Natrium peroksid

Natrium peroksid -  Na2 O2 formullu qeyri-üzvi birləşmədir. Bu sarımtıl birləşmə artıq oksigenlə alovlanan natriumun birləşməsidir. Güclü bir əsasi birləşmədir. Bu metal peroksidin də daxil olması ilə bir neçə hidrat və peroksidrat da mövcuddur:
Na2O2•2H2O2•4H2O, Na2O2•2H2O, Na2O2•2H2O2, və Na2O2•8H2O.
Hazırlanması sadə olan oktahidrat susuz birləşmədən fərqli olaraq ağ rəngdədir.

 Xassələri 

Natrium peroksid altıbucaqlı simmetriya ilə kristallaşır. 512 °C-də qızdırıldıqda altıbucaqlı forma naməlum simmetriya fazasına keçid edir. 657 °C qaynama nöqtəsindən yüksək qızdırıldıqda, birləşmə Na2O-ya ayrılır və sərbəst  O2 ayrılır.

 2 Na2O2 → 2 Na2O + O2

 Alınması 

Oktahidrat natrium hidroksidin hidrogen peroksidlə reaksiyası ilə istehsal olunur.
Natrium peroksid, natrium metalının  oksigenlə 130-200 °C-də reaksiyaya  daxil olması ilə geniş miqyasda alına bilər ki, bu da ayrı bir mərhələdə oksigenin alınmasında istifadə olunan natrium oksidin alınmasında istifadə olunur:
 4 Na + O2 → 2 Na2O
 2 Na2O + O2 → 2 Na2O2
Ozon qazının bir platin və ya palladium borusunun içərisindəki qatı natrium yodid üzərindən keçməsi ilə də istehsal edilə bilər. Ozon natriumu oksidləşdirərək natrium peroksid əmələ gətirir. Yod yumşaq isitmə ilə sublimasiya edilə bilər. Platin və ya palladium reaksiyada katalizator kimi iştirak edir və natrium peroksidin hücumuna məruz qalmır.

 Tətbiqi 

Natrium peroksidin hidrolizə uğraması ilə natrium hidroksid və hidrogen peroksid alınır.
 Na2O2 + 2 H2O → 2 NaOH + H2O2

Natrium peroksid, kağız və parça istehsalı, ağac kütləsini ağartmaq üçün istifadə edilir. Hal-hazırda əsasən ixtisaslaşmış laboratoriya işləri üçün, məsələn, mineralların müxtəlif filizlərdən ayrılması üçün istifadə olunur. Natrium peroksidə Solozone və Flocool sənaye adları ilə də rast gəlinə bilər. Kimya preparatlarında natrium peroksid oksidləşdirici maddə kimi istifadə olunur. O, oksigen və natrium karbonat istehsal etmək üçün karbon qazı ilə reaksiyaya daxil olaraq oksigen mənbəyi kimi də istifadə olunur:

 2 Na2O2 + 2 CO2 → 2 Na2CO3 + O2

Beləliklə, sualtı qayıqlarında və s. xüsusilə faydalıdır. Litium peroksidin də  oxşar istifadəsi var.

 İstinadlar 
 Jump up to:a b Zumdahl, Steven S. (2009). Chemical Principles 6th Ed. Houghton Mifflin Company. p. A23. ISBN 978-0-618-94690-7.
 http://www.nmsu.edu/safety/programs/chem_safety/NFPA-ratingS-Z.htm 
 Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1984). Chemistry of the Elements. Oxford: Pergamon Press. p. 98. ISBN 978-0-08-022057-4.^ Harald Jakob, Stefan Leininger, Thomas Lehmann, Sylvia Jacobi, Sven Gutewort "Peroxo Compounds, Inorganic" Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, 2007, Wiley-VCH, Weinheim. doi:10.1002/14356007.a19_177.pub2.
 Jump up to:a b R. A. Penneman (1950). "Potassium Sodium Peroxide 8-Hydrate". Inorg. Synth. 3: 1–4. doi:10.1002/9780470132340.ch1.
 Tallman, R. L.; Margrave, J. L.; Bailey, S. W. (1957). "The Crystal Structure Of Sodium Peroxide". J. Am. Chem. Soc. 79 (11): 2979–80. doi:10.1021/ja01568a087.
 Jump up to:a b c Macintyre, J. E., ed. Dictionary of Inorganic Compounds, Chapman & Hall: 1992.
 Jump up to:a b Lewis, R. J. Sax's Dangerous Properties of Industrial Materials, 10th ed., John Wiley & Sons, Inc.: 2000.
 Jump up to:a b E. Dönges "Lithium and Sodium Peroxides" in Handbook of Preparative Inorganic Chemistry, 2nd Ed. Edited by G. Brauer, Academic Press, 1963, NY. Vol. 1. p. 979.

 Xarici link 
 International Chemical Safety Card 1606

Kateqoriya:Peroksidlər
Kateqoriya:Natrium birləşmələri