İrandakı ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Elm, Təhsil və Mədəniyyət üzrə ixtisaslaşmış qurumu (UNESCO) Ümumdünya irsi sahələri, 1972-ci ildə qurulan UNESCO-nun Dünya Mədəniyyət Mirasları siyahısında təsvir edildiyi kimi mədəni və ya təbii irs üçün vacib yerlərdir. İran tarixi məkanlarını siyahıya daxil etmək üçün, konvensiyanı 26 fevral 1975-ci ildə qəbul etdi. 2019-cu ilə qədər, İranın iyirmi dörd mədəni və təbii irsi bu siyahıya daxil edilmişdir.

İranda siyahıya alınan ilk üç yer İsfahan Nəqşi Cahan meydanı, Persepolis və Çoğa Zənbil, 1979-cu ildə Fransa, Parisdə təşkil edilən Ümumdünya irsi komitəsinin 3-cü iclasında siyahıya alındı. 2003-cü ildə isə bu siyahıya Təxti Süleyman arxeoloji abidəsi əlavə olundu. Ən son əlavə 2019-cu ildə edilmiş Xəzəryanı Hirkan meşələri idi.

Yazılan ərazilərə əlavə olaraq, İran da təxmini siyahısında 50-dən çox mədəni irsi sadalayır.

 Dünya irsi əraziləri 
Cədvəl müvafiq sütunun üstündəki hissəsini vuraraq sütuna ; yer, sahə və il sütunları üçün alfasayısal olaraq; yer sütunu üçün tərəf dövlət tərəfindən; və kriteriyalar sütunu üçün meyarlar növünə görə sıralanır. Transsərhəd ərazilər aşağıda sıralanır.
 Ərazi; Ümumdünya irsi komitəsinin rəsmi təyinatına görə adlandırılmışdır
 Yer; şəhər, regional və ya əyalət səviyyəsində və coğrafi koordinatlar
 Kriteriya; Ümumdünya irsi komitəsi tərəfindən təyin olunduğu kimi
 Sahə; hektar və akr ilə. Mövcud, bufer zonasının ölçüsü də qeyd edilmişdir. Dəyər çatışmazlığı UNESCO tərəfindən heç bir məlumatın yayımlanmadığını nəzərdə tutur
 İl; bu müddət ərzində ərazi Ümumdünya İrs siyahısına daxil edildi.
 Təsviri; ərazi haqqında qısa məlumat,siyahıya nə üçün daxil edilməsi səbəbləri ilə
ƏraziŞəkilYerKriteriyaSahəsi
Hektar (akr)İlTəsviriİranın erməni monastır cəmiyyətileft|frameless|164x164pxQərbi Azərbaycan ostanıMədəni:IrnArm
(ii)(iii)(vi)2008Bəm qalası150x150pxKirman ostanıMədəni:IrnBam
(ii)(iii)(iv)(v)—2004Bisütun kitabəsi150x150pxKirman ostanıMədəni:IrnBis
(ii)(iii)2006Məymənd150x150pxKirman ostanıMədəni:IrnCul
(v)2015Kabus abidəsiframeless|150x150pxGülüstan ostanıMədəni:IrnGon
(i)(ii)(iii)(iv)2012Gülüstan sarayı (Tehran)150x150pxTehranMədəni:IrnGon
(ii)(iii)(iv)2013Dəşti-Lüt150x150pxKirman ostanı və Sistan və Bəlucistan ostanıTəbii:IrnLut
(vii)(viii)2016Fars ostanındakı Sasani imperiyasına aid  şəhər qalıqları (Bişapur, Firuzabad, Sərvistan)frameless|150x150pxFars ostanıMədəni:IrnThePerQan
(ii)(iii)(v)2018İsfahanın Cümə Məscidi150x150pxİsfahan, İsfahan ostanıMədəni:IrnMas
(ii)2012Nəqşi Cahan meydanı150x150pxİsfahan, İsfahan ostanıMədəni:IrnMei
(i)(v)(vi)—1979Pasarqad150x150pxFars ostanıMədəni:IrnPas
(i)(ii)(iii)(iv)2004Persepolis150x150pxFars ostanıMədəni:IrnPer
(i)(iii)(vi)1979Şəhr-i Suxtelink=https://commons.wikimedia.org/wiki/Fayl:کاخ_سوخته_شهر_سوحته.jpg|150x150pxSistan və Bəlucistan ostanıMədəni:IrnPer
(ii)(iii)(iv)2014Şeyx Səfi kompleksi150x150pxƏrdəbil ostanıMədəni:IrnShe
(i)(ii)(iv)2010Şüştər Tarixi Su Sistemi150x150pxXuzistan ostanıMədəni:IrnShu
(i)(ii)(v)2009Sultaniyə150x150pxZəncan ostanıMədəni:IrnSha
(ii)(iii)(iv)2005Susa150x150pxXuzistan ostanıMədəni:IrnSus
(i)(ii)(iii)(iv)2015Təbriz bazarı150x150pxŞərqi Azərbaycan ostanıMədəni:IrnTab
(ii)(iii)(iv)2010Təxti Süleyman150x150pxQərbi Azərbaycan ostanıMədəni:IrnTak
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)2003Çoğa Zənbil150x150pxXuzistan ostanıMədəni:IrnTch
(iii)(iv)—1979İran bağları150x150pxBir çox ostanda: (Fars ostanı, Kirman ostanı, Rəzəvi Xorasan ostanı, Yəzd ostanı, Mazandaran ostanı və  İsfahan ostanı)Mədəni:IrnThePerGar
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)2011Kəhriz150x150pxRəzəvi Xorasan ostanı, Cənubi Xorasan ostanı, Yəzd ostanı, Kirman ostanı, Mərkəzi ostanı və İsfahan ostanıMədəni:IrnThePerQan
(iii)(iv)—2016Yəzd150x150pxYəzd, Yəzd ostanıMədəni:IrnThePerQan
(iii)(v)2017Xəzərsahili qarışıq Hirkan meşələri150x150pxGülüstan ostanı, Mazandaran ostanı və Gilan ostanıTəbii:IrnHyr
(ix)2019Hirkan meşələri, İranın üç ostanının bəzi bölgələrini əhatə etmişdir: Gülüstan ostanı: Qarqan düzünün cənub və cənub-qərb bölgələrinin, eyni zamanda şərq bölgələrinin bir hissəsi Hirkan meşələri ilə əhatə olunmuşdur..

 İlkin siyahı 
Dünya İrsi siyahısına daxil edilmiş ərazilərə əlavə olaraq üzv dövlətlər namizədlik üçün düşünə biləcəkləri yerlərin siyahısını da verə bilərlər. Dünya İrsi siyahısına namizəd olan ərazi,yalnız əvvəlcədən siyahıda göstərildiyi təqdirdə qəbul edilir. 2018-ci ilin fevral ayına qədər, İran, ehtimal olunan siyahısında əlli altı ərazini siyahıya almışdır:
AdŞəkilYerKateqoriya
Kriteriya

İstinadTarixƏlisədr mağarasıframelessHəmədan ostanıTəbii
(vii)(viii)(ix)

522009/08/2007Qaradağ vilayətiframelessAzərbaycan ostanıTəbii
(vii)(viii)(ix)(x)

521709/08/2007İran asbadları (yel dəyirmanı)Rəzəvi Xorasan ostanı, Sistan və Bəlucistan ostanıMədəni
(i)(ii)(iv)(v)

619202/02/2017Bəstam və KağanframelessMədəni
(ii)(iii)(iv)

519809/08/2007Lardakı Qeysəriyyə bazarıLar, Fars ostanıMədəni
(i)(ii)(iii)(vi)

519609/08/2007Ələmut qalasıframelessƏləmut kəndi,
Qəzvin ostanıQarışıq
(ii)(iv)(v)(vi)(viii)

520609/08/2007Dəmavəndframeless Mazandaran ostanıTəbii
(vii)(viii)(ix)(x)

527805/02/2008Firuzabad AnsamblıframelessFiruzabad, Fars ostanıMədəni
89322/05/1997Ribati ŞərəfframelessXorasan ostanıMədəni
(i)(ii)(iii)(iv)

521109/08/2007 Hamun gölüSistan və Bəlucistan ostanıTəbii
(vii)(viii)(ix)(x)

527605/02/2008Hara qorunan əraziframelessHörmüzgan ostanıTəbii
(vii)(viii)(ix)(x)

527705/02/2008EkbatanHəmədan ostanıTəbii
(i)(ii)(iii)(iv)

527205/02/2008Qəsri Şirin Qəsri Şirin şəhristanı, Kirmanşah ostanıMədəni
88922/05/1997Anahita məbədi,Kəngavərframeless|287x287pxKəngavər, Kirmanşah ostanıMədəni
(iii)

518909/08/2007İmam Rıza türbəsiframelessMəşəd, Rəzəvi Xorasan ostanıMədəni
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)

619402/02/2017Industrial Heritage of textile in the central Plateau of Iranİsfahan, Yəzd və Kirman ostanlarıMədəni
(i)(ii)(iii)(iv)

619602/02/2017İsfahanın Cümə Məscidiframelessİsfahan ostanıMədəni
88822/05/1997CiruftKirman ostanıMədəni
(ii)(iii)(v)(vi)

521009/08/2007Göy məscid (Təbriz)framelessTəbriz, Şərqi Azərbaycan ostanıMədəni
(i)(ii)(iii)(iv)

520209/08/2007Kirman Tarixi-Mədəni binasıKirman ostanıMədəni
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)

527105/02/2008Xabr Milli Parkı və Ruçun yasaqlığıKirman ostanıTəbii
(vii)(viii)(ix)(x)

521909/08/2007Xürrəmabad vadisiXürrəmabad, Luristan ostanıMədəni
(i)(iii)(iv)(v)

520909/08/2007Xacə dağıZabul (şəhər), Sistan və Bəlucistan ostanıMədəni
(ii)(iii)(iv)

518409/08/2007Nəqşi-Rüstəm və Nəqşi-Rəcəbframeless|324x324pxMərvdəşt, Fars ostanıMədəni
59822/05/1997Natural-Historical Complex / Cave of KaraftooKürdüstan ostanıQarışıq02/02/2017Persepolis və digər tikililərframelessFars ostanıMədəni09/08/2007Fars karvansarayıframelessRəzəvi Xorasan, İsfahan və Yəzd ostanlarıMədəni02/02/2017Qeşm adasıframelessHörmüzgan ostanıTəbii09/08/2007SavalanframelessƏrdabil ostanıTəbii
521809/08/2007İranın Duz QübbələriFars ostanı, Buşehr ostanı, Hörmüzgan ostanı, Qum and Zəncan ostanları Təbii02/02/2017ŞuşframelessƏhvazdan 100 km cənuba, Xuzistan ostanıMədəni
89422/05/1997İpək yolu Xorasan ostanıMədəni

(i)05/02/2008Tepe Sialkframelessİsfahan ostanıMədəni22/05/1997Taq-e BostanframelessKirmanşah ostanıMədəni09/08/2007Tarixi Körpülər ToplusuframelessLuristan ostanıMədəni05/02/2008İzədxast kompleksiframelessFars ostanıMədəni09/08/2007 Uramanat landşaftıUramanat kəndi, Kürdüstan ostanıMədəni09/08/2007Ramsərin Mədəni-Təbii landşaftıRamsər şəhristanı, Mazandaran ostanıQarışıq09/08/2007Böyük Qorqan divarıGülüstan ostanıMədəni02/02/2017Tarixi Masulə şəhəriframelessMasulə, Gilan ostanıMədəni09/08/2007Meybod tarixi şəhəriframeless Meybod, Yəzd ostanıMədəni09/08/2007Bəndər Sirafframeless Buşehr ostanıMədəni

(v)09/08/2007Damğan tarixi tikilisiframelessSimnan ostanıMədəni

(ii)(iii)(iv)(v)09/08/2007Abyanə tarixi kəndiframelessAbyanə kəndi, İsfahan ostanıMədəni

(ii)(iii)(iv)09/08/2007Ağa Bozorq məscidiframelessİsfahan ostanı, KaşanMədəni

(i)(ii)(iii)(iv)(vi)09/08/2007İzə Təbii-Tarixi landşaftıXuzistan ostanıTəbii
(i)(ii)(iii)(iv)(v)(vi)05/02/2008İranın Mərkəzi yaylasındakı Fars xanədanıİsfahan and Yəzd ostanlarıMədəni

(ii)(iv)(v)(vi)02/02/2017Kərim xan qalasıframelessŞiraz, Fars ostanlarıMədəni
(vi)

527005/02/2008Turan Biosfer qoruğuframelessSimnan ostanıTəbii
(x)

527505/02/2008Tus Mədəni landşaftıframelessTus, Xorasan ostanıMədəni
(iii)(iv)(vi)

520309/08/2007Trans-İran dəmir yoluframelessMazandaran, Tehran və Xuzistan ostanlarıMədəni
(ii)(vi)

619502/02/2017Tehran UniversitetiframelessTehran ostanıMədəni
(ii)(vi)

620102/02/2017ZozanRəzəvi Xorasan ostanıMədəni
(ii)(iii)(iv)

520809/08/2007

 İstinadlar 

Kateqoriya:İrandakı ümumdünya irsi
Kateqoriya:İranın görməli yerləri
Kateqoriya:Asiyadakı ümumdünya irsi
Kateqoriya:Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahıları