Jül Borde

Jül Borde  ( ) – Belçikalı immunoloq və mikrobioloq. Bordetella  bakteriya cinsi onun adını daşıyır. 1919-cu ildə "İmmunitetlə əlaqədar kəşflərinə görə" Fiziologiya və ya tibb üzrə Nobel mükafatını qazanmışdır.

 Həyatı 
Jül Borde 1870-ci ildə Belçikanın Suan şəhərində anadan olmuşdur. 1892-ci ildə Brüssel Universitetini bitirmişdir. 1894–1901-ci illərdə Parisdəki Paster İnstitutunda işləyirdi. Burada bir neçə ilini İlya Meçnikovun laboratoriyasında keçirdi. 1900-cü ildə Belçikaya qayıtdı və Paster İnstitutuna rəhbərlik etdi. 1907–1935-ci illərdə Brüssel Universitetində Bakteriologiya və Parazitologiya şöbəsinə də rəhbərlik etmişdir; 1935-ci ildən həmin üniversitetin fəxri professoru olmuşdur. 1940-cı ildə İkinci Dünya müharibəsi dövründə Almaniyanın Belçikanı işğalı zamanı Borde Paster İnstitutunun rəhbərliyini oğluna təhvil verdi, özü isə fəxri direktoru oldu.

Fransada çalışdığı illər ərzində canlı orqanizmlərdəki bakteriyaların zərərsizləşdirilməsi mexanizmlərini, bioloji mayelərdə immunitet reaksiyalarını araşdırdı. 1895-ci ildə bir bakteriyanın hüceyrə divarının parçalanmasından (bakteriyoliz) məsul olan qan serumunun 2 komponentini kəşf etdi. 1898-ci ildə Borde bir heyvan növünün bədəninə daxil olan müxtəlif növlərdən olan qırmızı qan hüceyrələrinin (eritrositlər) bakterioloji mexanizmlə (hemoliz) öldürüldüyünü müəyyən etdi. Bu tapıntılar serologiya və immunologiyanın inkişafında böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Borde Belçikaya qayıtdıqdan sonra kürəkəni Oktav Jenqu ilə müxtəlif immun reaksiyalarını araşdırmağa davam etdi. 1900-cü ildə bakterial və viral xəstəliklərin serodiaqnozu üçün istifadə olunan tamamlayıcı fiksasiya reaksiyasını və 1906-cı ildə isə göy öskürəyin səbəbini (Bordetella pertussis) kəşf etdilər. Jül Borde 1919-cu ildə "İmmunitetlə əlaqədar kəşflərinə görə" Fiziologiya və ya tibb üzrə Nobel mükafatına layiq görüldü.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Jules Bordet on Nobelprize.org 
 The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1919 

  a longer Biography page at Jules Bordet Institute 
 Jules Bordet Institute 

Kateqoriya:Belçikalı Nobel mükafatı laureatları
Kateqoriya:Fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatı laureatları
Kateqoriya:London Kral Cəmiyyətinin əcnəbi üzvləri