Budyonnovski rayonu

Budyonnovski rayonu () — Rusiya Federasiyası, Stavropol diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Budyonnovsk şəhəridir.

 Coğrafiyası 
Budyonnovski rayonu Stavropol diyarının böyük bir sənaye mərkəzi (Budennovsk şəhəri) olan ən böyük kənd təsərrüfatı ərazisidir. Şimalda Arzqir rayonu, şərqdə Neftekumski və Levokumski, cənub və cənub-qərbdə Sovetski və Stepnovski, qərbdə - Blaqodarnenski və Novoselitski rayonları ilə həmsərhəddir. Relyefi əsasən dərələr və çay vadiləri ilə girilən aşağı düzənlikdir.

 Tarixi 
22 Avqust 1924-cü ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin Fərmanı ilə Tersk dairəsini əhatə edən Cənub-Şərq vilayəti qurulur. Mərkəzi Rostov-na-Don şəhərində yerləşir. Elə həmin il oktyabrın 16-da Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin qərarı ilə Cənub-Şərq vilayəti Şimali Qafqaz diyarı olaraq adlandırıldı.

23 aprel 1928-ci ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin qərarı ilə Levokumski rayonu Prikumski rayonuna birləşdirildi.

1930-cu il yanvarın 10-da Terski də daxil olmaqla, bütün dairələr ləğv edildi. Elə həmin il avqustun 8-də, rayon icra komitəsinin Rəyasət Heyətinin qərarı ilə birbaşa Sevqafqarkray icra komitəsinə tabe olan rayon və şəhərlər şəbəkəsi təsdiq quruldu.

30 yanvar 1931-ci ildə Arzgir rayonu ləğv edildi və Prikumski rayonuna daxil edildi.

10 yanvar 1934-cü ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin qərarı ilə Azov-Qara dəniz diyarının ərazisi Şimali Qafqaz diyarı ərazisindən ayrıldı. Şimali Qafqaz diyarının regional mərkəzi Pyatiqorsk şəhəridir.

23 yanvar 1935-ci ildə Şimali Qafqaz diyarının bir hissəsi olaraq, o dövrdə mövcud 13 rayon Prikumski də daxil olmaqla 43 rayona çevrildi. Həmin il avqustun 7-də SSRİ Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin qərarı ilə Prikumski rayonu Budennovski rayonu olaraq adlandırıldı.

13 mart 1937-ci ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi Rəyasət Heyətinin qərarı ilə Şimali Qafqaz diyarı Orjonikidze diyarı olaraq adlandırıldı. Həmin il mayın 25-də SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin qərarı ilə Orjonikidze diyarının inzibati mərkəzi Pyatiqorsk şəhərindən Voroşilovsk şəhərinə (Stavropol) köçürüldü.

11 yanvar 1943-cü ildə Budyonnovski rayonu alman faşist işğalçılarından azad edildi.

20 avqust 1953-cü ildə Arxangelsk rayonu ləğv edildi. Ərazisi Budyonnovski rayonuna verildi.

14 Noyabr 1957-ci ildə SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin Fərmanı ilə Budyonnovski rayonu Prikumski adlandırıldı.

1962-ci ildə Nekrasov kazaklarının ailələri Türkiyədən Stavropol diyarına köçürüldü və Levokumski və Prikumski rayonlarına yerləşdirildi.

1 fevral 1963-cü ildə mövcud 15 kənd rayonu əvəzinə: Aleksandrovski, Apanasenkovski, Blaqodarnenski, Vorontsovo-Alexandrovski, Qeorqievski, İzobilnenski, İpatovski, Koçubeevski, Krasnoqvardeyski, Kurski, Levokumski, Mineralovodski, Petrovski, Şpakovski.

30 noyabr 1973-cü ildə RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin qərarı ilə Prikumski rayonu Budennovski rayonu olaraq adlandırıldı.

16 mart 2020-ci il tarixindən etibarən Stavropol diyarının 31 yanvar 2020-ci il tarixli 5-kz qanununa əsasən Budyonnovski rayonunun bütün bələdiyyələri Budennovski bələdiyyəsinə birləşdirilərək dəyişdirildi.

Ərazi vahidi öz statusunu qorumuşdur.

 Əhali 
Cins tərkibi

2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, rayonda 25 179 kişi (47,28 %) və 28 072 qadın (52,72%) yaşayırdı.

 Milli tərkib
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə rayonda aşağıdakı millətlərin nümayəndələri yaşayırdı:
 Millət  Say  % ruslar  42 972  80,70 darginlər  3689  6,93 ermənilər  1834  3,44 tabasaranlılar  678  1,27 qaraçılar  599  1,12 digərləriabazinlər (12), avarlar (410), aqullar (18), adıgeylər (5), azərbaycanlılar (238), başqırdlar (15), belarus (86), bolqarlar (5), macarlar (5), yunanlar (23), gürcülər (61), yezidilər (108), inquşlar (25), kabardinlər (21), kazaklar (32), qazaxlar (19), qaraçaylılar (29), komi (10), koreyalılar (100), kumıklar (80), laklar (32), ləzgilər (76), marilər (9), moldovanlar (68), mordvalılar (20), almanlar (198), noyaqlar (88), osetinlər (77), polyaklar (14), rutullar (42), tatarlar (128), türklıər (489), türkmənlər (16), udinlər (118), udmurdlar (17), özbəklər (14), ukraynalılar (371), çeçenlər (125), çuvaşlar (16), digər millətin nümayəndələri (52), milliyyətini bildirməyənlər (239)  3479  6,53 Ümumi  53 251  100,00

 İqtisadiyyat 
Budyonnovski rayonunun əsas sənayesi kənd təsərrüfatdır. Bələdiyyənin ərazisində buğda, günəbaxan, arpa, qarğıdalı, yem bitkiləri əkilir; ətlik və südlük maldarlıq, quşçuluq inkişaf edir. Rayonda üzümçülük və şərabçılıq sahəsində aparıcı yer tutur.

2007-ci ilin statistikasına görə rayonda 25 iri kənd təsərrüfatı müəssisəsi və 378 təsərrüfat kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı və satışı ilə məşğuldur. Əsas fəaliyyət taxılçılıqdır.

Elmi xidmətlərin təşkilində "Prikumskaya təcrübə-damazlıq stansiyası" yeni sortların inkişafı ilə yanaşı taxıl bitkilərinin elit toxumlarının istehsalı və satışı ilə məşğuldur.

Rayonda taxıl qəbulu, saxlanması və emalı ilə məşğul olan ümumi gücü 255 min ton olan iki anbar vardır.

Budyonnovski rayonu ərazisindəki sənaye istehsalı qida və emal sənayesi müəssisələri ilə təmsil olunur. Dörd ixtisaslaşdırılmış müəssisə sonrakı emal ilə meyvə və üzüm becərilməsi, habelə şərab məhsullarının istehsalı, qablaşdırılması və satışı ilə məşğul olur.

 İstinadlar 

 Mənbə