Akim Cemilyev

Akim Əbdürrəhman oğlu Cemilyev (; ) — Krım Tatar xoreoqrafı, rəqqası və ictimai xadimi. Krım tatarların milli hərəkatının fəal üzvü. Böyük Vətən müharibəsi iştirakşısı. Ukraynanın əməkdar artisti (1994).
 Həyatı 
9 may 1918-ci ildə Küçük-Uzən kəndində anadan olub. 1933-cü ildə atası, kənd sovetinin sədri, Simferopolda Qujtransportun müdiri vəzifəsinə gətirildi. Akim fabrik məktəbinə daxil oldu və eyni zamanda istehlakçı kooperasiya klubunun rəqs ansamblına qoşuldu. Müasir krım tatar xoreoqrafiyasının banisi Hüseyn Baqqalın şagirdi olub.

1936-cı ildə Krım Tatar Opera və Balet Teatrının Krım Dövlət Rəqs Ansamblının solisti oldu. Krım tatar rəqsləri - "Ağır-ava", "Çoban-oyunu", "Haitarma" və SSRİ-nin müxtəlif xalqlarının rəqslərini ifa etmişdir. Moskvada SSRİ xalqlarının yaradıcılıq festivalının laureatı (1938) olmuşdur. Krımın Yalta Şərq Rəqs Ansamblında, Krım Dram Teatrında və Opera və Balet Teatrında rəqs etmişdir.

1940-cı ildə orduya çağırıldı. Böyük Vətən müharibəsi illərində artilleriya qoşunlarında topçu kimi xidmət etmişdir. Baş çavuş rütbəsinə yüksəlmişdir. Stalinqrad və Kursk döyüşlərində iştirak etmişdir. Belqorod, Xarkov, Aleksandriya və Kirovoqradı azad edib. Viktor Qudimenko və Nusret Şabanovla birlikdə 1945-ci ilin sentyabrında Praqa Luzern Teatrında qələbə konsertini hazırlayıb. 1946-cı ilin yazında ordudan tərxis olundu, həyat yoldaşının tibb bacısı olduğu Qorlivkaya getdi.

Onunla birlikdə 1944-cü ildə qohumlarının deportasiya edildiyi Özbəkistan SSR-in Yanqıyol şəhərinə köçdü. Yanqıyol Daşkənd Regional Teatrının solisti işləmişdir. Şəhərin yağ və pambıq emalı zavodlarında həvəskar sənət qruplarının yaradılmasında iştirak etmişdir.

1956-cı ildə 1976-cı ildən bəri baletmeysteri olduğu Daşkənd dövlət "Qaytarma" ansamblında işləməyə başladı. 1980-ci ildə Novorossiyskə köçdü və burada Krım tatar rəqslərini ifa edən bir ansambl yaratdı. Qaytarma ansamblı kitabının müəllifidir.. Автор книги «Танцы ансамбля „Хайтарма“» (1984)

Akim Cemilyev Krım Tatar milli hərəkatının işində aktiv fəaliyyət göstərmişdir. 1988-ci ildə uzun mübarizədən sonra Simferopola qayıtmağa müvəffəq olmuşdur. 1989-1993-cü illərdə Cəmilyev Krım Tatar Akademik Musiqi və Dram Teatrıda baletmeyster kimi çalışmışdır.

Akim Cemilyev 11 dekabr 2001-ci ildə Simferopolda vəfat etmişdir. Vəsiyyətinə uyğun elə orda da dəfn edilmişdir.

 Mükafatları və fəxri adları 
 "İgidliyə görə" medalı (1942)
 "Qırmızı Ulduz" ordeni (1943)
 "Döyüş xidmətlərinə görə" medalı (1945)
 "Vətən müharibəsi" ordeni (1986)
 Ukraynanın əməkdar artisti (1994)
 Xatirəsi 
26 May 2013-cü ildə Maloreçenski kənd sovetinin iclasının qərarı ilə Cemilyevin doğma kəndində onun şərəfinə xatirə abidəsi qoyuldu..

2018-ci ildə Cemilyevin yüz illiyi şərəfinə, Krım Tatar Akademik Musiqi və Dram Teatrında onun xatirəsinə yaradıcılıq gecəsi keçirildi. 2019-cu ildə Millet TV kanalı Sapun-dağda Cemilyevin tank üzərində rəqs etdiyini göstərən bir epizod çəkdi. Akim Cemilyevin oğlu tərəfindən təhvil verilən arxivi Krım Tatar Mədəni və Tarixi İrs Muzeyində saxlanılır.

 Ailəsi 
Oğlu - Eldar Akim oğlu Cemilyev.

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 
 Урсу Д. П. Деятели крымскотатарской культуры (1921—1944 гг.), с. 112—113
 Кулик О. Нездоланний Аким // Урядовий кур’єр. — 2004. — 17 квітня. — С. 8-9.
 Усеинова Гульнара. Он сотворял чарующие танцы // Голос Крыма (2008).
 Xarici keçidlər 
 65 лет в ритме танца. Аким Джемилев
 Вспоминая Акима Джемилева…
 Аким Джемилев: жизнь в ритме танца
 Хайтарма сержанта Джемилева

Kateqoriya:2-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:Krım tatarları mədəniyyəti
Kateqoriya:Krım tatarların milli hərəkatı
Kateqoriya:SSRİ xoreoqrafları
Kateqoriya:SSRİ rəqqasları