Kolett

Kolett, tam adı Sidoni-Qabriel Kolett (; ) — fransız yazıçısı, Belle Époque-un ulduzlarından biri; 1945-ci ildən Qonkur akademiyasının üzvü.

 Bioqrafiyası 
Məmurun qızı, Burqundiyada doğulub böyümüşdür. 1893-cü ildə "Villi" təxəllüsü ilə tanınan o vaxtkı populyar yazıçı, jurnalist, musiqi tənqidçisi Anri Qotye-Villar (1859-1931) ilə evləndi. Onu paytaxtın ədəbi və bədii dairələri ilə tanış etdi, eyni zamanda utancsızlıqla "ədəbi neqr" olaraq istifadə etdi: 1896-cı ildən Kolett onun üçün "Klodine" haqqında təxəllüsü ilə nəşr etdirdiyi bir sıra avtobioqrafik roman yazdı. Öz təxəllüsü altında Kolett yalnız 1904-cü ildə nəşr etməyə başladı. Həyat yoldaşından uzaqlaşaraq öz yolunu axtarır, 1906-cı ildən musiqi salonunda, Marin teatrında, Mulin Ruj və s. müzikllarda çıxış etməyə başlayır. Sonra ərindən boşanır, qadınlarla bir neçə roman (həyat yoldaşı, yazıçı və aktrisa da daxil olmaqla  Matilda de Morni, markiz de Belbyoff, Missi adı ilə çox tanınmayan, Poler təxəllüsü ilə çıxış edən aktrisa və müğənni Emili-Mari Buşo) və kişilər (bunların arasında - Qabriel d'Annunzio, məşhur boksçu və oyunçu Oqüst Olimp Erno və s.) yaşayır. Mulin Ruj səhnəsindəki "Misir xəyalları" pantomimasında (1907) Matilda de Morni ilə açıq öpüşməsi paytaxtda çox səs-küyə və polis prefekturasının müdaxiləsinə səbəb olmuşdur.

1912-ci ildə Kolett siyasətçi və jurnalist Baron Anri de Juvenel ilə evləndi və onların bir qızı anadan olur. O, on yeddi yaşlı oğlu, gələcək siyasətçi və jurnalist Bertran de Juvenel ilə eşq yaşadıqdandan sonra 1923-cü ildə bu ərindən də boşandı.

Birinci Dünya müharibəsi zamanı yaralılara fəal kömək etmişdir. Moris Ravel ilə dost idi və əməkdaşlıq etmişdir, "Uşaq və sehr" (1925-ci ildə təqdim olunur) opera-baleti üçün libretto yazmışdır. I Albertin həyat yoldaşı, Belçika Kraliçası Elizabet ilə dostluq etmiş, aktrisa Marqarita Moreno (yazışmaları 1959-cu ildə nəşr olundu), yazıçı Natali Barni Liana de Puji ilə mübahisələri olmuşdur.

1935-ci ildə Moris Qudeke ilə evləndi (yazıçının ölümündən sonra onun haqqında bioqrafik kitab yazdı). İkinci Dünya müharibəsi illərində Korrez departamentində  kəndə köçdü, müharibə illərinin "Axşam Ulduzu" (1946) gündəlikini buraxdı. Müharibədən sonra Pale-Royala yerləşdi, qonşuları arasında 1920-ci illərdə yaxınlaşdığı Jan Kokto da var idi.

1922-ci ildən bəri, Pyer Mak-Orlan (1922), Pol Moran və Andre Bayon (1923) laureatları arasında olan Anri Lapoz tərəfindən 1921-ci ildə təsis edilmiş "İntibah" Fransız ədəbi mükafatının münsiflər heyətinə rəhbərlik etmişdir. O vaxtlar başlayan Jorj Simenon ilə dost idi.

1950-ci ildə yarım əsrin ən yaxşı romanlarına görə Mükafatın münsiflər heyətinin sədri idi.

Ömrünün son illərində ağır artrozdan əziyyət çəkdi və "yataq otağı" adlandırdığı yatağı tərk etmədi.

O vaxta qədər yazıçının şöhrəti daha geniş idi. Vəfatından sonra Fransa Respublikası Kolett üçün rəsmi cənazə təşkil etdi (Katolik Kilsəsi, boşanan kimi mərhumun cənazə mərasimini etməkdən imtina etdi). Per-Laşez qəbiristanlığında dəfn edilibdir.

 Ədəbiyyat 
 Bioqrafik və tənqidi ədəbiyyat 
 Bonmariage S. Willy, Colette et moi. Paris: C. Frémanger, 1954 (yenidən nəşr 2004)
 Goudeket M. Près de Colette. Paris: Flammarion, 1956 (yenidən nəşr 1966)
 Marks E. Colette. New Brunswick: Rutgers UP, 1960
 Crosland M. Colette—the difficulty of loving: a biography. Indianapolis: Bobbs-Merrill, 1973
 Mitchell Y. Colette: a taste for life. New York : Harcourt Brace Jovanovich, 1975
 Pichois Cl., Pichois V., Brunet A. Album Colette: iconographie. Paris: Gallimard, 1984
 Richardson J. Colette. New York: F. Watts, 1984
 Benstock Sh. Women of the Left Bank: Paris, 1900—1940. Texas: University of Texas Press, 1986
 Lottman H.R. Colette: a life. London: Secker & Warburg, 1991
 Thurman J. Secrets of the flesh: a life of Colette. New York: Knopf, 1999 (yenidən nəşr 2000)
 Del Castillo M. Colette, une certaine France. Paris: Stock, 1999
 Francis Cl., Gontier F. Creating Colette. Vol.1-2. South Royalton: Steerforth Press, 1999—2000
 Kristeva J. Colette. Paris: Fayard, 2002
 Bonal G., Rémy-Bieth M. Colette intime. Paris: Phébus, 2004
 Lucey M. Never say I: sexuality and the first person in Colette, Gide, and Proust. Durham: Duke UP, 2006
 Literarische Gendertheorie, Eros und Gesellschaft bei Proust und Colette/ Ursula Link-Heer, Ursula Hennigfeld, Fernand Hörner (Hrsg.). Bielefeld: Transcript, 2006
 Michineau S., L’autofiction dans l’oeuvre de Colette, Paris: Publibook, 2008

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

 www.aflaurent.com/index.php3?theme=3&soustheme=23&rubrique=170&langue=fr 
 pagesperso-orange.fr/serge.passions/colette.htm
 barjaweb.free.fr/SITE/ecrits/colette/colette.html
 Bioqrfaiya, biblioqrafiya
 Сайт Общества друзей Колетт
  Kolett yaradıcılığın tədqiqat saytı
 Колетт в кино
 Фотография Ирвина Пенна, 1951
 Kolettt haqqında veriliş, 1984 
Kateqoriya:Fransa aktrisaları