Nəsrəddin Muradxan

Nəsrəddin Murad Xan () — Rusiya imperiyasında anadan olmuş qumuq əsilli pakistanlı memar və mülki mühəndis. O, dizayn etdiyi Pakistanın milli abidəsi olan Minar-e-Pakistana görə məşhurlaşmışdır. O, həmçinin Lahordakı Qaddafi stadionunun, xeyli sayda digər seçilən bina və tikililərin müəllifidir.

 Həyatı 

 Erkən dövrü 
Muradxan 1904-cü ildə Şimali Qafqazın Buynaksk bölgəsində türk müsəlman ailəsində anadan olmuşdur və türk qumuq tayfasına mənsub olmuşdur. Buynaksk o dövrdə Rusiya imperiyası ərazisinə daxil idi, indi isə Rusiya Federasiyasına daxildir. 1930-cu ildə o, Leninqrad Dövlət Universitetinin Memarlıq fakültəsinin Şəhər Planlama və Mülki Mühəndislik ixtisasını bitirmişdir. Bu universitet indi Peterburq Dövlət Universiteti adlandırılır. Daha sonralar o, müxtəlif elmi dərəcələrini də bu universitetdən almışdır.

 Sürgün 
Muradxan müsəlman Qafqazı Sovet hakimiyyətindən qurtarmağı arzulayırdı. Buna görə də, həyatı barədə narahat olduqdan sonra Dağıstandan qaçmağa məcbur oldu və Almaniyaya getdi. O, burada 1944-cü ilə qədər qaldı. O, müharibə bitdikdən sonra Berlində BMT tərəfindən yaradılmış qaçqın düşərgəsində qalmış, sonradan Mittenvalda köçmüş və burada 1946-cı ildə türk qaçqını olan Həmidə Akmut ilə ailə həyatı qurmuşdur.

 Pakistan 
Muradxan Qərbi Almaniyada 6 il mühacirətdə olduqdan sonra 1950-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Pakistana köçdü.

 Ölümü 
Muradxan 15 oktyabr 1970-ci ildə ürəy tutmasından vəfat etmişdir.

 Peşəkar kareyerası 
1930-cu ilə qədər Muradxan Dağıstan və Leninqradda müxtəlif vəzifələr tutmuşdu. O, Stalin tərəfindən başladılan "Mühəndislər işi" zamanı həbs edilmiş, lakin 1940-cı ilin fevralında azadlığa buraxılaraq Şimali Qafqaz Layihə Fondunun Pyatiqorsk şəhərindəki filialında baş mühəndis kimi çalışmağa başlamışdır. O, sonradan bu müəssisənin Ukraynanın Voroşilovsk şəhərindəki filialının baş mühəndisi və direktoru kimi çalışmışdır. O, bu vəzifədə 1942-ci ilin avqustuna qədər qalmışdır. Muradxan Sovet İttifaqında Lenin Memorialı da daxil olmaqla, bir çox layihəni planlamış və dizayn etmişdir. Pakistana miqrasiya etdikdən sonra o, müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. Sonradan xüsusi memar kimi təyin edilərək, Niştar xəstəxanasının və Niştar Tibb Kollecinin binalarını dizayn etmişdir. Əlavə olaraq, o, Manşehra Əqli Xəstəliklər Xəstəxanasının, Sahala Polis Təlim Kollecinin, Sinkleyr Xristian Kollecinin, Qaddafi stadionunun (1959-cu ildə tamamlanmışdır və hal-hazırda Lahor stadionu adlandırılır), Faysalabadda Tekstil Kollecinin binalarını dizayn etmiş və tikintilərinə rəhbərlik etmişdir. Bu siyahı çox genişdir.

 Minar-e Pakistan 
Muradxanın ən çox sevilən və yaddaşlarda qalan dizaynı Minar-e Pakistan abidəsidir. Bu abidə Lahor şəhərindəki Minto parkda (indiki İqbal parkı) yerləşir. Minar-e Pakistanın təməl qoyma mərasimi 1960-cı ilin 23 martında edilmişdir. Deyilənlərə görə, prezident Əyyub Xan Muradxanı otağına çağırmış, doldurma qələmini cibindən çıxararaq masaya qoymuş və "mənə belə bir bina tik demişdir".

Muradxan tikintiyə və dizayna rəhbərlik etməyə çox həvəsli idi. O, tez-tez tikinti yerini ziyarət edir, tikinti materialları ilə tanış olur və keyfiyyəti yoxlayırdı. O, özünün gördüyü işlərə görə almalı olduğu əməkhaqqını almamış, əvəzinə həmin məbləği Minar-e Pakistanın tikilməsi üçün qurulan yardım fonduna bağışlamışdır. Tikinti təqribən 8 il davam etdi və 31 oktyabr 1968-ci ildə tamamlandı. Tikinti ümumilikdə 7.5 milyon dollara başa gəlmişdir.

 Mükafatları 
Muradxanın xidmətlərinin təqdiri olaraq Pakistanın prezidenti general Əyyub Xan 1963-cü ildə ona "Tamğa-i İmtiyaz" mükafatını vermişdir.

 Fikirləri və irsi 
Muradxanın fikrinə görə hər bir bölgənin yerli baş memarı olmalı idi. O, həmçinin islami memarlığın tərəfdarı idi və ona görə, bu üslub pakistanlı memarlığının milli xarakterində qorunmalı idi.

 Qalereya 

 Həmçinin bax 
 Qumuqlar

 Mənbə 

 Ədəbiyyat 












 İstinadlar 

Kateqoriya:Qumuqlar
Kateqoriya:Pakistan memarları
Kateqoriya:Ürək tutmasından ölənlər
Kateqoriya:SSRİ memarları