Yaponiya23.242.3

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 
 Новоселова С.В., Денисенко М.Б. Основы демографии. Пособие для государственных служащих. Под общей редакцией Лапиной С.В. Минск "Альтиора- Живые краски", 2012.
 Вопросы Статистики. Научно-информационный журнал. 11/2012. Стр. 44–49.

Kateqoriya:Əhali iqtisadiyyatı