Regional və ya Azlıqların Dilləri üçün Avropa Xartiyası

Regional və ya Azlıqların Dilləri üçün Avropa Xartiyası  (, )  — 5 noyabr 1992-ci ildə Strasburqda ingilis və fransız dillərində qəbul edilmiş, hər iki mətn eyni dərəcədə orijinaldır və bir nüsxədə Avropa Şurasının arxivinə qoyulur. Avropa Şurasının Baş Katibi Xartiyanın nüsxələrini Avropa Şurasının hər bir üzv dövlətinə və bu Xartiyaya qoşulmağa dəvət olunmuş hər hansı bir dövlətə göndərir.

 Xartiyanın məzmunu 
Preambula.

I hissə  — Ümumi müddəalar. Təriflər və s.

II hissə — "2-ci maddənin 1-ci bəndinə uyğun olaraq həyata keçirilən məqsəd və prinsiplər". Bu hissədə tərəflərin ərazilərindəki bütün regional və ya azlıq dillərinə tətbiq etməyi öhdələrinə götürdükləri ümumi müddəalar yer alır.

III hissə  — “2-ci maddənin 2-ci bəndinə uyğun olaraq regional və ya azlıqların dillərinin ictimai həyatda istifadəsini təşviq etmək üçün tədbirlər”. Tərəflərin ən azı müvafiq tərəfin müəyyənləşdirdiyi hər dilə münasibətdə tətbiq etməyi öhdələrinə götürdükləri xüsusi öhdəliklər.

IV hissə  — "nizamnamənin tətbiqi". Tərəflərin Nizamnaməyə uyğunluğuna dair dövri ictimai hesabatların təqdim edilməsi və qiymətləndirilməsi qaydaları.

V hissə — “Yekun müddəalar”. İmza, ratifikasiya, qəbul və ya təsdiq, qüvvəyə minmə, Nizamnamənin ləğvi, ona qoşulma və qeydlər.

 Regional dillər üçün plank norması 
Bir dil müəyyən bir bölgədə danışanların% 2 ilə% 10 arasında istifadə olunursa, o zaman regional status qazanır.

 Avropada regional dillərin siyahısı 

 Alban dili 
 Erməni dili 
 Asoru dili 
 Bask dili 
 Başqırd dili 
 Belarus dili  
 Bolqar dili 
 Macar dili 
 Yuxarı sorb dili
 Şərqi friz dili
 Yunan dili  
 Dan dili
 İdiş dili  
 İrland dili 
 İtalyan dili 
 Karel dili 
 Kaşub dili
 Kven dili 
 Kipr-ərəb dili 
 Kürd dili 
 Litva dili 
 Makedon dili
 Meyankieli 
 Alman dili 
 Aşağı sorb dili
 Aşağı alman dili
 Polyak dili 
 Rusin dili
 Rus dili  
 Saam dili 
 Şimali friz dili
 Serb dili
 Slovak dili 
 Sloven dili 
 Tatar dili
 Türk dili
 Ukrayn dili
 Fin dili 
 Xorvat dili 
 Qaraçı dili 
 Monteneqro dili
 Çex dili 
 İsveç dili

 Problemlər və ziddiyyətlər 
Xartiyanın imzalanması və təsdiqlənməsi dil siyasəti ənənəvi olaraq vahid xarakterə sahib olan Fransadakı siyasi qarşıdurmaların mövzusu idi. Xartiyanı Fransa tərəfindən Lionel Jospen hökuməti dövründə imzalamışdı, ancaq Konstitusiya Şurası bunun konstitusiyaya zidd müddəalar içərisində olduğunu düşünmüşdü Décision n° 99-412 DC du 15 juin 1999 , buna görə nizamnamə təsdiqlənməmişdir. 2011-ci ildə regional dillər də daxil olmaqla konstitusiyaya bir sıra düzəlişlər edildikdən sonra gələcək Fransa Prezidenti F.Holland nizamnamə məsələsini parlamentdə müzakirə edəcəyinə söz verdiSeptember 14-15, 2011: French presidency candidate François Hollande on regional languages . 2015-ci ildə Fransa Dövlət Şurası, Xartiyanı təsdiqləyən qanun layihəsini rədd etdiyi bir məsləhətçi rəy verdi. Ratification de la Charte européenne des langues régionales ou minoritaires  Slovakiyada, ratifikasiya səviyyəsi Macarların kompakt yaşayış bölgələri üçün% 20, ölkənin Macar azlığı nümayəndələrinin tələb etdiyi kimi% 10 idi.

AŞPA 2007-ci ildə Yunanıstan, İrlandiya və Latviyanı imzalamağa və təsdiqləməyə, İslandiya, Malta və İtaliyanı da xartiyanı təsdiqləməyə çağırdı.

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 
 Nəzəriyyədən praktikaya. Regional və Azlıq Dilləri üçün Avropa Xartiyası. 2003. ISBN 978-92-871-5045-5
 Европейская языковая Хартия и Россия / Под ред. С.В. Соколовского и В.А. Тишкова / Исследования по прикладной и неотложной этнологии — М.: ИЭА РАН, 2010 — вып. 218. ISBN 978-5-4211-0030-0

 Xarici keçidlər 
 Xartiyanın mətni
 Avropa Şurasının veb saytı
 Bölgə və ya azlıq dilləri və onların regional və ya azlıq dilləri üçün Avropa Xartiyasına üzv dövlətlər
 Rusiyanın Regional və ya Azlıqların Dilləri üzrə Avropa Xartiyasını təsdiqləməsi məsələsində  M., Dövlət Duması Ofisi, 2010
 Rusiya Federasiyası tərəfindən Regional və ya Azlıqların Dilləri üzrə Avropa Xartiyasının təsdiqlənməsinin regional aspekti  M., Dövlət Dumasının Ofisi, 2010
 Mustafina D. N. Rusiya Federasiyasındakı Regional və Azlıqların Dilləri üzrə Avropa Xartiyasının təsdiq edilməsinin hazırlanması haqqında Çelyabinsk Dövlət Universitetinin İzahatı 2011 No 14
 Avropa Şurası Baş Katibinin Xartiyanın icrası ilə bağlı məruzələri:
İzahat 13436 (3 mart 2014)
İzahat 13993 (2 mart 2016)

Kateqoriya:Ukraynanın müqavilələri
Kateqoriya:Dil siyasəti
Kateqoriya:Avropa Şurasının konvensiyaları