Yuqoslaviya dinarı

Dinar üç Yuqoslaviya dövlətlərin valyutası idi: Yuqoslaviya krallığı (keçmiş Serblər, Xorvatlar və Slovenlər krallığı), YSFR və YFR. Dinar 100 paradan ibarət idi.

 Banknotlar 

 1918-ci il dinarı 
1920-ci ildə Serblər, Xorvatlar və Slovenlər Krallığının Milli Bankı 10, 100 və 1000 dinarlıq əskinaslar buraxdı. 1929-cu ildə ölkənin adı Yuqoslaviya ilə dəyişdirildikdən sonra şəkli dəyişdirilmiş 10 və 100 dinarlıq əskinaslar buraxıldı. 1931-ci ildə yeni 1000 dinar, 1935-ci ildə isə 500 dinarlıq əsginas buraxıldı. 1939-cu ildə 10 dinar dəyərində yeni dizayna malik banknotlar buraxıldı.

 1944-cü il dinarı 
1944-cü ildə Demokratik Federal Yuqoslaviyası 1, 5, 10, 20, 50, 100, 500 və 1000 dinarlıq əskinaslar buraxdı. Daha sonra, 1946-cı ildə Yuqoslaviya Federal Xalq Respublikasının Milli Bankı tərəfindən 50, 100, 500 və 1000 dinar nominallı əskinaslar buraxıldı. 1950-ci ildə 5000 dinarlıq əskinas tətbiq edildi.

Dinar kollaborasionist hakimiyyətin buraxdığı serb dinarı (1 yuqoslav : 20 serb) və MXD-nın kunasını əvəzlədi (1 dinar : 40 kuna).

Həmçinin, 50 para, 1, 2 və 5 dinar dəyərində sink sikkələri buraxılırdı. Nominal latınca, ölkənin adı (Yuqoslaviya) isə kiril hərfləri ilə yazılırdı. 1953-cü ildə 50 para, 1, 2 və 5 dinar alüminium sikkələr buraxıldı, onun üstündə ölkə adı və nominal həm kiril, həm də latın hərfləri ilə yazılırdılar. 1955-ci ildə 10, 20 və 50 dinar dəyərində sikkələr zərb edildi.

1963-cü ildə elə həmən sikkələri (50 paradan başqa) artıq yeni ölkə adı altında zərb olunurdu — Yuqoslaviya Sosialist Federal Respublikası.

 1966—1989-cu illər 
1966-cı ildə 5, 10, 50 və 100 dinar nominallı əskinaslar dövriyyəyə buraxıldı (1965-ci il tarixli). 500 dinarlıq əskinas 1970-ci ildə tətbiq edildi, 1974-cü ildə isə 20 və 1000 dinar da əlavə edildi.

Ayrıca, nominalı 4 dildə olan sikkələr zərb edilməyə başlandı. İlk seriya (1965-ci il) 5 para (birdilli nominalı olan variant da var idi), 10, 20, 50 para və 1 dinardan (1965 — bir dil, 1968 — iki dil) ibarət idi. 1970-ci ildən başlayaraq 1, 2, 5 və 10 dinar (çələng və ulduzlarla çərçivələnmiş nominal 4 dildə idi) nominallı yeni sikkələr seriyası buraxıldı.

1982-ci ildən yeni seriya sikkələr buraxıldı. Üzərində nominal əks olunan tərəfin dizaynı sadələşdirildi. 25, 50 para və 1, 2, 5 (1982—1986), 10 (1982—1988), 20 (1985—1987), 50 (1985—1988), 100 (1985—1988) dinar sikkələri buraxıldı.

1988—1989-cu illərdə, inflyasiya nisbəti tədricən artdığı vaxt, 10, 20, 50, 100 dinar kimi böyük nominallı bir sıra sikkələr meydana çıxdı.

 1965—1986-cı illər seriyası Şəkil Nominal(dinar) Ölçüləri(mm) Əsasrənglər Təsviri Nəşr olunmailləri Üz tərəfi Tərs üzü Üz tərəfi Tərs üzü 135px 135px <big>5 135×64 yaşıl Oraqlı qız tarla işləri 1965 123px 123px 123×59 Nominal 1968 142px 142px <big>10 142×68 qəhvəyi tökmə sobasının fonunda poladəridən metallurgiya kombinatı 1965 131px 131px 131×62 Nominal 1968 19781981 139px 139px <big>20 139×66 bənövşəyi limanda gəmi Nominal 1974 19781981 150px 150px <big>50 150×70 göy İvan Meştroviçin Belqrad şəhərində yerləşən Serbiya parlament binasındaki barelyefi Serbiya parlament binası 1965 139px 139px 139×66 Nominal 1968 19781981 147px 147px <big>100 147×70 qırmızı Antun Avqustinçiçin BMT-nin Nyu Yorkdaki baş qərargahının binası qarşısında "Sülh" heykəli Nominal 1965 19781981 1986 155px 155px <big>500 155×74 оливково-yaşıl Nikola Teslanın Niaqara Fols şəhərindəki heykəli Nominal 1970 19781981 1986 163px 163px <big>1000 163×78 sürməyi Əlində meyvələr olan qadın Nominal 1974 19781981<small>Şəkillərin miqyası  — bir mm-ə 1,0 piksel+

 1985—1989-cu illər seriyası Şəkil Nominal(dinar) Ölçüləri(mm) Əsasrənglər Təsviri Nəşr olunmailləri Üz tərəfi Tərs üzü Üz tərəfi Tərs üzü 165px 165px <big>5000 165×76 göy,bənövşəyi İosip Broz Tito Yaytse panorması 1985 170px 170px <big>20 000 170×78 qəhvəyi şaxtaçı qazmaçı kombayn 1987 175px 175px <big>50 000 175×80 yaşıl xanım Dubrovnik panoraması 1988 180px 180px <big>100 000 180×82 qırmızı gənc qız hərflər və rəqəmlər 1989 145px 145px <big>500 000 145×75 bənövşəyi Mrakovitsedəki xatirə kompleksi Qəhramanlar vadisində ölən döyüşçülərə həsr olunmuş heykəl  1989 151px 151px <big>1 milyon 151×72 sarı-yaşıl,narıncı gənc kəndli qadın buğda sünbülü 1989 145px 145px <big>2 milyon 145×75 qəhvəyi Mrakovitsedəki xatirə kompleksi Kraquyevatsdaki "qırılmış qanad" heykəli 1989<small>Şəkillərin miqyası  — bir mm-ə 1,0 piksel+
1985-ci ildə yeni banknot seriyasına istehsalına başladı. İlk buraxılan prezident Titonun portreti olan 5000 dinar bonu idi. İnflyasiya gücləndikcə bonlar daha da böyük nominallarda buraxıldı: 20.000 dinar (1987-ci ildə); 50.000 dinar (1988-ci ildə); 100.000, 500.000, 1 milyon və 2 milyon dinar (1989-cu ildə). 2 milyon dinarlıq əskinasın digərlərindən fərqi o idi ki, üzərində portret əvəzinə Kozara dağındakı monumentin şəkli təsvir olunmuşdur.

 1990-cı il dinarı 
1990-cı ildə nominal 1:10 000 nisbətində denominasiya reallaşdı və 10, 50, 100, 200, 500 və 1000 dinarlıq yeni banknotlar buraxıldı. Yeni bonun dizaynı alıcılıq qabiliyyəti baxımından müvafiq olan köhnə bonun dizaynına bənzəyirdi. 1991-ci ildə 5000 dinarlıq əskinas təqdim edildi. 1991-ci ildə 5000 dinarlıq banknot təqdim olundu.

Həmçinin, 10, 20 və 50 para və 1, 2 və 5 dinar nominalında sikkələr zərb olunurdu. Dizayn olaraq kiçik ölçü fərqləri xaricində əvvəlki dinarın sikkələrindən heç bir fərqi yox idi.

 1990—1991-ci il seriyası Şəkil Nominal(dinar) Ölçüləri(mm) Əsas 
rənglər Təsviri Nəşr olunmailləri Üz tərəfi Tərs üzü Üz tərəfi Tərs üzü 139px 139px <big>10 139×66 qırmızı balaca qız hərflər və rəqəmlər 1990 145px 145px<big> 50 145×75 bənövşəyi мемориальный комплекс в Мраковице Qəhramanlar vadisində ölən döyüşçülərə həsr olunmuş heykəl 1990 147px 147px 147×70 balaca oğlan qızılgüllər 151px 151px <big>100 151×72 sarı-yaşıl,narıncı gənc kəndli qadın buğda sünbülü 1990 151px 151px sarı-yaşıl 1991 145px 145px <big>200 145×75 qəhvəyi Mrakovitsedəki xatirə 
kompleksi Kraquyevatsdaki "qırılmış qanad" heykəli 1990 159px 159px <big>500 159×76 göy gənc oğlan dağ mənzərəsi 1990 159px 159px qəhvəyi,narıncı 1991 163px 163px <big>1000 163×78 qəhvəyi,narıncı Nikola Tesla Tesla transformatoru 1990 163px 163px göy 1991 167px 167px <big>5000 167×80 bənövşəyi İvo Andriç Drina körpüsü 1991<small>Şəkillərin miqyası  — bir mm-ə 1,0 piksel+

 1992—1993-cü illər dinarı 
Banknotların yeni seriyası 1992-ci ildə tətbiq olundu. O, 100, 500, 1000, 5000, 10 000 və 50 000 nominal dəyərində bondan ibarət idi. Həmçinin, 1993-cü ildə 100 000, 500 000, 1 mln, 5 mln, 10 mln, 50 mln, 100 mln, 500 mln, 1 mlrd и 10 mlrd dinar bonları buraxıldı. Əlavə olaraq, 1, 2, 5, 10 və 50 dinar sikkələri zərb olunurdu. Onların dizayn xüsusiyyəti nominal nömrələrinin çox böyük və qalın olması idi. Bu sikkə buraxılışından başlayaraq və demək olar ki Yuqoslaviya dağılana qədər arxa tərəfdə gerb əvəzinə Milli Bankın emblemi təsvir olunurdu.

 Серия 1992—1993 года Şəkil Nominal(dinar) Ölçüləri(mm) Əsasrəngləri Təsviri Nəşr olunmailləri Üz tərəfi Tərs üzü Üz tərəfi Tərs üzü 151px 151px <big>100 151×72 göy,boz gənc kəndli qadın buğda sünbülü 1992 159px 159px <big>500 159×76 bənövşəyi gənc oğlan dağ mənzərəsi 1992 163px 163px <big>1000 163×78 qırmızı Nikola Tesla Tesla transformatoru 1992 167px 167px <big>5000 167×80 göy-yaşılsarı-yaşıl	 İvo Andriç Drina körpüsü 1992 139px 139px <big>10 000 139×66 qəhvəyi balaca qız hərflər və rəqəmlər 1992 147px 147px <big>50 000 147×70 yaşıl,bənövşəyi balaca oğlan qızılgüllər 1992 151px 151px <big>100 000 151×72 sarı-yaşıl	,narıncı gənc kəndli qadın günəbaxanlar 1993 159px 159px <big>500 000 159×76 göy,bənövşəyi gənc oğlan Kopaonik dağ xizək kurortu 1993 147px 147px <big>1 mln 147×70 bənövşəyi,göy,narıncı balaca oğlan süsən çiçəkləri 1993 163px 163px <big>5 mln 163×78 bənövşəyi,göy Nikola Tesla Tesla transformatoru,
Cerdap I SES-in plotinası 1993 167px 167px <big>10 mln 167×80 boz-yaşıl İvo Andriç Serbiya Milli Kitabxanasının binası 1993 139px 139px <big>50 mln 139×66 narıncı,boz balaca qız Belqrad Universitetinin binasl 1993 159px 159px <big>100 mln 159×76 göy,boz gənc oğlan Serbiya Elmlər və İncənət Akademiyasnın binası 1993 151px 151px <big>500 mln 151×72 bənövşəyi,boz gənc kəndli qadın Zemun şəhərindəki
Kənd Təsərrüfatı Fakültəsinin binası 1993 178px 178px <big>1 mlrd 178×82 qırmızı balaca qız Xalq məclisinin binası 1993 163px 163px <big>10 mlrd 163×78 bənövşəyi,çəhrayı Nikola Tesla Tesla transformatoru 1993<small>Şəkillərin miqyası — bir mm-ə 1,0 piksel+

 1993-cü il dinarı 
Bu ilin buraxılışında 5000, 10 000, 50 000, 500 000, 5 mln, 50 mln, 500 mln, 5 mlrd, 50 mlrd və 500 mlrd nominallarında dinar çap olundu. Nominalların qeyri-adi ardıcıllığı Yuqoslaviyada hiperinflyasiya ilə əlaqəli idi.

Həmçinin, 1, 2, 5 (altıbucaqlı nominal) və 10, 50, 100 və 500 (səkkizbucaqlı nominal) dinar nominalında sikkələr zərb olundu.

 Серия 1993 года Şəkil Nominal(dinar) Ölçüləri(mm) Əsasrəngləri Təsviri Nəşr olunmailləri Üz tərəfi Tərs üzü Üz tərəfi Tərs üzü 158px 158px <big>5000 158×76 qəhvəyi,sarı-yaşıl	 Nikola Tesla Belqraddaki Tesla muzeyi 1993 163px 163px <big>10 000 163×78 boz,yaşıl,narıncı Vuk Karacic Trşiç monastırı,serb əlifbası 1993 138px 138px <big>50 000 138×65 göy,çəhrayı II Pyotr Petroviç Çetinye monastırı 1993 143px 143px <big>500 000 143×68 yaşıl,narıncı Dositey Obradoviç Novo Xopovo monastırı 1993 147px 147px <big>5 mln 147×70 narıncı,yaşıl,qəhvəyi Karageorgi Topola şəhərindəki Karageorgi kilsəsi və məqbərəsi 1993 151px 151px <big>50 mln 151×72 qırmızı,narıncı,bənövşəyi Mixail Pupin Belqraddakı
ilk telefon stansiyasının binası 1993 139px 139px <big>500 mln 139×66 göy,göy,narıncı Yovan Sviyiç Belqrad Universiteti 1993 143px  <big>5 mlrd 143×68 sarı,sarı-yaşıl	 Yakşiç Jura Vraçevşnitsa monastırı 1993 163px 163px <big>50 mlrd 163×78 boz,narıncı Miloş Obrenoviç Obrenoviçin sarayı 1993 151px  <big>500 mlrd 151×72 qırmızı,göy Yovan Yovanoviç Zmay Serbiya Milli Kitabxanası 1993<small>Şəkillərin miqyası — bir mm-ə 1,0 piksel+

 1994-cü il dinarı 
1994-cü ilin yanvar ayında 10, 100, 1000, 5000, 50 000 və 500 000 və 10 mln dinar nominalında yeni banknotlar seriyasl buraxıldı. Bu pul dövriyyədə bir neçə həftə qaldı, daha sonra onları "yeni dinar" adlı pul vahidi ilə əvəz etdilər.

Həmçinin, 1 dinar nominalında sikkə də zərb olundu və demək olar ki anında dəyərini itirdi, bu da numizmatika tarixinin kuryoz hadisələrindən biri hesab edilir.

 Серия 1994 года Şəkil Nominal(dinar) Ölçüləri(mm) Əsasrəngləri Təsviri Nəşr olunmailləri Üz tərəfi Tərs üzü Üz tərəfi Tərs üzü 114px <big>10 114×55 göy-yaşılqəhvəyi İosif Pançiç dağ mənzərəsi 1994 135px <big>100 135×63 göy,çəhrayı Nikola Tesla Belqraddakı Tesla Muzeyi 1994 139px <big>1000 139×66 boz,qəhvəyi II Pyotr Petroviç Çetinye monastırı 1994 142px 142px <big>5000 142×68 göy,çəhrayı Dositey Obradoviç Novo Xopovo monastırı 1994 146px <big>50 000 146×70 qırmızı,narıncı Karageorgi Topola şəhərindəki Karageorgi kilsəsi və məqbərəsi 1994 139px <big>500 000 139×66 sarı Yovan Tsviiç Belqrad Universiteti 1994 168px <big>10 mln 168×80 boz-yaşıl İvo Andriç Serbiya Milli Kitabxanasının binası 1994<small>Şəkillərin miqyası — bir mm-ə 1,0 piksel+

 Yeni dinar 
24 yanvar 1994-cü ildə dövriyyəyə 1, 5 və 10 dəyərində yeni dinar əsginasları daxil oldu. İlin sonunda 5, 10 və 20 yeni dinar, 1996-cı ildə isə əlavə olaraq 50 və 100 yeni dinar  nominalında banknotlar buraxıldı. 2000-ci ildə 10, 20, 50 və 100 bonu ehtiva edən dinarın yeni seriyası buraxıldı və adından "yeni" sözü götürüldü. 2001-ci ildə seriya 200 və 1000 dinar, 2002-ci ildə isə 5000 dinarlıq əskinaslarla tamamlandı.

Sikkələr də həmçinin zərb olunurdu:

 milli bankın emblemi ilə: 1, 5, 10, 50 para, 1 dinar. Eyni nominalda olan bəzi sikkələrin ölçüsü tədricən aşağıya doğru dəyişdirilirdi.
 gerb ilə (cüt başlı qartal): 50 para (iki cür dizaynı var idi), 1 dinar (iki cür dizaynı var idi), 2 и 5 dinar. 1, 2 və 5 dinar sikkələrin dizaynları Yuqoslaviya dağılandan sonra Serbiya dinar sikkələrində də istifadə edilmişdir.

 190px 190px 5 yeni dinar, 1994. 100 yeni dinar, 2000.+

 Yuqoslaviya dinarını əvəz edən valyutalar 

Ölkə  / Ərazi
(дата выхода из Югославии / Сербии)Ümumi valyutaÖz valyutaları və onun tətbiq ediılmə (qəbul edilmə) tarixi1991—19941995—20022003с 2004 годаYeni
Yuqoslaviya
dinarı
(YUD)
↓
1990
(yanvar)
↓
Yuqoslaviya dinarı
(YUN)
↓YUN
↑Yuqoslaviya dinarı
(YUM; 1995, noyabr)YUM
↑Serb dinarı(CSD; 2003, iyul)Serb dinarı(RSD; 2006, oktyabr) →Qismən tanınan ölkə(17.02.2008)Alman markı(1999, oktyabr)AvroAvronun de-yure yox de-fakto istifadə edilməsi(EUR; 2002, mart) →(03.06.2006)Alman markı(1999, yanvar)Avro(EUR; 2002, mart) →Vahid dövlət tərkibində muxtariyyət(28.02.1992)Serb Respublikası dinarı(1992)Serb Respublikası dinarı(1993, oktyabr)Konvertasiya olunan marka(1997, iyul) → Bosniya və Herseqovina Federasiyası
(06.04.1992)Bosniya və Herseqovina dinarı(1992, iyul)Bosniya və Herseqovina dinarı(1994) Makedoniya
(08.09.1991)Makedoniya denarı(1992, aprel) →Makedoniya denarı(1993, may) →(25.06.1991)Xorvatiya dinarı(1991, dekabr)Xorvatiya kunası(1994, may) →24x24px Serb Krainası Respublikası"Şimşək" və "Fırtına" əməliyyatları zamanı 1995-ci ildə ləğv olunmuşdur
(19.12.1991)Serb Krainası dinarı(1991, декабрь)(25.06.1991)Sloveniya toları(1991, oktyabr)Avro(EUR; 2007, yanvar) →
Yuqoslaviya dinarı (YUN, YUM) və/və ya serb dinarı (CSD, RSD) — yeganə qanuni ödəmə vasitəsiSerb dinarının (RSD) müasir dövriyyə zonasıYuqoslaviya dinarı (YUN, YUM) və/və ya serb dinarının (CSD, RSD) yerli valyuta ilə paralel dövriyyədə olmasıMilli valyuta — yeganə qanuni ödəmə vasitəsiAvrozona; avro — yeganə qanuni ödəmə vasitəsi

 Şərhlər 

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 


 Xarici keçidlər 



Kateqoriya:Dövriyyədən çıxmış pullar
Kateqoriya:Dinar
Kateqoriya:Kollektiv və ittifaq pul vahidləri
Kateqoriya:Avropa valyutaları
D