Zaisan köstəbəyi

Zaisan köstəbəyi (Ellobius tancrei) və ya şərq köstəbəyi, Cricetidae ailəsində gəmiricilərin bir növüdür. Orta Asiyada tapılmışdır.

 Təsviri 
Zaisan köstəbəyi yeraltı həyata yüksək dərəcədə uyğunlaşmışdır. Başı və bədən uzunluğu 95 ilə 131 mm (3,7–5,2 inç) qədər, uzunluğu 8 ilə 20 mm (0,3–0,8 in) və çəkisi 30 ilə 88 qram (1,1 və 3,1 oz) arasındadır. Xəzi sıx, yumşaq və məxmərdir. Üz və başın tacı tünd qəhvəyi və xarici qulaqlar ətli bir sıraya endirilmişdir. Diş kəsiciləri təmiz ağ, düz və uzundur və burun sümüyünün qabağına doğru uzanır. Bədənin dorsal səthinin rəngi qumlu qəhvəyi ilə tünd boz qəhvəyi və alt hissələr ağdan boz qəhvəyi ilə dəyişir. Quyruq qumlu-qəhvəyi rəngdədir və boz-ağ saçlı bir dəstə ilə uclanır. Əllər və ayaqlar genişdir, kiçik dırnaqları var və ağ tüklərlə örtülmüşdür.

 Xromosomlar 
Karyotip dəyişkəndir, 2n = 32–54 ilə. E. lutescens halına bənzər Y xromosomu itirilmişdir; lakin, E. lutescens-dən fərqli olaraq, həm kişilərdə həm də qadınlarda bir cüt X xromosomu var.

 Yayılması və yaşayış sahəsi 
Zaisan köstəbəyinin yayıldığı ərazilərə Özbəkistan, Tacikistan, Qırğızıstan, cənub-şərqi Qazaxıstan, şimal Sincan (Çin), şimal-qərb, orta və cənub-şərq Monqolustan və Tuva (Rusiya) daxildir. Tipik yaşayış sahəsinə çöllər və çəmənliklər daxildir. Xüsusilə nəm vadilərdə və torpağın dərin olduğu göl və çayların yaxınlığında məskən salır.

 Davranış 
Zaisan köstəbəyi, yerdən 10–40 sm (4 ilə 16 in) arasında diametri 5 və ya 6 sm (2,0 və ya 2,4 inç) olan üfüqi keçidləri olan geniş bir yuva sistemində yaşayır. Digər keçidlər daha dərinlikdə saxlama yuvalarına aparır. Bu köstəbək kəsici dişləri və başın yuxarı hərəkətlərini istifadə edərək boş torpaqdan keçmək üçün buruqlar qazır. Gecə və gündüz hər zaman yeraltındadırlar, lakin nadir hallarda gündüz səthə çıxdıqda aktivdirlər. Gecələr geniş bir ərazidə yem yeyirlər və əsasən kök, ampül və kök yumruları ilə qidalanırlar. Çoxalma aprel və sentyabr ayları arasında təxminən 35 gün aralıqlarla olur. Hamiləlik müddəti 26 gündür, balalar iki aylıqda süddən ayrılana qədər yuvada qalırlar. Üç aya qədər cinsi olaraq yetkinləşirlər.

 Status 
Zaisan köstəbəyi geniş və ümumi bir əhaliyə sahibdir. Ona xüsusi bir təhdid tanınmadı və Beynəlxalq Təbiəti Qoruma Birliyi qoruma statusunu "ən az narahat" olaraq qiymətləndirdi.

 İstinadlar 

 https://www.iucnredlist.org/details/7657/0/0
 https://en.wikipedia.org/wiki/IUCN_Red_List
 http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?id=13000207
 https://books.google.az/books?id=JgAMbNSt8ikC&pg=PA976&redir_esc=y
 https://books.google.az/books?id=ka-9f68nPT4C&pg=PA220&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
 https://link.springer.com/article/10.1007/s10577-011-9269-5

Kateqoriya:Çöl siçanları
Kateqoriya:Təhlükədə olmayan növlər
Kateqoriya:Qırmızı kitaba görə az qayğı tələb edən növlər