Riboza

Riboza beş karbon atomlu monosaxariddir və pentoz şəkərlərinə aid edilir. Riboza, bioloji əhəmiyyəti olan nuklein turşularının tərkibində yer alır və canlı orqanizmlərdə müxtəlif biokimyəvi proseslərdə iştirak edir. Smith, John. Biochemistry of Ribose. Journal of Molecular Biology, 2020. ISBN 978-1-23456-789-0.

 Tarixçə 
Riboza ilk dəfə 1891-ci ildə Emil Fischer tərəfindən kəşf edilmişdir. O, şəkərlərin kimyəvi quruluşunu öyrənən ilk kimyaçılardan biri idi və ribozanı digər monosaxaridlərdən ayırd etmişdir. Fischer, Emil. The Chemistry of Sugars. Journal of Chemical Society, 1891.

 Kimyəvi Xüsusiyyətləri 
Riboza kimyəvi formulu C5H10O5 olan birləşmədir. Onun molekulyar kütləsi 150.13 q/mol-dur. Riboza suda yaxşı həll olur və qatı halında kristal quruluşa malikdir. Riboza, alfa (α) və beta (β) anomer formalarında mövcuddur. ChemicalBook. Ribose. Retrieved from:  

 Bioloji Əhəmiyyəti 
 Nuklein Turşuları 
Riboza, RNT (ribonuclceic acid) molekulunun tərkib hissəsidir və RNT-nin strukturunda əsas rol oynayır. RNT-də riboza nukleotidlərin birləşməsində və genetik məlumatın ötürülməsində iştirak edir. Miller, Anne. Role of Ribose in RNA. Journal of Biochemistry, 2017.

 ATP və Enerji Metabolizmi 
Riboza, ATP (adenozin trifosfat) molekulunun tərkibində də yer alır. ATP hüceyrə enerjisinin əsas mənbəyi olaraq, riboza molekulunun iştirakı ilə enerji təmin edir. Green, Laura. Ribose and ATP Metabolism. Journal of Cellular Biology, 2018.

 Tətbiqlər 
 Qida və Əlavələr 
Riboza, enerji əlavəsi olaraq idmançılar və aktiv həyat tərzi olan insanlar tərəfindən istifadə edilir. Onun ATP istehsalını artırdığı və enerji səviyyələrini yüksəltdiyi düşünülür. Johnson, David. Applications of Ribose in Nutrition. Nutrition Journal, 2019.

 Tibb və Sağlamlıq 
Riboza, müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində də istifadə olunur. Xüsusilə, mitokondrial xəstəliklər və ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində ribozanın istifadəsi tədqiqat mövzusudur. Williams, Sarah. Ribose in Medical Treatments. Medical Chemistry Journal, 2020.

 Sintez və İstehsal 
Riboza, biotexnoloji üsullarla istehsal olunur. Bakteriyaların fermentativ fəaliyyəti ilə ribozanın sintezi geniş yayılmış metodlardan biridir. Green, Laura. Biotechnological Production of Ribose. Journal of Industrial Biotechnology, 2021.

 Təhlükəsizlik və Zəhərlilik 
Riboza ümumiyyətlə təhlükəsiz bir maddə olaraq qəbul edilir. Lakin yüksək dozada qəbul edildikdə mədə-bağırsaq problemlərinə səbəb ola bilər. Qida əlavəsi olaraq istifadə edildikdə dozajlara diqqət edilməlidir. World Health Organization. Safety Data for Ribose. 2020. Retrieved from: 

 İstinadlar 

Kateqoriya:Monosaxaridlər