Səma dəfni ayini

Səma dəfni ayini — mərhumun cəsədini havada asmaqla həyata keçirildiyi dəfn edilmənin ən qədim dini ayinlərindən biri. Ayinin dini motivasiyası müxtəlif xalqlar üçün fərqli olmuşdur.

 Ümumi məlumat 
Səma dəfn mərasimi qədim dövrlərin bir çox xalqı arasında mövcud olmuşdur. Bu gün Cənubi Amerikanın bəzi tayfaları arasında da müşahidə edilir.

Bəzi xalqlar üçün ayin bütün ölülərlə əlaqəli, bəzilərində isə yalnız bu və ya digər səbəbdən "seçilmişlər" lə əlaqəli şəkildə yerinə yetirilmişdir.

Bu ayin haqqında ən qədim istinadlardan biri Nimfodorun mesajıdır (e.ə. III əsr). O, özünün "Barbar qanunları" əsərində yazırdıНимфодор Варварские законы // Археология и этнография Кавказа:

 Zərdüştlük 
Qədim zərdüştlər ölü cəsədini yırtıcı quşlar tərəfindən ziyafət üçün Dahma adlanan bir tikiliyə qoyulmalı olduğuna inanırdılar, çünki cəsədlərin basdırılması və ya yandırılması qədim dində qadağan edilmişdir. Səbəb isə suyun və torpağın çirklənməsinə səbəb olacağını düşünmələridir.

 Gürcülər üçün səma dəfni ayini 
1814-cü ildə David Baqrationi "Gürcüstan tarixi" kitabında məlumat verdiДавид Багратиони.История Грузии.  Тб.: Мецниереба, 1971:

 Şimali Amerikalılar arasında səma dəfni 
Hava dəfn mərasiminin Şimali Amerikadakı hinduların bəzi qəbilələri arasında mövcud olduğu da bilinir. Mərhumun cəsədi ya bir ağacın içində olan və ya üç metr yüksəklikdə dirəklərə qaldırılan xüsusi bir platformaya qoyulurdu. Ölünün yanına o biri dünyaya aparılması üçün silahlar və qidalar qoyulur.

 Mokşanlarda səma dəfni 
"Mokşan koy" adlanan ənənəvi mokşan dininə uyğun olaraq, qədim dövrlərdə ölülər cəsədin bükülərək ağacdan asıldığı bir ker içində dəfn edilirdi. Belə bir dəfn urlya və ya urksprya adlanırdı. Daha sonra onları meşə qəbiristanlığında basdırmağa başladılar (Kalmakuja). Yaxınlıqda böyüyən dörd ağacdan bir blok evi düzəldilir və nəş əmələ gələn hündür kötüklərin üzərinə qoyulurdu. Çərçivədə bir dam düzəldilir, mərhumun cəsədi kerin içərisinə qoyulurdu. Vəftiz dövründə Kalmakujalar yandırıldı. Bundan sonra dəfn yeraltı hala gəlirdi.

 Yaponlarda səma dəfni 
Yaponiyada və Okinavada qədim dövrlərdən bəri iki mərhələli dəfn mərasimi tətbiq olunur və birinci mərhələ "hava dəfni" olur. Səma dəfni sonradan Buddizm ayinləri ilə əvəz edilmişdirБакшеев, Евгений Сергеевич. Двустадийная погребальная обрядность Японии и Окинавы как культурная модель : автореф. дис. … канд. культурологии : 24.00.01 / Рос. ин-т культурологии. — Москва, 2005. — 32 с..

 Atla dəfn 
Saxa ərazisində ata pərəstiş mövcud olduğundan səma dəfni ayini zamanı insanın yanında atın başı və dırnağı ağacdan asılır.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Dəfn növləri
Kateqoriya:Adət və ənənələr