Xüsusi törəmə

Xüsusi törəmə, çoxdəyişənli funksiyanın digər dəyişənləri sabit saxlanmaqla bir dəyişənə görə törəməsidir.  funksiyasının  dəyişəninə görə xüsusi törəməsi

kimi təyin olunur.

-in -a görə xüsusi törəməsi


kimi də ifadə oluna bilər. Bəzi hallarda, təyin olunmuş  funksiyası üçün -in -a görə xüsusi törəməsi  kimi ifadə edilir.

Xüsusi törəməni birdəyişənli törəmədən ayırmaq üçün  simvolu əvəzinə  simvolu işlədilir. Bu simvol ilk dəfə 1770-ci ildə Markus de Kondorket tərəfindən, xüsusi törəməni bildirmək üçün riyaziyyata daxil olub. Xüsusi törəmənin müasir yazılış forması isə Adrien Mari Lejandra(1786) məxsusdur. Sonradan o, bu yazılışdan imtina etsə də 1841-ci ildə Karl Qustav Yakob Yakobi tərəfindən yenidən gətirilmişdir.

 İzahı 

Tutaq ki, f funksiyasının birdən çox dəyişəni var. Məsələn,



Bu funksiyanın qrafiki Evklid fəzasında bir səth təyin edir. Bu səthdəki hər nöqtənin sonsuz sayda toxunanı var. Xüsusi differensiallama, bu toxunanlardan birini seçmək və onun bucaq əmsalını tapmaq aktıdır. Adətən, ən çox maraq doğuran xətlər  və yz müstəvisinə paralel olan xəttlərdir(müvafiq olaraq, y və ya x dəyişənini sabit saxlamaqla).

Bu funksiyanın  nöqtəsinə toxunan və eyni zamanda  müstəvisinə paralel olan xəttin bucaq əmsalını tapmaq üçün  dəyişənini sabit kimi götürürük. Qrafik və müvafiq müstəvi sağda göstərilib. Aşağıdakı şəkilsə funksiyanın  müstəvisində necə göründüyünün təsviridir.  sabit kimi götürməklə tapılan törəmə bizə  funksiyasının  nöqtəsinə toxunan xəttin bucaq əmsalını verir:



Beləliklə  nöqtəsində bucaq əmsalı 3 olur. Buna görə də  nöqtəsində



Yəni -in  nöqtəsində -a görə xüsusi törəməsi qrafikdən də göründüyü kimi 3-ə bərabərdir..

 İstinadlar 

Kateqoriya:Diferensial hesabı
Kateqoriya:Funksional analiz