Aişə Bibi (türbə)

Aişə Bibi () ― Tarazın qərbində, Aişə Bibi kəndində yerləşən, zadəgan bir qadına aid XI—XII əsrə aid türbə. Tikili yerli əhali arasında sevgi və sədaqət abidəsi olaraq məşhurlaşmışdır.

 Dizayn 
Rəvayətə görə, məqbərə Qaraxanilər sülaləsinin hökmdarı tərəfindən sufi şairi Xakim-Atanın qızı, gözəl nişanlısı Aişə Bibi üçün tikilmişdir. Türbənin memarlıq formaları və bəzəkləri incə krujeva xatırladır. Bütün bina 60 müxtəlif çiçəkli həndəsi naxış və xəttatlıqdan istifadə edilərək oyulmuş terrakota plitələrlə örtülmüşdür.Kervan 2002 Aişə Bibi türbəsi üslub baxımından Buxaradakı Samani türbəsinin davamçılarındandır.Kervan, 2002

 Abidə 
Aişə Bibi daha böyük bir kompleksin bir hissəsidir. Tikilidən on metr məsafədə Babacı Xatun ("müdrik kraliça") adlı ikinci bir məqbərə, yolun qarşı tərəfində isə müqəddəsləşdirilmiş əhəng daşı mağarası var. Kompleks qərbdən Taraz vahəsinə baxan silsilədə yerləşir.

 Tipologiya 
Məqbərənin bütün səthi İslam memarlığına xas kütləsizlik illüziyası yaratmağa kömək edən terrakota panelləri ilə örtülmüşdür. Küncdəki sütunlar Soqdianadan əvvəlki İslam memarlığında da geniş istifadə olunduğu kimi taxta sütunlardan sonra formalaşır. Hər sütunun büzülmə nöqtəsində xətt var. Bu sütunlar ümumilikdə Aişənin və sevginin gözəlliyini təsvir edirlər. 

 Materiallar 
Həm orijinal, həm də bərpa olunmuş türbəyə kərpic hazırlamaq üçün sauran gilindən istifadə edilmişdir.Lebedev, 2002

 Tarix 
Abidə orta əsrlərdən bəri hörmətə layiq görülmüşdür. Burada Taraz vadisindən olan yerli qadınlar hələ də uşaqlar və xoşbəxt bir ailə üçün dua edirlər. Tarazda yeni evlənənlərin ölmüş sevgililər tərəfindən xeyir-dua alması adətdir. Mərasimdən sonra toy ziyafəti Qaraxaninin Tarazlı nişanlısının vəfat etdiyi yerə qədər gəlir. Səfər Tarazdakı Qaraxani türbəsindən başlayır və Aişə Bibi məqbərəsində sona çatır. Gəlin və bəy ölən sevgililərə ehtiram göstərir və xeyir-dua diləyirlər.

Rus arxeoloq V.V.Bartold 1893-cü ildə dağıntıları qeydə alan və tədqiq edən ilk alimdir.keravan, 2005 Sovet İttifaqı abidəni qorumaq üçün qoruyucu bir şüşə qabıq düzəltmiş (c 1960) və buradan Tarazdakı tələbələrin təhsili və turizmi üçün istifadə etmişdir. 2002-ci ildə Qazaxıstan Respublikası Aişə Bibi türbəsinin bərpası üçün Nişan Rametoya pul vermiş və ətrafında park infrastrukturu qurmuşdur.Lebedev, 2002 

 Mədəniyyətdə 
1856-cı ildə Çokan Vəlixanov türbəni öz əsərində təsvir etmişdir.

 Qalereya 

 Həmçinin bax 

 İsmayıl Samani Türbəsi

 Mənbə 

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 





 Əlavə oxu 


Kateqoriya:Mərkəzi Asiya
Kateqoriya:Cambul vilayəti
Kateqoriya:XI əsrdə tamamlanmış tikililər
Kateqoriya:Qazaxıstan mavzoleyləri
Kateqoriya:İslam memarlığı